KINH TẾ CHÍNH TRỊ
CẠNH TRANH GIỮA NGƯỜI LAO ĐỘNG AI TRÊN THỊ
TRƯỜNG LAO ĐỘNG HIỆN NAY
I . CƠ SỞ LÝ LUẬN
A. Người lao động
1. Khái niệm người lao động
Người lao động các nhân trực tiếp tham gia vào quá trình lao động, thể
làm việc bằng sức lao động hay là lao động trí óc, thông qua hành vi lao động trên thực tế
mà được trả lương, làm việc dưới sự quản lý của người sử dụng lao động.
Theo quy định của Luật Lao động thì người lao động phải là người từ đủ 15 tuổi trở
lên, phải làm việc theo nội dung được quy định trong hợp đồng lao động đã kết với
bên chủ thể sử dụng lao động.
Người lao động tham gia kết hợp đồng lao động theo ý chí của chính mình
không bị tác động hay phụ thuộc bởi bất cứ chủ thể nào. Tuy nhiên đối với người lao
động độ tuổi từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi thì khi giao kết hợp đồng lao động bắt buộc
phải có sự đồng ý từ phía người đại đại theo pháp luật như cha, mẹ hoặc cá nhân khác do
pháp luật chỉ định.
2. Những ưu nhược điểm của người lao động trên thị trường lao động hiện
nay
Ưu điểm
a. duy linh hoạt sáng tạo: Người lao động khả năng duy linh hoạt, sáng
tạo giải quyết vấn đề một cách độc đáo, điều AI hiện tại vẫn chưa thể đạt
được.
b. Tương tác giữa con người với con người: Sự tương tác, khả năng giao tiếp và hiểu
biết giữa con người con người một yếu tố quan trọng, đặc biệt trong các lĩnh
vực như dịch vụ khách hàng, y tế, giáo dục và nghệ thuật.
c. Khả năng thích ứng học hỏi: Người lao động khả năng thích ứng với môi
trường làm việc mới, học hỏi và phát triển kỹ năng một cách liên tục.
d. Đạo đức tưởng: Con người có khả năng đánh giá và lựa chọn dựa trên giá trị
đạo đức, tư tưởng và trách nhiệm xã hội, điều mà AI không thể làm được.
e. Ttuệ hội cảm xúc: Người lao động khả năng hiểu đáp ứng đến cảm
xúc của người khác, xây dựng mối quan hệ xã hội và tạo ra môi trường làm việc tích
cực.
Nhược điểm
a. Tốc độ xử lý tính toán chậm: So với AI, con người có tốc độ xử lý thông tin và tính
toán chậm hơn, đặc biệt là trong các tác vụ lớn và phức tạp.
b. Dễ mắc lỗi: Do ảnh hưởng của cảm xúc, mệt mỏi các yếu tố tâm khác, con
người có khả năng mắc phải sai sót hoặc lỗi lầm trong công việc.
c. Rủi ro về sức khỏe an toàn lao động: Công việc con người thực hiện, đặc
biệt là trong môi trường nguy hiểm, có thể gây nguy cơ cho sức khỏe và an toàn.
d. Dễ bị thay thế: Trong một số lĩnh vực công việc cụ thể, con người có thể bị thay thế
bởi AI khi công nghệ phát triển và có khả năng thực hiện nhiệm vụ tốt hơn.
e. Cảm xúc tình cảm: Sự phức tạp của cảm xúc tình cảm con người thể ảnh
hưởng đến quá trình làm việc và quyết định, đôi khi làm giảm hiệu suất.
B. Trí tuệ nhân tạo (AI)
1. Trí tuệ nhân tạo (AI) là gì?
Trí tuệ nhân tạo – AI (từ viết tắt của Artificial Intelligence). Thuật ngữ này chỉ một
chương trình máy tính vô cùng phức tạp, có thể tự học và đưa ra các quyết định mà
không cần lập trình trước. Công nghệ này mô phỏng quá trình suy nghĩ và hoạt động của
con người cho máy móc, đặc biệt là hệ thống máy tính.
2. Những ưu – nhược điểm của AI trên thị trường lao động hiện nay
Ưu điểm:
a. Tăng cường hiệu suất: AI thể thực hiện các nhiệm vụ một cách nhanh chóng
và chính xác hơn so với con người trong nhiều lĩnh vực, giúp tăng cường hiệu suất
làm việc. Cùng với sự phát triển như bão của khoa học công nghệ ngày nay,
chắc chắn trí tuệ nhân tạo sẽ giúp tối đa hóa hiệu suất làm việc.
b. Tối ưu hóa quy trình công việc: AI có khả năng tự động hóa quy trình công việc,
giúp giảm thời gian tài nguyên cần thiết, đề xuất nên làm trước, theo thứ tự
như thế nào để tối ưu hóa hiệu quả hoạt động của tổ chức.
c. Phân tích dữ liệu mạnh mẽ: AI thể phân tích rút ra thông tin từ lượng lớn
dữ liệu một cách nhanh chóng và hiệu quả, giúp đưa ra quyết định thông minh dựa
trên dữ liệu.
d. Dự đoán dự báo: Các hình AI khả năng dự đoán dự báo xu hướng
tương lai nhờ các thuật toán mạnh mẽ cùng khả năng phân tích dữ liệu tuyệt vời,
giúp cá nhân và tổ chức chuẩn bị kế hoạch và quản lý rủi ro.
e. Tích hợp thông tin từ nhiều nguồn: AI thể tự động tổng hợp phân tích
thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm văn bản, hình ảnh và âm thanh.
f. Tăng trải nghiệm người dùng: Các ứng dụng AI thể cung cấp trải nghiệm
người dùng tốt hơn với từng đối tượng khác nhau nhờ phân tích thói quen sử dụng
của người dùng, từ đó nâng cao sự hài lòng và tương tác của người dùng.
g. Sáng tạo phát triển liên tục: AI thể tự học phát triển t dữ liệu mới,
giúp tạo ra các giải pháp sáng tạo và tiến bộ trong thời gian.
Nhược điểm:
a. Dễ bị đánh lừa: Các hệ thống AI thể dễ dàng bị đánh lừa nếu được cung cấp
dữ liệu không chính xác hoặc bị nhiễu bởi thông tin sai lệch.
b. Thiếu khả năng hiểu ngữ cảnh: Mặc dù có thể xử lý dữ liệu lớn, AI thường thiếu
khả năng hiểu ngữ cảnh, dẫn đến việc đưa ra các dự đoán hoặc quyết định không
chính xác trong một số tình huống.
c. Thiếu khả năng nhận thức đạo đức: AI không khả năng phê phán hay áp
dụng đạo đức như con người, điều này thể dẫn đến việc ra các quyết định
không công bằng hoặc gây ra hậu quả không mong muốn.
d. Nguy cơ mất việc làm: Sự phát triển của AI có thể dẫn đến việc thay thế các công
việc truyền thống, gây ra nguy mất việc làm cho nhiều người. Đây điều
con người chúng ta lo lắng nhất tại thời điểm AI đang phát triển như bão,
một số công việc tay chân đã dần được thay thế bằng máy móc.
e. Bảo mật và riêng tư: AI có thể tạo ra các rủi ro liên quan đến bảo mật và riêng tư
dữ liệu khi không được quản cẩn thận, đặc biệt khi xử thông tin nhạy cảm
của người dùng.
f. Phụ thuộc vào dữ liệu: Hiệu suất của AI phụ thuộc nhiều vào chất lượng khối
lượng của dữ liệu mà nó được huấn luyện, điều này có thể gây ra các vấn đề khi có
ít dữ liệu hoặc dữ liệu không đủ đa dạng.
g. Chi phí cao: Để tạo ra một AI thể phỏng lại trí thông minh của con người
là một kì công không hề nhỏ. Nó đòi hỏi thời gian, nguồn lực và tốn rất nhiều tiền.
AI cũng cần được hoạt động dựa trên những mẫu linh kiện mới nhất, cập nhật liên
tục nên nó trở nên khá tốn kém.
II. SỰ CẠNH TRANH GIỮA NGƯỜI LAO ĐỘNG AI TRÊN THỊ TRƯỜNG
LAO ĐỘNG HIỆN NAY
Ngày nay, Trí tuệ nhân tạo ( AI ) đang góp phần thay đổi sâu sắc nhiều khía cạnh của
cuộc sống, dần trở thành một yếu tố quan trọng trong hoạt động muôn màu muôn vẻ của
nhân loại.
1. Tại thị trường lao động thế giới
Ngay khi xuất hiện những dấu vết đầu tiên của trí tuệ nhân tạo trên thế giới, các nhà
nghiên cứu đã những nghiên cứu dự đoán về tương lai của nhân loại trong nhiều
năm tới. Trong đó có những nghiên cứu về tác động của AI lên thị trường thế giới.
Tổng Giám đốc IMF Kristalina Georgieva bày tỏ quan ngại rằng, gần 40% việc làm trên
toàn cầu sẽ chịu tác động của AI, trong đó các nền kinh tế phát triển và một số thị trường
mới nổi sẽ chứng kiến 60% việc làm bị ảnh hưởng. Theo bà Georgieva, con số này sau đó
sẽ giảm xuống 40% với các thị trường mới nổi 26% với các nước thu nhập thấp.
Báo cáo của IMF nêu rõ, 50% việc làm chịu ảnh hưởng của AI sẽ bị tác động tiêu cực,
trong khi số còn lại có thể hưởng lợi từ sự cải thiện năng suất lao động nhờ AI.
Cụ thể:
- T l phn trăm thi gian làm vic ca người lao đng có th được t đng
hóa bi AI và các công ngh khác lên ti 60 70%. T l này trưc đây là 50%.
- Vào năm 2022, trên 50% t chc đưc kho sát đã bt đu áp dng AI vào ít
nht mt đơn v kinh doanh hay mt b phn chc năng.
- Ngh taxi đang đng ngi không yên vi trưc nguy cơ t các xe không
ngưi lái do AI điu khin ny mt càng nhiu chạy trên các đưng ph ca
M, Trung Quốc, Nht Bn,...
- Theo báo cáo Artificial Intelligence Index Report 2023 do Viện AI của Đại học
Stanford (Mỹ) công bố, nhu cầu kỹ năng về AI trong năm 2022 tăng gấp nhiều lần so với
thời điểm 2010 - 2012, bao gồm các kỹ năng về ngôn ngữ lập trình như Python, SQL,
khoa học máy tính, phân tích dữ liệu...
- Công ngh thực tế o (Metaverse) có th tiếp cn 700 triu ngưi dùng và tr
thành th trưng tr giá 1,91 nghìn t USD o năm 2030.
- An ninh mng (cyber security) tiếp tc mt xu hưng quan trng đi vi các
t chc, doanh nghip. Nếu các biện pháp bo mt không đưc tuân th nghiêm
ngt, các t chc s phi đi mặt vi nhng tn tht khôn lưng do những s
tht thoát thông tin gây ra.
- Theo d báo ca WEF (Din đàn Kinh tế Thế gii), trí tu nhân tạo AI có th
thay thế 85 triu v trí vic m hin hu vào năm 2025.
S LIU ĐƯC THNG KÊ T CÁC BÀI BÁO CÁO CA CÁC CÔNG TY
CHO ĐN NGÀY 10/10/2023
Sự cạnh tranh càng ngày càng gay gắt giữa AI và người lao động vẫn đang
diễn ra từng ngày. Các nhà nghiên cứu dự đoán rằng nếu trong tương lai con người
nếu không thể phát triển thêm hoặc để cho AI phát triển một cách quá mức ra khỏi
giới hạn thì nguy cơ bị thay thế việc làm sẽ càng tăng dần.
2. Tại thị trường lao động Việt Nam
Tại thị trường lao động Việt Nam, độ phủ sóng của công nghệ AI cũng đang lan
rộng trong nhiều lĩnh vực, đời sống , và đóng vai trò vô cùng quan trọng
- Đối với ngành tài chính
Trong ngành tài chính và kế toán, AI đang thay đổi cách thức quản lý dữ liệu và phân tích
tài chính. Công cụ AI có khả năng tự động hóa các quy trình như phân loại hóa đơn, dự
báo tài chính, và kiểm tra tuân thủ. Để tận dụng AI trong lĩnh vực này, các doanh nghiệp
cần đầu tư vào hệ thống AI phù hợp với nhu cầu của họ và đào tạo nhân viên để sử dụng
công nghệ này một cách hiệu quả.
- Đối với y tế
Ngành Y tế có AI hỗ trợ trong việc chẩn đoán bệnh, phân tích hình ảnh y khoa, và dự
đoán xu hướng dịch bệnh. Để tận dụng AI trong lĩnh vực này, các bệnh viện và tổ chức y
tế cần đầu tư vào hệ thống AI có khả năng học và phát triển từ dữ liệu y tế.
- Đối với ngành sản xuất
Trong ngành sản xuất, AI có thể tối ưu hóa quy trình sản xuất, dự báo nhu cầu sản phẩm,
và quản lý chuỗi cung ứng. Để tận dụng AI trong lĩnh vực này, các doanh nghiệp sản xuất
cần đầu tư vào hệ thống AI có khả năng tích hợp với hệ thống tự động hóa hiện có và đào
tạo nhân viên để làm việc cùng với công nghệ mới này.
- Đối với ngành giáo dục
Trong lĩnh vực giáo dục, AI có thể cá nhân hóa quá trình học tập, cung cấp phản hồi tức
thì cho học sinh, và tự động tạo tài liệu giảng dạy. Để tận dụng AI trong lĩnh vực này, các
trường học và tổ chức giáo dục cần đầu tư vào các hệ thống AI có khả năng phát triển từ
dữ liệu học tập và tương tác với học sinh một cách tự nhiên.
- Đối với ngành thương mại điện tử và dịch vụ thương mại
Trong thương mại điện tử và dịch vụ khách hàng, AI có thể cải thiện trải nghiệm mua
sắm của khách hàng thông qua việc đề xuất sản phẩm, dự đoán nhu cầu của khách hàng,
và cung cấp dịch vụ khách hàng tự động.
Theo báo cáo của Oxford Economics & Cisco năm 2018 được khảo sát từ 433
ngành nghề trên ngành công nghiệp khác nhau dự báo rằng đến . Sự thay 21 năm 2028
đổi về công nghệ sẽ ảnh hưởng to lớn đến nguồn lao động trong các ngành nghề.
Tại Singapore, năm 2028 và được ước tính sẽ có 500.000 việc làm bị thay thế do sự
chuyển đổi kỹ thuật số, chiếm 21% lực lượng lao động của nước này.
Trong đó, Việt Nam được dự báo sẽ có khoảng 7,5 triệu người mất việc làm hoặc
phải thay đổi công việc vào năm 2028. Tương ứng với 13,8% lực lượng lao động. Phần
lớn những công việc này được đánh giá là đơn điệu và năng suất thấp. Chủ yếu là trong
lĩnh vực nông nghiệp
3. Một số ví dụ cụ thể
Ra mắt từ 30/11/2022, ChatGPT gây sốt với toàn thế giới với việc nó có thể
thực hiện đa dạng nhiệm vụ như tra cứu, viết văn, lập trình bằng câu lệnh ngắn.
Theo Similar Web, chỉ mất 2 tháng để ứng dụng này đạt 100 triệu người dùng. Tỷ
phú Elon Musk đã đánh giá nó rằng “tốt một cách đáng sợ”.
Một lần nữa vấn đề cạnh tranh giữa người lao động với trí tuệ nhân tạo lại
được đem lên bàn cân để so sánh. Nhiều chuyên gia trong và ngoài nước cũng
nhận định rằng sau khi ChatGPT ra mắt, có thể sẽ có một số ngành nghề bị ảnh
hưởng.
Ông Phúc Phạm, Giám đốc Điều hành Robert Walters Việt Nam – một công ty
chuyên tuyển dụng lao động – nói rằng “Nhân viên dịch vụ khách hàng, thậm chí
cả nhân viên bán hàng qua điện thoại cũng có thể bị thay thế, nếu hầu hết câu trả
lời mang tính tiêu chuẩn và cơ bản”.
Thêm đó, một nhóm nhân sự khác cũng có thể bị ảnh hưởng là chuyên viên
phân tích dữ liệu hoặc kỹ sư phần mềm cấp thấp.
Bà Nguyễn Thị Thu Giang, Phó giám đốc Navigos Search khu vực miền Bắc
cũng đã đánh giá “Trong ngắn hạn (3-5 năm tới), AI hay ChatGPT sẽ chưa thể thay
thế người lao động nhiều. Nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp vẫn chưa có ảnh
hưởng gì lớn. Nguyên nhân được đưa ra là do tại thị trường Việt Nam, trừ một số
ngành nghề như dịch vụ tài chính, oto, viễn thông,… thì trí tuệ nhân tạo vẫn chưa
được ứng dụng nhiều. Với các doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng có ứng dụng phổ
biến là chatbot trả lời tự động, tuy nhiên hiệu quả còn giới hạn”.
III. MỘT SỐ BIỆN PHÁP
Ngày nay, với trình độ công nghệ ngày càng phát triển, đặc biệt với giai đoạn hiện
tại là CMCN 4.0, nhiều ngành nghề đang được dự đoán là sẽ thể biến mất trong tương
lai, nhưng lại có những công việc mới ra đời.
Người lao động đang dần bị thay thế bởi AI. Và để thể giải quyết vấn đề này, ta
có một số những biện pháp sau đây:
A. Đào tạo và phát triển kỹ năng mới cho người lao động để phù hợp với sự phát
triển của công nghệ:
Trước hết, để có thể đào tạo và phát triển trình độ của người lao đông thì người lao
động cần phải tự nhận thức được về những kỹ năng cần thiết trong lĩnh vực công việc của
mình; phải tìm hiểu và nắm vững những công nghệ mới và xu hướng phát triển trong
ngành. Ngoài ra, họ cũng có thể tham gia các khoá học, hội thảo và hoạt động đào tạo để
cập nhật và phát triển kỹ năng mi. Thêm đó nếu có thể hãy trao đổi thông tin và chia sẻ
kiến thức, tạo thói quen học tập chăm chỉ.
Tăng cường tự chủ và tính sẵn long học hỏi: Người lao động cần tự chủ trong
việc tìm hiểu và phát triển kỹ năng mới, cũng như sẵn long chấp nhận thách thức
và cơ hội mới
Tận dụng các nguồn lực và cơ hội học tập: Sử dụng các nguồn tài liệu trực
tuyến, khoá học trực tuyến, các chương trình đào tạo do các tổ chức đào tạo cung
cấp để nâng cao kỹ năng và kiến thức
Hợp tác và chia sẻ kiến thức: Người lao động cần thúc đẩy sự hợp tác và chia sẻ
kiến thức giữa họ và những đối tác quan trọng của họ như khách hàng, doanh
nghiệp,… để học hỏi từ nhau và phát triển cùng nhau
Ngoài bản thân người lao động, các bên liên quan cũng góp một phần trong việc đào
tạo và phát triển lực lượng lao động tương lai.
Cung cấp chính sách hỗ trợ đào tạo và phát triển kỹ năng cho người lao động
Xây dựng môi trường làm việc khuyến khích việc học hỏi và phát triển cá nhân
Tạo ra cơ hội và khung thời gian linh hoạt cho việc tham gia hoạt động đào tạo và
phát triển kỹ năng.
B. Phát triển các chính sách quy định để bảo vệ quyền lợi và sự công bằng cho
người lao động:
Các bên liên quan (có thể bao gồm chính phủ, các bên tổ chức bảo vệ và đào tạo
người lao động,…) cần nghiên cứu và đánh giá tình hình hiện tại về quyền lợi và sự công
bằng cho người lao động trong tổ chức. Cần phải xác định các vấn đề cụ thể và khuyết
điểm trong hệ thống chính sách và quy định hin tại. Ngoài ra, cũng cần phải phát triển
các chính sách mới hoặc cập nhật các chính sách hiện tại để bảo vệ và đảm bảo quyền lợi
và sự công bằng cho tất cả người lao động.
Các tổ chức cần đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quy trình tuyển dụng,
thăng tiến và đánh giá hiệu suất. Cần xây dựng các chính sách và quy định liên qua đến
lương thưởng, phúc lợi và điều kiện làm việc. Thúc đẩy việc tham gia và đào tạo về các
chính sách và quy định mới cho tất cả nhân viên để họ hiểu rõ quyền lợi và trách nhiệm
của mình.
Mặt khác, từ bên liên quan:
Cung cấp thông tin và hướng dẫn chi tiết về các chính sách và quy định mới cho
nhân viên
Thiết lập các cơ chế và quy trình để người có thể báo cáo việc vi phạm chính sách
một cách an toàn và không sợ trừng phạt
Cung cấp kênh giao tiếp mở và trong suốt để người lao động có thể đưa ra phản
đối và đề xuất về các chính sách và quy định
Tiến hành và kiểm tra định kỳ về việc thực thi các chính sách và quy định và đo
lường sự hiệu quả của chúng
Lắng nghe ý kiến phản hồi từ người lao động v các chính sách và quy định và
thực hiện điều chỉnh cần thiết
Liên tục cập nhật và điều chỉnh các chính sách và quy định để phản ánh những
thay đổi trong mội trường lao động và yêu cầu của người lao động.
C. Sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ và tăng cường hợp tác giữa người và máy
tính:
Việc sử dụng AI vào trong công cuộc làm vic của người lao động là một chìa
khoá tuyệt vời giúp nâng cao hiệu quả, năng suất, đảm bảo sức khoẻ người lao
động,…:
Tăng cường hiệu suất làm việc: AI có thể được sử dụng để tự động hóa các quy
trình làm việc lặp lại và tốn thời gian, giúp giảm bớt công việc nhàm chán và giúp
nhân viên tập trung vào các nhiệm vụ quan trọng hơn.
Tối ưu hóa quản lý dữ liệu: AI có thể được sử dụng để phân tích và tổ chức dữ
liệu một cách nhanh chóng và hiệu quả hơn, giúp quản lý thông tin một cách thông
minh và đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu.
Cải thiện dự đoán và dự báo: AI có khả năng phân tích lượng lớn dữ liệu và xây
dựng các mô hình dự đoán phức tạp, từ đó giúp tổ chức dự đoán xu hướng và đưa
ra các chiến lược kinh doanh hiệu quả hơn.
Tăng cường hợp tác giữa người và máy tính: AI có thể được sử dụng để tạo ra
các hệ thống trợ giúp thông minh, giúp nhân viên tương tác với máy tính một cách
tự nhiên hơn và hiệu quả hơn.
Tạo ra các trải nghiệm người dùng cá nhân hóa: AI có thể phân tích dữ liệu về
hành vi và sở thích của người dùng để tạo ra các trải nghiệm người dùng cá nhân
hóa, từ đó tăng cường sự hài lòng và trung thành của khách hàng.
Hỗ trợ trong quá trình đào tạo và phát triển: AI có thể được sử dụng để tạo ra
các nền tảng đào tạo trực tuyến và cá nhân hóa, giúp người lao động tiếp cận kiến
thức và kỹ năng mới một cách linh hoạt và hiệu quả.
IV. KẾT LUẬN
Trong thời điểm hiện tại và tương lai, những người lao động không chỉ phải cạnh
tranh với nhau trong thị trường lao động mà còn phải cạnh tranh với máy móc và trí tuệ
nhân tạo A.I
Trí thông minh nhân tạo (AI) ngày càng trở nên phổ biến và được ứng dụng rộng rãi
trong các lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ. Với khả năng xử lý dữ liệu nhanh chóng và
hiệu quả, AI đang trở thành một đối thủ cạnh tranh đáng gờm cho những người lao động
trong công việc.
Sự phát triển của trí thông minh nhân tạo (AI) đã mang lại nhiều lợi ích cho các
doanh nghiệp và tổ chức, nhưng cũng gây ra nhiều thách thức và cạnh tranh trong việc
tuyển dụng và giữ chân nhân sự.
Tóm lại, sử dụng AI trong công việc mang lại nhiều lợi ích cho các tổ chức và
doanh nghiệp, giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao hiệu suất làm việc. Tuy
nhiên, cũng cần lưu ý rằng AI còn hạn chế trong việc xử lý các tác vụ phức tạp và yêu cầu
tính sáng tạo, do đó, việc kết hợp giữa con người và AI là cần thiết để đạt được hiệu quả
tối đa trong công việc.

Preview text:

KINH TẾ CHÍNH TRỊ
CẠNH TRANH GIỮA NGƯỜI LAO ĐỘNG VÀ AI TRÊN THỊ
TRƯỜNG LAO ĐỘNG HIỆN NAY I . CƠ SỞ LÝ LUẬN A. Người lao động
1. Khái niệm người lao động
Người lao động là các cá nhân trực tiếp tham gia vào quá trình lao động, có thể là
làm việc bằng sức lao động hay là lao động trí óc, thông qua hành vi lao động trên thực tế
mà được trả lương, làm việc dưới sự quản lý của người sử dụng lao động.
Theo quy định của Luật Lao động thì người lao động phải là người từ đủ 15 tuổi trở
lên, phải làm việc theo nội dung được quy định trong hợp đồng lao động đã ký kết với
bên chủ thể sử dụng lao động.
Người lao động tham gia ký kết hợp đồng lao động theo ý chí của chính mình
không bị tác động hay phụ thuộc bởi bất cứ chủ thể nào. Tuy nhiên đối với người lao
động có độ tuổi từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi thì khi giao kết hợp đồng lao động bắt buộc
phải có sự đồng ý từ phía người đại đại theo pháp luật như cha, mẹ hoặc cá nhân khác do pháp luật chỉ định.
2. Những ưu – nhược điểm của người lao động trên thị trường lao động hiện nay Ưu điểm
a. Tư duy linh hoạt và sáng tạo: Người lao động có khả năng tư duy linh hoạt, sáng
tạo và giải quyết vấn đề một cách độc đáo, điều mà AI hiện tại vẫn chưa thể đạt được.
b. Tương tác giữa con người với con người: Sự tương tác, khả năng giao tiếp và hiểu
biết giữa con người và con người là một yếu tố quan trọng, đặc biệt trong các lĩnh
vực như dịch vụ khách hàng, y tế, giáo dục và nghệ thuật.
c. Khả năng thích ứng và học hỏi: Người lao động có khả năng thích ứng với môi
trường làm việc mới, học hỏi và phát triển kỹ năng một cách liên tục.
d. Đạo đức và tư tưởng: Con người có khả năng đánh giá và lựa chọn dựa trên giá trị
đạo đức, tư tưởng và trách nhiệm xã hội, điều mà AI không thể làm được.
e. Trí tuệ xã hội và cảm xúc: Người lao động có khả năng hiểu và đáp ứng đến cảm
xúc của người khác, xây dựng mối quan hệ xã hội và tạo ra môi trường làm việc tích cực. Nhược điểm
a. Tốc độ xử lý tính toán chậm: So với AI, con người có tốc độ xử lý thông tin và tính
toán chậm hơn, đặc biệt là trong các tác vụ lớn và phức tạp.
b. Dễ mắc lỗi: Do ảnh hưởng của cảm xúc, mệt mỏi và các yếu tố tâm lý khác, con
người có khả năng mắc phải sai sót hoặc lỗi lầm trong công việc.
c. Rủi ro về sức khỏe và an toàn lao động: Công việc mà con người thực hiện, đặc
biệt là trong môi trường nguy hiểm, có thể gây nguy cơ cho sức khỏe và an toàn.
d. Dễ bị thay thế: Trong một số lĩnh vực công việc cụ thể, con người có thể bị thay thế
bởi AI khi công nghệ phát triển và có khả năng thực hiện nhiệm vụ tốt hơn.
e. Cảm xúc và tình cảm: Sự phức tạp của cảm xúc và tình cảm con người có thể ảnh
hưởng đến quá trình làm việc và quyết định, đôi khi làm giảm hiệu suất. B. Trí tuệ nhân tạo (AI)
1. Trí tuệ nhân tạo (AI) là gì?
Trí tuệ nhân tạo – AI (từ viết tắt của Artificial Intelligence). Thuật ngữ này chỉ một
chương trình máy tính vô cùng phức tạp, có thể tự học và đưa ra các quyết định mà
không cần lập trình trước. Công nghệ này mô phỏng quá trình suy nghĩ và hoạt động của
con người cho máy móc, đặc biệt là hệ thống máy tính.
2. Những ưu – nhược điểm của AI trên thị trường lao động hiện nay Ưu điểm:
a. Tăng cường hiệu suất: AI có thể thực hiện các nhiệm vụ một cách nhanh chóng
và chính xác hơn so với con người trong nhiều lĩnh vực, giúp tăng cường hiệu suất
làm việc. Cùng với sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ ngày nay,
chắc chắn trí tuệ nhân tạo sẽ giúp tối đa hóa hiệu suất làm việc.
b. Tối ưu hóa quy trình công việc: AI có khả năng tự động hóa quy trình công việc,
giúp giảm thời gian và tài nguyên cần thiết, đề xuất nên làm gì trước, theo thứ tự
như thế nào để tối ưu hóa hiệu quả hoạt động của tổ chức.
c. Phân tích dữ liệu mạnh mẽ: AI có thể phân tích và rút ra thông tin từ lượng lớn
dữ liệu một cách nhanh chóng và hiệu quả, giúp đưa ra quyết định thông minh dựa trên dữ liệu.
d. Dự đoán và dự báo: Các mô hình AI có khả năng dự đoán và dự báo xu hướng
tương lai nhờ các thuật toán mạnh mẽ cùng khả năng phân tích dữ liệu tuyệt vời,
giúp cá nhân và tổ chức chuẩn bị kế hoạch và quản lý rủi ro.
e. Tích hợp thông tin từ nhiều nguồn: AI có thể tự động tổng hợp và phân tích
thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm văn bản, hình ảnh và âm thanh.
f. Tăng trải nghiệm người dùng: Các ứng dụng AI có thể cung cấp trải nghiệm
người dùng tốt hơn với từng đối tượng khác nhau nhờ phân tích thói quen sử dụng
của người dùng, từ đó nâng cao sự hài lòng và tương tác của người dùng.
g. Sáng tạo và phát triển liên tục: AI có thể tự học và phát triển từ dữ liệu mới,
giúp tạo ra các giải pháp sáng tạo và tiến bộ trong thời gian. Nhược điểm:
a. Dễ bị đánh lừa: Các hệ thống AI có thể dễ dàng bị đánh lừa nếu được cung cấp
dữ liệu không chính xác hoặc bị nhiễu bởi thông tin sai lệch.
b. Thiếu khả năng hiểu ngữ cảnh: Mặc dù có thể xử lý dữ liệu lớn, AI thường thiếu
khả năng hiểu ngữ cảnh, dẫn đến việc đưa ra các dự đoán hoặc quyết định không
chính xác trong một số tình huống.
c. Thiếu khả năng nhận thức đạo đức: AI không có khả năng phê phán hay áp
dụng đạo đức như con người, điều này có thể dẫn đến việc ra các quyết định
không công bằng hoặc gây ra hậu quả không mong muốn.
d. Nguy cơ mất việc làm: Sự phát triển của AI có thể dẫn đến việc thay thế các công
việc truyền thống, gây ra nguy cơ mất việc làm cho nhiều người. Đây là điều mà
con người chúng ta lo lắng nhất tại thời điểm mà AI đang phát triển như vũ bão,
một số công việc tay chân đã dần được thay thế bằng máy móc.
e. Bảo mật và riêng tư: AI có thể tạo ra các rủi ro liên quan đến bảo mật và riêng tư
dữ liệu khi không được quản lý cẩn thận, đặc biệt là khi xử lý thông tin nhạy cảm của người dùng.
f. Phụ thuộc vào dữ liệu: Hiệu suất của AI phụ thuộc nhiều vào chất lượng và khối
lượng của dữ liệu mà nó được huấn luyện, điều này có thể gây ra các vấn đề khi có
ít dữ liệu hoặc dữ liệu không đủ đa dạng.
g. Chi phí cao: Để tạo ra một AI có thể mô phỏng lại trí thông minh của con người
là một kì công không hề nhỏ. Nó đòi hỏi thời gian, nguồn lực và tốn rất nhiều tiền.
AI cũng cần được hoạt động dựa trên những mẫu linh kiện mới nhất, cập nhật liên
tục nên nó trở nên khá tốn kém.
II. SỰ CẠNH TRANH GIỮA NGƯỜI LAO ĐỘNG VÀ AI TRÊN THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG HIỆN NAY
Ngày nay, Trí tuệ nhân tạo ( AI ) đang góp phần thay đổi sâu sắc nhiều khía cạnh của
cuộc sống, dần trở thành một yếu tố quan trọng trong hoạt động muôn màu muôn vẻ của nhân loại.
1. Tại thị trường lao động thế giới
Ngay khi xuất hiện những dấu vết đầu tiên của trí tuệ nhân tạo trên thế giới, các nhà
nghiên cứu đã có những nghiên cứu và dự đoán về tương lai của nhân loại trong nhiều
năm tới. Trong đó có những nghiên cứu về tác động của AI lên thị trường thế giới.
Tổng Giám đốc IMF Kristalina Georgieva bày tỏ quan ngại rằng, gần 40% việc làm trên
toàn cầu sẽ chịu tác động của AI, trong đó các nền kinh tế phát triển và một số thị trường
mới nổi sẽ chứng kiến 60% việc làm bị ảnh hưởng. Theo bà Georgieva, con số này sau đó
sẽ giảm xuống 40% với các thị trường mới nổi và 26% với các nước có thu nhập thấp.
Báo cáo của IMF nêu rõ, 50% việc làm chịu ảnh hưởng của AI sẽ bị tác động tiêu cực,
trong khi số còn lại có thể hưởng lợi từ sự cải thiện năng suất lao động nhờ AI. Cụ thể:
- Tỷ lệ phần trăm thời gian làm việc của người lao động có thể được tự động
hóa bởi AI và các công nghệ khác lên tới 60 – 70%. Tỷ lệ này trước đây là 50%.
- Vào năm 2022, trên 50% tổ chức được khảo sát đã bắt đầu áp dụng AI vào ít
nhất một đơn vị kinh doanh hay một bộ phận chức năng.
- Nghề taxi “đang đứng ngồi không yên với” trước nguy cơ từ các xe không
người lái do AI điều khiển ngày một càng nhiều chạy trên các đường phố của
Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản,...
- Theo báo cáo Artificial Intelligence Index Report 2023 do Viện AI của Đại học
Stanford (Mỹ) công bố, nhu cầu kỹ năng về AI trong năm 2022 tăng gấp nhiều lần so với
thời điểm 2010 - 2012, bao gồm các kỹ năng về ngôn ngữ lập trình như Python, SQL,
khoa học máy tính, phân tích dữ liệu...
- Công nghệ thực tế ảo (Metaverse) có thể tiếp cận 700 triệu người dùng và trở
thành thị trường trị giá 1,91 nghìn tỷ USD vào năm 2030.
- An ninh mạng (cyber security) tiếp tục là một xu hướng quan trọng đối với các
tổ chức, doanh nghiệp. Nếu các biện pháp bảo mật không được tuân thủ nghiêm
ngặt, các tổ chức sẽ phải đối mặt với những tổn thất khôn lường do những sự
thất thoát thông tin gây ra.
- Theo dự báo của WEF (Diễn đàn Kinh tế Thế giới), trí tuệ nhân tạo AI có thể
thay thế 85 triệu vị trí việc làm hiện hữu vào năm 2025.
SỐ LIỆU ĐƯỢC THỐNG KÊ TỪ CÁC BÀI BÁO CÁO CỦA CÁC CÔNG TY CHO ĐẾN NGÀY 10/10/2023
Sự cạnh tranh càng ngày càng gay gắt giữa AI và người lao động vẫn đang
diễn ra từng ngày. Các nhà nghiên cứu dự đoán rằng nếu trong tương lai con người
nếu không thể phát triển thêm hoặc để cho AI phát triển một cách quá mức ra khỏi
giới hạn thì nguy cơ bị thay thế việc làm sẽ càng tăng dần.
2. Tại thị trường lao động Việt Nam
Tại thị trường lao động Việt Nam, độ phủ sóng của công nghệ AI cũng đang lan
rộng trong nhiều lĩnh vực, đời sống , và đóng vai trò vô cùng quan trọng
- Đối với ngành tài chính
Trong ngành tài chính và kế toán, AI đang thay đổi cách thức quản lý dữ liệu và phân tích
tài chính. Công cụ AI có khả năng tự động hóa các quy trình như phân loại hóa đơn, dự
báo tài chính, và kiểm tra tuân thủ. Để tận dụng AI trong lĩnh vực này, các doanh nghiệp
cần đầu tư vào hệ thống AI phù hợp với nhu cầu của họ và đào tạo nhân viên để sử dụng
công nghệ này một cách hiệu quả. - Đối với y tế
Ngành Y tế có AI hỗ trợ trong việc chẩn đoán bệnh, phân tích hình ảnh y khoa, và dự
đoán xu hướng dịch bệnh. Để tận dụng AI trong lĩnh vực này, các bệnh viện và tổ chức y
tế cần đầu tư vào hệ thống AI có khả năng học và phát triển từ dữ liệu y tế.
- Đối với ngành sản xuất
Trong ngành sản xuất, AI có thể tối ưu hóa quy trình sản xuất, dự báo nhu cầu sản phẩm,
và quản lý chuỗi cung ứng. Để tận dụng AI trong lĩnh vực này, các doanh nghiệp sản xuất
cần đầu tư vào hệ thống AI có khả năng tích hợp với hệ thống tự động hóa hiện có và đào
tạo nhân viên để làm việc cùng với công nghệ mới này.
- Đối với ngành giáo dục
Trong lĩnh vực giáo dục, AI có thể cá nhân hóa quá trình học tập, cung cấp phản hồi tức
thì cho học sinh, và tự động tạo tài liệu giảng dạy. Để tận dụng AI trong lĩnh vực này, các
trường học và tổ chức giáo dục cần đầu tư vào các hệ thống AI có khả năng phát triển từ
dữ liệu học tập và tương tác với học sinh một cách tự nhiên.
- Đối với ngành thương mại điện tử và dịch vụ thương mại
Trong thương mại điện tử và dịch vụ khách hàng, AI có thể cải thiện trải nghiệm mua
sắm của khách hàng thông qua việc đề xuất sản phẩm, dự đoán nhu cầu của khách hàng,
và cung cấp dịch vụ khách hàng tự động.
Theo báo cáo của Oxford Economics & Cisco năm 2018 được khảo sát từ 433
ngành nghề trên ngành công nghiệp khác nhau dự báo r 21
ằng đến năm 2028. Sự thay
đổi về công nghệ sẽ ảnh hưởng to lớn đến nguồn lao động trong các ngành nghề.
Tại Singapore, năm 2028 và được ước tính sẽ có 500.000 việc làm bị thay thế do sự
chuyển đổi kỹ thuật số, chiếm 21% lực lượng lao động của nước này.
Trong đó, Việt Nam được dự báo sẽ có khoảng 7,5 triệu người mất việc làm hoặc
phải thay đổi công việc vào năm 2028. Tương ứng với 13,8% lực lượng lao động. Phần
lớn những công việc này được đánh giá là đơn điệu và năng suất thấp. Chủ yếu là trong lĩnh vực nông nghiệp
3. Một số ví dụ cụ thể
Ra mắt từ 30/11/2022, ChatGPT gây sốt với toàn thế giới với việc nó có thể
thực hiện đa dạng nhiệm vụ như tra cứu, viết văn, lập trình bằng câu lệnh ngắn.
Theo Similar Web, chỉ mất 2 tháng để ứng dụng này đạt 100 triệu người dùng. Tỷ
phú Elon Musk đã đánh giá nó rằng “tốt một cách đáng sợ”.
Một lần nữa vấn đề cạnh tranh giữa người lao động với trí tuệ nhân tạo lại
được đem lên bàn cân để so sánh. Nhiều chuyên gia trong và ngoài nước cũng
nhận định rằng sau khi ChatGPT ra mắt, có thể sẽ có một số ngành nghề bị ảnh hưởng.
Ông Phúc Phạm, Giám đốc Điều hành Robert Walters Việt Nam – một công ty
chuyên tuyển dụng lao động – nói rằng “Nhân viên dịch vụ khách hàng, thậm chí
cả nhân viên bán hàng qua điện thoại cũng có thể bị thay thế, nếu hầu hết câu trả
lời mang tính tiêu chuẩn và cơ bản”.
Thêm đó, một nhóm nhân sự khác cũng có thể bị ảnh hưởng là chuyên viên
phân tích dữ liệu hoặc kỹ sư phần mềm cấp thấp.
Bà Nguyễn Thị Thu Giang, Phó giám đốc Navigos Search khu vực miền Bắc
cũng đã đánh giá “Trong ngắn hạn (3-5 năm tới), AI hay ChatGPT sẽ chưa thể thay
thế người lao động nhiều. Nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp vẫn chưa có ảnh
hưởng gì lớn. Nguyên nhân được đưa ra là do tại thị trường Việt Nam, trừ một số
ngành nghề như dịch vụ tài chính, oto, viễn thông,… thì trí tuệ nhân tạo vẫn chưa
được ứng dụng nhiều. Với các doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng có ứng dụng phổ
biến là chatbot trả lời tự động, tuy nhiên hiệu quả còn giới hạn”. III. MỘT SỐ BIỆN PHÁP
Ngày nay, với trình độ công nghệ ngày càng phát triển, đặc biệt với giai đoạn hiện
tại là CMCN 4.0, nhiều ngành nghề đang được dự đoán là sẽ có thể biến mất trong tương
lai, nhưng lại có những công việc mới ra đời.
Người lao động đang dần bị thay thế bởi AI. Và để có thể giải quyết vấn đề này, ta
có một số những biện pháp sau đây:
A. Đào tạo và phát triển kỹ năng mới cho người lao động để phù hợp với sự phát triển của công nghệ:
Trước hết, để có thể đào tạo và phát triển trình độ của người lao đông thì người lao
động cần phải tự nhận thức được về những kỹ năng cần thiết trong lĩnh vực công việc của
mình; phải tìm hiểu và nắm vững những công nghệ mới và xu hướng phát triển trong
ngành. Ngoài ra, họ cũng có thể tham gia các khoá học, hội thảo và hoạt động đào tạo để
cập nhật và phát triển kỹ năng mới. Thêm đó nếu có thể hãy trao đổi thông tin và chia sẻ
kiến thức, tạo thói quen học tập chăm chỉ.
Tăng cường tự chủ và tính sẵn long học hỏi: Người lao động cần tự chủ trong
việc tìm hiểu và phát triển kỹ năng mới, cũng như sẵn long chấp nhận thách thức và cơ hội mới
Tận dụng các nguồn lực và cơ hội học tập: Sử dụng các nguồn tài liệu trực
tuyến, khoá học trực tuyến, các chương trình đào tạo do các tổ chức đào tạo cung
cấp để nâng cao kỹ năng và kiến thức
Hợp tác và chia sẻ kiến thức: Người lao động cần thúc đẩy sự hợp tác và chia sẻ
kiến thức giữa họ và những đối tác quan trọng của họ như khách hàng, doanh
nghiệp,… để học hỏi từ nhau và phát triển cùng nhau
Ngoài bản thân người lao động, các bên liên quan cũng góp một phần trong việc đào
tạo và phát triển lực lượng lao động tương lai.
Cung cấp chính sách hỗ trợ đào tạo và phát triển kỹ năng cho người lao động
Xây dựng môi trường làm việc khuyến khích việc học hỏi và phát triển cá nhân
Tạo ra cơ hội và khung thời gian linh hoạt cho việc tham gia hoạt động đào tạo và phát triển kỹ năng.
B. Phát triển các chính sách quy định để bảo vệ quyền lợi và sự công bằng cho người lao động:
Các bên liên quan (có thể bao gồm chính phủ, các bên tổ chức bảo vệ và đào tạo
người lao động,…) cần nghiên cứu và đánh giá tình hình hiện tại về quyền lợi và sự công
bằng cho người lao động trong tổ chức. Cần phải xác định các vấn đề cụ thể và khuyết
điểm trong hệ thống chính sách và quy định hiện tại. Ngoài ra, cũng cần phải phát triển
các chính sách mới hoặc cập nhật các chính sách hiện tại để bảo vệ và đảm bảo quyền lợi
và sự công bằng cho tất cả người lao động.
Các tổ chức cần đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quy trình tuyển dụng,
thăng tiến và đánh giá hiệu suất. Cần xây dựng các chính sách và quy định liên qua đến
lương thưởng, phúc lợi và điều kiện làm việc. Thúc đẩy việc tham gia và đào tạo về các
chính sách và quy định mới cho tất cả nhân viên để họ hiểu rõ quyền lợi và trách nhiệm của mình.
Mặt khác, từ bên liên quan:
Cung cấp thông tin và hướng dẫn chi tiết về các chính sách và quy định mới cho nhân viên
Thiết lập các cơ chế và quy trình để người có thể báo cáo việc vi phạm chính sách
một cách an toàn và không sợ trừng phạt
Cung cấp kênh giao tiếp mở và trong suốt để người lao động có thể đưa ra phản
đối và đề xuất về các chính sách và quy định
Tiến hành và kiểm tra định kỳ về việc thực thi các chính sách và quy định và đo
lường sự hiệu quả của chúng
Lắng nghe ý kiến phản hồi từ người lao động về các chính sách và quy định và
thực hiện điều chỉnh cần thiết
Liên tục cập nhật và điều chỉnh các chính sách và quy định để phản ánh những
thay đổi trong mội trường lao động và yêu cầu của người lao động.
C. Sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ và tăng cường hợp tác giữa người và máy tính:
Việc sử dụng AI vào trong công cuộc làm việc của người lao động là một chìa
khoá tuyệt vời giúp nâng cao hiệu quả, năng suất, đảm bảo sức khoẻ người lao động,…:
Tăng cường hiệu suất làm việc: AI có thể được sử dụng để tự động hóa các quy
trình làm việc lặp lại và tốn thời gian, giúp giảm bớt công việc nhàm chán và giúp
nhân viên tập trung vào các nhiệm vụ quan trọng hơn.
Tối ưu hóa quản lý dữ liệu: AI có thể được sử dụng để phân tích và tổ chức dữ
liệu một cách nhanh chóng và hiệu quả hơn, giúp quản lý thông tin một cách thông
minh và đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu.
Cải thiện dự đoán và dự báo: AI có khả năng phân tích lượng lớn dữ liệu và xây
dựng các mô hình dự đoán phức tạp, từ đó giúp tổ chức dự đoán xu hướng và đưa
ra các chiến lược kinh doanh hiệu quả hơn.
Tăng cường hợp tác giữa người và máy tính: AI có thể được sử dụng để tạo ra
các hệ thống trợ giúp thông minh, giúp nhân viên tương tác với máy tính một cách
tự nhiên hơn và hiệu quả hơn.
Tạo ra các trải nghiệm người dùng cá nhân hóa: AI có thể phân tích dữ liệu về
hành vi và sở thích của người dùng để tạo ra các trải nghiệm người dùng cá nhân
hóa, từ đó tăng cường sự hài lòng và trung thành của khách hàng.
Hỗ trợ trong quá trình đào tạo và phát triển: AI có thể được sử dụng để tạo ra
các nền tảng đào tạo trực tuyến và cá nhân hóa, giúp người lao động tiếp cận kiến
thức và kỹ năng mới một cách linh hoạt và hiệu quả. IV. KẾT LUẬN
Trong thời điểm hiện tại và tương lai, những người lao động không chỉ phải cạnh
tranh với nhau trong thị trường lao động mà còn phải cạnh tranh với máy móc và trí tuệ nhân tạo A.I
Trí thông minh nhân tạo (AI) ngày càng trở nên phổ biến và được ứng dụng rộng rãi
trong các lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ. Với khả năng xử lý dữ liệu nhanh chóng và
hiệu quả, AI đang trở thành một đối thủ cạnh tranh đáng gờm cho những người lao động trong công việc.
Sự phát triển của trí thông minh nhân tạo (AI) đã mang lại nhiều lợi ích cho các
doanh nghiệp và tổ chức, nhưng cũng gây ra nhiều thách thức và cạnh tranh trong việc
tuyển dụng và giữ chân nhân sự.
Tóm lại, sử dụng AI trong công việc mang lại nhiều lợi ích cho các tổ chức và
doanh nghiệp, giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao hiệu suất làm việc. Tuy
nhiên, cũng cần lưu ý rằng AI còn hạn chế trong việc xử lý các tác vụ phức tạp và yêu cầu
tính sáng tạo, do đó, việc kết hợp giữa con người và AI là cần thiết để đạt được hiệu quả tối đa trong công việc.