Quan niệm về ăn mặc và dấu ấn văn hóa nông nghiệp ở Việt Nam môn Văn hiến Việt Nam| Trường Đại học Văn Hiến

18:53, 07/01/2026
Quan niệm về ăn mặc và dấu ấn văn hóa nông nghiệp ở Việt Nam - Studocu
Câu 1: Quan niệm về mặc của người Việt
- Trước hết là một quan niệm rất thiết thực:” Ăn chắc mặc bền”;
“Cơm ba bát, áo ba manh, đói không xanh, rét không chết”. Mặc
không chỉ ứng phó với môi trường mà còn có ý nghĩa xã hội rất quan
trọng: quen sợ dạ, lạ sợ áo.
- Mặc trở thành cái không thể thiếu được trong mục đích trang điểm,
làm đẹp của con người: “người đẹp vì lụa”; “chân tốt nhờ hài, tai tốt
nhờ hoa”. Trang phục giúp con người khắc phục những nhược điểm
về cơ thể, về tuổi tác: “Cau già khéo bổ thì non, Nạ dòng trang điểm lại giòn hơn xưa”
- Mỗi dân tộc có cách ăn mặc và trang sức riêng vì vậy cái mặc trở
thành biểu tượng của văn hóa dân tộc. Từ nhà Hán cho đến các triều
đại Tống, Minh, Thanh đều kiên trì tìm đủ biện pháp buộc dân ta mặc
theo kiểu phương Bắc, song chúng luôn thất bại. Các vua nhà Lý cho
dạy cung nữ tự dệt vải, không dùng vải vóc nhà Tống. Trong lời hiệu
triệu tướng sĩ đánh quân Thanh, Quang Trung viết: Đánh cho để dài
tóc, đánh cho để đen răng…Vậy cái riêng trong cách ăn mặc của
người Việt là gì? Đó trước hết là cái chất nông nghiệp, mà chất nông
nghiệp thể hiện rõ nhất trong chất liệu may mặc. Phụ kiện đi kèm
- Thắt lưng ban đầu có mục đích giữ cho đồ mặc dưới khỏi tuột, rồi
phát sinh thêm giữ áo dài cho gọn, tôn tạo cái đẹp của phụ nữ
- Phụ nữ trước đây để tóc dài và vấn tóc bằng một mảnh vải dài cuộn
lại để trên đầu (gọi là cái vấn tóc), đuôi để chừa ra một ít gọi là đuôi gà
- Trên khăn hoặc thay cho khăn là nón để che mưa nắng. Nón chóp
nhọn đầu, nón thúng rộng vành, nón ba tầm như nón thúng nhưng mảnh dẻ hơn.
Do đặc điểm khí hậu nước ta là nắng lắm mưa nhiều nên để ứng phó
với khí hậu ấy, nét đặc thù chung của nón là rộng vành và có mái dốc
- Từ thời Hùng Vương người Việt đã rất thích đeo các loại vòng tai,
vòng cổ, vòng tay, vòng chân. Tục xăm mình theo hình cá xấu để khi
xuống nước khỏi bị nó làm hại
- Tục nhuộm răng đen vừa có tác dụng bảo vệ răng, vừa để trang
điểm. Tục ăn trầu vừa làm đỏ môi vừa có tác dụng trừ sơn lam
chướng khí. Cũng rất phổ biến là tục nhuộm móng tay móng chân
bằng thảo mộc để trừ tà ma và làm đẹp.
Như vậy trong việc trang phục, người Việt Nam đã ứng xử rất linh
hoạt với khí hậu nhiệt đới nóng bức và công việc nhà nông làm
ruộng nước. cách may mặc cùng với chức năng ứng phó với môi trường. 18:53, 07/01/2026
Quan niệm về ăn mặc và dấu ấn văn hóa nông nghiệp ở Việt Nam - Studocu
Câu 2: Dấu ấn nông nghiệp trong trang phục của người Việt?
Dưới đây là một số dấu ấn mà nông nghiệp ảnh hưởng đến trang
phục truyền thống của người Việt:
1. Vật liệu tự nhiên: Trong quá trình sản xuất vải và trang phục,
người Việt thường sử dụng các nguyên liệu tự nhiên như lụa, tơ,
cotton và linen, đều là những vật liệu dễ kiếm được từ môi trường
nông thôn. Sự sử dụng chất liệu vải tự nhiên giúp thể hiện sự gần gũi
với nông nghiệp mà còn tạo ra những sản phẩm thân thiện với môi trường.
2. Màu sắc: Trang phục truyền thống của người Việt thường mang
những tông màu sắc tự nhiên như màu xanh lá cây, nâu đất, vàng
hoe, đỏ gạch, đậm đà và ấm áp. Những màu sắc này thường được
lấy cảm hứng từ cảnh quan nông thôn và các loại cây trồng như lúa, đất, hoa và trái cây.
3. Họa tiết: Các họa tiết trên trang phục cũng thường phản ánh đời
sống và văn hóa nông nghiệp. Ví dụ, các họa tiết hoa sen, lá sen,
hoa đậu, hoa mai, hoa đào, hay các họa tiết về cánh đồng lúa, con
gà, con trâu, đều là những yếu tố thường xuất hiện trên trang phục
truyền thống của người Việt.
4. Kiểu dáng: Một số kiểu dáng của trang phục cũng có thể được
lấy cảm hứng từ đời sống nông nghiệp. Ví dụ, áo dài, một trong
những trang phục truyền thống nổi tiếng của Việt Nam, có thể được
coi là một biểu tượng của nét đẹp nữ tính và dịu dàng, nhưng cũng
thể hiện sự gọn gàng, thuận tiện cho việc làm việc trong nông nghiệp.
Nhìn chung, trang phục truyền thống của người Việt thường mang
trong mình dấu ấn của đời sống và văn hóa nông nghiệp, từ vật liệu
sử dụng, màu sắc, họa tiết cho đến kiểu dáng, tạo ra một phong
cách độc đáo và gần gũi với đất nước và con người.
Câu 3: Trang phục truyền thống của người Việt
Trang phục truyền thống của Việt Nam rất đa dạng và phong phú,
thể hiện qua các kiểu dáng, chất liệu, màu sắc và hoa văn trang trí.
Trang phục truyền thống của người Việt Nam có thể được chia thành hai loại chính: 18:53, 07/01/2026
Quan niệm về ăn mặc và dấu ấn văn hóa nông nghiệp ở Việt Nam - Studocu
Trang phục của người Kinh:jĐây là nhóm dân tộc đa số ở
Việt Nam, và trang phục của họ cũng là phổ biến nhất. Trang
phục truyền thống của người Kinh bao gồm:
oÁo dài:jÁo dài là một trang phục dài, ôm tôn lên dáng
người mặc, được mặc bởi cả nam và nữ. Áo dài dành cho
phụ nữ thường được may bằng chất liệu mềm mại như
lụa, voan, chiffon, v.v., và có nhiều màu sắc khác nhau.
Áo dài dành cho nam giới thường được may bằng chất
liệu dày hơn như cotton, linen, v.v., và có màu sắc tối hơn.j
oÁo bà ba:jÁo bà ba là một trang phục ngắn tay, rộng rãi,
được mặc bởi cả nam và nữ. Áo bà ba thường được may
bằng chất liệu cotton hoặc linen, và có màu đen hoặc nâu.j
oNón lá:jNón lá là một chiếc nón hình chóp được làm bằng
lá cọ. Nón lá là một phụ kiện phổ biến của phụ nữ Việt
Nam, và được sử dụng để che nắng và che mưa.j
Trang phục của các dân tộc thiểu số:jViệt Nam có 54 dân
tộc thiểu số, và mỗi dân tộc có trang phục truyền thống riêng
của mình. Một số trang phục truyền thống của các dân tộc
thiểu số nổi tiếng bao gồm:
oTrang phục của người Mông:jTrang phục của người Mông
có màu sắc sặc sỡ và được trang trí bằng nhiều hoa văn
thêu. Phụ nữ Mông thường mặc váy dài, áo xẻ ngực và quấn khăn đầu.j
oTrang phục của người Dao:jTrang phục của người Dao
cũng có màu sắc sặc sỡ và được trang trí bằng nhiều hoa
văn thêu. Phụ nữ Dao thường mặc váy dài, áo cánh ngắn và quấn khăn đầu.j
oTrang phục của người Thái:jTrang phục của người Thái có
màu sắc thanh lịch và được trang trí bằng nhiều hoa văn
dệt. Phụ nữ Thái thường mặc váy dài, áo cánh ngắn và quấn khăn đầu.j
Trang phục truyền thống của Việt Nam là một phần quan trọng của
văn hóa Việt Nam. Trang phục truyền thống được mặc trong các dịp
lễ hội, đám cưới, tang lễ và các sự kiện quan trọng khác. Trang phục
truyền thống cũng là một biểu tượng của bản sắc dân tộc Việt Nam.
Câu 5: Phong tục đám cưới Việt Nam xưa
Quan niệm theojphong tục đám cưới Việt Namjxưa, một đám cưới
truyền thống và chuẩn mực sẽ diễn ra theo trình tự 6 lễ như sau: 1. Lễ nạp thái 18:53, 07/01/2026
Quan niệm về ăn mặc và dấu ấn văn hóa nông nghiệp ở Việt Nam - Studocu
- Có thể hiểu “nạp thái” ở đây có nghĩa là “thu nạp sính lễ của nhà
trai”. Với nghi lễ khởi đầu này, nhà trai thường mang một đôi chim
nhạn đến làm sính lễ để thưa chuyện với nhà gái. 2. Lễ vấn danh
- lễ vấn danh, khi nhà trai cử vài người sang nhà gái, đem theo sính
lễ là rượu, chè và trầu cau. Mục đích chính của việc này trongjphong
tục đám cưới Việt Namjxưa là để hỏi ngày, tháng, năm sinh của cô
gái; nhờ thầy tính tuổi cho cặp đôi xem có hợp nhau không; rồi mới
tính đến các bước sau đó.
- Phía nhà gái đón lễ vấn danh bằng cách chuẩn bị sẵn một tờ giấy
trên đó đã ghi đủ thông tin cá nhân: họ tên và sinh nhật của con gái;
thậm chí có cả giờ sinh nếu nhà trai yêu cầu. 3. Lễ nạp cát
- Người ta tổ chức lễ nạp cát khi nhà trai quyết định là cặp đôi hợp
mệnh, hợp tuổi để đánh tiếng xin nhà gái tiến đến lễ ăn hỏi. Yếu tố
tiên quyết là phải chọn ngày lành, tháng tốt cho lễ nạp cát.
- Sính lễ của lễ nạp cát thường là một buồng cau to lên đến 3-400
quả; vài chai rượu nếp trắng cùng mâm xôi gấc lớn. Gia đình nhà trai
có điều kiện hơn thì có thể thêm vào một cái thủ lợn hoặc con lợn
sữa quay, trà bánh,… tạo ấn tượng tốt hơn với nhà gái.
4. Lễ nạp trưng (hay còn được gọi là thách cưới)
- Bản chất của lễ tục này là “thách cưới” nhà trai; trongjphong tục
đám cưới Việt Namjngày nay vẫn được một bộ phận gia đình áp
dụng. Trong lễ, nhà gái có quyền được đòi hỏi nhà trai phải nạp
những lễ vật gì cho gia đình mình. 5. Lễ thỉnh kỳ
- Lễ thỉnh kỳ chỉ đơn giản là lễ xin định ngày giờ tốt để làm lễ cưới.
Thông thường, nhà trai sẽ là bên quyết định rồi hỏi lại ý kiến nhà gái.
Nhà gái thường cũng thuận theo ý nhà trai.
6. Lễ thân nghinh (lễ cưới)
- Bởi lễ thân nghinh là lễ tục cuối cùng và quan trọng nhất của “lục
lễ”; cho nên đối vớijphong tục đám cưới Việt Namjxưa thì bắt buộc
phải kiêng kị những điều sau:
Cả cô dâu lẫn chú rể đều không được ở trong thời kỳ chịu tang.
Chọn ngày cưới phải tránh hết các giờ không vong, sát chủ; và
không tổ chức cưới hỏi vào tháng 7 âm lịch.
- Trước khi đám cưới diễn ra vài tiếng, thường nhà trai lại cử người
đại diện sang nhà gái; mang theo cơi trầu đủ 12 miếng trầu xếp
cánh phượng và 12 miếng cau xếp cánh tiên; báo cáo giờ xin đón
dâu với nhà gái. Ý nghĩa của hành động này là nhằm đảm bảo đám 18:53, 07/01/2026
Quan niệm về ăn mặc và dấu ấn văn hóa nông nghiệp ở Việt Nam - Studocu
cưới diễn ra suôn sẻ và thuận lợi; tránh gây tai tiếng cho họ hàng
quan khách đôi bên; hoặc đề phòng đám cưới không có cô dâu
Phong tục đám cưới Việt Nam ngày nay được đơn giản hóa so với thời xưa
Ngày nay chỉ giữ lại những lễ chính dưới đây:
1. Lễ dạm ngõ (hay còn được gọi là chạm ngõ, xem mặt)
- Buổi gặp gỡ chính thức đầu tiên giữa hai bên gia đình được tính là
làm lễ dạm ngõ. Đây là buổi gặp mà nhà trai sang đặt vấn đề với
nhà gái, xin phép cho cặp đôi được chính thức và công khai tìm hiểu
nhau trước khi quyết định tiến đến hôn nhân
2. Lễ ăn hỏi (hay còn được gọi là lễ đính hôn)
- Đây là nghi thức then chốt theojphong tục đám cưới Việt Namjxưa
và nay; bởi nó đóng vai trò thông báo chính thức việc hứa gả giữa
hai bên gia đình. Giai đoạn này là một bước tiến triển hoàn toàn mới
trong quan hệ hôn nhân của cặp đôi: hai người trở thành hôn thê và
hôn phu của nhau; chàng trai đã được bố mẹ vợ tương lai chấp
thuận lễ vật và nhận làm con rể. 3. Tiệc cưới
- Nếu thời buổi ngày xưa chưa có điều kiện kinh tế cũng như phát
triển cơ sở vật chất hiện đại như hiện nay; thì thể theojphong tục
đám cưới Việt Namjxưa sẽ tổ chức tiệc cưới tại nhà. Ngày nay, đa số
các gia đình đều tìm đến các trung tâm tiệc cưới để đảm bảo con cái
trải qua sự kiện trọng đại của cuộc đời mà không phải lo lắng quá
nhiều về công tác chuẩn bị thiếu cái này, cái kia; hay không gian tổ
chức lễ cưới như thế nào mới phù hợp.
Ta thấy phong tục đám cưới Việt Nam xưa rất cầu kì và có rất
nhiều buổi lễ để bắt đầu cho lễ cưới, phong tục đám cưới ngày
nay đã được rút gọn giúp giảm thiểu tối đa về cả thời gian lẫn
cách thức tiến hành , giúp cho lễ cưới bớt cầu kì và dễ dàng hơn Câu 6:
Câu 7: Ý nghĩa tục cúng cô hồn
Tục cúng cô hồn là một phần quan trọng của văn hóa truyền thống
tại Việt Nam và một số quốc gia châu Á khác. Trong ngữ cảnh của
người Việt, cô hồn được coi là linh hồn của những người đã qua đời
nhưng chưa được siêu thoát, thường được gọi là "hồn ma" hoặc "hồn
cô hồn". Theo truyền thống, vào những ngày cúng cô hồn, người
thân của người đã qua đời tổ chức lễ cúng để cầu nguyện cho linh
hồn của họ và để tưởng nhớ tới họ. 18:53, 07/01/2026
Quan niệm về ăn mặc và dấu ấn văn hóa nông nghiệp ở Việt Nam - Studocu
Ngày cúng cô hồn thường diễn ra vào tháng 7 âm lịch hàng năm
(tháng cô hồn). Trong khoảng thời gian này, người Việt thường tin
rằng cửa ngục mở ra và cô hồn xuất hiện trên trần gian. Do đó, để
giúp họ tiêu hóa tốt hơn qua kiếp sau, người sống sẽ chuẩn bị và
cúng cô hồn những món đồ và thức ăn quen thuộc cho họ. Có thể
bao gồm cúng bánh trái, rượu, tiền và các vật dụng khác.
Việc cúng cô hồn không chỉ là một nghi lễ tôn giáo mà còn là dịp để
gia đình sum họp, tưởng nhớ người đã khuất và củng cố tình cảm
thân thương giữa các thế hệ. Nó cũng là cơ hội để người Việt thể
hiện lòng tôn kính và tri ân đối với ông bà, tổ tiên và người đã khuất.
Tuy nhiên, đối với nhiều người, đặc biệt là những người theo đạo
Phật, việc cúng cô hồn cũng đồng nghĩa với việc trấn an cho linh
hồn, giúp họ tìm được an bình trong kiếp sau. Điều này phần nào
giảm bớt nỗi lo âu của người sống và giúp họ tìm thấy sự an ủi trong
việc giúp đỡ linh hồn được siêu thoát.
Trong những năm gần đây, việc cúng cô hồn có phần đổi mới và
thay đổi theo môi trường xã hội hiện đại. Một số người chọn cách
cúng trong nhà thờ hoặc chùa, còn một số khác có thể tổ chức cúng
tại ngôi nhà riêng của họ. Hơn nữa, một số người cũng sử dụng cách
tiếp cận hiện đại bằng cách thiết lập những bàn cúng sử dụng ảnh
kỹ thuật số thay vì vật phẩm thực tế, hoặc thực hiện các lễ cúng qua
mạng. Tuy nhiên, dù cách thức được thay đổi, ý nghĩa và mục đích
của việc cúng cô hồn vẫn không thay đổi.
Ngoài ra, việc cúng cô hồn cũng tạo nên một cơ hội cho những người
không thuộc đạo Phật hoặc đạo thiên chúa, nhưng vẫn tôn trọng
truyền thống và văn hóa gia đình, để tìm hiểu và tham gia vào các
hoạt động cúng cô hồn để thể hiện tôn trọng và sự quan tâm đối với
người đã khuất và gia đình họ.
Trên thực tế, việc hiểu rõ về ý nghĩa của cúng cô hồn có thể giúp
mọi người hiểu rõ hơn về văn hóa và truyền thống của người Việt
Nam, đồng thời tạo ra sự hiểu biết và tôn trọng cho những nghi lễ
tôn giáo và văn hóa khác nhau trong xã hội đa dạng.
Cuối cùng, cúng cô hồn không chỉ là một nghi lễ tôn giáo mà còn là
dịp để tô điểm và gắn kết các hệ thống quan hệ gia đình. Nó tạo ra
một không gian cho sự tập trung, lắng nghe và chia sẻ giữa các thế
hệ, đồng thời giúp tạo ra một không gian yên bình và thời khắc đáng
nhớ cho toàn bộ gia đình. Câu 8: Tết Đoan Ngọ 18:53, 07/01/2026
Quan niệm về ăn mặc và dấu ấn văn hóa nông nghiệp ở Việt Nam - Studocu
Tết Đoan Ngọ là một ngày lễ truyền thống quan trọng trong nền văn
hóa dân gian Việt Nam, được tổ chức vào ngày 5 tháng 5 âm lịch
hàng năm. Ngày này còn được gọi là Tết Trùng Ngũ, Tết Trùng Nhĩ, hay Tết Đoan Dương.
Tết Đoan Ngọ có ý nghĩa là lễ cúng tổ tiên và tẩy tế bào. Theo quan
niệm dân gian, vào ngày này, linh hồn của người đã khuất tạm thời
trở về thăm gia đình. Để đón tiếp linh hồn, người ta thường thực hiện
các nghi lễ cúng tổ tiên, đốt hương, đặt bát đựng nước và đồ ăn
trước cửa nhà. Ngoài ra, để tẩy tế bào, người ta thường tắm rửa sạch
sẽ và ăn những loại thức ăn có tính nhiệt như cơm cháy, chuối nếp, bánh tro, nước mía...
Tết Đoan Ngọ cũng có ý nghĩa về mặt tâm linh. Theo truyền thống,
ngày này có thể trừ tà, đuổi ma và đánh đuổi những tà ma gây hại
cho con người. Ngoài ra, ngày Tết Đoan Ngọ cũng đánh dấu thời
điểm đầu hè, khi thời tiết trở nên nóng bức và có nhiều côn trùng
gây hại. Do đó, việc tẩy tế bào và cúng tổ tiên trong dịp này cũng có
ý nghĩa bảo vệ sức khỏe và tránh khỏi các bệnh tật.
Tết Đoan Ngọ là một trong những ngày lễ truyền thống quan trọng
của người Việt Nam, nó mang trong mình giá trị văn hóa và tâm linh sâu sắc. Câu 9: Tết Nguyên Tiêu:
Tết Nguyên Tiêu, còn được gọi là Lễ Hội Thượng Nguyên, là một
trong những ngày lễ quan trọng trong nền văn hóa truyền thống của
người Việt Nam và các nước Á Đông. Lễ hội này diễn ra vào ngày 15
tháng Giêng âm lịch hàng năm.
Tết Nguyên Tiêu có ý nghĩa đặc biệt trong đời sống tâm linh của
người dân. Ngày này được coi là ngày để tưởng nhớ và cầu nguyện
cho tổ tiên, thần linh và ông Công ông Táo. Theo truyền thống,
người ta thường trang trí đền chùa và tịnh tâm, cúng bái và đốt
hương để tưởng nhớ tổ tiên và cầu mong sự an lành và thành đạt cho gia đình.
Tết Nguyên Tiêu cũng có các hoạt động văn hóa và nghệ thuật đặc
trưng. Một trong những hoạt động phổ biến nhất là hành hương đền
chùa và tham gia vào các hoạt động lễ hội tại các địa điểm linh
thiêng. Người ta cũng thường tạo ra những chiếc đèn lồng đẹp mắt
và treo chúng ở nơi công cộng hoặc trước cửa nhà để tạo không khí vui tươi và trang trọng. 18:53, 07/01/2026
Quan niệm về ăn mặc và dấu ấn văn hóa nông nghiệp ở Việt Nam - Studocu
Một hoạt động đặc biệt trong Tết Nguyên Tiêu là múa lân và múa
rồng. Những màn biểu diễn này thường diễn ra trong các đường phố
và quảng trường. Múa lân và múa rồng không chỉ mang ý nghĩa văn
hóa mà còn được coi là phương tiện để đuổi xua tà ma, mang lại
may mắn và sự thịnh vượng cho cộng đồng.
Tết Nguyên Tiêu cũng là dịp để người dân thưởng thức các món ăn
truyền thống như bánh chưng, bánh dày và các món tráng miệng
ngọt ngào. Đồng thời, người ta cũng tiến hành các hoạt động giải trí
như đốt pháo hoa và tham gia các trò chơi dân gian.
Tết Nguyên Tiêu là một lễ hội truyền thống quan trọng, nơi người
dân hân hoan chào đón năm mới, tưởng nhớ tổ tiên và tạo dựng
những giá trị văn hóa truyền thống của đất nước. 18:53, 07/01/2026
Quan niệm về ăn mặc và dấu ấn văn hóa nông nghiệp ở Việt Nam - Studocu