TÀI LIỆU BÀI TẬP PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG

BÀI TẬP TÌNH HUỐNG
Bài 1. Xiết nợ xe ô tô, có tội không?
- Điều 168: có hành vi dùng vũ lực hoặc đe doạ dùng vũ lực NGAY TỨC KHẮC làm cho
người khác không chống cự được.
- Khách thể: chiếc xe của Nguyễn
- Hành vi của Hoàng và Tú: chặn xe của N (M lái), bắt M giao xe cho H và T điều khiển ->di
chuyển một lúc thì đuổi M xuống -> lấy xe
- Phán đoán: Tội Cưỡng đoạt tài sản (Điều 170) Yếu tố cấu thành: có hành vi đe doạ dùng
vũ lực hoặc thủ đoạn khác uy hiếp TINH THẦN nạn nhân
- Khách quan: chặn xe của N (M lái), bắt M giao xe cho H và T điều khiển -> di chuyển một
lúc thì đuổi M xuống -> lấy xe
- Chủ quan: lỗi cố ý, ý thức hình vi vi phạm
- Chủ thể: đủ tuổi- Hậu quả: anh N bị mất xe
Bài 2: Tội trộm cắp, tội cướp hay tội lừa đảo?
- Yếu tố cấu thành tội Điều 173: Tội trộm cắp tài sản
- Khách thể: quyền sở hữu tài sản của B
- Khách quan: được biểu hiện thông qua chiếm đoạt tài sản của người khác mang tính lén
lút, xâm hại đến quyền sở hữu tài sản của người khác.
- Hành vi của T: cố tình chuốc say B -> móc túi, lấy tiền và giấy tờ, chìa khoá xe -> lấy xe-> mang đi bán
- Chủ quan: lỗi do cố ý, có mục đích chiếm đoạt tài sản của người khác
- Chủ thể: đủ tuổi chịu trách nhiệm.
Bài 3: Tội lừa đảo hay tội trộm cắp?
- Phán đoán: vi phạm điều 173 trộm cắp tài sản
- Khách thể: Quyền quản lý tài sản của bác bảo vệ, quyền sở hữu tài sản của người chủ xe
- Yếu tố khách quan: Trong lúc bãi xe đông người, bác bảo vệ thiếu cảnh giác -> lấy xe
Honda -> mang bán với giá 25 triệu đồng.
- Hành vi của D: làm giả thẻ xe, lấy xe ra khỏi bãi -> lừa đảo (dùng thẻ xe giả qua mặt người
bảo vệ -> thủ đoạn gian dối) chiếm đoạt tài sản (xe honda)
Khi D dắt xe ra khỏi bãi xe -> người giữ xe biết -> công khai không lén lút -> không phải tội trộm cắp.
- Kết luận: phạm tội 174 Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản
- Chủ quan: lỗi do cố ý, ý thức được việc phạm tội do đã chủ động quan sát, làm giả thẻ xe-
- Chủ thể: sinh viên -> đủ độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự
Bài 4: Người dưới 15 tuổi có phải chịu trách nhiệm hình sự không?
- Khách thể: Tính mạng cháu bà M
- Khách quan: Hành vi: V đã thực hiện hành vi giết người bằng cách chủ động tấn công và
đâm chết nạn nhân để thoát thân.
Hậu quả: Nạn nhân tử vong.
- Chủ quan: Lỗi: Cố ý (biết hành vi đâm người có thể gây chết người và mong muốn hoặc
để mặc cho hậu quả chết người xảy ra). Mục đích/Động cơ: Giết người để bịt đầu mối hoặc thoát thân.
- Chủ thể: V đang ở độ tuổi 14 tuổi 5 tháng.
Theo Khoản 2, Điều 12 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017): "Người từ đủ 14 tuổi
đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc
biệt nghiêm trọng quy định tại một số điều của Bộ luật này."
Tội Giết người (Điều 123) là tội phạm đặc biệt nghiêm trọng
Bài 5: Chiếm đoạt tài sản của bạn, tội gì?
- Khách thể: Quyền sở hữu tài sản của Chung
- Khách quan: Hành vi: Lâm dùng thuốc an thần (thủ đoạn khác) -> Chung lâm vào tình
trạng không thể chống cự được (ngủ mê) -> chiếm đoạt tài sản của Chung một cách công
khai. Hành vi này tương đương với việc dùng thủ đoạn khác làm mất khả năng phản kháng để
chiếm đoạt tài sản. Hậu quả: Chung mất tài sản trị giá lớn.
- Chủ thể: Giả sử Lâm đủ năng lực chịu trách nhiệm hình sự. - Chủ quan:
● Lỗi: Cố ý trực tiếp.
● Mục đích: Chiếm đoạt tài sản để trả nợ.
Bài 6: Bắn nhầm người, có tội không?
● Khách thể: Tính mạng của người khác (Phúc). ● Khách quan:
○ Hành vi: Xuân bắn đạn về phía có tiếng động trong rừng. Hành vi này có tính
chất nguy hiểm, không tuân thủ quy tắc an toàn trong hoạt động săn bắn.
○ Hậu quả: Phúc tử vong.
○ Quan hệ nhân quả: Hành vi bắn của Xuân trực tiếp gây ra cái chết của Phúc.
● Chủ thể: Giả sử Xuân đủ năng lực chịu trách nhiệm hình sự. ● Chủ quan:
○ Lỗi: Vô ý do quá tự tin. Xuân thấy có tiếng động, biết mình đang ở trong rừng
cùng với Phúc, nhưng đã tin rằng mình sẽ chỉ bắn trúng thú mà không gây
nguy hiểm cho Phúc (hoặc người khác), nhưng hậu quả chết người đã xảy ra.
○ Mục đích: Bắn thú, không có mục đích hay động cơ giết người.
Kết luận: Hành vi của Xuân cấu thành tội Vô ý làm chết người theo Điều 128 Bộ luật Hình sự năm 2015.
Bài 7: Tiêm nhầm thuốc có tội không?
● Khách thể: Tính mạng, sức khỏe của người khác (3 bé sơ sinh). ● Khách quan:
○ Hành vi: Thuận đã thực hiện hành vi tiêm nhầm vắc-xin đã hết hạn sử dụng.
Đây là hành vi vi phạm quy tắc nghề nghiệp (y tế, dược).
○ Hậu quả: 3 bé sơ sinh tử vong.
○ Quan hệ nhân quả: Hành vi vi phạm quy tắc (tiêm nhầm vắc-xin hết hạn)
trực tiếp gây ra cái chết của các bé.
● Chủ thể: Giả sử Thuận đủ năng lực chịu trách nhiệm hình sự và là người có chuyên môn y tế. ● Chủ quan:
○ Lỗi: Vô ý do cẩu thả (lẽ ra phải biết và có thể biết vắc-xin hết hạn, nhưng đã
không kiểm tra kỹ do cẩu thả). Thuận không mong muốn hậu quả chết người xảy ra.
○ Mục đích: Thực hiện công việc tiêm chủng.
Kết luận: Trong trường hợp này, vì hậu quả là 3 người chết, việc áp dụng Điều 315 (Vi phạm
quy định về khám bệnh, chữa bệnh...) với lỗi vô ý có vẻ phù hợp hơn, trong đó khoản 3 quy
định mức phạt cao nhất nếu làm chết 03 người trở lên.
Bài 8: Hiếp dâm người chuyển đổi giới tính có phạm tội không?
● Khách thể: Nhân phẩm, danh dự và quyền tự do tình dục của con người (ở đây là T). ● Khách quan:
○ Hành vi: Anh Hùng có hành vi quan hệ tình dục với T.
○ Hậu quả: Không rõ T có bị ép buộc hay không (có dùng vũ lực/đe dọa/lợi
dụng tình trạng không thể tự vệ không).
● Chủ thể: Giả sử Hùng đủ năng lực chịu trách nhiệm hình sự. ● Chủ quan:
○ Lỗi: Cần làm rõ có yếu tố cưỡng bức hay không.
Kết luận: Cần làm rõ yếu tố cưỡng bức để xác định tội phạm. Bộ luật Hình sự năm 2015
(Điều 141 - Tội Hiếp dâm) quy định: "Người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi
dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc bằng thủ đoạn khác giao cấu hoặc
thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác trái với ý muốn của nạn nhân...".
Bài 9: Tội cố ý gây thương tích hay tội vô ý làm chết người?
● Khách thể: Sức khỏe và tính mạng của người khác (Viễn). ● Khách quan:
○ Hành vi: Nghĩa đã thực hiện hành vi cố ý dùng vũ lực (đấm, đá, đạp) vào cơ
thể Viễn. Hành vi này trực tiếp dẫn đến việc Viễn ngã, đập đầu và tử vong.
Hành vi có tính chất côn đồ (đánh liên tiếp dù nạn nhân đã ngã) và có thể gây
nguy hiểm đến tính mạng.
○ Hậu quả: Viễn tử vong.
● Chủ thể: Giả sử Nghĩa đủ năng lực chịu trách nhiệm hình sự. ● Chủ quan:
○ Lỗi: Cố ý gián tiếp đối với hậu quả chết người. Nghĩa nhận thức được hành vi
đánh đấm, đạp liên tục (nhất là khi Viễn đã ngã) có thể gây thương tích
nghiêm trọng hoặc nguy hiểm đến tính mạng (Viễn ngã, đầu đập vào thành xi
măng) và đã để mặc cho hậu quả chết người xảy ra (mặc dù mục đích ban đầu
chỉ là gây thương tích để dằn mặt).
○ Mục đích: Gây thương tích, dằn mặt (ban đầu).
Kết luận: Hành vi của Nghĩa cấu thành tội Cố ý gây thương tích dẫn đến chết người theo
Khoản 4, Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015.
Bài 10: Tội trộm cắp, tội cướp hay tội cố ý gây thương tích?
● Khách thể: Quyền sở hữu tài sản (ví tiền, điện thoại) và sức khỏe của người khác (anh Lân). ● Khách quan:
○ Hành vi ban đầu: Thực lén lút chiếm đoạt tài sản (Trộm cắp).
○ Hành vi tiếp theo: Khi bị phát hiện, Thực đã dùng vũ lực (vật lộn, chém) gây
thương tích cho anh Lân để giữ lại tài sản và tẩu thoát. Hành vi dùng vũ lực
ngay sau khi chiếm đoạt tài sản để tẩu thoát được quy định là Tội Cướp tài sản.
○ Hậu quả: Anh Lân bị thương tích 10% và Thực chiếm đoạt được tài sản.
● Chủ thể: Giả sử Thực đủ năng lực chịu trách nhiệm hình sự. ● Chủ quan:
○ Lỗi: Cố ý (đối với hành vi chiếm đoạt tài sản và hành vi gây thương tích).
○ Mục đích: Chiếm đoạt tài sản, sau đó dùng vũ lực để tẩu thoát cùng tài sản.
Kết luận: Hành vi của Thực cấu thành tội Cướp tài sản theo Điều 168 Bộ luật Hình sự năm 2015.
● Lý do: Mặc dù hành vi ban đầu là trộm cắp (lén lút), nhưng khi bị phát hiện, Thực đã
chuyển hóa hành vi từ trộm cắp sang cướp bằng cách dùng vũ lực (chém gây thương
tích) ngay tức khắc nhằm giữ lại tài sản đã chiếm đoạt và tẩu thoát. Hành vi dùng vũ
lực để tẩu thoát ngay sau khi chiếm đoạt được xem là hành vi cấu thành Tội Cướp tài sản.
Bài 11: Bắt chó của người khác, tội gì?
● Khách thể: Quyền sở hữu tài sản (chó trị giá 30 triệu đồng) và sức khỏe của người khác (anh Hiệp). ● Khách quan:
○ Hành vi ban đầu: Hợp và Đồng công khai bắt chó trước mặt chủ (bị đuổi
theo ngay sau đó) - có dấu hiệu của Công nhiên chiếm đoạt tài sản (Điều 172)
hoặc Cướp tài sản (nếu có đe dọa vũ lực).
○ Hành vi tiếp theo: Khi bị anh Hiệp đuổi kịp và ngăn cản, Hợp đã dùng vũ lực
để tẩu thoát cùng tài sản. Hành vi dùng vũ lực để giữ lại tài sản và tẩu thoát
cấu thành Tội Cướp tài sản.
● Chủ thể: Giả sử Hợp và Đông đủ năng lực chịu trách nhiệm hình sự. ● Chủ quan: ○ Lỗi: Cố ý.
○ Mục đích: Chiếm đoạt chó để bán.
Kết luận: Hành vi của Hợp và Đồng cấu thành tội Cướp tài sản theo Điều 168 Bộ luật Hình sự năm 2015.
● Lý do: Tương tự như Bài 10, hành vi ban đầu là chiếm đoạt, nhưng khi bị truy đuổi
và ngăn cản, Hợp và Đông đã chuyển hóa hành vi sang dùng vũ lực (rút dao đâm anh
Hiệp) nhằm giữ lại tài sản đã chiếm đoạt và tẩu thoát. Hành vi này thỏa mãn dấu hiệu
của Tội Cướp tài sản.
Bài 12: Gây tai nạn giao thông có phải chịu trách nhiệm hình sự không?
● Khách thể: An toàn công cộng (trật tự an toàn giao thông) và sức khỏe của người khác (chị L). ● Khách quan:
○ Hành vi: Anh H điều khiển phương tiện giao thông đường bộ khi có nồng độ
cồn (say rượu) và gây tai nạn giao thông. Đây là hành vi vi phạm nghiêm
trọng quy tắc an toàn giao thông.
○ Hậu quả: Chị L bị thương nặng.
○ Yếu tố xác định tội phạm: Để cấu thành Tội Vi phạm quy định về tham gia
giao thông đường bộ (Điều 260), phải thỏa mãn một trong các điều kiện về
hậu quả, trong đó có: gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 01
người với tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên hoặc gây thương tích hoặc gây
tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của
các nạn nhân từ 61% đến 121%.
● Chủ thể: Giả sử anh H đủ năng lực chịu trách nhiệm hình sự. ● Chủ quan:
○ Lỗi: Vô ý (đối với hậu quả tai nạn), nhưng cố ý đối với hành vi vi phạm quy
tắc an toàn giao thông (lái xe khi say rượu). Kết luận:
● Anh H có thể phạm tội nếu tỉ lệ tổn thương cơ thể của chị L đạt mức 61% trở lên
(hoặc tổng tỉ lệ thương tật nếu có nhiều nạn nhân).
● Nếu thỏa mãn điều kiện hậu quả, Anh H cấu thành Tội Vi phạm quy định về tham gia
giao thông đường bộ theo Điều 260 Bộ luật Hình sự năm 2015. Việc điều khiển xe mà
trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn là tình tiết định tội theo Khoản 2 Điều 260
ngay cả khi tỉ lệ thương tật dưới 61%, nếu thuộc trường hợp gây tổn hại sức khỏe cho người khác.
● Nếu tỉ lệ thương tật của chị L dưới 61% và không thuộc các trường hợp khác quy định
tại Khoản 1 Điều 260, hành vi của Anh H vẫn bị xử phạt hành chính rất nghiêm khắc
(ví dụ: bị phạt tiền, tước giấy phép lái xe) do lái xe khi say rượu.
Document Outline

• Bài 2: Tội trộm cắp, tội cướp hay tội lừa đảo?
• Bài 4: Người dưới 15 tuổi có phải chịu trách nhiệm hình sự không?
• Bài 5: Chiếm đoạt tài sản của bạn, tội gì?