Tóm tắt lý thuyết Chương 3: Chủ nghĩa xã hội và thời lỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội môn Chủ nghĩa xã hội khoa học | Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh

lOMoARcPSD|50865623 Cnxhkh Chương 3 - tóm tắt
Chủ Nghĩa xã hội khoa học (Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh) Scan to open on Studeersnel
Studocu is not sponsored or endorsed by any college or university
Downloaded by Thao Phuong Thieu (thieuphuongthao103.lth@gmail.com) lOMoARcPSD|50865623
Chương 3: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VÀ THỜI LỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI
1. Chủ nghĩa xã hội
1.1. Chủ nghĩa xã hội – Giai đoạn đầu của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa
- Luận giải về sự thay thế tất yếu CNTB bằng CNCS
- Lịch sử nhân loại phát triển qua 5 hình thái kinh tế - xã hội từ thấp đến cao
- Theo lý luận của C.Mác và Ph.Ăngghen đó là quá trình lịch sử - tự
nhiên của sự phát triển các hình thái kinh tế - xã hội khác nhau từ thấp đến cao, đó là:
 Giai đoạn thấp của xã hội cộng hay gọi là “ chủ nghĩa xã hội”
 Giai đoạn cao hơn của xã hội cộng sản hay gọi là “ chủ nghĩa cộng sản”
1.2. Điều kiện ra đời chủ nghĩa xã hội
- Các tiền đề vật chất:
 Sự phát triển của lực lượng sản xuất
 Sự hình thành giai cấp vô sản cách mạng
- Tình thế và thời cơ cách mạng:
 Xuất hiện yếu tố thời đại (nhân loại đã chuyển sang giai
đoạn già cổi của CNTB).
 Có thể đi lên CNXH từ một quốc gia tư bản có trình độ phát triển trung bình.
1.3. Những đặc trưng cơ bản của CNXH
- Một CNXH giải phóng giai cấp, dân tộc, xã hội, con người và tạo điều
kiện phát triển con người toàn diện.
- Hai CNXH là do nhân dân lao động làm chủ.
- Ba CNXH có nền kinh tế phát triển cao dựa trên LLSX hiện đại và chế
độ công hữu về TLSX chủ yếu.
- Bốn CNXH có nhà nước kiểu mới mang bản chất GCCN, đại biểu cho lợi
ích, quyền lực và ý chí của người lao động.
- Năm CNXH có nền văn hóa phát triển, kế thừa, phát huy văn hóa dân tộc và nhân loại.
Downloaded by Thao Phuong Thieu (thieuphuongthao103.lth@gmail.com) lOMoARcPSD|50865623
- Sáu CNXH đảm bảo bình đẳng, đoàn kết giữa các dân tộc, quan hệ hữu
nghị, hợp tác trên thế giới.
2. Thời kỳ quá độ lên CNXH
2.1. Tính tất yếu khách quan của thời kỳ quá độ lên CNXH
- Một giữa CNTB và CNXH có sự khác nhau về bản chất (kinh tế, chính
trị, văn hóa, xã hội…).
- Hai CNXH với đặc trưng là xã hội có lực lượng sản xuất phát triển cao hơn.
- Ba xây dựng CNXH là công cuộc mới mẻ, khó khăn và phức tạp.
2.2. Đặc điểm của thời kỳ quá độ lên CNXH
- Lĩnh vực kinh tế: tồn tại nhiều thành phần kinh tế, nhiều hình thức phân
phối, kinh tế nhà nước và phân phối theo lao động là chủ đạo.
- Lĩnh vực chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng tiến hành củng cố nhà
nước, xây dụng nền dân chủ, bảo vệ sự nghiệp xây dựng CNXH.
- Lĩnh vực tư tưởng - văn hóa: Hệ tư tưởng của GCCN, nền văn hóa mới
XHCN được hình thành và phát triển bên cạnh còn tồn tại những tàn dư
của nền văn hóa cũ, lạc hậu.
- Lĩnh vực xã hội xóa bỏ những tệ nạn xã hội cũ, thực hiện bình đẳng và tiến bộ XH.
3. Quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
3.1. Đặc điểm quá độ lên CNXH ở Việt Nam là bỏ qua chế độ TBCN
- Thuận lợi và khó khăn:
 Với điểm xuất phát là xã hội thuộc địa, nửa phong kiến, trình độ
lao động sản xuất rất thấp với các lực lượng chống phá
 Cách mạng khoa học công nghệ, quá trình toàn cầu hóa của nền kinh tế thế giới
 Thời đại hiện nay là thời đại quá độ lên CNXH
- Nội dung của quá độ lên CNXH bỏ qua chế độ TBCN ở VN
 Một là, bỏ qua chế độ TBCN là con đường cách mạng tất yếu
khách quan xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ
 Hai là, kế thừa, tiếp thu những thành tựu mà nhân loại đã đạt được
dưới chế độ TBCN, đặc biệt về khoa học và công nghệ để phát
triển nhanh lực lượng sản xuất, xây dựng nền kinh tế hiện đại.
Downloaded by Thao Phuong Thieu (thieuphuongthao103.lth@gmail.com) lOMoARcPSD|50865623
 Ba là, tạo ra sự biến đổi về chất trên tất cả các lĩnh vực đời sống xã
hội. Đây là sự nghiệp khó khăn, lâu dài, phức tạp với nhiều chặng đường.
3.2. Những đặc trưng của CNXH và phương hướng xây dựng CNXH
ở Việt Nam hiện nay
3.2.1. Những đặc trưng cơ bản chất của CNXH Việt Nam
- Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. - Do nhân dân làm chủ.
- Có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và
quan hệ sản xuất tiến bộ, phù hợp.
- Có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
- Con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc có, điều kiện phát triển toàn diện.
- Các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và
giúp nhau cùng phát triển.
- Có nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân
do Đảng Cộng sản lãnh đạo.
- Có quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước trên tế giới.
3.2.2. Phương hướng xây dựng CNXH ở Việt Nam hiện nay
- Một: Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước gắn với phát triển
kinh tế tri thức, bảo vệ tài nguyên môi trường.
- Hai: Phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN.
- Ba Xây dựng nền văn hóa tiên tiến,đậm đà bản sắc dân tộc; nâng cao đời
sống con người, thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội.
- Năm Thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị,
hợp tác và phát triển; chủ động và tích cực hội nhập quốc tế.
- Sáu Xây dựng nền dân chủ XHCN, thực hiện đại đoàn kết dân tộc.
- Bảy Xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân và vì dân.
- Tám Xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh.
4. Ý nghĩa đối với bản thân (gia đình, doanh nghiệp, đất nước).
Đi lên CNXH là mong ước, khát vọng của nhân dân và là sự lựa chọn đúng
đắn của Đảng và nhà nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Vì thế nên đối với
bản thân sinh viên chúng ta nên:
Downloaded by Thao Phuong Thieu (thieuphuongthao103.lth@gmail.com) lOMoARcPSD|50865623
- Tích cực học tập chủ nghĩa Mác-Lênin, tin tưởng mà Đảng đường lối Hồ
Chí Minh đã lựa chọn là độc lập dân tộc và CNXH
- Cần rèn luyện các kỹ năng tốt, nghiên cứu khoa học, rèn luyện những
phẩm chất tốt đẹp để trở thành một người vừa có đức vừa có tài, chung
tay góp sức vào công cuộc xây dựng nước nhà , xây dựng CNXH trong
nhiều phương diện khác nhau:
 Chính trị: thực hiênh đúng chủ trương chính sách, pháp luật mà
Đảng và Nhà nước đã đề ra, bảo vệ chế độ XHCN, tích cực đóng
góp vào công việc chung của Nhà nước như tích cực tham gia vào
các hoạt động chung của trường, Đoàn thanh niên, các hoạt động tình nguyện...
 Về kinh tế: cùng nhau xây dựng định hướng XHCN, tiến hành các
hoạt động lao động công ích để xây dựng nhà trường, bảo vệ các
tài sản của nhà trường, của công...
 Văn hóa, tư tưởng: hiểu biết chân lý khoa học của chủ nghĩa Mác-
Lênin, giữ gìn bản sắc và truyền thống văn hóa dân tộc, phê phán
những hành động sai lệch về người khác về chủ nghĩa khoa học xã hội...
- Có thể thấy được những thuận lợi và khó khăn của Việt Nam khi bước
vào thời kỳ quá độ vì thế là một thế hệ tương lai cần tích cực học tập,
đóng góp công sức, trí tuệ vào công cuộc xây dựng đất nước
Downloaded by Thao Phuong Thieu (thieuphuongthao103.lth@gmail.com)