Vận dụng phương pháp luận "Nguyên nhân - Kết quả" trong bạo lực học đường | Môn Triết học Mac-Lenin & Tư tưởng Hồ Chí Minh - Trường Đại học Luật Hà Nội

lOMoAR cPSD| 58728417 BỘ TƯ PHÁP
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI
BÀI TẬP NHÓM
MÔN: TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN
ĐỀ BÀI: Từ nội dung ý nghĩa phương pháp luận của phạm trù
“nguyên nhân – kết quả”, hãy vận dụng để nhận thức và giải
quyết một vấn đề thực tiễn Lớp: 4813 Nhóm: 05 HÀ NỘI – 2023 lOMoAR cPSD| 58728417 MỤC LỤC
MỞ ĐẦU..................................................................................................................1
NỘI DUNG...............................................................................................................1
I, Cơ sở lý luận.........................................................................................................1
1, Phạm trù triết học ............................................................................................... 4
2, Cặp phạm trù Nguyên nhân – Kết quả ............................................................. 5
2.1, Các khái niệm ................................................................................................... 5 2.2, Một số tính
chất................................................................................................2 ......................... 5
2.3, Mối quan hệ giữa nguyên nhân và kết quả .................................................. 5
2.4, Ý nghĩa phương pháp luận .............................................................................. 6
II, Vận dụng nội dung và ý nghĩa phương pháp luận của cặp phạm trù “Nguyên
nhân – Kết quả” trong nhận thức và giải quyết vấn đề “Bạo lực học
đường”......................................................................................................................
41, Đôi nét về bạo lực học đường ........................................................................... 6
1.1, Khái niệm .......................................................................................................... 7
1.2, Thực trạng ........................................................................................................ 7
2, Vận dụng .............................................................................................................. 7
2.1, Phạm trù nguyên nhân .................................................................................... 7
2.1.1, Nguyên nhân khách quan ............................................................................. 7
a, Tác động từ xã hội, từ các phương tiện truyền thông, giải trí ........................ 7
b, Tác động từ nhà trường ..................................................................................... 8 c, Tác động từ gia đình, bạn
bè..............................................................................6 .............................................. 9
2.1.2. Nguyên nhân chủ quan ................................................................................. 9
2.2, Phạm trù kết quả ............................................................................................ 10
2.2.1, Đối với nạn nhân: ........................................................................................ 10
2.2.2, Đối với gia đình của nạn nhân ................................................................... 10 lOMoAR cPSD| 58728417
2.2.3, Đối với xã hội ............................................................................................... 10
2.3, Quan hệ biện chứng giữa nguyên nhân và kết quả .................................... 11
2.4, Đề xuất giải pháp khắc phục dựa trên ý nghĩa phương pháp
luận...........11 .......................................................................................................... 13
2.4.1, Đối với bản thân học sinh ........................................................................... 13
2.4.3, Về phía nhà trường ..................................................................................... 13
2.4.4, Về phía Nhà nước và xã hội........................................................................12
KẾT LUẬN............................................................................................................14
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.............................................................15 lOMoAR cPSD| 58728417 MỞ ĐẦU
Mỗi con người trên cõi đời được sinh ra đều có quyền sống, quyền tự do, quyền
được hưởng những hạnh phúc về tinh thần và vật chất của đời sống làm người, đây
chính là chân lý không thể nào thay đổi. Tuy nhiên, xã hội ngày càng phát triển, một
bộ phận không nhỏ giới trẻ đặc biệt là những học sinh đang ngồi trên ghế trường
đang chà đạp lên những giá trị cốt lõi ấy của cuộc sống mà thực hiện những hành vi
bạo lực học đường gây ra biết bao hậu quả khó lường. Từ lâu, bạo lực học đường
vẫn là vấn đề muôn thuở cố hữu trong đời sống xuất phát từ nhiều nguyên nhân, có
thể bắt nguồn từ sự ganh ghét, đố kỵ hay học từ những trào lưu xấu trên mạng xã
hội... Số liệu thống kê về công tác phòng, chống bạo lực học đường của Bộ GD-ĐT
cho thấy, trong 5 năm (từ năm học 2017 - 2018 đến năm học 2021 - 2022), tổng số
vụ bạo lực học đường xảy ra là 2.624 vụ, với 7.209 đối tượng có liên quan, tuy nhiên
đây mới chỉ là con số được thống kê trên giấy tờ, ngoài ra còn vô vàn những vụ bạo
lực học đường vẫn đang tiếp diễn ngoài kia mà còn chưa được đề cập đến. Số lượng
của những vụ bạo lực học đường tuy có yếu tố giảm nhưng về tính chất lại càng ngày
càng phức tạp và mang tính nghiêm trọng hơn gây bao hậu quả nặng nề. Muốn triệt
để xử lý vấn đề này, việc phân tích các yếu tố nguyên nhân và kết quả là không thể
thiếu để trên cơ sở đó tìm ra những giải pháp thích hợp. Đây cũng chính là lí do
nhóm chúng em chọn chủ đề “Vận dụng nội dung và ý nghĩa phương pháp luận của
cặp phạm trù nguyên nhân – kết quả vào nhận thức và giải quyết vấn nạn bạo lực
học đường ở Việt Nam hiện nay" làm đề tài nghiên cứu. NỘI DUNG I, Cơ sở lý luận
1, Phạm trù triết học
Phạm trù triết học là hình thức hoạt động trí óc phổ biến của con người, là
những mô hình tư tưởng phản ánh những thuộc tính và mối liên hệ vốn có ở tất cả
các đối tượng hiện thực. Các phạm trù triết học phản ánh những mối liên hệ phổ biến
giữa các sự vật, hiện tượng; đồng thời giúp con người khái quát hóa những tri thứcđã
thu nhận được từ quá trình nhận thức và để cải biến tự nhiên, cải tạo xã hội. Tính
cặp đôi của các phạm trù thể hiện sự phản ánh biện chứng tính thống nhất và đấu
tranh giữa các mặt đối lập trong một chỉnh thể khách quan. lOMoAR cPSD| 58728417
2, Cặp phạm trù Nguyên nhân – Kết quả 2.1, Các khái niệm
Nguyên nhân là: phạm trù triết học dùng để chỉ sự tác động lẫn nhau giữa các
mặt trong cùng một sự vật,hiện tượng hoặc giữa các sự vật, hiện tượng với nhau gây
ra những biến đổi nhất định.
Kết quả là: phạm trù triết học dùng để chỉ những biến đổi xuất hiện do sự tương
tác giữa các yếu tố mang tính nguyên nhân gây nên.
Nguyên nhân và kết quả là một cặp phạm trù trong phép biện chứng duy vật
của Chủ nghĩa Mác-Lênin và là một trong những nội dung của nguyên lý về mối liên
hệ phổ biến dùng để chỉ mối quan hệ biện chứng hai phạm trù.
Ví dụ: Hiện nay, Hà Nội đang đứng thứ 2 thế giới trong những thành phố ô
nhiễm nặng nề do chất thải từ các nhà máy,công ty,xe công nghệ hiện đại,… (nguyên
nhân) dẫn tới ô nhiễm môi trường nặng nề (kết quả).
2.2, Một số tính chất
Tính khách quan: Mối quan hệ nguyên nhân- kết quả có tính khách quan của
bản thân sự vật. Nó tồn tại ngoài ý thức con người, không phụ thuộc vào việc ta có
nhận thức được nó hay không.
Tính phổ biến: Tất cả sự vật, hiện tượng trong tự nhiên và xã hội đều được gây
ra bởi những nguyên nhân nhất định. Không có sự vật, hiện tượng nào không có
nguyên nhân của nó, vấn đề là con người đã tìm được ra nguyên nhân đó hay chưa.
Tính tất yếu: Tính tất yếu tức là khi đặt nguyên nhân nhất định trong những hoàn
cảnh nhất định sẽ gây ra kết quả nhất định. Các nguyên nhân và hoàn cảnh càng ít
khác nhau bao nhiêu thì kết quả chúng gây ra càng ít khác nhau bấy nhiêu.
2.3, Mối quan hệ giữa nguyên nhân và kết quả
Theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng, nguyên nhân và kết quả có
mối quan hệ qua lại, cụ thể:
Thứ nhất: Nguyên nhân sản sinh ra kết quả.
Nguyên nhân là cái sinh ra kết quả, nên nguyên nhân luôn có trước kết quả.
Còn kết quả chỉ xuất hiện sau khi nguyên nhân xuất hiện và bắt đầu tác động. Tuy
nhiên, không phải sự nối tiếp nào trong thời gian của các hiện tượng cũng đều biểu
hiện mối liên hệ nhân quả.
Cùng một nguyên nhân có thể gây ra nhiều kết quả khác nhau tùy thuộc vào
hoàn cảnh cụ thể. Ngược lại, cùng một kết quả có thể được gây nên bởi những
nguyên nhân khác nhau tác động riêng lẻ hoặc cùng một lúc.
Nếu nguyên nhân khác nhau tác động lên sự vật theo cùng một hướng thì sẽ
gây nên ảnh hưởng cùng chiều, đẩy nhanh sự hình thành kết quả. Ngược lại, nếu các lOMoAR cPSD| 58728417
nguyên nhân khác nhau tác động lên sự vật theo các hướng khác nhau thì sẽ làm suy
yếu, thậm chí triệt tiêu các tác dụng của nhau.
Căn cứ vào tính chất, vai trò của nguyên nhân đối với sự hình thành kết quả,
có thể phân loại nguyên nhân thành:
- Nguyên nhân chủ yếu và nguyên nhân thứ yếu.
- Nguyên nhân bên trong và nguyên nhân bên ngoài.
- Nguyên nhân khách quan và nguyên nhân chủ quan.
Thứ hai: Sự tác động trở lại của kết quả đối với nguyên nhân.
Nguyên nhân sản sinh ra kết quả. Nhưng sau khi xuất hiện, kết quả không giữ
vai trò thụ động đối với nguyên nhân, mà sẽ có ảnh hưởng tích cực ngược trở lại đối với nguyên nhân.
Thứ ba: Sự thay đổi vị trí giữa nguyên nhân và kết quả.
Điều này xảy ra khi ta xem xét sự vật, hiện tượng trong các mối quan hệ khác
nhau. Một hiện tượng nào đó trong mối quan hệ này là nguyên nhân thì trong mối
quan hệ khác là kết quả và ngược lại.
Một hiện tượng nào đó là kết quả do một nguyên nhân nào đó sinh ra, đến lượt
mình sẽ trở thành nguyên nhân sinh ra hiện tượng thứ ba… Và quá trình này tiếp tục
mãi không bao giờ kết thúc, tạo nên một chuỗi nhân quả vô cùng tận. Trong chuỗi
đó không có khâu nào là bắt đầy hay cuối cùng.
2.4, Ý nghĩa phương pháp luận
Từ việc phân tích mối quan hệ biện chứng giữa cặp phạm trù nguyên nhân và
kết quả, ta rút ra ý nghĩa phương pháp luận như sau:
Bất kỳ sự vật, hiện tượng nào cũng có nguyên nhân và do nguyên nhân quyết
định. Bởi vậy muốn nhận thức được sự vật, hiện tượng phải tìm ra nguyên nhân xuất
hiện, muốn loại bỏ sự vật, hiện tượng phải loại bỏ nguyên nhân.
Nguyên nhân luôn có trước kết quả nên muốn tìm nguyên nhân của sự vật, hiện
tượng nào đó ta cần tìm ở sự vật, hiện tượng mối liên hệ đã xảy ra trước khi sự vật,
hiện tượng xuất hiện.
Một sự vật, hiện tượng có thể do nhiều nguyên nhân sinh ra và quyết định nên
khi nghiên cứu một sự vật, hiện tượng, ta không được vội vàng quyết định mà phải
tìm ra nguyên nhân cơ bản, nguyên nhân chủ yếu, nguyên nhân bên trong, nguyên
nhân bên ngoài, nguyên nhân khách quan, nguyên nhân chủ quan.
II, Vận dụng nội dung và ý nghĩa phương pháp luận của cặp phạm trù “Nguyên
nhân – Kết quả” trong nhận thức và giải quyết vấn đề “Bạo lực học đường”
1, Đôi nét về bạo lực học đường lOMoAR cPSD| 58728417 1.1, Khái niệm
Bạo lực học đường là hành vi sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực của
cá nhân này đối với cá nhân khác trong phạm vi trường học, gây tổn hại về thể chất,
tinh thần hoặc xâm hại danh dự, nhân phẩm của nạn nhân. Vấn nạn bạo lực học
đường đang là một trong những vấn đề nhức nhối của xã hội hiện nay, gây ra những
hậu quả nghiêm trọng đối với nạn nhân, gia đình nạn nhân và xã hội. 1.2, Thực trạng
Tình trạng bạo lực học đường tại Việt Nam không phải là tình trạng hiếm khi
diễn ra. Nếu theo dõi tin tức báo chí, không khó để chúng ta bắt gặp những vụ việc
này. Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong năm học 2022-2023, cả nước
xảy ra hơn 13.000 vụ bạo lực học đường, tăng 10% so với năm học trước. Trong đó,
bạo lực thể chất chiếm 56,6%, bạo lực tinh thần chiếm 30,7%, bạo lực xâm hại tình dục chiếm 12,7%.
Trả lời trước Quốc hội tại phiên chất vấn chiều ngày 7/11/2023, Bộ trưởng Bộ
GD-ĐT Nguyễn Kim Sơn nêu con số thống kê cập nhật đến ngày 5/11 cho thấy, tính
từ ngày 1/9/2021 cho đến ngày 5/11/2023, cả nước xảy ra 699 vụ bạo lực học đường,
liên quan đến 2.016 học sinh, trong đó 854 học sinh là nữ.
“Có thể nói, các diễn biến của bạo lực học đường khá phức tạp. Với con số này
thì bình quân khoảng 50 cơ sở giáo dục lại xảy ra một vụ bạo lực học đường. Các vụ
bạo lực có nhiều học sinh tham gia và xảy ra cả trong lẫn ngoài trường học. Vấn đề
học sinh nữ tham gia bạo lực học đường nhiều hơn cũng là điều khiến cho ngành
giáo dục rất quan tâm, lo lắng, tìm mọi cách để cùng cả nước, cùng các địa phương
xử lý vấn đề này”, Bộ trưởng nhấn mạnh.
Bạo lực học đường đang là vấn nạn diễn ra rất phức tạp, đa dạng không chỉ
dừng lại ở học sinh nam mà ngay cả nữ sinh cũng xuất hiện tình trạng trên, thậm chí
còn xảy ra hành vi bạo lực giữa giáo viên với học sinh và ngược lại. Những hành vi
trên đã khiến môi trường giáo dục lành mạnh bị ảnh hưởng rất lớn. 2, Vận dụng
2.1, Phạm trù nguyên nhân
2.1.1, Nguyên nhân khách quan
a, Tác động từ xã hội, từ các phương tiện truyền thông, giải trí
Cùng với sự phát triển của xã hội thì các tệ nạn trong đời sống cũng ngày một
gia tăng. Tưởng chừng như đơn giản và ít được quan tâm nhưng vấn đề Bạo lực học
đường lại đang ngày một nghiêm trọng và gây ra nhiều hậu quả đáng tiếc. Điều đáng
quan ngại ở đây là cả nạn nhân và chủ thể gây ra hành vi bạo lực đều là các em học
sinh cấp 2 và cấp 3. Là những người gánh vác tương lai của đất nước, các em học
sinh nên được giáo dục và lớn lên trong một môi trường lành mạnh. lOMoAR cPSD| 58728417
Mặt trái của các kênh truyền thông, mạng xã hội, hình thức giải trí: Đối tượng
phổ biến của Bạo lực học đường là các em học sinh cuối cấp Trung học Cơ sở và
Trung học Phổ thông. Đây là độ tuổi mà các em đang dần hình thành nhận thức về
thế giới, khả năng phân biệt phải trái đúng sai đang còn hạn chế, dễ bị ảnh hưởng và
tác động tâm lý. Song, đối tượng của các ngành công nghiệp game, các chương trình
giải trí, vui chơi, các bài viết, video trên mạng xã hội lại chính là những đứa trẻ còn
chưa chín chắn ấy. Từ những món đồ chơi mang tính bạo lực như súng, kiếm, dao
được quảng cáo đầy màu sắc, thú vị đến những bộ phim có cảnh đánh nhau, máu me
chưa được kiểm duyệt kỹ càng; từ những trò chơi điện tử chứa nhiều hành vi không
phù hợp với lứa tuổi đến những bài đăng, video đầy thách thức, cổ xúy hành vi bạo
lực. Tất cả đều chưa được kiểm soát nghiêm ngặt và có tác động cực lớn đến suy
nghĩ, nhận thức của các em học sinh.
Môi trường xã hội: Đa số những vụ việc bạo lực học đường thường xảy ra với
những thanh thiếu niên sống trong cộng đồng dân cư có môi trường sống thiếu thốn,
trình độ dân trí thấp, nghèo khổ, nhiều đối tượng nghỉ học sớm, chơi bời lêu lổng,
nơi có nhiều tệ nạn xã hội... khi tiếp xúc với nhiều đối tượng xấu đó đã tác động xấu
tới các em, dần dần đưa vào môi trường học đường và tác động, ảnh hưởng đến
những học sinh khác trong nhà trường.
Xã hội chưa quan tâm đến việc lên án và phê phán nặng nề những hành vi bạo
lực học đường: Là đối tượng còn nhiều thiết sót về mặt nhận thức và đạo đức, các
chủ thể gây ra hành vi bạo lực học đường thường tha thứ và bỏ qua với suy nghĩ
chung: “Trẻ con thì biết cái gì, chắc chỉ đùa vui với nhau”. Những phản ứng đó của
xã hội đã dung túng cho hành vi tưởng chừng như đùa vui của các em học sinh dẫn
đến việc chúng không hề có thái độ hối lỗi và ân hận. Kết quả là những đối tượng
đó vẫn lặp lại hành vi bạo lực để rồi vượt quá giới hạn của việc trêu đùa và gây ra
hậu quả vượt ngoài tầm kiểm soát. Khi ấy việc phê phán chúng đã trở nên quá muộn
và không thể cứu vãn. Việc chỉ trích các nạn nhân cũng phần nào cổ xúy cho các
hành vi bạo lực tiếp diễn.
Áp lực xã hội và văn hóa: Sự bất bình đẳng xã hội, sự phân biệt đối xử, áp lực
từ xã hội và văn hóa có thể tạo ra môi trường thuận lợi cho bạo lực học đường. Các
yếu tố như sự phân biệt đối xử dựa trên giới tính, tôn giáo, sắc tộc, hoặc sự khác biệt
về năng lực có thể tạo ra căng thẳng và xung đột giữa các học sinh.
b, Tác động từ nhà trường
Các trường học còn nặng về việc truyền thụ kiến thức cho học sinh, đôi khi
lãng quên nhiệm vụ giáo dục con người. Mặt khác, cuộc sống thực dụng, chạy theo
đồng tiền của một phần xã hội đã làm cho giá trị quan trọng của nhà trường, đạo đức
của một bộ phận thầy cô giáo bị xuống cấp. Một số vụ việc học sinh đánh nhau ngay
tại lớp học nhưng nhà trường không hay biết, chỉ đến khi trên mạng xuất hiện clip lOMoAR cPSD| 58728417
mới quay lại xác minh, xử lý. Tuy nhiên, cách xử lý những vấn đề kỷ luật, hạnh kiểm
của trường chưa thật sự thỏa đáng và chưa đủ răn đe để chấm dứt hành vi bạo lực.
c, Tác động từ gia đình, bạn bè
Sự tác động từ gia đình: Môi trường đầu tiên mà mỗi đứa trẻ được sinh ra tiếp
xúc là gia đình, bố, mẹ là những người có ảnh hưởng đầu tiên và quan trọng nhất
đến việc hình thành tính cách, nhân cách và định hướng sống của con cái. Trong tình
hình hiện nay, có không ít ông bố, bà mẹ dạy con bằng cách la mắng, đánh đập thô
bạo con khi con mắc sai lầm, dần dần đã hình thành trong con cái tính hung hăng
hơn. Ngoài ra, một số các bậc cha mẹ bỏ bê con cái, thiếu đi sự giám sát, sự gắn bó,
chia sẻ giữa các thành viên trong gia đình cũng dẫn đến lối suy nghĩ lệch lạc, từ đó
trẻ có xu hướng lạm dụng bạo lực để tự giải quyết mọi vấn đề. Trường hợp tệ nhất
là khi các ông bố bà mẹ sử dụng con cái như đối tượng để trút bỏ gánh nặng và giải
tỏa tâm lý, hậu quả là trẻ sẽ bắt chước và bạo lực những người cùng trang lứa để đáp
ứng nhu cầu về tinh thần.
Sự tác động từ bạn bè: Hầu hết các vụ bạo lực học đường đều là do một nhóm
các em học sinh gây ra, rất hiếm các vụ chỉ do một cá nhân bạo lực một hay một
nhóm người. Bởi khi hành động theo tập thể, theo số đông các em sẽ cho rằng đó là
hành động đúng, là hành động được nhiều người thừa nhân và cổ vũ. Nhiều trường
hợp chính những người bạn thân cận đã có những suy nghĩ lệch lạc và xúi giục hay
thâm chí ép buộc các học sinh cùng tham gia bạo lực. Vì các em đều là những người
chưa đủ nhận thức về hành vi của mình, trong trường hợp các em nhận thấy đó là
cách cư xử sai trái, vi phạm đạo đức, các em cũng không đủ bản lĩnh để chống đối và ngăn cản.
2.1.2. Nguyên nhân chủ quan
Theo một báo cáo của Viện khoa học giáo dục Việt Nam, đối tượng tham gia
bạo lực học đường từ hầu hết là các em học sinh ở từ 12 đến 17 tuổi, đây là lứa tuổi
mà tâm, sinh lý các em có nhiều biến đổi, suy nghĩ bồng bột, thích tự chứng tỏ bản
thân, dễ bị bạn bè rủ rê, lôi kéo, tâm lý có những nét bất ổn, đôi lúc bốc đồng, không
kiểm soát được hành vi bản thân. Trong giai đoạn này, chỉ cần sự tác động, kích thích
xấu từ bên ngoài cũng khiến các em học theo, do sự phát triển thiếu toàn diện, thiếu
hụt về nhân cách, thiếu khả năng ứng xử, sự non nớt trong kỹ năng sống, sự sai lệch
trong quan điểm, chuẩn mực sống... sẽ dẫn đến nhận thức và hành động sai. Nghiên
cứu cho thấy rằng việc tiếp xúc liên tục với bạo lực trong gia đình và cộng đồng sẽ
bình thường hóa trải nghiệm bạo lực của trẻ. Ngoài ra việc sử dụng các chất kích
thích, gây nghiện cũng là tiền đề cho việc trẻ trở nên hung hăng và lạm dụng bạo lực. lOMoAR cPSD| 58728417
2.2, Phạm trù kết quả
2.2.1, Đối với nạn nhân:
Dễ ảnh hưởng nhất chính là vấn đề về sức khỏe thể chất. Thương tích trên cơ
thể là hậu quả bạo lực học đường phổ biến và rõ ràng nhất. Nạn nhân phải trải qua
những đau đớn do người hoặc nhóm người bắt nạt sử dụng bạo lực tác động bằng
tay không hoặc dùng công cụ. Lúc này, trường hợp thông thường là những chấn
thương ngoài da nhưng có không ít những hậu quả gây tàn phế hoặc cướp đi mạng
sống của bạn học.Theo số liệu trích xuất từ cơ sở dữ liệu ngành Giáo dục, tính từ
đầu năm học 2022 - 2023 đến nay, toàn quốc đã xảy ra 27 vụ việc về bạo lực học
đường .Trong đó, có 7 vụ bạo hành, 16 vụ bạo lực về thể chất, 1 vụ bạo lực tinh thần
và 3 vụ bạo lực với các hình thức khác.
Không chỉ dừng lại ở những vết thương về thể xác mà sức khỏe tinh thần của
nạn nhân bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Nghiên cứu dưới góc độ tâm lý thấy rằng, các
em học sinh là nạn nhân do những tác động vật lý và ngôn từ tiêu cực thường có
những biểu hiện rối nhiễu hành vi, mất tự tin, khi đến trường lầm lì, ít nói, luôn ở
trong trạng thái lo lắng, ngại tiếp xúc với mọi người… thậm chí phát sinh các vấn
đề về thần kinh. Có em trở nên trầm cảm, tự ti, lo sợ và có những trường hợp đã tìm
đến cái chết để giải thoát chính mình. Ngày 16/4, một nữ sinh trường THPT chuyên
Đại học Vinh đã chọn cách kết thúc cuộc sống của mình sau một thời gian dài nghi
bị bạo lực học đường.
Đối với thành tích học tập của nạn nhân các em thường có xu hướng không
thể tập trung học,không dám đến lớp, dẫn đến việc học hành chểnh mảng, kết quả
học tập sút kém, phải thi lại, lưu ban…thậm chí là nghỉ học.
2.2.2, Đối với gia đình của nạn nhân
Phụ huynh sẽ mang tâm lý day dứt, tự trách có thể gây nên cú sốc lớn khi biết
rằng con em họ đang trải qua tình trạng bạo lực và không an toàn tại trường học.
Không những thế còn tạo ra rào cản giao tiếp giữa cha mẹ ông bà với con cái. Bởi
nạn nhân sẽ trở nên khó chia sẻ với gia đình những trải nghiệm xấu. Gia đình phải
đối mặt với thách thức hỗ trợ con cái vượt qua những ảnh hưởng tiêu cực đối môi
trường và hiệu suất học tập. Nạn nhân bạo lực học đường có nguy cơ cao về tự tử và
sử dụng chất gây nghiện. Gia đình phải đối mặt với chi phí và thời gian quan sát, hỗ
trợ phục hồi tâm lý cho con cái để ngăn chặn tình huống xấu nhất.
2.2.3, Đối với xã hội
Bạo lực học đường có thể góp phần tăng cường văn hóa bạo lực trong xã hội,
gây ảnh hưởng tới sức khỏe tâm thần của cộng đồng nói chung, tạo ra một môi trường
phức tạp. Đối với giáo dục, làm giảm chất lượng và hiệu suất học tập toàn cầu vì nó
tạo ra môi trường học tập không an toàn.Bạo lực học đường có thể tăng cường bất lOMoAR cPSD| 58728417
bình đẳng trong giáo dục, vì những người trải qua bạo lực thường gặp khó khăn hơn
trong việc đạt được thành công học tập. Đồng thời, bạo lực học đường có thể đặt áp
lực lớn lên hệ thống y tế và pháp luật khi phải xử lý các vấn đề liên quan đến sức khỏe và an ninh.
2.2.4, Đối với bản thân kẻ bắt nạt
Bạo lực học đường không chỉ tác động đến bản thân người bị nạn mà chính
những kẻ bắt nạt cũng bị ảnh hưởng. Khi hành hạ người khác có lẽ chính bản thân
các em cũng đang bất ổn. Lâu dần lối sống bạo lực sẽ làm sai lệch phát triển nhân
cách. Cách dùng ngôn từ tiêu cực và nắm đấm để giải quyết vấn đề đang làm các em
mất đi sự chân thiện trong bản tính. Khi bạo lực vượt quá khuôn khổ các em sẽ phải
gánh chịu hậu quả nặng nề trước pháp luật. Và chính bạo lực là nguyên nhân làm
tăng tỷ lệ tội phạm độ tuổi vị thành niên. Theo thống kê của Bộ Công An, mỗi tháng
có hơn 1.000 thanh thiếu niên phạm tội. Trong đó, 17% là thanh thiếu niên từ 14 đến 18 tuổi.
2.3, Quan hệ biện chứng giữa nguyên nhân và kết quả
Thứ nhất, nguyên nhân sản sinh ra kết quả:
Nguyên nhân là cái sản sinh ra và dẫn dắt đến kết quả nên luôn có trước kết
quả. Cụ thể do tâm sinh lý lứa tuổi, tính cách, hành động của học sinh, mâu thuẫn
trong quá trình đi học là cái có trước, sau đó dẫn tới tình trạng gây gổ, xô xát là cái có sau.
Cùng một nguyên nhân nhưng có thể dẫn đến nhiều kết quả khác nhau phụ
thuộc vào hoàn cảnh cụ thể. Bạo lực học đường ảnh hưởng không chỉ đến chính học
sinh mà còn với những người xung quanh và xã hội. Trước tiên với chính cá nhân
học sinh bị bạo hành và học sinh chứng kiến, bạo lực học đường sẽ tạo cho họ tâm
lý sợ hãi, lo lắng không dám đến trường học. Đôi khi còn khiến họ đề cao bạo lực
và sử dụng bạo lực như cách để giải quyết mọi vấn đề. Nghiêm trọng hơn là bạo lực
học đường sẽ dẫn tới môi trường giáo dục trở nên tiêu cực, học sinh không muốn
học, nghỉ học, thành tích đi xuống khiến chất lượng giáo dục suy giảm rõ rệt.
Tương tự, một kết quả có thể được bắt đầu từ nhiều nguyên nhân khác nhau
tác động riêng lẻ hoặc cùng một thời điểm. Bạo lực học đường không chỉ xuất phát
từ một nguyên nhân do tâm sinh quan lệch lạc của học sinh, do mâu thuẫn đôi bên.
Mà còn có thể đến từ nhiều nguyên do khác như: bị bạn bè lôi kéo; sống trong hoàn
cảnh thiếu thốn tình thương từ cha mẹ; quan hệ gia đình luôn căng thẳng; các trò
chơi, hình ảnh, bộ phim giải trí có yếu tố bạo lực; hình thức tuyên truyền, kỉ luật
không phù hợp từ phía nhà trường và nhiều nguyên nhân khác đã dẫn đến khuynh
hướng bạo lực cho học sinh gây nên những cuộc ẩu đả trong phạm vi trường lớp. lOMoAR cPSD| 58728417
Nếu khởi đầu nguyên nhân khác nhau tác động lên sự vật theo cùng một hướng
thì sẽ gây ảnh hưởng cùng chiều với sự hình thành kết quả. Xu hướng bạo lực sẽ
hình thành nhanh hơn khi học sinh cùng lúc phải đối mặt với nhiều vấn đề từ bạn bè
, trường lớp , gia đình và xã hội. Có câu “gần mực thì đen, gần đèn thì rạng”. Học
sinh có hành vi bạo lực rất có thể bị ảnh hưởng không chỉ từ tâm lý tuổi dậy thì, bạn
bè mà còn từ chính gia đình của mình, khi phải sống trong một môi trường mà phụ
huynh là người vũ phu thì học sinh cũng có thể học theo và coi đó là hành động
thường tình. Bên cạnh đó là những video, hình ảnh trên máu me, bạo lực trên mạng
kích thích học sinh làm theo. Những hành động ấy tưởng chừng như vô tình hay rất
nhỏ, nhưng kết hợp lại với nhau sẽ trở thành tác động rất lớn làm thay đổi suy nghĩ,
tính tình, hành vi của học sinh dẫn tới bạo lực học đường
Ngược lại, nếu nguyên nhân khác nhau tương tác với sự vật theo nhiều hướng
khác nhau thì sẽ làm suy giảm, thậm chí triệt tiêu tác dụng của nhau. Tuy tâm lý vị
thành niên rất khó nắm bắt, dễ sai lệch và khó điều chỉnh nhưng khi có sự chia sẻ,
thấu hiểu, động viên, chấn chỉnh từ phía gia đình, bạn bè và nhà trường thì học sinh
sẽ không dễ rơi vào trạng thái mông lung, mất kiểm soát hành vi của chính mình.
Bên cạnh đó còn giúp họ suy nghĩ tích cực hơn, đối xử thân thiện hoà nhã với mọi
người, tránh xô xát, xích mích không đáng có.
Thứ hai, sự tác động trở lại của kết quả đối với nguyên nhân:
Nguyên nhân sản sinh ra kết quả. Nhưng sau khi xuất hiện, kết quả không giữ
vai trò thụ động đối với nguyên nhân, mà sẽ có ảnh hưởng tích cực trở lại đối với
nguyên nhân. Những nguyên nhân trên mang lại kết quả là bạo lực học đường không
còn là tình trạng hiếm thấy trong môi trường giáo dục và trở thành vấn nạn nhận
được nhiều sự quan tâm từ mọi người. Hậu quả bạo lực học đường đem lại khiến
chính bản thân người có hành vi bạo lực phải nhận thức lại hành vi, thay đổi thái độ,
biết trân trọng bạn bè, hoà nhã đối xử với mọi người,... Về phía gia đình, nhà trường,
xã hội cũng đặt nhiều sự quan tâm hơn vào thế hệ trẻ, để ý tâm lý học sinh, đồng
thời cũng đưa ra những phương án xử lý, quy định kịp thời ngăn chặn hành vi bạo
lực,...Điều này góp phần thay đổi, tạo môi trường giáo dục lành mạnh, phù hợp cho học sinh.
Thứ ba, sự thay đổi vị trí giữa nguyên nhân và kết quả:
Một hiện tượng nào đó trong mối quan hệ này là nguyên nhân thì trong mối
quan hệ khác là kết quả và ngược lại.
Nếu áp dụng cặp phạm trù nguyên nhân và kết quả vào xem xét hiện tượng
ảnh hưởng của gia đình đến con trẻ tạo nên những suy nghĩ lệch lạc, hành động thiếu lOMoAR cPSD| 58728417
suy nghĩ, thì việc gia đình không quan tâm, hay cãi vã đánh đập con cái là một trong
những nguyên nhân dẫn đến bạo lực học đường.
Mặt khác, nếu xem xét trong mối quan hệ việc con trẻ có hành vi bạo lực học
đường khiến cha mẹ thất vọng ra tay trừng phạt con bằng đòn roi, đổ lỗi cho nhau
gây ra những trận cãi vã trong chính gia đình, thì kết quả bạo lực học đường ở trên
lại là nguyên nhân dẫn đến gia đình bất hoà.
2.4, Đề xuất giải pháp khắc phục dựa trên ý nghĩa phương pháp luận
Xuất phát từ nhiều nguyên nhân, “Bạo lực học đường” đã và đang là vấn nạn
gay gắt trong môi trường giáo dục. Tập trung vào các nguyên nhân và hậu quả nêu
trên, nhóm xin đưa ra các giải pháp về nhận thức và thực tiễn như sau:
2.4.1, Đối với bản thân học sinh
Trước hết, học sinh cần học cách kiềm chế cảm xúc, sống thân thiện, hoà đồng
với bạn bè, rèn luyện văn hoá sống, ngoãn ngoãn lễ phép với ông bà, bố mẹ, thầy cô giáo.
Tiếp đó, học sinh nên tránh xa các nhân tố bạo lực trong môi trường xung
quanh, tích cực tham gia vào các hoạt động thiện nguyện để hướng thiện con người.
Đồng thời nghiêm chỉnh chấp hành nội quy trường lớp.
Bên cạnh đó, học sinh cũng cần phải nhận thức rõ ràng các hành vi bạo lực,
tránh xa và nói không với bạo lực. Khi nhận thấy có hành vi bạo lực xảy ra, phải kịp
thời thông báo ngay cho nhà trường, thầy cô hoặc cơ quan có thẩm quyền xử lý.
2.4.2, Đối với gia đình
Gia đình cần tạo môi trường sống lành mạnh, yêu thương con trẻ, cần có sự
quan tâm, dành thời gian giáo dục, dạy bảo trẻ để trẻ cảm nhận được tình cảm từ
người thân tạo nên con người vui vẻ, hoà đồng. Đồng thời, gia đình cần có sự phối
hợp với nhà trường và giáo viên chủ nhiệm để kịp thời năm bắt tình hình học tập,
tâm lý của trẻ. Đặc biệt là bố, mẹ nên hạn chế tối đa các hành vi bạo lực gia đình
trước mặt trẻ, tránh trẻ nhìn thấy và học theo.
2.4.3, Về phía nhà trường
Nhà trường là nơi trực tiếp diễn ra xung đột, vì vậy trước hết cần có những
biện pháp răn đe thích đáng đối với những học sinh bạo lực và đề ra các hình thức
hỗ trợ kịp thời đối với các nạn nhân bị nạn. lOMoAR cPSD| 58728417
Để ngăn chặn hiệu quả, nhà trường nên đề cao đẩy mạnh tổ chức những buổi
sinh hoạt, toạ đàm về tác hại của bạo lực học đường để học sinh có cái nhìn bao quát
hơn về vấn nạn này, đồng thời thường xuyên phối hợp với phụ huynh và các cơ
quan đoàn xã để chấm dứt hành vi, tạo môi trường học tập lành mạnh.
2.4.4, Về phía Nhà nước và xã hội
Hệ thống chính trị cần nhận thức đúng đắn vai trò trách nhiệm của mình trong
giải quyết vấn nạn bạo lực học đường, phát huy hết vai trò của mình trong công tác
phòng ngừa tình hình bạo lực học đường, chủ động sử dụng tốt biện pháp vận động
quần chúng, tăng cường tuyên truyền, vận động tại các khu dân cư, khi phát hiện
mâu thuẫn cần kịp thời ngăn chặn, không để gây hậu quả xấu. Có thể thấy Chính
phủ cũng đã đưa ra những quy định và biện pháp phòng ngừa, cụ thể tại khoản 1
Điều 6 Nghị định 80/2017/NĐ-CP có nêu rõ: (1)
Tuyên truyền, phổ biến nâng cao nhận thức của người học, cán bộ quản lý,
giáo viên, nhân viên trong cơ sở giáo dục, gia đình người học và cộng đồng về mối
nguy hiểm và hậu quả của bạo lực học đường; về trách nhiệm phát hiện, thông báo,
tố giác hành vi bạo lực học đường; ngăn ngừa và can thiệp kịp thời đối với các hành
vi bạo lực học đường phù hợp với khả năng của bản thân; (2)
Giáo dục, trang bị kiến thức, kỹ năng về phòng, chống xâm hại người học;
phòng, chống bạo lực học đường; bạo lực trẻ em trên môi trường mạng cho người
học, cán bộ quản lý, nhà giáo, nhân viên của cơ sở giáo dục và gia đình người học;
giáo dục, tư vấn kiến thức, kỹ năng tự bảo vệ cho người học; (3)
Công khai kế hoạch phòng, chống bạo lực học đường và các kênh tiếp nhận
thông tin, tố giác về bạo lực học đường; (4)
Tổ chức kiểm tra, giám sát, thu thập và xử lý thông tin liên quan đến bạo lực học đường; (5)
Thực hiện các phương pháp giáo dục tích cực, không bạo lực đối với người học.
Bên cạnh đó xã hội cũng cần chung tay góp phần tuyên truyền, giáo dục, lên án
phê phán các hành vi bạo lực học đường. Giáo dục và tạo nhận thức về vấn đề bất
bình đẳng. Đây là một cách hiệu quả để thay đổi quan điểm và giảm thiểu sự phân
biệt đối xử- một trong những nguyên nhân lớn gây ra tình trạng bắt nạt. Đồng thời
đẩy lùi, hạn chế trẻ tiếp xúc với các trang thông tin độc hại, các trò chơi, video, hình
ảnh giải trí khuyến khích bạo lực không đúng với lứa tuổi. lOMoAR cPSD| 58728417 KẾT LUẬN
Bạo lực học đường không phải vấn nạn mới nhưng vẫn không được giải quyết
triệt để thậm chí còn diễn ra đa dạng, phức tạp hơn để lại những hậu quả, ảnh hưởng
không ít đến cá nhân, gia đình và cộng đồng. Như vậy có thể thấy việc quan tâm,
chú trọng đến vấn nạn bạo lực học đường là điều vô cùng cần thiết, cấp bách đòi hỏi
sự quan tâm, chung tay ngăn chặn của học sinh, gia đình, nhà trường và xã hội. Môi
trường học tập lành mạnh, vui vẻ thì thành tích của học sinh mới có thể cải thiện,
đạt kết quả cao được. Những gì được trình bày trên đây là kết quả nghiên cứu về vấn
nạn bạo lực học đường–vấn đề cấp bách ảnh hưởng đến thế hệ tương lai đất nước
đồng thời đề xuất một số giải pháp góp phần ngăn chặn sự gia tăng vấn nạn này, vì
một xã hội, một môi trường học tập tốt đẹp, hạnh phúc và tích cực hơn.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO • Giáo trình:
1, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Giáo trình Triết học, NXB Chính Trị Quốc Gia Sự Thật
• Văn bản quy phạm pháp luật
2, Nghị định số 80/2017/NĐ-CP của Chính phủ: Quy định về môi trường giáo dục
an toàn, lành mạnh, thân thiện, phòng, chống bạo lực học đường • Các bài báo: 3,
https://luatminhkhue.vn/giai-phap-phong-chong-bao-luc-hoc-duong- moinhat.aspx 4,
https://congan.tiengiang.gov.vn/chi-tiet-tin?/bao-luc-hoc-duong-thuc-
trangnguyen-nhan-va-giai-phap/8306808
5, https://accgroup.vn/nguyen-nhan-dan-den-bao-luc-hoc-duong? fbclid=IwAR2aVK7f3Jv-
37cPEg1zOdaK9g4ucV8IiWfdtnwP9I0jrd_qBUCOUH6qj4 6,
https://daibieunhandan.vn/giao-duc--y-te1/tren-2-600-vu-bao-luc-hoc-duong-
cotinh-chat-phuc-tap-chuyen-gia-de-xuat-giai-phap-i331004/ 7,
https://tienphong.vn/bao-luc-hoc-duong-nhung-cai-chet-day-oan- uongpost1529574.tpo lOMoAR cPSD| 58728417 8,
https://www.marrybaby.vn/su-phat-trien-cua-tre/tuoi-day-thi-10-15-
tuoi/suckhoe-tuoi-day-thi/hau-qua-cua-bao-luc-hoc-duong/ 9,
https://vov.vn/chinh-tri/quoc-hoi/binh-quan-50-co-so-giao-duc-lai-xay-ra-
motvu-bao-luc-hoc-duong-post1057705.vov