Tiểu luận A trường đại học kinh tế quốc dân
Tiểu luận A trường đại học kinh tế quốc dân
Môn: Quản trị tài chính doanh nghiệp 289 tài liệu
Trường: Trường Đại học Kinh Tế Quốc Dân 8.7 K tài liệu
Tác giả:
Preview text:
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ KHOA NGÔN NGỮ ANH
TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN
TƯ DUY SÁNG TẠO VÀ KHỞI NGHIỆP
Sinh viên thực hiện : ĐẶNG VĂN PHONG Mã số sinh viên : 20044313 Khóa : QH.2020.F.6E Lớp : ĐH VB2ĐHNV Năm 2021 MỤC LỤC
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................................... 3
NỘI DUNG TIỂU LUẬN ............................................................................................ 4
CHƯƠNG 1. SỰ CẦN THIẾT CỦA TƯ DUY ĐỔI MỚI SÁNG TẠO ................ 4
1.1. Bối cảnh xã hội và thời đại .................................................................................. 4
1.2. Vai trò của tư duy đổi mới sáng tạo ..................................................................... 5
1.3.Thúc đẩy thực hành tư duy đổi mới sáng tạo ....................................................... 7
TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 ............................................................................................. 7
CHƯƠNG 2. NHỮNG KIẾN THỨC THU NHẬN QUA HỌC PHẦN TƯ DUY
SÁNG TẠO VÀ KHỞI NGHIỆP ......................................................................................... 9
2.1. Sáu chiếc mũ tư duy ............................................................................................. 9
2.2. Khởi nghiệp tinh gọn .......................................................................................... 10
TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 ........................................................................................... 11
CHƯƠNG 3. ÁP DỤNG KIẾN THỨC TƯ DUY ĐỔI MỚI SÁNG TẠO VÀO
CÔNG VIỆC GIẢNG DẠY VÀ KINH DOANH .............................................................. 12
3.1. Tư duy đổi mới sáng tạo trong giảng dạy .......................................................... 12
3.2. Áp dụng mô hình Lean Startup trong kinh doanh của cá nhân ...................... 13
TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 ........................................................................................... 14
KẾT LUẬN ................................................................................................................ 16
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 1.
Chu Thị Bích Ngọc (2021), Đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, thúc đẩy phát triển
kinh tế. Tạp chí tài chính online kỳ 2 tháng 5 năm 2021. 2.
Nguyễn Thị Minh Huyền (2021), Phát triển năng lực đổi mới sáng tạo của
doanh nghiệp Việt Nam trong thời đại công nghiệp 4.0. Tạp chí Công Thương số 11 tháng 5 năm 2021. 3.
Hoàng Phê (2016) Từ điển Tiếng Việt, NXB Hồng Đức. 4.
Trần Quốc Toản (2019) Sự nhận thức của Đảng ta về đổi mới, ổn định và phát
triển. Trang thông tin điện tử Hội đồng lý luận trung ương. http://hdll.vn/vi/nghien-cuu---
trao-doi/su-phat-trien-nhan-thuc-cua-dang-ta-ve-doi-moi-on-dinh-va-phat-trien.html 5.
OxfordLearner’sDictionaries.
https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/creation?q=creation 6.
Nhóm tác giả (2018), tài liệu hướng dẫn đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp dành
cho sinh viên. Nhóm giảng viên đến từ Đại học Kinh tế Quốc Dân, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Bách Khoa.
NỘI DUNG TIỂU LUẬN
CHƯƠNG 1. SỰ CẦN THIẾT CỦA TƯ DUY ĐỔI MỚI SÁNG TẠO
1.1. Bối cảnh xã hội và thời đại
1.1.1. Giải thích một số khái niệm liên quan
Trước khi nghiên cứu về bổi cảnh xã hội và thời đại dẫn tới đòi hỏi mãnh mẽ về đổi
mới sáng tạo, tác giả sẽ làm rõ thuật ngữ đổi mới sáng tạo.
Theo từ điển Tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học (2016), “Đổi mới được hiểu là thay
đổi cho khác hẳn với trước, tiến bộ hơn, khắc phục tình trạng lạc hậu, trì trệ và đáp ứng yêu
cầu của sự phát triển”1. “Ngay từ Đại hội VI, Đảng ta đã nhận thức: Đổi mới là yêu cầu bức
thiết, là vấn đề có ý nghĩa sống còn. Phải đổi mới, trước hết là đổi mới tư duy, nhất là tư duy
về kinh tế; gắn liền với đổi mới tổ chức, đối mới đội ngũ cán bộ, đổi mới công tác tư tưởng,
đổi mới phong cách lãnh đạo và phong cách của Đảng”2. Từ khái niệm và quan điểm nêu
trên có thể thấy đổi mới là “là sự cập nhập tiến bộ trong lối tư duy, cách thức và phương
pháp thực hiện phù hợp với bối cảnh và yêu cầu mới nhằm mang lại hiệu quả cao trong quá
trình thực hiện công việc”.
“Sáng tạo” theo từ điển Tiếng Việt được định nghĩa “tạo ra những giá trị mới về vật
chất và tinh thần” “tìm ra cái mới, cách giải quyết mới, không bị gò bó, phụ thuộc vào cái
đã có”3. Theo từ điển Oxford learner’s “Creation is the act or process of making something
that is new, or of causing something to exist that did not exist before” tạm dịch “Sáng tạo là
hành động hoặc quá trình tạo thứ gì đó mới hoặc làm cho thứ gì đó xuất hiện mà trước đó chưa hề có”4.
Vậy từ các khái niệm nêu trên, tác giả có thể hiểu “đổi mới sáng tạo” là “đổi mới có
sự sáng tạo – việc đưa ra những cách làm mới, tuy duy và phương pháp mới so với trước đây
và so với những người khác đã làm nhằm mang lại một sự thích nghi mạnh mẽ với môi trường,
bối cảnh mới để tạo ra hiệu quả công việc”. Điều này có sự phân biệt giữa “đổi mới đơn
thuần” và “đổi mới sáng tạo”. Đổi mới đơn thuần là đổi mới với chính bản thân mình, so với
mình trước đây, còn “đổi mới sáng tạo” là đổi mới chưa từng có thậm chí chỉ là một sự khác
biệt trong cách thức hay nội dung nhưng hàm chứa sự sáng tạo chưa từng có.
1.1.2. Bối cảnh đòi hỏi đổi mới sáng tạo
1 Hoàng Phê (2016) Từ điển Tiếng Việt, NXB Hồng Đức, trang 426.
2 Trần Quốc Toản (2019) Sự nhận thức của Đảng ta về đổi mới, ổn định và phát triển, Trang thông tin điện tử Hội đồng
lý luận trung ương. http://hdll.vn/vi/nghien-cuu---trao-doi/su-phat-trien-nhan-thuc-cua-dang-ta-ve-doi-moi-on-dinh- va-phat-trien.html
3 Hoàng Phê (2016) Từ điển Tiếng Việt, NXB Hồng Đức, trang 1072.
4 Oxford Learner’s Dictionaries. https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/creation?q=creation
- Bối cảnh được chúng tôi xem xét tại Việt Nam, theo một bài giảng của thầy TS. Lê
Thẩm Dương trong một talk show “Định vị bản thân – Phát triển sự nghiệp thời đại 4.0” năm
2019, diễn giả đã phân tích bối cảnh Việt Nam đã trải qua 04 bốn giai đoạn: 01 (giai đoạn
Bình yên); 02 (giai đoạn Co cụm); 03 (giai đoạn Khốc liệt) và 04 (giai đoạn Hỗn loạn). Tại
giai đoạn 04 – giai đoạn hiện nay khi số lượng người hoạt động kinh doanh ngày càng gia
tăng, đặc biệt có sự gia nhập của các doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp nước ngoài. Cùng với
đó là sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ làm thay đổi nhiều phương thức làm
việc, và tiếp cận khách hàng. Chính vì vậy, trong giai đoạn này người tiêu dùng có quá nhiều
sự lựa chọn, sản phẩm trên thị trường có quá nhiều nhãn hiệu và xuất xứ khác nhau. Chính vì
vậy, nếu không có sự đổi mới, sáng tạo từ cách làm, sản phẩm, phương thức…thì sẽ rất khó
cạnh tranh và thu hút được đối tượng khách hàng.
Ví dụ: Là một giảng viên đại học có 5 năm kinh nghiệm tôi nhận thấy sự quan tâm của
người học (sinh viên) đối với việc học tập hoặc cách truyền đạt kiến thức trên bục giảng có
nhiều hạn chế hoặc chưa thu hút được sự quan tâm của người học. Sau một thời gian suy nghĩ
và phân tích tôi thấy rằng việc truyền tải kiến thức hoặc làm sinh viên quan tâm tới các bài
giảng hơn có nhiều cách. Tôi đã thử với một kênh khá mới và đang thu hút được sự quan tâm
của các bạn trẻ đó là Ticktock và thực sự các bài giảng, chia sẻ kiến thức của tôi đã có kết quả
tích cực rõ dệt khi có nhưng bài giảng của tôi nhận được gần 400.000 lượt xem đa phần của
các bạn sinh viên và phản hồi rất tích cực, tôi có thể giải đáp ngay trên nền tảng đó và nắm
bắt được nhu cầu học tập khác nhau của sinh viên. Kết luận: bài giảng của giảng viên nên
được truyền đạt dưới nhiều cách thức, kênh khác nhau và đặc biệt trên nền tảng đang được sự
quan tâm của sinh viên hướng tới sự phù hợp với từng đối tượng. Sự kém đổi mới của giảng
viên từ nội dung bài giảng và phương pháp giảng dạy khiến cho bài giảng không còn hiệu
quả, phù hợp chứ không phải sinh viên lười học hơn hoặc kém thông minh hơn.
- Bối cảnh dịch bệnh: bên cạnh bối cảnh cạch tranh và khốc liệt kể trên, tại thời điểm
hiện nay khi dịch bênh Covid-19 đang hoành hành trên khắp thế giới và Việt Nam không
ngoại lệ. Các nhà máy bị đóng cửa, cách lý toàn xã hội trong một khoảng thời gian dài (1
tháng tại Hà Nội và nhiều tỉnh thành lớn như TP. Hồ Chí Minh) điều này đặt ra bài toán mới
đòi hỏi các tổ chức, doanh nghiệp muốn tiếp tục duy trì hoạt động, tiếp tục có doanh thu và
khách hàng phải đổi mới sáng tạo vì mọi phương thức cũ đã không còn được ổn định và bối
cảnh mới ra đời. Chính vì vậy nhiều doanh nghiệp phải chuyển chiến lược từ các hoạt động
offline sang online. Trong đó, có rất nhiều các tổ chức trước đó chưa nghĩ tới và chưa bao giờ
xuất hiện phương thức làm việc này như: dạy học online tại một số Đại học hiện nay như Đại
học Nội vụ Hà Nội. Về hiệu quả và lợi ích của các phương thức này chưa có kết luật cụ thể
nhưng nó đang là giải pháp phù hợp tính tới thời điểm này.
1.2. Vai trò của tư duy đổi mới sáng tạo
Đổi mới sáng tạo là điều mà bất cứ một cá nhân hay tổ chức nào cũng muốn có được,
vì điều này mang lại nhiều vai trò to lớn:
- Đổi mới sáng tạo mang lại những sản phẩm độc nhất vô nhị trên thị trường có khả
năng cạnh tranh cao và mang lại sự quan tâm của người sử dụng. Ví dụ: Facebook hay Sapchat
ra đời từ các trường đại học và nó đến từ những nhu cầu thực tế của thị trường nhưng chưa
được đáp ứng. Điều này cũng giống như sự thay đổi, bổ sung các mặt hàng mới phù hợp với
thị trường của các doanh nghiệp.
- “Đổi mới còn có nghĩa là dự đoán nhu cầu của thị trường, cung cấp chất lượng hoặc
dịch vụ cao cấp hơn”5. Điều này đúng với Zoom khi dự đoán nhu cầu làm việc tại nhà trong
tương lai và họ đã đúng khi dịch bệnh Covid-19 là chất xúc tác khiến Zoom là doanh nghiệp
phát triển bùng nổ trong hai năm quan. Hiện nay các sản phẩm xe tự lái hoặc các chuyến khám
phá hành tinh mới của dự án Space -X cũng là những điển hình của đổi mới sáng tạo khi dự
đoán nhu cầu, tạo ra nhu cầu thị trường và đáp ứng như cầu đó.
- Đổi mới sáng tạo làm giảm sự lạc hậu và kém hiệu quả trong hoạt động của cá nhân,
tổ chức: như đã phân tích bên trên, xã hội bây giờ đang trong giai đoạn “Hỗn loạn” điều này
đòi hỏi mọi tổ chức, cá nhân phải có sự sáng tạo trong hoạt động của mình để nhằm duy trị
sự phát triển. Ví dụ: hàng loạt các trường Đại học, Cao đẳng công lập trong những năm trước
khi đại dịch Covid diễn ra đã chứng kiến sự giảm sút số lượng người học, đặc biệt ở một
ngành và nhiều trường đã phải giải thể hoặc mờ nhạt. Điều này không có nghĩa là nhu cầu
học Đại học hiện nay không như trước mà do các trường Đại học không biết tự làm mới mình,
không biết quảng bá hình ảnh, không thay đổi phương thức hoạt động, không thu hút được
giảng viên giỏi, không thúc đẩy được chất lượng giảng dạy, không mở được các ngành “hot”-
yêu cầu của thị trường lao động…. Điều này thì các trường Tư thục làm rất tốt do họ luôn có
tư duy “Đổi mới hay là chết”.
- Đổi mới sáng tạo thúc đẩy sự hội nhập và phát triển: đổi mới sáng tạo luôn bắt đầu
từ tư duy, nếu không có tư duy đổi mới sáng tạo thì sự trì trệ, lạc hậu và ngại thay đổi sẽ làm
hạn chế khả năng của 1 cá nhân và tổ chức. Điều này khiến cá nhân, tổ chức không thể bắt
kịp được với xu thế và đòi hỏi của bài toán thực tiễn đang đặt ra. Chính vì vậy, việc hợp tác,
hội nhập trong công việc là rất khó và có thể không diễn ra. Ví dụ: Gần đây tôi có mở một
công ty về đào tạo, trong nội dung đào tạo có phần tin học văn phòng. Tôi được giới thiệu cho
một thầy giáo rất giỏi về tin học, tuy nhiên thầy đã ngoài 60 tuổi. Khi làm việc với thầy chúng
tôi nhận ra rằng thầy rất giỏi về tin học nhưng các “bài toán” mà chúng tôi đặt ra về kiến thức
thầy có thể giải quyết được nhưng phương pháp giảng dạy và cách tiếp cận “bài toàn” thì
không thể nào thầy đáp ứng được (mặc dù chúng tôi đã làm việc và trao đổi, hướng dẫn và
5 Nguyễn Thị Minh Huyền (2021), Phát triển năng lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp Việt Nam trong thời đại công
nghiệp 4.0. Tạp chí Công Thương số 11 tháng 5 năm 2021.
thử nghiệm với thầy). Thực sự chúng tôi rất tiếc nhưng việc hợp tác với thầy đã không diễn
ra do phương pháp giảng dạy, cách tiếp cận của thấy đã không được cập nhật và đổi mới nhiều năm nay.
Điều này cũng giống với việc các doanh nghiệp, tổ chức nước ngoài khi đến Việt Nam
đặt điều kiện hợp tác, nếu ta cứ mãi lạc hậu, doanh nghiệp, tổ chức của ta không đáp ứng
được thì việc hợp tác sẽ dành cho một quốc gia khác phù hợp hơn.
1.3.Thúc đẩy thực hành tư duy đổi mới sáng tạo
Việc thúc đẩy tư duy đổi mới sáng tạo cần thiết ở mọi cấp độ khác nhau, từ cấp nhà
nước, cấp các cơ quan, tổ chức cho tới từng cá nhân trong cơ quan, tổ chức đó, xã hội. Để
thúc đẩy tư duy đổi mới sáng tạo cần:
- “Các chính sách và chương trình KH&CN và đổi mới sáng tạo cần phải phù hợp với
các chiến lược phát triển KT-XH, chính sách công nghiệp và chính sách giáo dục, đào tạo
đại học”6. Điều này có nghĩa cần có sự chỉ đạo từ Chính phủ và đồng thời từ các bộ, ngành
đặc biệt quan tâm tới các chính sách phát triển KH&CN đặc biệt là chính sách về giáo dục.
- Tạo điều kiện cho giới trẻ phát triển sự sáng tạo đổi mới. Nhiều công ty công nghệ
lớn trên thế giới bắt nguồn từ những startup công nghệ trên ghế nhà trường. Chính phủ và Bộ
Giáo dục Đào tạo cần có những chính sách cụ thể, nhất quán và đồng bộ tạo môi trường sáng
tạo, khởi nghiệp cho sinh viên và những người trẻ. Hiện nay phong trào khời nghiệp trong
sinh viên đang hình thành nhưng cũng chỉ dừng lại ở phong trào chứ chưa thực sự có hiệu
quả. Hàng năm các trường làm cho có, chứ thực chất sinh viên chưa có một môi trường sinh
hoạt khởi nghiệp, một hệ sinh thái phù hợp. Điều này khiến các bạn trẻ chưa có điều kiện tiếp
cận và hình thành tư duy khởi nghiệp, nếu có cũng không có cơ hội phát triển.
- Nhà trường đặc biệt là môi trường Đại học cần cập nhật và yêu cầu giảng viên cập
nhật mới phương pháp giảng dạy cấp tiến, nội dung giảng dạy theo sự phát triển của xã hội,
minh chứng được nội dung mới, phương pháp mới. Nhà trường minh bạch được tỷ lệ cơ sở
vật chất mới, chính sách mới có sự thuận tiện hơn cho người học, người lao động. Có như vậy
mới tránh được một bài giảng sử dụng nhiều năm, một môi trường giảng dạy cụ kỹ, truyền
thống. Mọi sự thay đổi, đổi mới đều có nhiều khó khăn, nếu không tự giác hãy biết nó thành
bắt buộc và đào thải tự nhiên.
TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
Trong chương 1 tác giả đã đi làm rõ thuật ngữ liên quan “đổi mới”, “sáng tạo” và “đổi
mới sáng tạo”. Cùng với đó tác giả phân tích bối cảnh của yêu cầu đòi hỏi đổi mới sáng tạo.
6 Chu Thị Bích Ngọc (2021), Đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, thúc đẩy phát triển kinh tế. Tạp chí tài chính online kỳ 2 tháng 5 năm 2021.
Bên cạnh đó, việc làm rõ vai trò và yêu cầu của việc đổi mới sáng tạo sẽ là tiền đề cho các chương tiếp theo.
CHƯƠNG 2. NHỮNG KIẾN THỨC THU NHẬN QUA HỌC PHẦN TƯ DUY
SÁNG TẠO VÀ KHỞI NGHIỆP
Trong chương trình học học phần Tư duy sáng tạo và Khởi nghiệp, các giảng viên và
khách mời đã truyền đạt và chia sẻ nhiều kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm thực tế trong
lĩnh vực sáng tạo và khởi nghiệp. Với quan điểm của cá nhân tôi, tôi ấn tượng và có sự liên
hệ nhiều nhất tới ba nội dung sau:
2.1. Sáu chiếc mũ tư duy
Tuy là một giảng viên trẻ nhưng tôi lại có suy nghĩ tương đối già dặn và thuộc tuýp
người suy nghĩ nhiều. Tuy nhiên, trước khi tiếp xúc với “Sáu chiếc mũ tư duy” trong học phần
Tư duy sáng tạo và Khởi nghiệp tôi thường bị suy nghĩ lan man, mông lung, suy nghĩ nhiều
nhưng không mạch lạc và giải quyết tốt vấn đề. “Six thinking hats” cho tôi những lợi ích cụ thể như:
- Có suy nghĩ đa chiều hơn: 6 chiếc mũ tư duy hướng dẫn con người suy nghĩ theo
nhiều góc độ khác nhau, từ đó tổng hợp lại để có thể đưa ra được một quyết định có nhiều
tính phù hợp và lợi ích nhất. Ví dụ: Khi tôi quyết định thành lập doanh nghiệp bên cạnh việc
giảng dạy tại Đại học, nếu chỉ nghĩ bằng con tim cháy bỏng, sục sôi hoặc lạc quan thì thực sự
chưa hợp lý và sẽ nhanh nản chí khi gặp những khó khăn đầu tiên.
- Suy nghĩ một cách có trọng tâm: sáu chiến mũ tư duy giúp con người tư duy và đánh
giá về 1 vấn đề theo các quan điểm, cách tiếp cận khác nhau nhưng không xa rời nội dung
cần tư duy. Điều này đặc biệt tốt trong thảo luận nhóm “chúng ta ngồi đây để làm gì? Chúng
ta tư duy về điều gì? Mục tiêu cuối cùng là gì?”7.
- Sự kết hợp giữa cảm tính và lý tính khi đưa ra quyết định: khi đưa ra quyết định cuối
cùng cần vận dụng cả tư duy lý tính dựa trên các số liệu, minh chứng và dữ kiện để tính đến
việc khả thi hay lựa chọn phương án hiệu quả. Tuy nhiên, việc tư duy bằng cảm xúc cũng rất
quan trọng, trong nhiều trường hợp cảm xúc không thể đo đếm hay có số liệu cụ thể nhưng
lại rất cần thiết để thúc đẩy cảm xúc tích cực hoặc một sự linh cảm. Sự kết hợp đa chiều giữa
các yếu tố lạc quan, bi quan, cảm xúc, lý tính sẽ đưa ra một quyết định có tính khả thi cao hơn.
- Hạn chế xung đột khi làm việc nhóm: trong công việc khởi sự kinh doanh hoặc làm
việc tại cơ quan câu chuyện làm việc nhóm là thường xuyên diễn ra. Nếu nhóm tư duy theo
phương pháp 6 chiếc mũ sẽ hạn chế xung đột do tư duy của mọi người sẽ rơi vào 6 nhóm hoặc
phân nhau tư duy theo 6 hướng kể trên. Điều này giúp mọi người cùng hướng về một mục
tiêu, sự việc với đủ các góc nhìn và thấu hiểu góc nhìn của đối phương từ đó tìm cách giải
7 Nhóm tác giả (2018), tài liệu hướng dẫn đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp dành cho sinh viên, nhóm giảng viên đến từ
Đại học Kinh tế Quốc Dân, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Bách Khoa.
quyết thay vì phê phán. Ví dụ: khi khởi sự kinh doanh trong nhóm của chúng tôi có 1 bạn nữ,
chúng tôi vẫn gọi là “nữ hoàng tiêu cực” vì có lẽ trong tư duy của bạn này luôn đội chiếc mũ
màu đen, bạn ý có thể chỉ ra bất cứ rủi ro nào trong bất cứ vấn đề nào đưa ra bàn bạc. Lúc đầu
chúng tôi rất khó chịu khi bị phủ định quan điểm hoặc nghe các rủi rõ. Nhưng khi học “six
thinking hats” chúng tôi khuyến khích bạn ý đưa ra thêm các rủi ro có thể có, tuy nhiên phải
chỉ ra được nguyên nhân và giải pháp, tất nhiên mọi người cùng nghĩ. Nhưng rõ ràng chúng
tôi không khó chịu nữa, mà coi đó là một ưu điểm, sở trường của bạn đó và tìm cách khai thác
và biến nó hữu ích hơn.
Do vận dụng kiến thức “6 chiếc mũ tư duy” trong thời gian khởi sự kinh doanh nên
chúng tôi cũng đạt được nhiều sự thuận lợi và công việc trôi chảy hơn. Hiện nay việc kinh
doanh của chúng tôi được tròn 2 tháng và đang trong giai đoạn xây “nền” chờ tín hiệu tốt hơn của dịch bệnh.
2.2. Khởi nghiệp tinh gọn
The Lean Startup là nội dung trong phần Khởi nghiệp, có thể nói nội dung bài học này
là phần tôi ấn tượng nhất và cho tôi cơ hội áp dụng bài học ngay lập tức trong việc khởi nghiệp
của mình tại thời điểm đang học. Tôi ấn tượng với phần kiến thức sau:
- Triết lý Xây dựng – Đo lường – Học hỏi: việc bắt tay vào khởi nghiệp nhiều người
và ngay cả bản thân tôi cũng đã xây dựng một kế hoạch kinh doanh dài cả năm trời trước khi
tung sản phẩm ra thị trường. Tư duy tạo ra một sản phẩm hoàn hảo, một bộ máy nhân sự hoàn
hảo, một mô hình phân phối, trụ sở, pháp lý….rồi mới tung sản phẩm ra thị trường. Nhưng
khi được giảng dạy về triết lý Xây dựng – Đo lường – Học hỏi tôi thấy tư duy trên đã sai vì
rất nhiều lý do trong đó tài chính để duy trì hoặc tổn thất nếu sản phẩm không được chấp nhận
là quá lớn cả về thời gian, công sức và tiền bạc.
- Khách hàng mới là người quyết định tính năng sản phẩm của bạn: có thể sản phẩm
của bạn định hướng khách hàng như những sản phẩm đình đám của các thương hiệu công
nghệ lớn. Tuy nhiên, thời gian đầu khi tung ra sản phẩm ngoài những tính năng cơ bản, hữu
ích với người dùng thì chính người dùng mới là người góp ý cho bạn nên thay đổi, nâng cấp
tính năng hoặc nên phát triển theo hướng nào thay vì tư duy chủ quan của doanh nghiệp. Ví
dụ: điều này đã đúng với doanh nghiệp trang Canvas Mopi, trong ba tháng sau khi khời
nghiệp họ đưa ra nhiều dòng sản phẩm, sau đó đánh giá nhu cầu khách hàng và lựa chọn dòng
sản phẩm có nhu cầu vượt trội để phát triển.
- Giảm thiểu rủi ro: khi bạn tập trung vào một vài tính năng hay các sản phẩm ban đầu
và tham dò thị trường thì bạn đã có thể nắm bắt được nhu cầu thị trường trước khi bạn đầu tư
quá nhiều công sức, tiền bạc vào nó. Điều này cũng lý giải vì sao nhiều công ty khởi nghiệp
có lợi nhuận ngay tháng đầu tiên kinh doanh.
- Học hỏi, nghiên cứu, cải tiến là không ngừng nghỉ: theo mô hình Lean Startup việc
thu thập ý kiến của khách hàng là không ngừng nghỉ, điều này giúp cải tiến sản phẩm, nắm
bắt nhu cầu khách hàng để cho ra sản phẩm mới phù hợp hơn, hiệu quả hơn. Điều này cũng
nằm trong nội dung tư duy đổi mới sáng tạo – giúp doanh nghiệp luôn thay đổi để hội nhập.
Rõ ràng việc tiếp cận vấn đề sai, thiếu kiến thức căn bản cũng như tư duy kinh nghiệm
trong quá trình khởi nghiệp là phần nào câu trả lời cho hơn 90% Startup thất bại.
TIỂU KẾT CHƯƠNG 2
Ở chương hai tác giả đã trình bày những phần nội dung kiến thức, kinh nghiệm được
thầy giáo và các khách mời trong chương trình chia sẻ. Lượng kiến thức nhiều nhưng bản
thân tác giả cảm thấy hai phần kiến thức trên hữu ích và có thể áp dụng vào thực tiễn công
việc kinh doanh của tác giả ngay lập tức.
CHƯƠNG 3. ÁP DỤNG KIẾN THỨC TƯ DUY ĐỔI MỚI SÁNG TẠO VÀO
CÔNG VIỆC GIẢNG DẠY VÀ KINH DOANH
Sau khi học học phần Tư duy đổi mới sáng tạo và Khởi nghiệp, tác giả có thể áp dựng
ngay vào công việc giảng dạy và kinh doanh của mình.
3.1. Tư duy đổi mới sáng tạo trong giảng dạy
- Đa dạng hoá phương pháp giảng dạy, cách thức đánh gía, kênh truyền đạt: thay vì
phương pháp giảng dạy bằng cách thuyết trình slide cho sinh viên, chúng tôi đã đa dạng hoá
phương pháp giảng dạy của mình như: cho sinh viên làm bài tập nhóm, tự nghiên cứu theo
chủ đề và thuyết trình trước lớp. Bài thuyết trình được đánh giá cao nếu có các cách thức
truyền đạt sáng tạo thông qua các tình huống thực tế hoặc sử dụng công cụ hiện đại trong cách
trình bày. Bên cạnh đó, phương pháp giảng dạy “lớp học đảo ngược” cũng đang được chúng
tôi nghiên cứu để có thể tăng thời gian thực hành trên lớp cho sinh viên cũng như tăng sự chủ
động. Ngoài ra, chúng tôi còn truyền đạt kiến thức cho sinh viên qua các workshop do giảng
viên tổ chức, đặc biệt trên môi trường mạng trong mùa dịch. Diễn giả có thể là doanh nghiệp
để tăng tính thực chiến và hấp dẫn.
- Cập nhật kiến thức và khích lệ sinh viên nghiên cứu, chia sẻ thay vì giảng 1 chiều:
bài giảng của chúng tôi được cập nhật kiến thức mới bằng cách đưa thêm các số liệu mới từ
các nghiên cứu gần nhất; kết quả nghiên cứu từ các sách báo nước ngoài; nội dung được
truyền tài đa dạng và hấp dẫn phù hợp với đối tượng “Gen Z”. Trong quá trình giảng dạy
giảng viên chúng tôi chỉ đóng vai trò người dẫn dắt sinh viên nghiên cứu và tìm tòi, không
giảng và áp đặt kiến thức cho sinh viên bằng cách cho sinh viên phát biểu, tự nghiên cứu và
tư duy tìm ra câu trả lời.
- Sử dụng mạng xã hội như một kênh nắm bắt tâm lý sinh viên và truyền đạt kiến thức:
thời gian các bạn trẻ dùng cho mạng xã hội là rất lớn, đặc biệt là trong thời điểm xã hội đang
giãn cách. Trước khi nghĩ được cách hạn chế sinh viên bớt lên mạng mà cụ thể là mạng xã
hội và cầm sách lên đọc thì tôi nghĩ thầy cô giáo cần lên đó để nắm bắt được tâm lý, tâm tư,
nguyên vọng của sinh viên để từ đó nhìn lại cách giảng dạy và cập nhật của mình trước khi
“kết án” các em là lưởi học, lười đọc, không có khả năng tiếp thu hoặc không ngoan như
trước…Bên cạnh đó, việc sử dụng mạng xã hội hoặc các kênh online khác để truyền đạt kiến
thức cho các em sinh viên là một ý tưởng không tồi nhưng cần giảng gian nhìn nhận đúng đắn
và nghiêm túc. Tôi đã thử nghiệm với kênh Ticktock, facebook và sắp tới có thể là Youtube.
Rõ ràng sinh viên tiếp thu bài của tôi theo cách của họ, họ phản hồi rất tốt và cảm ơn nội dung
truyền đạt của tôi rất nhiều, có những video của tôi đã đạt 200.000 lượt xem chỉ trong 2 ngày
đăng tải, các comment 100% là sinh viên và có nhiều quan điểm trao đổi.
Những việc trên mới chỉ bắt đầu cho quá trình đổi mới và tư duy sáng tạo trong việc
dạy học của tôi, tôi nghĩ rằng không nhiều giảng viên dám thử vì nhiều lý do khác nhau. Tuy
nhiên, tôi cho rằng nếu đã coi “người học là trung tâm” và “người học là khách hàng của
trường Đại học” thì giảng viên, nhà trường cần đáp ứng nhu cầu học tập của sinh viên theo
cách của sinh viên, theo xu thế và sự phát triển của xã hội, khoa học công nghệ. Có như vậy
người học mới nhận được giá trị nhiều nhất và trường học và giảng viên mới có cơ sở tồn tại.
Ví dụ: Bản thân tôi học ngoại ngữ trên Youtube và học offline song song hai kênh này bổ
sung cho nhau rất tốt và tôi yêu thích học trên Youtube hơn vì những tiện lợi và giá thành của
nó. Vậy tại sao giảng viên Đại học không đa dạng kênh truyền đạt của mình, biết đâu đó giảng
viên lại có thêm thu nhập từ việc giảng dạy trên môi trường mạng của mình.
3.2. Áp dụng mô hình Lean Startup trong kinh doanh của cá nhân
Như trên đã trình bày trên, trong quá trình học học phần Tư duy sáng tạo và Khởi
nghiệp cúng chính là giai đoạn tôi có thành lập một doanh nghiệp về giáo dục. Việc tham gia
lớp học mà cụ thể là nội dung Khởi nghiệp đã giúp tôi ứng dụng được một số nội dung quan
trọng vào việc kinh doanh của mình, như:
- Suy nghĩ mọi vấn đề đa chiều: đúng như trong tài liệu của học phần có nêu rằng khi
khởi nghiệp có trăm vấn đề phải tính và lúc này người khởi nghiệp và nắm giữ rất nhiều vai
trò khác nhau cùng lúc như: xây dựng chương trình đào tạo; học thử các khoá học của đối thủ
cạnh tranh; đăng bài tuyển nhân sự như nhân viên nhân sự; trao đổi với đội truyền thông
marketing…tìm kiếm văn phòng cho thuê…Chính vì điều này nhiều khi khiến tôi mệt mỏi và
có suy nghĩ theo hướng tiêu cực. Nhưng khi đã học nội dung “six thinking hats” khiến tôi suy
nghĩ đa chiều hơn, thập chí khi họp nhóm bàn bạc công việc tôi giao cho các thành viên tư
duy theo các “chiếc mũ” khác nhau rồi sau đó tổng hợp và tìm cách giải quyết vấn đề.
- Điều chỉnh kế hoạch kinh doanh: như kế hoạch ban đầu tôi xây dựng cho việc kinh
doanh của mình từ tháng 6/2021 – 12/2021 mới có thể tung sản phẩm và hoàn thiện các thủ
tục và bộ máy, trụ sở….nhưng khi nghiên cứu mô hình Lean Startup tôi thấy rằng mình quá
lãng phí thời gian trong việc xây dựng sản phẩm (các khoá học), chuẩn bị các nội dung chưa
cần thiết trong khi chưa đánh giá được nhu cầu thực sự về khoá học của thị trường cũng như
chưa chọn được sản phẩm trọng điểm. Nếu tận 6 tháng mới ra được sản phẩm thì ít nhất chúng
tôi cũng mất tới nửa năm nghiên cứu, và làm những thứ chưa thiết thực. Sau khi nghiên cứu
quy trình Xây dựng – Đo lường – Học hỏi chúng tôi đã “đập” kế hoạch cụ và xây dựng kế
hoạch khác để có thể đưa sản phẩm ra thị trường nhanh hơn.
- Giảm các lỗi sai (huyệt tử) về chi phí: như đã trình bày bên trên, do không có kiến
thức về khởi nghiệp, nên chúng tôi làm theo suy nghĩ chủ quan của mình. Trong thời gian xây
dựng chương trình học, tìm kiếm và kiểm tra độ phù hợp của giảng viên, chúng tôi đi tìm địa
điểm đặt trụ sở, tìm kiếm không gian xây dựng phòng học…có thời điểm chúng tôi đã đặt cọc
cho một mặt bằng với giá trị 10 triệu/tháng và ký hợp đồng trong 1 năm. Nhưng đến khi tiếp
xúc với bài giảng về mô hình Lean Startup và gặp gỡ một số bạn bè nhiều kinh nghiệm chúng
tôi nhận ra mình có lỗi sai trong quá trình làm đó là chúng tôi chưa lo xong sản phẩm với các
tính năng vừa phải, chưa đưa được sản phẩm ra thị trường, chưa nắm bắt được phản hồi về
sản phẩm, chưa có đơn đặt hàng vậy mà đã lo tới việc thuê mặt bằng…và khi nghiên cứu ví
dụ về mô hình kinh doanh của công ty tranh Mopi trong tài liệu môn học chúng tôi càng khẳng
định mình đã sai. Ngay sau đó chúng tôi phát hiện có một lỗi sai về diện tích thực chúng tôi
thuê với diện tích trên hợp đồng nên chúng tôi quyết định yêu cầu huỷ hợp đồng mặc dù bị
thiệt hại một nửa tiền cọc 1 tháng nhưn rõ ràng chúng tôi đã tránh được khoản kinh phí nếu
thuê 3 tháng/lần ký và hợp đồng 1 năm. Cùng với đó là chi phí chỉnh sửa mặt bằng và mua
sắm trang thiết bị. Ngay sau khi huỷ hợp đồng dịch Covid-19 trở nặng và Hà Nội dãn cách
hai lần liên tiếp, mỗi lần 14 ngày. Rõ ràng chúng tôi đã học được bài học lớn từ mô hình này
– rõ ràng “làm việc thông minh luôn tốt hơn làm việc chăm chỉ”8.
- Từ bỏ việc xây dựng sản phẩm “hoàn hảo”: khi bắt tay vào nghiên cứu thị trường
chúng tôi nhận thấy sản phẩm đào tạo – chương trình đào tạo của các đơn vị cung cấp hiện
tại có quá nhiều vấn đề, chưa đáp ứng được về mặt khoa học và thực tiễn. Sau khi trực tiếp
trải nghiệm các khoá học online chúng tôi càng khẳng định có quá nhiều vấn đề trong quá
trình giảng dạy có thể đến từ chương trình, giảng viên, nội dung kiến thức…nên chúng tôi
quyết tâm xây dựng công ty đào tạo và đưa ra các khoá học “hoàn hảo” theo đánh giá của
người học vì chí ít chúng tôi cũng là giảng viên cũng có nhiều lợi thế nhất định. Chính vì tư
duy như vậy nên chúng tôi xây dựng một quy trình xây dựng chương trình đào tạo rất nhiều
khâu, bước và tốn kém chi phí thử nghiệm. Và càng làm, càng nhận được nhiều góp ý chúng
tôi càng bị rối, sản phầm đầu tiên đưa ra được thay đổi nhiều nhưng chúng tôi vẫn cứ thử
nghiệm, phân vân và mãi không đưa ra được sản phẩm. Sau khi nghiên cứu và học về Lean
Startup chúng tôi thấy rằng không có gì là hoàn hảo cả, vì mọi thứ luôn thay đổi theo nhu
cầu thực của khách hàng và chúng tôi nhanh chóng phải đưa ra được sản phẩm (tất nhiên sản
phẩm phải đảm bảo những yếu tố chuẩn cơ bản) thị trường và người học sẽ cho chúng tôi biết
phải điều chỉnh gì, như thế nào chứ không hẳn là việc chúng tôi “nhìn ngắm” và chỉnh sửa.
Đặc biệt hơn nữa là phải nhanh chóng cho doanh thu trước khi vốn cạn và đối mặt với nguy cơ dừng hoạt động.
TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
Chương ba là tổng kết những lợi ích của việc học tập học phần Tư duy sáng tạo và
Khởi nghiệp nói chung, nội dung “six thinking hats” và “Lean Startup” nói riêng đối với tôi.
Tôi đã áp dụng nó vào việc giảng dạy và kinh doanh của mình, hiện tại do dịch bệnh việc kinh
8 Nhóm tác giả (2018), tài liệu hướng dẫn đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp dành cho sinh viên, nhóm giảng viên đến từ
Đại học Kinh tế Quốc Dân, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Bách Khoa, trang 63
doanh đòi hỏi một đội ngũ đa năng có thể bổ trợ được cho nhau (1 người làm sản phẩm, một
người làm kinh doanh, một người làm Marketing) nhưng hiện tại tôi mới chỉ có một mình nên
khối lượng công việc khiến tôi bị ngợp. Nhưng rõ ràng những kiến thức đã học đã giúp tôi
tránh được những thất bại và sai lầm đầu tiên cả về thời gian, chiến lược, kinh tế và công sức. KẾT LUẬN
Học phần Tư duy sáng tạo và Khởi nghiệp là một học phần mới, trong chương trình
học đại học của chúng tôi cách đây 7 năm chưa hề có, trong chương trình đại học chúng tôi
đang giảng dạy cũng chưa hề có. Tuy nhiên dù mới nhưng tôi đánh giá học phần này có một
ý nghĩa vô cùng quan trọng, đặc biệt quan trọng trong bối cảnh ngày nay khi thông tin bùng
nổ, khi Chính phủ phát động “quốc gia khởi nghiệp”. Nhà nhà, người người nhắc tới khởi
nghiệp nhưng thực chất không trường lớp nào dạy khởi nghiệp, dạy tư duy khởi nghiệp.
Môn học giúp cho người học biết cách triển khai cách suy nghĩ về một vấn đề đúng
đắn, đa chiều và logic. Bên cạnh đó là tư duy về đổi mới, sáng tạo phù hợp với sự phát triển
và đòi hỏi của một xã hội năng động, cạnh tranh mới.
Học phần cũng cung cấp cho người học những khái niệm, kỹ thuật và mô hình khời
nghiệp, những kiến thức thực tiễn từ diễn giả khách mời. Đây có thể gọi là bước đệm để các
bạn trẻ có những tiền đề trong việc khởi nghiệp của mình. Rõ ràng tôi cũng đã học được rất
nhiều bài học từ học phần cho việc khởi nghiệp của mình. Ít nhất nếu doanh nghiệp của tôi
thất bại thì những bài học tôi học được trong học phần này cũng đã giúp tôi giảm được tổn
thất về tài chính rất lớn.
Tôi hy vọng và cũng nghĩ rằng môn học này sẽ được phát triển và mở rộng và có mặt
trong chương trình đào tạo của nhiều ngành học khác. Về cá nhân mình tôi cũng sẽ giới thiệu
cho sinh viên của tôi và lãnh đạo khoa tôi về học phần này cũng như xem xét đưa vào giảng
dạy trong chương trình đào tạo của chúng tôi.
