Preview text:
lOMoARcPSD|54351510 TIỀN LƯƠNG TIỀN CÔNG
Tiền lương- Tiền công (Học Viện Hành Chính Quốc gia) Scan to open on Studeersnel
Studocu is not sponsored or endorsed by any college or university
Downloaded by Lê Ly (tfq2nv4rsn@privaterelay.appleid.com) lOMoARcPSD|54351510 TIỀN LƯƠNG TIỀN CÔNG
Chương 1: TỔNG QUAN VỀ TIỀN LƯƠNG TIỀN CÔNG...................................................................3
1.1. Khái niệm, bản chất tiền lương, tiền công.........................................................................................3
1.1.1. Khái niệm tiền lương, tiền công..................................................................................................3
1.1.2. Bản chất.......................................................................................................................................5
1.1.3. Các hình thức tiền lương.............................................................................................................5
1.2. chức năng Tiền lương tiền công.........................................................................................................6
1.2.1. Thước đo giá trị SLĐ..................................................................................................................6
1.2.2. Tái sản xuất SLĐ.........................................................................................................................7
1.2.3. Chức năng kích thích lao động....................................................................................................7
1.2.4. Chức năng bảo hiểm, tích lũy......................................................................................................8
1.2.5. Chức năng xã hội.........................................................................................................................8
1.3. Một số nguyên tắc trong tổ chức tiền lương......................................................................................9
1.3.1. Trả lương theo số lượng và chất lượng lao động........................................................................9
1.3.2. Đảm bảo tốc độ tăng NSLĐ > tốc độ tăng tiền lương bình quân................................................9
1.3.3. Đảm bảo mối quan hệ hợp lý về tiền lương giữa các ngành, vùng...........................................10
1.3.4. Nguyên tắc trả lương phụ thuộc vào khả năng tài chính...........................................................10
1.3.5. Tiền lương cần linh hoạt, phù hợp với thị trường.....................................................................11
1.3.6. Trả lương phải đảm bảo hài hòa các lợi ích..............................................................................12
1.3.7. Tiền lương cần đơn giản, rõ ràng và minh bạch........................................................................12
Chương 2: CHẾ ĐỘ TIỀN LƯƠNG.......................................................................................................12
2.1. Tiền lương tối thiểu..........................................................................................................................12
2.1.1. Khái niệm, Phân loại TL tối thiểu.............................................................................................12
2.1.1. Lương theo phạm vi áp dụng................................................................................................14
Mức lương cơ sở............................................................................................................................14
Mức lương tối thiểu ngành...........................................................................................................14
2.1.2. Lương theo thời gian.............................................................................................................15
2.1.3. Vai trò của tiền lương tối thiểu.................................................................................................15
2.1.4. Các phương pháp xác định tiền lương tối thiểu........................................................................16
Downloaded by Lê Ly (tfq2nv4rsn@privaterelay.appleid.com) lOMoARcPSD|54351510
2.1.5. Các căn cứ pháp lý về tiền lương tối thiểu................................................................................17
2.2. Chế độ tiền lương cấp bậc................................................................................................................17
2.2.1. Khái niệm, ý nghĩa của tiền lương cấp bậc...............................................................................17
a. Khái niệm tiền lương cấp bậc......................................................................................................17
b. Ý nghĩa của chế độ tiền lương cấp bậc.......................................................................................18
2.2.2. Nội dung chế độ tiền lương cấp bậc..........................................................................................18
a. Tiêu chuẩn cấp bậc kỹ thuật........................................................................................................18
b. Thang bảng lương.......................................................................................................................20
c. Mức lương...................................................................................................................................24
2.3. Chế độ tiền lương chức vụ...............................................................................................................24
2.4. Các chế độ PC lương........................................................................................................................26
2.4.1. Khái niệm, bản chất, ý nghĩa và hình thức biểu hiện của PC lương.........................................26
2.4.2. Các chế độ PC theo quy định....................................................................................................27
a. PC khu vực..................................................................................................................................27
Chương 3: CÁC HÌNH THỨC TRẢ LƯƠNG TRẢ THƯỞNG............................................................27
3.1. Hình thức trả lương sản phẩm..........................................................................................................27
3.1.1. Khái niệm, ý nghĩa của hình thức trả lương theo sản phẩm......................................................27
3.1.2. Đối tượng và điều kiện áp dụng................................................................................................28
3.1.3. Các hình thức trả lương theo sản phẩm.....................................................................................28
3.1.3.1. Trả lương sản phẩm trực tiếp cả nhân................................................................................28
3.1.3.2. Trả lương sản phẩm tập thể................................................................................................31
3.1.3.3. Trả lương sản phẩm có thưởng..........................................................................................35
3.1.3.4. Trả lương sản phẩm lũy tiến...............................................................................................38
3.1.3.5. Trả lương sản phẩm gián tiếp.............................................................................................39
3.1.3.6. Trả lương sản phẩm khoán.................................................................................................43
3.2. Trả lương theo thời gian...................................................................................................................44
3.2.1. Khái niệm, đối tượng, điều kiện áp dụng..................................................................................44
3.2.2. Ct tính........................................................................................................................................44
3.2.3. Các hình thức trả lương theo giời gian......................................................................................45
3.3. Quy định về trả lương trong 1 số TH khác.......................................................................................46
Downloaded by Lê Ly (tfq2nv4rsn@privaterelay.appleid.com) lOMoARcPSD|54351510
3.3.1. Trả lương khi ngừng việc..........................................................................................................46
3.3.2. trả lương cho NLĐ vào các ngày nghỉ theo quy định và theo thỏa thuận.................................47
3.3.3. Trả lương làm việc vào ban đêm...............................................................................................49
3.3.4. Trả lương khi làm thêm giờ.......................................................................................................50
3.3.5. Trả lương khi làm ra sản phẩm xấu...........................................................................................51
3.3. trả thưởng.........................................................................................................................................54
3.3.1. Khái niệm..................................................................................................................................54
3.3.2. Phân loại tiền thưởng................................................................................................................54
3.3.3. Ý nghĩa của tiền thưởng............................................................................................................54
3.3.3. Nguyên tắc tổ chức trả thưởng..................................................................................................55
3.3.4. Các loại tiền thưởng và cách tính tiền thưởng..........................................................................55
Chương 4: QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ TIỀN LƯƠNG.......................................................................60
4.1. QLNN về tiền lương.........................................................................................................................60
4.1.1.KN..............................................................................................................................................60
4.1.2. Nội dung qlnn vẻ tiên lương......................................................................................................61
4.1.3. Quy trình QLNN về tiền lương.................................................................................................62
Chương 1: TỔNG QUAN VỀ TIỀN LƯƠNG TIỀN CÔNG - Khái niệm tiền lượng
Dưới góc độ kinh tế chính trị Theo quan niệm của C.Mác "Tiến lương là sự biểu hiện bằng tiền của giá trị hàng hóa SLĐ".
1.1. Khái niệm, bản chất tiền lương, tiền công
1.1.1. Khái niệm tiền lương, tiền công
Khái niệm & phân biệt tiền lương, tiền công?
a. Tiền lương: Là giá cả SLĐ hình thành trên cơ sở thỏa thuận giữa chủ sử dụng SLĐ và NLĐ (bằng
văn bản hoặc bằng miệng). Là số tiền mà chủ sử dụng SLĐ trả cho người LĐ khi NLĐ thực hiện một công
việc nhất định đảm bảo đúng quy định của pháp luật
b. Tiền công là số tiền người thuê lao động trả cho NLĐ để thực hiện một khối lượng công việc hoặc
trả cho một thời gian làm việc trong những hợp đồng thỏa thuận thuê mướn nhân công trên thị trường tự do.
Downloaded by Lê Ly (tfq2nv4rsn@privaterelay.appleid.com) lOMoARcPSD|54351510
VD: Tiền công thường trả cho công nhân sản xuất, các nhân viên bảo dưỡng máy móc thiết bị, lao
động khuân vác 1 khối lượng vật liệu, quét sơn phòng làm việc, thuê gia sư trong 2 h, thuê giúp việc trong 10h
+ Đối với công việc có quy mô không lớn, thời gian làm việc ngắn, Việc trả công lao động thường
được trả 1 lần sau khi đã hoàn thành khối lượng công việc nhất định hoặc cho 1 thời gian làm việc
VD: 1 giờ dạy toán trong công việc gia sư ,chuyển 1 m2 vật liệu xây dựng ….
+ Đối với công việc lớn, tười gian làm việc dài hơn, trả công lao động có thể theo 1 số lần, phụ thuộc
vào khối lượng cv hoàn thành hoặc thời gian đã làm việc
Giống: đều là giá cả SLĐ Tiền lương Chỉ tiêu Tiền công
- Là giá cả SLĐ hình thành trên cơ sở
Tiền công là số tiền người thuê lao động trả cho
thỏa thuận giữa chủ sử dụng SLĐ và NLĐ NLĐ để thực hiện một khối lượng công việc cụ thể hoặc
(bằng văn bản hoặc bằng miệng) Số tiền mà trả cho một thời gian làm việc trong những hợp đồng
chủ sử dụng SLĐ trả cho người LĐ khi NLĐ thỏa thuận thuê mướn nhân công trên thị trường tự do. Khái niệm
thực hiện một công việc nhất định Đảm bảo
đúng quy định của pháp luật
-> Bản chất: Số tiền trả cho thời gian lao động, theo
-> bản chất: Là tổng các khoản tiền cố sản phẩm hoặc khối lượng cv đã hoàn thành
định, phải trả cho NLĐ mà không dựa trên số giờ làm việc thực tế Mức độ ổn
Là tổng các khoản tiền phải trả cho NLĐ
Là số tiền trả cho NLĐ được tính theo thời gian định & thời
một cách ổn định thường xuyên, có tính chu kì ngắn (ngày, giờ); thường không ổn định. gian
theo thời gian dài (tuần, tháng, năm) Đối tượng áp
Lao động theo chê độ tuyển dụng, biên
Chủ yếu là lao động tự do, nhận khoán hoặc hợp dụng chế, định biên đồng dân sự Cơ cấu thu Chiếm tỷ trọng lớn;
Tiền công chiếm toàn bộ thu nhập nhập từ lao
(Thu nhập = tiền lương+ PC+ thưởng+ (thu nhập= tiền công) động phúc lợi xã hội) Cao
Thấp, ít dựa vào luật pháp; thường không gắn với Mức độ tuân
Gắn với chế độ bao hiểm: BHYT, các chế độ bảo hiểm mà gắn gộp vào khoản tiền NLĐ thủ PL BHXH, BHTN
nhận được theo giờ, theo tuần Hình thức Theo tháng
Theo giờ, theo tuần hoặc theo số lượng sản phẩm thanh toán hoàn thành.
Ngân sách Nhà nước, từ hoạt động sản
Từ hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động Nguồn trả
xuất kinh doanh và hoạt động khác. khác.
* Yêu cầu của Tiền lương, tiền công
- Tiền lương, tiền công phải đóng vai trò chủ yếu trong quy luật phân phối theo lao động.
- Sự phân cực trong mức tiền lương, tiền công cao nhất và thấp nhất phải đảm bảo phân cực và
hợp lý. Tiền lương, tiền công phải là nguồn thu nhập chủ yếu.
- Tiền lương, tiền công phải được xây dựng trên cơ sở điều kiện lao động, tiêu chuẩn lao động, chế độ làm việc
- Tiền lương, tiền công phải được đặt trong mối quan hệ hợp lý giữa các chỉ tiêu khác
- Tiền lương, tiền công phải thể hiện đầy đủ, ưu tiên hơn Đối với lực lượng lao động mang đặc
trưng của nền Kinh tế tri thức
Downloaded by Lê Ly (tfq2nv4rsn@privaterelay.appleid.com) lOMoARcPSD|54351510 1.1.2. Bản chất
Tiền lương biến động xoay quanh giá trị SLĐ, phụ thuộc vào quan hệ cung cầu và giá cả tư liệu sinh hoạt.
- Quan hệ cung cầu: TLTC bị chi phối bởi quy luật cung càu lao động vì nếu cung lao động> cầu lao
động-> TL giảm xuống và ngược lại
- Giá cả tư liệu sinh hoạt: giá trị tư liệu sinh hoạt cần thiết để bù đắp lại SLĐ đã hao phí trong QTSX,
giá trị chi phí nuôi dưỡng con ngươi trước & sau tuổi có khả năng lao động, giá trị nhũng chi phí cần thiết
cho việc học hành-> các chi phí này không chỉ phụ thuộc vào nhu cầu tự nhiên & sinh lý của con ngời, mà
còn phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế-xã hội
-> TL thường xuyên biến động xoay quanh giá trị SLĐ, nó phụ thuộc vào QHLĐ & qh cung cầu & cả
tư liệu sinh hoạt. Sự xoay quanh giá trị SLĐ đó được coi như là sự biến động thể hiện bản chất của TL
- Về mặt kinh tế: Tiền lương là kết quả của thỏa thuận trao đổi hàng hóa SLĐ giữa NLĐ cung cấp
SLĐ của mình trong 1 khoảng thời gian nào đó và sẽ nhận được khoản lương thỏa thuận với NSDLĐ.
- Về mặt xã hội: Tiền lương đảm bảo cho NLĐ có thể mua được tư liệu sinh hoạt cần thiết để tái sản
xuất SLĐ của bản thân và một phần dành để nuôi thành viên gia đình cũng như bảo hiểm lúc về hưu. Trong
quá trình lao động, NLĐ còn nhận được các khoản PC lương, tiền thưởng và các loại phúc lợi. Tiền lương
còn có ý nghĩa như là khoản tiền đầu tư cho NLĐ không ngừng phát triển về trí lực, thể lực, thẩm mỹ và đạo đức
1.1.3. Các hình thức tiền lương
* Khái niệm tiền lương danh nghĩa, tiền lương thực tế
Tiền lương danh nghĩa
Tiền lương thực tế
Khái niệm: Là số tiền mà NSDLĐ trả cho NLĐ, phủ hợp với số
Khái niệm: là số lượng tư liệu sinh
lượng và chất lượng lao động mà họ đóng góp
hoạt và dịch vụ mà NLĐ trao đổi được bằng
- Mọi khoản tiền mà Người SDLĐ trả cho NLĐ đều là tiền dương tiền lương danh nghĩa của mình sau khi đã danh nghĩa
đóng các khoản thuế, khoản đóng góp,
Trên thực tế bản thân tiền lương danh nghĩa chua phản ánh đúng mức khoản nộp theo quy định
trả lương thực tế cho NLD. Vì lợi ích mà NLĐ nhận được ngoài việc phụ
--> Như vậy tiền lương thực tế mới
thuộc vào TLDN; giá cả hàng hóa, dịch vụ ở các vùng khác nhau, thời điểm thực sự phản ánh chính xác mức sống của
khác nhau còn phụ thuộc vào thuế thu nhập và các khoản đóng góp, khoản NLĐ
nộp khác theo quy định PL. Phần TL còn lại sau khi đóng thuế TN, thực
hiện các khoản đóng góp, khoản nộp theo quy định của thuộc quyền sử
dụng của NLĐ và họ sử dụng phần đó để chi tiêu mua sắm
* CT so sánh lương thực tế và lương danh nghĩa Idn ILTT= Ig
ILTT: Chỉ số lương thực tế
IDN: Chỉ số lương danh nghĩa
Downloaded by Lê Ly (tfq2nv4rsn@privaterelay.appleid.com) lOMoARcPSD|54351510 IG: Chỉ số giá
-> Chỉ số tiền lương thực tế tỷ lệ thuận với chỉ số tiền lương danh nghĩa, tỷ lệ nghịch với chỉ số giá cả
-> ILTT > 1: tiền lương thực nhận càng cao-> Để tiền lương thực tế cần tác động để tiền lương tăng TL
danh nghĩa hoặc bình ổn TLDN & giảm giá cả
vD: 1 công ty trong 2023 trả lương bình quân cho NLĐ từ 7.500.000 đ/ tháng lên 8.200.000đ/tháng. IG= 13%. Tính ILTT
IDN= [(8200000 X 12)+(7500000 X 12)]= 9,3% 75000000 x 12 ILTT= I dn= 9,3= 0.715 I g 13
Vậy lương năm 2024 tăng nhưng chỉ đáp ứng được 71,5% tiền lương thực tế tiền lương thực tế năm 2024
* mối quan hệ giữa TLDN & TLTT:
Cách để tăng lương thục tế: tăng I danh nghĩa & giảm giá cả
* Một số biện pháp tăng IDN a. Thù lao lao động b. Tiền thưởng
-> Nâng cao NSLĐ & chất lượng lao động
Hệ thống tăng tiền lương danh nghĩa: Có hai hệ thống biện pháp ở hai cấp độ, vĩ mô và vĩ mô.
Từ cấp độ vĩ mô của nền kinh tế:
Từ cấp độ vi mỏ (doanh nghiệp):
Thực hiện phát triển mạnh nền sản xuất xã hội, tạo việc làm
- Kích thích phát huy sáng kiến cải tiến kỹ
trên cơ sở phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận hành thuật, nâng cao năng suất và chất lượng lao động.
theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng Biện pháp này hướng tới việc tăng nguồn để trả
XHCN, thông qua đó để giải phóng sức lao động, tăng tiền lương lương trong doanh nghiệp, thông qua đó không và thu nhập cho NLĐ.
những nâng cao tiền lương của công nhân trực tiếp
Để thực hiện mục tiêu này, một số biện pháp chủ yếu ở tầm sản xuất mà còn năng lương của bộ phận gián tiếp vi mô như sau: sản xuất.
- Có các chính sách thích hợp-> huy động mọi nguồn vốn
- Cải tiến công tác tổ chức - DMLD nhằm tạo
còn nhàn rỗi trong nhân dân, vốn đầu tư nước ngoài, vốn ngân sách ra sự phân công - hợp tác lao động hợp lý, xoá bỏ các
đầu tư phát triển sản xuất - kinh doanh. Tạo môi trường và khung loại thời gian lãng phí (lãng phí trông thấy và không
pháp lý bình đẳng, thuận lợi, thúc đẩy quan hệ cạnh tranh lành trông thấy); sử dụng đúng khả năng, năng lực của
mạnh trong hoạt động sản xuất - kinh doanh.
NLĐ; tạo những điều kiện làm việc tốt nhất cho họ,
Downloaded by Lê Ly (tfq2nv4rsn@privaterelay.appleid.com) lOMoARcPSD|54351510
- Có các chính sách thích hợp-> tăng cường hoạt động từ đó thúc đẩy tăng năng suất, chất lượng lao động,
chuyển giao công nghệ, nâng cao NSLĐ cá nhân, NSLĐXH
tăng tiền lương danh nghĩa.
- Tăng cường giải quyết việc làm cho NLĐ bằng các biện
- Nâng cao hiệu quả của các biện pháp tạo
pháp kích cầu hàng hoá - dịch vụ và kích cấu lao động.
động lực lao động, nhằm khuyến khích vật chất và
- Phát triển nền kinh tế tri thức, các ngành nghề có hàm tinh thần cho ngời lao động, để NLĐ tạo ra năng suất
lượng tri thức cao, tạo ra giá trị thu nhập lớn cho nền kinh tế và và chất lượng lao động cao, qua đó tăng tiền lương NLĐ. danh nghĩa.
- Tăng cường hợp tác kinh tế quốc tế, đẩy mạnh tiến trình
- Mở rộng hình thức trả lương theo sản phẩm
hội nhập, phát triển mạnh những lĩnh vực sản xuất Việt Nam có lợi và tiền thưởng nhằm gan thu nhập với kết quả lao thế so sánh.
động của NLĐ, tăng năng suất và chất lượng lao
- Ổn định qui mô dân số và kế hoạch hoá gia đình gắn với động, qua đó để tăng tiền lương danh nghĩa.
phát triển TTLĐ nhằm làm giảm tốc độ tăng, tiến tới ổn định số
- Phát triển mối quan hệ lao động xây dựng,
lượng nguồn nhân lực, nâng cao chất lượng lao động, thông qua đó hài hoà, ổn định trong doanh nghiệp.
nâng cao tiền lương danh nghĩa cho NLĐ.
- Giải quyết hài hoà mối quan hệ giữa tích luỹ và tiêu dùng;
giữa tiêu dùng chung với tiêu dùng cá nhân, giữa lợi ích trước mắt
với lợi ích lâu dài nhằm tạo sự phát triển bền vững, tăng dần tiền lương danh nghĩa.
- Tăng cường đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng nâng cao trình
độ lành nghề, trình độ chuyên môn kỹ thuật cho NLĐ từ góc độ vĩ
mô nhằm nâng cao năng suất và hiệu quả lao động, tăng tiền lương,
thúc đẩy nhanh tiến trình hội nhập và thu hẹp khoảng cách về tiền
lương của lao động Việt Nam với lao động các nước trong khu vực và thế giới.
- Cải tiến tiền lương và tăng lương trên cơ sở tăng năng suất
lao động xã hội và phù hợp nến tài chính quốc gia, thông qua đó
tác động tăng tiền lương cho đối tượng hưởng lương ngân sách,
điều chỉnh lương ở các doanh nghiệp, tạo sự chuyển biến về tăng
tiền lương ở các khu vực kinh tế khác.
- Nâng cao vai trò của cơ chế ba bên (Chính phủ, NLĐ.
NSDLD) trong quản lý tiền lương, tiền công và ban hành tiền
lương tối thiểu và giải quyết các tranh chấp về tiền lương.
-> Các biện pháp kể trên đều hướng tới việc nâng cao năng suất và chất lượng lao động. Trên cơ sở
đó để nâng cao thu nhập của doanh nghiệp, của NLĐ và đóng góp cho sự phát triển xã hội
Câu 2 (3 điểm): Phân tích khái niệm, vai trò của tiền lương tối thiểu. Khi Nhà nước điều chỉnh tiền
lương tối thiểu sẽ tác động đến những yếu tố nào? Giải thích tại sao?
Cơ chế điều chỉnh tiền lương tối thiểu hiện nay là căn cứ vào mức tăng trưởng kinh tế, chỉ số giá sinh
hoạt và quan hệ cung - cầu lao động trên TTLĐ. Cần xem xét:
+ Việc tăng tiền lương tối thiểu sẽ có ảnh hưởng thế nào đến mức tiền lương trên thị trường? (tác động về tiền lương)
+ Việc tăng tổng chi phí lao động đến mức độ nào có thể chấp nhận được? (tác động về hiệu quả sản
xuất, lợi nhuận của doanh nghiệp)
Downloaded by Lê Ly (tfq2nv4rsn@privaterelay.appleid.com) lOMoARcPSD|54351510
+ Ai sẽ được hưởng lợi do việc điều chỉnh tiền lương tối thiểu? (tác động đối với phân phối)
+ Liệu tăng tiền lương tối thiểu có tác động thế nào đến việc tăng trưởng kinh tế, tổng cầu, việc làm,
thất nghiệp, lạm phát,… (tác động kinh tế vĩ mô).
Câu 2 (3 điểm): Phân tích khái niệm tiền lương danh nghĩa, tiền lương thực tế. Nêu các biện pháp tăng
tiền lương danh nghĩa đối với cán bộ công chức, viên chức?
1.2. chức năng Tiền lương tiền công
1.2.1. Thước đo giá trị SLĐ
Tiền lương là giá cả của SLĐ, là sự biểu hiện bằng tiền của giá trị SLĐ, được hình thành trên cơ
sở giá trị lao động nên phản ánh được giá trị SLĐ.
Giá trị của hàng hoá SLĐ này phải được đo bằng LLLĐ xã hội cần thiết để tạo ra nó (đảm bảo
sản xuất và tái sản xuất SLĐ) và qua mối quan hệ cung cầu về hàng hoá SLĐ đó trên TTLĐ.
Nhờ khả năng phản ánh này, nó có chức năng thước đo giá trị SLĐ, được dùng làm căn cứ:
+ Xác định mức tiền trả công cho các loại lao động
+ Xác định đơn giá trả lương
+ Là cơ sở để điều chỉnh giá cả SLĐ khi giá cả tư liệu sinh hoạt biến động.
Nói cách khác, giá trị của việc làm được phản ánh thông qua tiền lương, tiền công. Nếu việc làm có
giá trị càng cao thì mức tiền lương, tiền công càng lớn.
Những tiêu chuẩn để đánh giá việc làm là:
- Tính chất kỹ thuật của việc làm: Các đặc thù về kỹ thuật và công nghệ sử dụng của việc làm;
- Tính chất kinh tế của việc làm: Vị trí việc làm trong hệ thống QHLĐ (làm quản lý, công nhân, nhân viên);
- Các yêu cầu về năng lực và phẩm chất của NLĐ: Trình độ chuyên môn kỹ thuật, tay nghề, kinh
nghiệm, khả năng thành thạo nghề. 1.2.2. Tái sản xuất SLĐ
Khái niệm: Tái sản xuất SLĐ là quá trình khôi phục và tăng thêm của SLĐ về thể lực, trí lực, tâm lực
Trong quá trình lao động, SLĐ bị hao mòn dần cùng với quá trình tạo ra sản phẩm, con người cần phải
bù đắp lại SLĐ đã hao phí.
Muốn tái sản xuất xã hội diễn ra bình thường cần khôi phục & tăng cường SLĐ cá nhân, bù lại SLĐ đã
hao phí trong QTSX, ngoài ra đảm bảo tái sản xuất mở rộng SLĐ-> Tiền lương là 1 trong những tiền đề vật
chất có khả năng đảm bảo tái sản xuất SLĐ, trên cơ sở đảm bảo bù đắp lại SLĐ hao phí thông qua việc thỏa
Downloaded by Lê Ly (tfq2nv4rsn@privaterelay.appleid.com) lOMoARcPSD|54351510
mãn nhu cầu tiêu dùng của NLĐ. Như vậy, bản chất của tái sản xuất SLĐ của TL nghĩa là đảm bảo cho NLĐ
có một số lượng tiền sinh hoạt nhất định để có thể: - Đối với NLĐ:
+ Duy trì và phát triển SLĐ của chính mình. + Sản xuất ra SLĐ mới.
+ Tích lũy kinh nghiệm, nâng cao trình độ để hình thành kỹ năng lao động, tăng cường chất lượng lao động.
VD: Họ dùng tiền lương, tiền công để nuôi sống bản thân và gia đình (ăn uống, sinh hoạt, học tập...)
Hơn nữa, để duy trì và phát triển SLĐ, NLĐ còn phải học tập, tích luỹ, rèn luyện kỹ năng, phải sinh
con (như SLĐ tiềm tàng), phải nuôi dưỡng chúng. Cho nên tư liệu sinh hoạt cần thiết để tái sản xuất SLĐ
phải gồm cả những tư liệu sinh hoạt cho họ và con cái họ. Như vậy chức năng cơ bản của tiền lương là phải
duy trì và phát triển được SLĐ cho NLĐ
- Đối với DN: Giúp DN duy trì được đội ngũ lao động có sức Khỏe, có tri thức, năng lực
- Đối với XH: Tiền lương, tiền công giúp duy trì và phát triển NNLXH
1.2.3. Chức năng kích thích lao động
- Kích thích là hình thức tác động, tạo ra động lực trong lao động
- Tiền lương, tiền công là đòn bẩy kinh tế quan trọng, là động lực trực tiếp tác động đến NLĐ: Tiền
lương là bộ phận thu nhập chính của NLĐ nhằm thỏa mãn phần lớn các nhu cầu về vật chất, tinh thần của
NLĐ. Do vậy, sử dụng các mức tiền lương khác nhau là đòn bẩy kinh tế quan trọng để định hướng sự quan
tâm và động cơ trong lao động của NLĐ trên cơ sở lợi ích cá nhân.
-> Khi người LĐ làm việc đạt hiệu quả cao thì phải được trả TL, TC cao hơn. Bên cạnh đó, mỗi ngành
nghề có tính chất phức tạp kỹ thuật khác nhau, NLĐ làm công việc yêu cầu trình độ chuyên môn cao, tính
chất cv phức tạp, cv nặng nhọc độc hại-> ML cao hơn
- TL phải khuyến khích NLĐ nâng cao NSLĐ, hiệu quả cv và khuyên khích NLD có tài năng, phát huy
tính sáng tạo vì NSLĐ cao hơn thì NLĐ sẽ được phẩn bổ vào vị trí cv có mức lương cao hơn.
- TL, TC góp phần thúc đẩy phân công lao động, điều phối và ổn định lao động: Tăng các mức tiền
lương phải dựa trên cơ sở tăng NSLĐ (sản phẩm cận biên). Việc tăng NSLĐ luôn dẫn đến sự tái phân bổ lao
động. Theo quy luật thị trường, lao động sẽ tái phân bổ vào các khu vực có năng suất cao hơn để nhận được mức lương cao hơn
Đối với NLĐ, tiền lương NLĐ nhận được thỏa dáng tạo động lực kích thích năng lực sáng tạo để tăng
NSLĐ. Mặt khác, NSLĐ tăng thì lợi nhuận tăng-> nguồn phúc lợi NLĐ nhạn lại cũng sẽ tăng lên, làm tăng
thu nhập và lợi ích cho người cung ứng lao động. Đây chính là phản ứng dây chuyền tích cực của TL
Downloaded by Lê Ly (tfq2nv4rsn@privaterelay.appleid.com) lOMoARcPSD|54351510
1.2.4. Chức năng bảo hiểm, tích lũy
Trong hoạt động lao động, Tiền lương không chỉ để NLĐ duy trì cuộc sống hàng ngày trong thời gian
còn khả năng lao động và đang làm việc mà còn phải có khả năng dành lại một phần để bảo hiểm, tích lũy dự
phòng khi hết tuổi lao động, khi mất khả năng lao động, ốm đau, bệnh tật, thất nghiệp, ... Cụ thể thì NLĐ sẽ
trích 1 số tiền để đóng BHXH, BHYT, …
Chức năng bảo hiểm tích lũy còn biểu hiện ở khả năng tiết kiệm của TL khi NLĐ sử dụng TL để tái
đầu tư mở rộng SLĐ: học tập để nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ thuật, đầu tư vào sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm, ... 1.2.5. Chức năng xã hội
- TL, TC hợp lý giúp thúc đẩy mối quan hệ hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau, nâng cao hiệu quả cạnh tranh
của DN, vị thế quốc gia.
- Chính sách TL, TC tạo tiền đề cho sự phát triển toàn diện của con người và thúc đẩy xã hội phát triển
theo hướng dân củ, văn minh
- TL, TC là công cụ điều tiết các mối quan hệ xã hội, thúc đẩy phân công lao động hợp lý
- Ngoài ra, Tiền lương còn giúp điều phối thu nhập trong nền kinh tế quốc dân -> sự công bằng xã hội
trong trả lương NLĐ trong cùng 1 ngành nghề, khu vực và giữa các ngành nghề khác nhau
1.3. Một số nguyên tắc trong tổ chức tiền lương
1.3.1. Trả lương theo số lượng và chất lượng lao động
* Số lượng lao động: Số sản phẩm / số đầu công việc hoàn thành, thời gian làm việc thực tế, cường
độ lao động, số sáng kiến, ...
* Chất lượng lao động: Chất lượng sản phẩm, hiệu quả công việc, trình độ chuyên môn, kỹ năng làm
việc, ý thức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm...
* Trả lương theo số lượng và chất lượng lao động
- Yêu cầu của nguyên tắc này là trả lương có phân biệt về số lượng và chất lượng, không trả lương
bình quân chia đều. Ai tham gia nhiều, có hiệu quả, trình độ tay nghề cao thì trả lương cao và ngược lại.
Nguyên tắc đòi hỏi việc trả lương phải gắn với NSLĐ, kết quả sản xuất biểu hiện ở chất lượng, hiệu quả của lao động
Downloaded by Lê Ly (tfq2nv4rsn@privaterelay.appleid.com) lOMoARcPSD|54351510
- Nguyên tắc còn biểu hiện ở chỗ, Trả lương ngang nhau cho lao động ngang nhau không phân biệt về
đọ tuổi, giới tính-> Đảm bảo tính công bằng trong trả lương
-> Trả lương ngang nhau cho lao động như nhau phải được phản ánh trong chính sách tiền lương, đặc
biệt là trong hệ thống thang, bảng lương, các hình thức trả lương cho NLĐ Yêu cầu:
- Có quy chế ĐGTHCV rõ ràng
- Phân công, bố trí lao động hợp lý
- Xây dựng thang bảng lương theo vị trí việc làm, chức danh công việc
1.3.2. Đảm bảo tốc độ tăng NSLĐ > tốc độ tăng tiền lương bình quân
NSLĐ là sản phẩm, là cái làm được ra. Tiền lương là cái mà DN phải chi trả cho NLĐ sau khi hoàn
thành khối lượng công việc được giao cho, đó là chi phí mà DN phải bỏ ra.
-> Vậy để SXKD có lợi nhuận, đạt hiệu quả cao thì cái làm ra phải lớn hơn tổng chi phí. Tức là tốc độ
NSLĐ phải lớn hơn tiền lương
Nguyên tắc này đảm bảo mối quan hệ hài hòa giữa tích lũy và tiêu dùng, giữa lợi ích trước mắt và lợi
ích lâu dài. Yêu cầu của nguyên tắc này là không để tiêu dùng vượt quá khả năng sản xuất mà cần đảm bảo phần tích lũy * Mục đích:
- Không ngừng mở rộng sản xuất, duy trì sự tăng trưởng của DN
- Là cơ sở của hạ giá thành sản phẩm
Đối với DN, tăng tiền lương dẫn đến tăng chi phí sản xuất-KD, tăng NSLD làm giảm chi phí lao động
cho từng sản phẩm. DN chỉ thực sự KD có hiệu quả khi chi phí nói chung, chi phí cho 1 đv sản phẩm giảm
đi, tức là giảm chi phi do tăng NSLD phải lớn hơn mức tăng chi phí do tăng tiền lương bình quân
Downloaded by Lê Ly (tfq2nv4rsn@privaterelay.appleid.com) lOMoARcPSD|54351510
1.3.3. Đảm bảo mối quan hệ hợp lý về tiền lương giữa các ngành, vùng
Mục tiêu của XHCN là dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ văn minh-> Trong đó, đảm bảo
mối quan hệ hợp lý về tiền lương là nhằm duy trì công bằng xã hội, trên cơ sở của nguyên tắc phân phối theo lao động.
Để đảm bảo công bằng, bình đẳng trong trả công lao động theo ngành nghề cho NLĐ. Trả công lao
động phải phân biệt về mức độ phức tạp của ngành, điều kiện lao động của ngành, cv; vị trí quan trọng của
các ngành nghề trong nên kinh tế quốc dân; quan hệ TL theo vùng. Đây cũng là cơ sở để điều chỉnh TL
Tiền lương giữa các ngành được điều chỉnh dựa trên các cơ sở:
- Về độ phức tạp của ngành: sự khác biệt về trình độ chuyên môn kỹ thuật giữa các ngành cũng dẫn
đến sự khác biệt về tiền lương. Trình độ chuyên môn kỹ thuật khác nhau do trình độ CN, trình độ tổ chức và
QL, chiến lược, KH phát triển NNL, mức độ hội nhập quốc tế của ngành quyết định
- Về điều kiện lao động của ngành, công việc: các DN khác nhau thì có điều kiện lao động khác nhau
dẫn đến NSLĐ khác nhau, nghĩa là mức tiêu hao phí lao động khác nhau-> TL phải khác nhau để bù đắp SLĐ đó khác nhau
- Vai trò, vị thế của ngành đối trong nền kinh tế quốc dân: Trong CNH-HĐH, Việc ưu tiên phát triển
các ngành CN cao, ngành kinh tế tri thức, ngành kinh tế mũi nhọn-> tạo bước chuyển đột phá cho tăng tưởng
kinh tế-> trong chính sách tiền lương, thông qua hệ thống thang, bảng lương, PC… phải có tác dụng khuyến
khích, thu hút lao động vào các ngành quan trọng này
- Quan hệ tiền lương theo vùng: giữa các vùng có điều kiện địa lý, mức sống vật chất tình thần khác
nhau -> Cần phải có chính sách tiền lương thích hợp để thu hút, khuyến khích phân bổ, khai thác NNL hợp lý
trên toàn bộ các vùng lãnh thổ của đất nước, đặc biệt với các vùng động lực kinh tế, vùng có điều kiện kinh
tế-xã hội khó khăn, xa xôi hẻo lánh, …
1.3.4. Nguyên tắc trả lương phụ thuộc vào khả năng tài chính
- Đối với khu vực Nhà nước: Tiền lương phụ thuộc vào ngân sách nhà nước
- Đối với khu vực tư: Tiền lương phụ thuộc vào hiệu quả SXKD, tài chính của DN
Khả năng tài chính là nhân tố ảnh hưởng, không phải nhân tố quyết định đến tiền lương. Nguyên tắc
này đòi hỏi ở DN không nên quy định cứng nhắc các mức lương cho NLĐ, bởi vì trong kinh tế thị trường thì
TL của DN không chỉ phụ thuộc vào kết quả lao động cá nhân mà còn phụ thuộc vào hiệu quả SXKD của
DN. DN nào hoạt động có hiệu quả cao thì TL cá nhân nhận được cao và ngược lại. Mặt khác, khả năng ngân
sách quốc gia dồi dào thì TL của công nhân viên chức hưởng cao và ngược lại
1.3.5. Tiền lương cần linh hoạt, phù hợp với thị trường
Trong nền kinh tế thị trường, đối với khu vực DN, tiền lương được xác định theo các yếu tố của
TTLĐ, hiệu quả kinh tế cũng như tư tưởng của quản lý, NSDLĐ và chấp hành chính sách quy định về tiền lương của Nhà nước
Downloaded by Lê Ly (tfq2nv4rsn@privaterelay.appleid.com) lOMoARcPSD|54351510
Mỗi DN thường có nguyên tắc tổ chức tiền lương nhằm đảm bảo hệ thống tiền lương linh hoạt phù hợp
với đặc điểm thực tiễn của DN và gắn với thị trường trong từng giai đoạn phát triển
VD: Tổ chức các nguồn lực tập đoàn (CRG) đưa ra 7 nguyên tắc:
- Thuê NLĐ với mức tiền công cạnh tranh trên thị trường. NLĐ biết được giá tị của mình- những giá
trị thực tế và giá trị tiềm năng của những cống hiến của họ- và kỹ vọng được trả công thỏa đáng. Nguyên tắc
này là nguyên tắc được xây dựng trên cơ sở phải có TTLĐ. Mức TL trả cho NLĐ phải căn cứ vào mức lương trên thị trường
- Tiền lương phải khuyến khích, lưu giữ được những NLĐ gương mẫu, chất lương lao động cao
- Trả lương ngang nhau cho những cv như nhau. Nguyên tắc này thể hiện sự bình đẳng trong phân phối
- Có sự phân biệt trong trả lương vơi sự hoàn thành cv
- Cơ chế trả phải linh hoạt để đáp ứng được những thay đổi của DN và thị trường
- Dễ giải thích, dễ hiểu, dễ quản lý & giám sát
- Đảm bảo sự tương quan hợp lý giữa nghĩa vụ với Nhà nước, tích lũy của DN và tiền lương cho NLĐ
1.3.6. Trả lương phải đảm bảo hài hòa các lợi ích
Nguyên tắc này xuất phát từ mối quan hệ hài hòa giữa 3 lợi ích: lợi ích xã hội, lợi ích tập thể, lợi ích
NLĐ-> yêu cầu trong trả lương cho cá nhân ngoài việc căn cứ vào những đóng góp, cong sức cá nhân, còn
phải tính đến lợi ích tập thể, những cống hiến của tập thể lao động cho sự nghiệp chung đối với kết quả lao
động cuối cùng, sao cho đạt được sự thống nhất giữa lợi ích trước mắt và lâu dài, lợi ích cá nhân không mâu
thuẫn với lợi ích tập thể và lợi ích xã hội, mà phải đặt trong mối quan hệ hài hòa, hợp lý.
-> Trên cơ sở đó TL không những chỉ để khuyến khích cá nhân NLĐ phát triển mà còn thúc đẩy sự
phát triển DN cũng như sự phát triển của toàn thể xã hội
- Lợi ích của Nhà nước: đóng thuế thu nhập cho Nhà nước và đảm bảo đời sống cho LLLĐ
- Lợi ích của DN: thu được lợi nhuận
- Lợi ích của NLĐ: đảm bảo được đời sống của bản thân và gia đình có tích lũy cho phát triển toàn diện và bảo hiểm - Lợi ích trước mắt - Lợi ích lâu dài
1.3.7. Tiền lương cần đơn giản, rõ ràng và minh bạch
Chương 2: CHẾ ĐỘ TIỀN LƯƠNG
2.1. Tiền lương tối thiểu
2.1.1. Khái niệm, Phân loại TL tối thiểu
Khái niệm, phân loại, ý nghĩa TL tối thiểu?
Downloaded by Lê Ly (tfq2nv4rsn@privaterelay.appleid.com) lOMoARcPSD|54351510 a). Khái niệm
Tiền lương tối thiểu: là mức lương thấp nhất mà NSDLĐ phải trả cho NLĐ làm cv giản đơn nhất trong
ĐKLĐ bình thường và phải đảm bảo nhu cầu sống tối thiểu của NLĐ và gia đình họ TLTT:
- Là mức thấp nhất trả cho NLĐ-> Lao động giản đơn nhất chưa qua đào tạo
- Làm công việc giản đơn nhất-> Cường độ lao động bình thường, môi trường và điều kiện làm
việc không có tác động xấu
- Trong điều kiện lao động bình thường-> Tương ứng với giá trị tư liệu sinh hoạt chủ yếu ở vùng
có mức giá trung bình của đất nước
- Đảm bảo nhu cầu sống tối thiếu của NLĐ và gia đình họ-> Tiền lương thỏa mãn nhu cầu thiết
yếu, cơ bản về ăn ở mặc, đi lại, học tập, hưởng thụ văn hóa, giao tiếp xã hội, bảo hiểm, nuôi con nhằm duy trì cuộc sống và làm việc.
-> Mức lương tối thiểu này được dùng làm cơ sở để tính các mức lương trong hệ thống thang lương,
bảng lương, mức PC lương và thực hiện một số chế độ khác theo quy định của pháp luật.
* Những điều kiện cụ thể để một DN có thể trả lương cao hơn, thấp hơn hoặc bằng thị trường:
- DN áp dụng chính sách trả lương cao hơn thị trường khi:
- DN áp dụng chính sách trả lương thấp
hơn giá thị trường:
+ Có nhu cầu thu hút nhân viên có trình độ chuyên môn, tay
+ Có các khoản trợ cấp hoặc phúc lợi cao
nghề cao hoặc các nhà quản lý giỏi (thu hút người tài)
+ Có khả năng thực hiện chính sách đã ngộ
+ Có nhu cầu tuyển lao động gấp để đáp ứng nhu cầu mở rộng phi tài chính để thu hút và giữ chân NLĐ như: SXKD.
Công việc ổn định, có cơ hội nâng cao trình độ
+ Có khả năng tài chính dồi dào trên cơ sở DN đang hoạt chuyên môn, có cơ hội học tập, công tác ở nước
động có hiệu quả cao, làm ăn phát đạt. ngoài...
+ Dưới tác động mạnh mẽ của công đoàn hoặc các tổ chức lao
+ Hoàn toàn không có khả năng trả lương động. cao * Cơ cấu TLTT: T á i s ả n x B u N u ô i c o n ả ấo t h si ứ ể cm l a o đ ộ n g b. Phân loại
Downloaded by Lê Ly (tfq2nv4rsn@privaterelay.appleid.com) lOMoARcPSD|54351510
Mức lương tối thiểu chung Mức lương cơ sở Căn cứ theo phạm vi AD
Mức lương tối thiểu vùng
Mức lương tối thiều ngành Tiền lương tối thiểu
Tiền lương tối thiểu giờ Căn cứ theo thời gian
Tiền lương tối thiểu ngày
Tiền lương tối thiểu tháng
2.1.1. Lương theo phạm vi áp dụng
Mức lương tối thiểu chung Mức lương cơ sở
Mức lương tối thiểu vùng
Mức lương tối thiểu ngành Khái
Là tiền lương tối thiểu Là mức lương dùng
Là mức lương thấp nhất,
Là mức lương tối thiểu niệm
được quy định áp dụng chung làm căn cứ cho nhiều tính là mức cơ sở để DN & NLĐ đảm bảo khả năng tái sản xuất
cho cả nước, chỉ dùng để trả toán liên quan đến tiền thỏa thuận trả lương. Trong đó SLD giản đơn cho NLĐ và gia
cho NLĐ làm những công việc lương, bao gồm việc tính mức lương trả cho NLĐ làm đình của họ với yêu cầu mức độ
giản đơn nhất trong xã hội mức lương trong các bảng việc trong ĐKLĐ bình thường, phúc tạp & trình độ tay nghề
trong điều kiện và môi trường lương, mức PC và thực hiện bảo đảm đủ thời giờ làm việc thấp nhất trong 1 ngành nào đó
lao động bình thường, chưa các chế độ khác đối với cán bình thường trong tháng và hoàn qua đào tạo nghề
bộ, công chức, và viên chức. thành ĐMLĐ hoặc công việc đã
thỏa thuận không được thấp hơn
mức lương tối thiểu vùng do CP quy định.
Tiền lương tối thiểu theo
vùng: tính đến sự khác biệt về
không gian của các yếu tố chi
phối (ảnh hưởng) tiền lương tối
thiểu mà chưa được tính đến đầy
đủ trong tiền lương tối thiểu chung. Trong tiền lương tối
thiểu vùng nhấn mạnh yếu tố đặc
thù và thể hiện chiến lược phát triển của từng vùng. Phạm Áp dụng chung cho cả Mức lương cơ sở áp vi áp
nước, không phân biệt vùng, dụng đối với cán bộ, công dụng
ngành kinh tế cũng như chức, viên chức... và lực QHLĐ. lượng vũ trang Tiền lương tối thiểu
Cụ thể: Nghị định số
chung hiện nay do Nhà Nước 73/2024/NĐ-CP ban hành quy định. ngày 30 tháng 6 năm 2024 Trong thực tế các nhà
lãnh đạo DN có thể quyết định
trả lương cho nhân viên cao
hơn, ngang bằng hoặc thấp hơn giá trị trường. Căn - Các nhu cầu tối thiểu - Nguồn chi trả: Từ
- Chênh lệch nhu cầu tối
- Mức độ phức tạp cv & cứ của NLĐ và gia đình họ ngân sách Nhà nước thiểu NLĐ giữa các vùng
điều kiện lao động của ngành xác - Mức sống chung đạt - Mức sống chung đạt - TLTT chung định
được và sự phân cực giữa các - Căn cứ xác định:
được trong vùng (I, II, III, IV)
- Khả năng thỏa thuận của
tầng lớp dân cư trong xã hội + Dua vào khả năng
- Mức tiền lương, tiền NLĐ với các DN trong từng
- Khả năng chi trả của ngân sách nhà nước
công đạt được trong vùng ngành các cơ sở SXKD + Chỉ số giá tiêu dùng - Tầm quan trọng của - Khả năng phát triển + Tốc độ tăng trưởng
yếu tố giá cả, tốc độ tăng ngành đó trong nền kinh tế quốc
kinh tế của đất nước trong giai kinh tế của đất nước.
giá sinh hoạt trong vùng; và các dân. đoạn tiếp theo
yếu tố chính trị - kinh tế - xã hội - Tiền lương tối thiểu
Downloaded by Lê Ly (tfq2nv4rsn@privaterelay.appleid.com) lOMoARcPSD|54351510 - Quan hệ cung cầu về của vùng.
ngành được xác định thông qua
lao động trên TTLĐ cả nước và - Mức lương cơ sở tại
thương lượng tập thể ngành,
chỉ số giá sinh hoạt trong từng bậc 1: 2.340.000đ
được ghi trong TƯLĐTT ngành thời kỳ - Lương cơ sở tăng
nhưng không được thấp hơn
- Mục tiêu và nội dung theo thời gian
mức lương tối thiểu vùng do
cơ bản của các chính sách lao Chính phủ công bố.
động trong từng thời kỳ Vai - Căn cứ tiền lương Là cơ sở để trả công trò - Căn cứ đóng BHXH
trong từng ngành cụ thể , góp - TL ngừng việc
phần loại bỏ sự cạnh tranh
- Cơ sở tinh thiệt hại không công bằng giữa các ngành
NLĐ phải bồi thường cho NSDLĐ - Căn cứ chuyển việc
2.1.2. Lương theo thời gian
Khái niệm: Tiền lương thời gian (theo tháng, theo tuần, theo ngày, theo giờ) được trả cho NLĐ căn cứ
vào thời gian làm việc thực tế theo tháng, tuần, ngày, giờ cụ thể:
TL tối thiểu h/ngày là mức tiền lương tối thiểu quy định cho 1 h/ ngày làm việc của NLĐ giản đơn làm
việc trong điều kiện bình thường chưa qua đào tạo
TL tối thiểu tháng là mức tiền lương tối thiểu hàng tháng của NLĐ giản đơn làm việc trong điều kiện
bình thường chưa qua đào tạo
Downloaded by Lê Ly (tfq2nv4rsn@privaterelay.appleid.com) lOMoARcPSD|54351510
2.1.3. Vai trò của tiền lương tối thiểu a, Đối với NLĐ
b. Đối với xã hội
- Là lưới an toàn chung cho những người làm công
- Bảo vệ sức mua cho các mức tiền lương trước sự gia
ăn lương trong toàn xã hội: NSDLĐ không được trả tăng của lạm phát và các yếu tố kinh tế khác qua điều chỉnh
lương thấp hơn mức lương tối thiểu nên loại trừ sự bóc TLTT
lột lao động có thể xảy ra trước sức ép cung quá lớn của
- Loại bỏ sự cạnh tranh không công bằng của TTLD thị trường SLĐ.
chống lại xu hướng giảm chi phí các yếu tố sản xuất đến
- Đảm bảo cho NLĐ tái sản xuất SLĐ:
mức không thỏa đáng (trong đó có TL): Luật tiền lương tối
- Một ngưỡng để chống đói nghèo
thiểu buộc NSDLĐ phải tìm mọi cách khác để giảm chi phí
- Đảm bảo cho NLĐ có thể sống và tồn tại ở mức & tăng hiệu quả SXKD. tối thiểu
- Đảm bảo sự trả lương tương đương cho những công
việc tương đương (Luật TL tối thiểu ở mức độ nào đó là sự
điều chỉnh QH về TL trong các nhóm NLĐ mà ở đó TL
không được tính đúng mức (phụ nữ-nam giới, TL ở các vùng
khác nhau, nhóm lao động khác nhau….))
- Ở Việt Nam, TLTT còn có 1 số vai trò khác như:
+ Là cơ sở để NN và NSDLĐ xác định các thang, bảng lương phù hợp với các đơn vị mình
+ Là cơ sở để các DN xây dựng chính sách tiền lương cho NLĐ
+ Là cơ sở để thực hiện một số chế độ BHXH và chế độ ƯDXH đối với người có công * ý nghĩa
Việc quy định mức tiền lương tối thiểu có ý nghĩa quan trọng đối với các bên tham gia QHLĐ và cả
nhà nước, thể hiện qua ba điểm chủ yếu sau:
+ Tiền lương tối thiểu là cơ sở để trả công cho NLĐ, là cơ sở để quy định các mức tiền lương
khác và dùng để tính các chế độ trợ cấp, PC cho NLĐ
Tiền lương tối thiểu là mức lương thấp nhất mà NSDLD phải trả cho NLĐ, bảo đảm cho họ một mức
sống cơ bản. Nó là căn cứ để xác định các mức lương trong hệ thống tiền lương của doanh nghiệp, từ đó xây
dựng các bảng lương cho các vị trí công việc khác nhau. Ngoài ra, tiền lương tối thiểu cũng là cơ sở để tính
toán các khoản trợ cấp, PC như trợ cấp thai sản, trợ cấp tai nạn lao động, hay các phúc lợi xã hội khác dành
cho NLĐ. Điều này giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của NLĐ, tránh việc bị trả lương thấp hơn mức cần thiết để duy trì cuộc sống.
+ Tiền lương tối thiểu được coi là một công cụ điều tiết rất quan trọng của Nhà Nước nằm góp
phần hạn chế sự bóc lột và sự cạnh tranh không lành mạnh trên TTLĐ
Mức tiền lương tối thiểu là một công cụ điều tiết TTLĐ, giúp bảo vệ NLĐ khỏi bị bóc lột. Nếu không
có quy định về tiền lương tối thiểu, NLĐ có thể phải làm việc với mức lương quá thấp, không đủ để trang trải
các nhu cầu thiết yếu trong cuộc sống. Đồng thời, tiền lương tối thiểu cũng giúp hạn chế sự cạnh tranh không
lành mạnh giữa các doanh nghiệp, khi mà một số doanh nghiệp có thể lợi dụng lao động giá rẻ để giảm chi
phí, gây ảnh hưởng xấu đến chất lượng công việc và phúc lợi của NLĐ. Việc nhà nước quy định mức lương
tối thiểu giúp tạo ra một môi trường lao động công bằng hơn.
Downloaded by Lê Ly (tfq2nv4rsn@privaterelay.appleid.com) lOMoARcPSD|54351510
Trong điều kiện nền kinh tế thị trường, sức lao động được coi là một loại hàng hoá và cũng được tự do
mua bán theo thoả thuận của NLĐ và NSDLD. Hiện nay, tình trạng thất nghiệp còn cao, cung lao động nhiều
hơn cầu lao động, là điều kiện để NSDLD có cơ sở gây sức ép với NLĐ, trả cho họ một mức lương thấp hơn
mức lương họ đáng được hưởng. Việc quy định tiền lương tối thiểu giới hạn rõ hành vi của NSDLD trong
việc trả lương, bảo đảm sự cân bằng và bảo vệ NLĐ khỏi sự bóc lột trước sức ép của thị trường
+ Tiên lương tối thiểu có thể được xem là thước đo mức sống tối thiểu trong xã hội
Tiền lương tối thiểu phản ánh mức sống tối thiểu mà một NLĐ cần có để duy trì cuộc sống cơ bản và
đảm bảo các nhu cầu thiết yếu như ăn uống, nhà ở, giáo dục và chăm sóc sức khỏe. Nếu mức lương tối thiểu
quá thấp so với chi phí sinh hoạt, NLĐ sẽ gặp khó khăn trong việc duy trì cuộc sống. Ngược lại, mức lương
tối thiểu hợp lý sẽ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống và góp phần giảm nghèo trong xã hội. Ngoài ra, mức
tiền lương tối thiểu cũng là một chỉ số quan trọng để đánh giá sự phát triển kinh tế và chất lượng cuộc sống
của người dân trong một quốc gia.
* Điều chỉnh mức lương tối thiểu dựa trên: Tiền lương Việc làm Phân phối thu nhập Lạm phát Tăng trưởng kinh tế
Tác dụng kinh tế vĩ mô
2.1.4. Các phương pháp xác định tiền lương tối thiểu
Phương pháp 1: Phương pháp xác định tiền lương tối thiểu dưa trên nhu cầu tối thiểu.
Phương pháp 2: Xác định tiền lương tối thiểu trên cơ sở mức tiền công trên thị trường.
Phương pháp 3: Xác định mức tiền lương tối thiểu trên cơ sở thực tế đang trả trong các DN (khu vực kết cấu).
Phương pháp 4: Xác định mức tiền lương tối thiểu từ khả năng của nền kinh tế (GDP) và quỹ tiêu dùng cá nhân dân cư.
Tác động tích cực
Tác động tiêu cực
- Tăng tiền lương nếu lương dưới mức tối
- Tăng chi phí cho doanh nghiệp: các doanh
thiểu vùng, Được thêm tiền nếu phải ngừng việc vì nghiệp phải chi trả nhiều hơn cho lương và các
lý do khách quan, Tăng tiền lương điều chuyển công khoản bảo hiểm bắt buộc, điều này có thể làm tăng việc
chi phí sản xuất và ảnh hưởng đến lợi nhuận.
- Cải thiện đời sống NLĐ: khi mức lương tối
- Nguy cơ mất việc làm: một số doanh
thiểu tăng, thu nhập của NLĐ cũng tăng, giúp họ có nghiệp có thể phải cắt giảm nhân sự hoặc giảm giờ
điều kiện sống tốt hơn.
làm việc để bù đắp chi phí tăng thêm, dẫn đến nguy
Downloaded by Lê Ly (tfq2nv4rsn@privaterelay.appleid.com) lOMoARcPSD|54351510
- Giảm bất bình đẳng thu nhập: tăng lương cơ mất việc làm cho một số lao động.
tối thiểu có thể giúp giảm khoảng cách thu nhập
- Tăng giá sản phẩm và dịch vụ: để bù đắp
giữa các nhóm lao động, đặc biệt đối với những chi phí tăng, các doanh nghiệp có thể tăng giá sản
người có thu nhập thấp.
phẩm và dịch vụ, ảnh hưởng đến người tiêu dùng.
- Tăng động lực làm việc: NLĐ có thể cảm (lạm phát)
thấy được đánh giá cao hơn và có động lực làm việc
tốt hơn khi mức lương của họ được cải thiện.
- Kích thích chi tiêu của người dân kích
thích tăng tổng cầu về hàng hóa
VD: tiền lương tối thiểu k dựa trên tăng NSLĐ thì khi đó tăng -> lạm phát tăng-> Nhà nước phải
Tiền lương tăng-> Tổng chi phí lao động tăng, tổng cầu hàng hóa không thay đổi-> lạm phát
2.1.5. Các căn cứ pháp lý về tiền lương tối thiểu Bộ luật Lao đông 2019. Luật DN 2020
- Nghị định 74/2024/NĐ-CP (Nghị định quy định mức lương tối thiểu đối với người lao đông làm việc theo HĐLĐ)
-73/2024/NĐ-CP Quy định mức lương cơ sở đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang
2.2. Chế độ tiền lương cấp bậc
2.2.1. Khái niệm, ý nghĩa của tiền lương cấp bậc
a. Khái niệm tiền lương cấp bậc
Chế độ tiền lương cấp bậc bao gồm toàn bộ những quy định về tiền lương của Nhà nước mà các cơ
quan, DN vận dụng để trá lương, trả công cho NLĐ là những người công nhân, lao động trực tiếp, căn cứ
vào số lượng và chất lượng lao động cũng như điều kiện lao động khi họ hoàn thành một công việc nhất định.
* Đối tượng áp dụng: Chủ yếu là công nhân sản xuất
* Đặc điểm hoạt động lao động của CN:
Downloaded by Lê Ly (tfq2nv4rsn@privaterelay.appleid.com)
