Thực trạng kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam môn Kinh tế chính trị | Học viện Ngân hàng

B.Thực trạng đóng góp của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường ở VN
* Nếu như trong giai đoạn đầu đổi mới, kinh tế tư nhân chỉ giữ vai trò thứ
yếu, nền kinh tế chủ yếu dựa vào khu vực nhà nước và vốn đầu tư nước
ngoài (FDI), thì trong hai thập niên trở lại đây, nhất là khi Bộ Chính trị ban
hành Nghị quyết 09 năm 2011 và Trung ương ban hành Nghị quyết 10 năm
2017 về phát triển kinh tế tư nhân, khu vực kinh tế này đã trỗi dậy mạnh mẽ,
trở thành một trong những trụ cột quan trọng hàng đầu của nền kinh tế và
ngày càng thể hiện là động lực quan trọng nhất để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế quốc gia.
Dưới đây là một số đóng góp của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam
1. Đóng góp vào tăng trưởng kinh tế:
oKhu vực kinh tế tư nhân hiện nay đóng góp vào khoảng 51%
GDP cả nước (theo số liệu từ Báo Điện Tử chính phủ)
Theo Niên giám Thống kê Việt Nam năm 2023 do Tổng
cục Thống kê công bố, cơ cấu GDP theo giá hiện hành năm
2023 được phân chia như sau : Tỷ trọng GDP Kinh tế tư nhân 0.0854 Kinh tế nhà nước 0.2046 Khu vực FDI (vốn nước ngoài) 0.5046 Khác 0.2054
+ Trong đó, doanh nghiệp tư nhân đóng góp khoảng 13% GDP( Tổng
cục thống kê ,6/2024) , còn hộ kinh doanh cá thể đóng góp khoảng
38% GDP ( theo CIEM -Viện nghiên cứu quản lý kinh tế TW 2024 )
oKhu vực tư nhân tăng trưởng ~7,5–8,5% (cao hơn mức tăng trưởng
chung của GDP là 6,42%) (GSO- Tổng cục thống kê, 6/2024).
2. Đóng góp vào việc làm
oTính đến ngày 31/12/2024: Khu vực tư nhân đã tạo ra hơn 40 triệu việc
làm (đồng thời sử dụng hơn 82% tổng số lao động trong nền kinh tế) ,
từ đó góp phần giảm bớt tỷ lệ thất nghiệp .(thống kê từ báo Nhân dân cho hay) o
oDoanh nghiệp tư nhân (không tính hộ kinh doanh):thì có ~15–16
triệu lao động ( Theo VCCI- Liên đoàn thương mại và Công nghiệp VN 2024).
3. Đóng góp ngân sách Nhà nước (6 tháng đầu 2024)
oKhoảng 32–36% tổng thu ngân sách (Bộ Tài chính, 7/2024).
4. Số lượng doanh nghiệp tư nhân (6 tháng đầu 2024)
oCả nước hiện có hơn 950.000 doanh nghiệp đang hoạt động (tăng
~5% so với 2023) và khoảng 5 triệu hộ kinh doanh cá thế (Cục Đăng ký kinh doanh, 6/2024)
oGần 80.000 doanh nghiệp mới thành lập (tốc độ tăng ~10% so với cùng kỳ 2023) (VCCI, 2024). o
5. Đầu tư và xuất khẩu (6 tháng đầu 2024)
oĐầu tư tư nhân chiếm gần 60% vốn đầu tư xã hội
oKinh tế tư nhân đang đóng góp hơn 70% tổng kim ngạch xuất khẩu
của Việt Nam (Theo thông tin từ vtv.vn),từ đó góp phần quan trọng
vào xuất khẩu và hội nhập kinh tế quốc tế . o
6. Nâng cao năng suất lao động
oKinh tế tư nhân giúp tăng năng suất lao động trunh bình 6-8%/
năm -> Thúc đẩy nâng cao năng suất chất lượng sản phẩm o
7. Đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ
-Các tập đoàn tư nhân lớn đã vươn ra thị trường quốc tế,đưa
thương hiệu Việt Nam lên bản đồ công nghệ và sản xuất toàn cầu.
Ví dụ : Tỷ phú Phạm Nhật Vượng đã đưa Vinfast lên sàn chứng
khoán Mỹ vào ngày 15/8/2023
Bên cạnh đó , khu vực kinh tế tư nhân vẫn có những hạn chế còn tồi tại:
1.Quy mô bị phân tán
oQuy mô nhỏ: 92% doanh nghiệp tư nhân là doanh nghiệp siêu nhỏ -
>Thiếu năng lực mở rộng, khó tiếp cận công nghệ và thị trường toàn cầu.
2.Nguồn nhân lực yếu,năng lực cạnh tranh thấp
Thiếu kỹ năng: 70% lao động SMEs (Doanh nghiệp vừa và nhỏ) không qua đào tạo bài bản.
Công nghệ lạc hậu: Chỉ 15% doanh nghiệp ứng dụng AI/Blockchain.
Cạnh tranh yếu: Chỉ 3% doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ
cao, cho thấy hạn chế trong năng lực cạnh tranh quốc tế.
3.Rào cản pháp lý và hành chính
Bất bình đẳng: Doanh nghiệp tư nhân khó tiếp cận đất
đai, dự án công so với các doanh nghiệp Nhà nước.
Thủ tục rườm rà: 40% doanh nghiệp phàn nàn về giấy
phép con (PCI-Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh năm 2023).
4.. Tài chính hạn chế
Vốn vay đắt đỏ: Lãi suất cho SMEs lên đến 10-12%/năm, trong khi FDI được ưu đãi 5-7%.
Ít niêm yết: Chỉ 0.1% doanh nghiệp tư nhân niêm yết trên sàn chứng khoán.
5. . Rào cản hội nhập
Phụ thuộc nguyên liệu: Ngành dệt may nhập khẩu 80% vải từ Trung Quốc.
Tiêu chuẩn thấp: 80% SMEs( doanh nghiệp vừa và nhỏ) không đạt
chứng nhận ESG (khung đánh giá nhằm đo lường tính bền vững và
trách nhiệm đối với môi trường, xã hội,quản trị của doanh nghiệp) để xuất khẩu sang EU.