Bài 6: Nâng niu kỉ niệm - Soạn bài Chiếc lá đầu tiên - Chân trời sáng tạo môn Ngữ văn 10
Bài 6: Nâng niu kỉ niệm - Soạn bài Chiếc lá đầu tiên - Chân trời sáng tạo môn Ngữ văn 10. Tài liệu được sưu tầm giúp bạn tham khảo, ôn tập và đạt kết quả cao. Mời bạn đọc đón xem.
Chủ đề: Bài 6: Nâng niu kỉ niệm (CTST) 27 tài liệu
Môn: Ngữ Văn 10 1.6 K tài liệu
Tác giả:
Preview text:
Bài 6:Nâng niu kỉ niệm
Soạn bài Chiếc lá đầu tiên - Chân trời sáng tạo Nội dung chính
Văn bản nói về kỉ niệm gắn bó với mái trường của tác giả cùng những cảm
xúc hạnh phúc của nhà trường về những kỉ niệm đó. *Trước khi đọc
Câu hỏi (trang 5 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Kỉ niệm nào về mái trường
khiến bạn xúc động nhất? Hãy chia sẻ với các bạn về điều đó. Trả lời:
Đối với tôi, hình ảnh mái trường cấp hai sẽ còn in đậm mãi trong tâm trí
tôi.Trường của tôi vừa mới xây dựng cách đây không lâu nên vẫn còn rất
mới và khang trang. Ngôi trường nằm tại mặt đường quốc lộ của xã với một
diện tích khá rộng rãi. Trường được bảo vệ bởi một bức tường hình vuông
kiên cố. Trên những bức tường gần cổng trường còn được trang trí nhiều
bức tranh rất đẹp vẽ bằng sơn.Bên trong ngôi trường, các dãy nhà được sơn
màu vàng như màu của ánh nắng. Mỗi dãy nhà đều có bốn tầng, mỗi tầng
có bốn phòng học. Điểm chung của các phòng là đều có bảng đen, bàn ghế,
điều hòa… Nhưng ở mỗi phòng học lại được trang trí khang nhau. Sân
trường là nơi rộng rãi nhất. Toàn bộ sân được đổ bê tông phẳng lì. Các bồn
cây trong sân được sắp xếp thẳng hàng. Cây cối xanh tốt khiến cho sân
trường luôn mát mẻ. Khu vực dãy nhà hiệu bộ là nơi làm việc của các cán
bộ, thầy cô trong trường. Phía trước dãy nhà này còn có khu vực sân khấu
để tổ chức các buổi lễ trong năm học hay lễ chào cờ hàng tuần. Phía bên
trái của công trường là khu vực để xe của giáo viên và học sinh. Còn đằng
sau dãy nhà hiệu bộ là một khoảng đất rất rộng đang được xây dựng để trở
thành sân bóng.Dưới mái trường thân yêu này, tôi đã được trải qua thật
nhiều kỉ niệm đẹp đẽ bên thầy cô và bạn bè. Những giờ học tuy vất vả
nhưng rất bổ ích. Những giờ ra chơi sông động, vui vẻ. Đặc biệt, tôi vẫn còn
nhớ như in buổi lễ khai trường đầu tiên. Ngày khai trường của một học sinh
lớp sáu - học sinh đầu cấp với tôi thật trọng đại. Khi đứng trước cánh cổng
trường cao rộng, tôi đã cảm thấy thật lo âu. Vậy mà giờ đây, tôi đã quá
quen thuộc với trường lớp, thầy cô và bạn bè.Tôi mong rằng những năm
tháng được học tập dưới mái trường cấp hai thân yêu sẽ trôi qua thật ý
nghĩa. Tôi rất yêu quý nơi này. * Đọc văn bản:
1. Suy luận:Bạn hiểu thế nào về hai dòng thơ đầu? Trả lời:
Hai dòng đâu của bài thơ là sự gợi nhắc của tác giả về quãng thời gian tươi
đẹp đã xa với nhân vật "Em". Hai câu thơ như dâng đầy nỗi nhớ da diết và
sự tiếc nuối của tác giả về những năm tháng của quá khứ đã trôi theo dòng
chảy của thời gian. Bên cạnh đó, khi đọc những vần thơ này, người đọc
cũng cảm nhận được sự đồng cảm và bất giác nhớ lại những kỉ niệm đã qua của bản thân.
2. Liên hệ: Khổ thơ này gợi lên trong bạn cảm xúc gì về ngôi trường của mình? Trả lời:
Khổ thơ gợi em nhớ về kỉ niệm trường cũ, lưu luyến và tiếc nuối về thời học
sinh đã qua.Đó là những năm tháng học trò đầy hồn nhiên và vui tươi. Vẫn
mãi còn đó những hình ảnh của thầy cô, bạn bè, lớp học, sân trường và
bóng cây,... Tất cả dù đã xa, song luôn là kí ức đẹp và không bao giờ phai mờ.
3. Tưởng tượng: Bạn hình dung thế nào về cảnh được miêu tả trong đoạn thơ này? Trả lời:
- Đoạn thơ khiến người đọc hình dung ra một lớp học vui nhộn - nơi có "một
nàng Bạch Tuyết" dịu dàng như cô giáo và "những chủ lùn rất quấy" là
những cô, cậu học trò tinh nghịch. Trên lớp học, ngoài những giờ học
nghiêm túc thì không thể thiếu những lúc pha trò của học sinh, làm cho
không khí lớp học luôn vui tươi với những tiếng cười sảng khoái, đầy trong
sáng. Qua đoạn thơ của tác giả, câu: "Nhất quỷ, nhì ma, thứ ba học trò"
càng trở nên đúng nghĩa.
4. Suy luận: Bạn cảm nhận như thế nào về tình cảm của chủ thể trữ tình
được thể hiện quan đoạn thơ này? Trả lời:
Đọc những câu thơ này, ta như chạm được vào tình cảm và nỗi niềm của
tác giả. Đó là sự xúc động, xôn xao khi nhớ về "những chuyện năm nao,
những chuyện năm nào" - một thời học trò đã xa của tác giả. Bên cạnh đó,
tình cảm của tác giả dành cho người thầy giáo của mình cũng thật đáng
trân quý và ngưỡng mộ. Thời gian trôi qua, tác giả không muốn thấy thầy
già đi, tóc bạc thêm nữa. Bốn câu thơ ngắn gọn những cũng đủ lột tả hết
được tình cảm và tâm tư của tác giả dành cho người thầy và ngôi trường cũ của mình. *Sau khi đọc
Câu 1 (trang 7 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2):Theo bạn, các từ ngữ “một
người” (dòng 8), “tôi” (dòng 16), “anh” (các dòng thơ khác) trong bài thơ chỉ
những ai? Cách sử dụng các từ ngữ nhân xưng như vậy có tác dụng gì? Trả lời:
- Từ “một người” (dòng 8) có thể chỉ chủ thể trữ tình hoặc một học sinh.
- Từ “tôi” (dòng 16) có thể chỉ chủ thể trữ tình.
- Từ “anh” (các dòng thơ khác) có thể chỉ chủ thể trữ tình.
→ Việc tác giả sử dụng các từ ngữ nhân xưng như vậy để tránh trường hợp
lặp từ trong các câu thơ.(Cách sử dụng các từ ngữ nhân xưng như vậy có
tác dụng tránh lặp từ và phù hợp với cách xưng hô với từng đối tượng mà
tác giả muốn nhắn gửi trong bài thơ.)
Câu 2 (trang 7 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Xác định các biện pháp tu từ
được sử dụng trong khổ 3, 4, 6 và nêu tác dụng của chúng. Trả lời
- Khổ 3: Biện pháp tu từ điệp cấu trúc(điệp từ )“Muốn nói bao nhiêu, muốn khóc bao nhiêu”.
→ Tác dụng: nhấn mạnh cảm xúc bồi hồi, xúc động của chủ thể trữ tình khi
nhớ về những kỉ niệm nơi mái trường cũ.
- Khổ 4: Biện pháp điệp từ (Từ “nỗi nhớ” được lặp lại ba lần).
→ Tác dụng: nhấn mạnh những nỗi nhớ của chủ thể trữ tình. - Khổ 6:
+ Biện pháp điệp cấu trúc “Những chuyện năm nao, những chuyện năm nào”.
→ Tác dụng: nhấn mạnh quãng thời gian xa xưa với biết bao câu chuyện buồn vui cùng năm tháng.
+ Biện pháp tu từ ẩn dụ: “mùa hoa mơ” chỉ mùa xuân, “mùa hoa phượng” chỉ mùa hạ.
→ Tác dụng: chỉ quãng thời gian trôi nhanh, liên tục.
Câu 3: (trang 7 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Nhận xét về tác dụng của việc
sử dụng dối thoại ở khổ thơ 5. Trả lời:
C1:Việc sử dụng câu đối thoại ở khổ 5 nhằm nhấn mạnh nỗi nhớ nhung chi
tiết, cụ thể của chủ thể trữ tình về mái trường cũ, những cuộc vui đùa của
những cô cậu học trò. Từ đó, người đọc có thể hình dung ra một lớp học với
không khí vui nhộn giữa cô và trò.
C2:Việc sử dụng đối thoại ở khổ thơ này giúp làm tăng thêm sự tương tác
vui vẻ pha chút tinh nghịch của các cô, cậu học trò. Qua đó, người đọc có
thể tưởng tượng ra một lớp học với không khí vui nhộn, tràn ngập tiếng cười của tuổi học trò.
Câu 4 (trang 7 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Liệt kê một số từ ngữ, hình ảnh
bộc lộ tình cảm, cảm xúc của chủ thể trữ tình. Từ đó, nêu cảm hứng chủ đạo của bài thơ. Trả lời:
C1:- Một số từ ngữ, hình ảnh bộ lộ tình cảm, cảm xúc của chủ thể trữ tình là:
"mê say", " bâng khuâng", "nỗi nhớ", "xúc động", "xôn xao", "trán thầy",...
- Cả bài thơ là nỗi nhớ da diết, niềm khắc khoải của tác giả về một thời tuổi
học trò tươi đẹp đã qua. Tác giả nhìn về quá khứ với những cảm xúc cũ,
hình ảnh cũ ùa về và đọng lại sự tiếc nuối khi thời gian trôi đi nhanh. Bài thơ
như một bản nhạc với những nốt trầm, khiến người đọc cảm thông và cùng
sống trong những nỗi nhớ, kỉ niệm của tác giả.
C2:- Một số từ ngữ, hình ảnh bộc lộ tình cảm, cảm xúc của chủ thể trữ tình:
yêu dấu, bâng khuâng, nhớ, xúc động, xôn xao, yêu.
- Cảm hứng chủ đạo của bài thơ: nối nhớ da diết về những kí ức của một thời học trò đã qua.
Câu 5 (trang 7 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Bạn cảm nhận như thế nào về
hình ảnh "Chiếc lá buổi đầu tiên" ở cuối bài thơ? Trả lời:
C1:- Hình ảnh “chiếc lá buổi đầu tiên” ở cuối bài thơ là một hình ảnh mang
tính tượng trưng. Đó là tình yêu đầu, là tuổi học trò, là quãng thời gian đẹp
đẽ và cũng là một con người khác của tác giả - một người của thời ngây ngô, trong sáng.
C2:Hình ảnh “chiếc lá buổi đầu tiên” ở cuối bài thơ là hình ảnh mang tính
chất tượng trưng. “Chiếc lá buổi đầu tiên” ẩn dụ cho khoảng thời gian đẹp
đẽ, đó là tình yêu đầu, tình yêu của lứa tuổi học trò ngây ngô, trong sáng và đầy mộng mơ.
Câu 6 (trang 7 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Bài thơ gợi lên trong bạn những
kỉ niệm hoặc suy nghĩ gì về tuổi học trò? Trả lời:
C1:- Tuổi học trò mang đến cho mỗi người những kiến thức, tình bạn, tình
thầy trò và những kỉ niệm khó quên.
- Đó là những kỉ niệm quý giá, đem đến cảm giác tiếc nuối mỗi khi hồi
tưởng mà chắc hẳn bất kì ai trong chúng ta cũng muốn sống lại trong đó nhiều lần nữa.
C2:Với em, tuổi học trò là quãng thời gian đáng nhớ nhất trong cuộc đời.
Bài thơ dường như đã diễn tả hết những tâm trạng của em mỗi khi nhớ đến
những ngày tháng hồn nhiên, vô tư cắp sách đến trường, được học tập,
được vui chơi cùng bạn bè và thầy cô. Tuổi học trò thật trong sáng, vô giá
và chất chứa nhiều kỉ niệm khó quên.
Soạn bài Tây Tiến (trang 8, 9, 10) - Chân trời sáng tạo *Trước khi đọc:
Câu hỏi (trang 8 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Bạn biết gì về vùng đất Tây
Bắc và những người lính trong cuộc kháng chiến chống Pháp? Hãy chia sẻ với mọi người. Trả lời:
C1:Nói tới vùng đất Tây Bắc và những người lính trong cuộc kháng chiến
chống Pháp, tôi nghĩ tới chiến dịch Điện Biên Phủ. Chiến thắng của chiến
dịch Điện Biên Phủ đã giáng một đòn chí mạng vào nền móng của thực dân
Pháp và can thiệp Mỹ, đánh dấu sự sụp đổ của chủ nghĩa thực dân cũ trên phạm vi toàn thế giới.
C2:Khi nhắn đến vùng đất Tây Bắc và những người lính trong cuộc kháng
chiến chống Pháp, tôi nhớ đến chiến dịch Điện Biên Phủ với tất cả sự dũng
cảm, lòng quyết tâm thắng giặc. Tây Bắc là vùng đất kỳ lạ và hấp dẫn, bởi
không chỉ có cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, đời sống văn hóa các dân tộc
rất đặc sắc, mà trong chiến tranh giải phóng dân tộc, con người, vùng đất
này đã có nhiều đóng góp to lớn, góp phần quan trọng vào chiến thắng của
đất nước, nhiều tên người, tên núi, tên sông đã đi vào thi ca, nhạc, họa như một huyền thoại. *Đọc văn bản:
1. Tưởng tượng: Từ láy “chơi vơi” giúp bạn cảm nhận như thế nào về nỗi nhớ của nhà thơ? Trả lời:
- Từ láy "chơi vơi" giúp tôi cảm nhận nỗi nhớ của nhà thơ là một nỗi nhớ
thấp thỏm, nhớ mà không rõ cụ thể nhớ thứ gì.
2. Tưởng tượng: Đoạn thơ này giúp bạn hình dung như thế nào về hình ảnh thiên nhiên rừng núi? Trả lời:
C1:- Hình ảnh thiên nhiên rừng núi ở đoạn thơ này hiện lên đầy sự gai góc, hiểm trở, hoang dã.
C2:Hình ảnh thiên nhiên rừng núi được gợi lên qua các từ ngữ “khúc khuỷu,
thăm thẳm, thác gầm thét, cọp trêu người, Mai Châu thơm nếp xôi”. Từ đó,
hình ảnh thiên nhiên rừng núi hiện lên đầy sự gai góc, chông gai, hiểm trở,
hoang dã nhưng cũng khá thơ mộng.
3. Suy luận: Bạn cảm nhận như thế nào về hình ảnh người lính được miêu tả
trong đoạn thơ? Qua đó, tác giả đã thể hiện tình cảm gì đối với người lính Tây Tiến? Trả lời:
C1:- Hình ảnh người lính được miêu tả trong đoạn thơ cho thấy người lính
phải chịu sự gian khổ, cùng cực nhưng có một ý chí phi thường cùng tâm hồn lãng mạn.
C2:Hình ảnh người lính Tây Tiến hiện lên qua hình ảnh: không mọc tóc,
xanh màu lá dữ oai hùm, mơ Hà Nội dáng kiều thơm,... Từ những hình ảnh
trên có thể thấy, người lính Tây Tiến đã phải trải qua rất nhiều khó khăn,
gian nan, thử thách, phải chịu những căn bệnh nguy hiểm và có những
người đã hi sinh. Tuy nhiên, ý chí kiên cường, sự đồng lòng, quyết tâm vẫn
chưa bao giờ phai nhòa trong họ. Từ đó, tác giả muốn thể hiện sự thương
cảm, ngưỡng mộ và nhớ ơn đối với công lao của những người lính. *Sau khi đọc Nội dung chính:
-Văn bản nói về hình ảnh người lính trong kháng chiến chống Pháp đầy hào
hùng và hào hoa. Hình ảnh người lính mang đầy chất trữ tình nhưng không kém phần mạnh mẽ.
-Bức tranh thiên nhiên của núi rừng ở Tây Bắc.
Câu 1 (trang 9 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Xác định bố cục bài thơ và nội
dung chính của từng đoạn. Từ đó, chỉ ra mạch cảm xúc của bài thơ. Trả lời:
- * Bố cục và nội dung chính của từng đoạn:
- Đoạn 1: Từ đầu. . thơm nếp xôi (14 câu đầu): Khung cảnh thiên nhiên phía
Tây và những cuộc hành quân gian khổ của đoàn quân Tây Tiến.
- Đoạn 2: Tiếp... hoa đong đưa (8 câu tiếp theo): Những kỉ niệm đẹp về tình
quân dân trong đêm liên hoan và cảnh sông nước thơ mộng.
- Đoạn 3: Tiếp... độc hành (8 câu tiếp theo): Chân dung người lính Tây Tiến.
- Đoạn 4: Phần còn lại: Lời thề gắn bó với Tây Tiến và miền Tây.
* Mạch cảm xúc của bài thơ: mạch hồi tưởng, từ thực tại vọng về miền hoài
niệm, sau đó lại trở về với thực tại.
Câu 2 (trang 9 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Liệt kê các dòng thơ trực tiếp
bộc lộ tình cảm, cảm xúc của tác giả và nêu tác dụng của chúng. Xác định
chủ thể trữ tình và cảm hứng chủ đạo của bài thơ. Trả lời:
- * Những dòng thơ trực tiếp bộc lộ tình cảm, cảm xúc của tác giả:
- Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!
Nhớ về rừng núi, nhớ chơi vơi
- Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói
Mai Châu mùa em thơm nếp xôi
→ Tác dụng: nhằm thể hiện trực tiếp tình cảm của tác giả đối với khung
cảnh thiên nhiên Tây Bắc và hình ảnh người lính Tây Tiến
* Chủ thể trữ tình: người lính Tây Tiến.
* Cảm hứng chủ đạo: cảm hứng lãng mạn, cảm hứng bi tráng.
Câu 3 (trang 10 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Phân tích bức tranh thiên
nhiên và hình ảnh đoàn quân Tây Tiến trong đoạn 1. Chỉ ra một số nét đặc
sắc trong cách sử dụng hình ảnh, từ ngữ, vần, nhịp của đoạn thơ. Trả lời:
C1:- * Bức tranh thiên nhiên trong đoạn 1:
- Hùng vĩ, dữ dội, hoang dã:
+ Hiểm trở, núi trùng điệp, độ cao ngất trời: khúc khuỷu, thăm thẳm, cồn
mây, súng ngửi trời, ngàn thước lên cao ngàn thước xuống.
+ Linh thiêng, huyền bí, dữ dội, hoang vu: gầm thét, oai linh.
- Thơ mộng, trữ tình: Mường Lát hoa về trong đêm hơi, Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi.
* Hình ảnh đoàn quân Tây Tiến trong đoạn 1:
- Vượt qua gian khó, nhọc nhằn, nguy hiểm: đối mặt với mưa rừng, sương
đêm, thác gầm, cọp đe dọa.
- Bi tráng, coi thường cái chết: dãi dầu không bước nữa, bỏ quên đời.
- Ngang tàng, tinh nghịch, đậm chất lính: cách diễn đạt súng ngửi trời cho
thấy sự tếu táo, hồn nhiên.
- Tình cảm, lãng mạn, mơ ước cuộc sống bình yên: người lính nhớ tới hình
ảnh cơm lên khói, mùi thơm của nếp xôi.
* Một số nét đặc sắc trong cách sử dụng hình ảnh, từ ngữ, vần, nhịp của đoạn thơ:
- Sử dụng các câu thơ toàn thanh trắc hoặc thanh bằng tạo cảm giác về sự
gân guốc, khúc khuỷu, hiểm trở của dãy núi hoặc cảm giác bình yên của
hình ảnh ngôi nhà trong mưa (Dốc lên khúc khuỷu, dốc thăm thẳm; Nhà ai
Pha Luông mưa xa khơi). Cách sử dụng các câu thơ toàn thanh trắc hoặc
thanh bằng cũng giống cách sử dụng những gam màu trong hội họa: giữa
những gam màu nóng, tác giả sử dụng gam màu lạnh làm dịu cả khổ thơ.
- Sử dụng biện pháp đối:
- Đối hình ảnh trong một câu thơ: Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống.
- Đối hình ảnh trong đoạn thơ: Hình ảnh thiên nhiên dữ dội và hình ảnh sinh
hoạt của người dân bình yên.
- Đối thanh điệu: Dốc lên khúc khuỷu, dốc thăm thẳm và Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi.
- Sử dụng các từ láy có sức biểu cảm cao: chơi vơi, khúc khuỷu, thăm thẳm.
- Vần: đa dạng, kết hợp các vần lưng, vần chân liền, vần chân cách.
- Nhịp: chủ yếu là nhịp 4/3, 2/2/3.
C2:* Bức tranh thiên nhiên trong đoạn 1:
- Vẻ đẹp hùng vĩ, dữ dội của thiên nhiên núi rừng Tây Bắc chủ yếu được thể
hiện trong các câu thơ tả sương núi dày đặc, dối núi hiểm trở và sự hoang
sơ, bí hiểm của núi rừng:
+ “Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi”: Màn sương ở Sài Khao mênh mông,
dày đặc có thể che kín cả một đoàn quân, trùm phủ núi rừng.
+ “Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm/ Heo hút cồn mây súng ngửi trời/
Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống”: Dốc núi quanh co, trùng điệp như
vô tận, một bên vút lên cao ngất trời, một bên vụt đổ xuống vực sâu => sự hiểm trở.
+ “Chiều chiều oai linh thác gầm thét – Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu
người”: Núi rừng miền Tây hoang sơ, bí hiểm bởi tiếng thác oai linh, tiếng
cọp hú gầm. Sức mạnh thiên nhiên khủng khiếp ấy đã ngự trị nơi núi rừng miền Tây từ bao đời.
- Vẻ đẹp lãng mạn, nên thơ của thiên nhiên núi rừng Tây Bắc:
+ “Mường Lát hoa về trong đêm hơi”: Hoa rừng tỏa hương, vương vấn trong đêm sương.
+ “Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi”: Thung lũng mờ mịt, nhạt nhòa trong mưa.
* Một số nét đặc sắc trong cách sử dụng hình ảnh, từ ngữ, vần, nhịp của đoạn thơ:
- Một số câu thơ dùng toàn tranh trắc hoặc thanh bằng, tạo cảm giác khúc
khuỷu, hiểm trở và cảm giác yên bình.
- Sử dụng các từ láy giàu hình ảnh: chơi vơi, khúc khuỷu, thăm thẳm.
- Vần: đa dạng, kết hợp giữa các vần lưng, vần chân, vần cách.
- Nhịp: chủ yếu là nhịp 4/3 hoặc 2/2/3.
Câu 4 (trang 10 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Phân tích vẻ đẹp của hình ảnh
người lính Tây Tiến trong đoạn 3. Vẻ đẹp của người lính trong đoạn này có gì khác so với đoạn 2? Trả lời: C1:
- * Vẻ đẹp của hình ảnh người lính Tây Tiến trong đoạn 3:
- Dáng vẻ: kì dị: không mọc tóc → gian khổ.
- Hình ảnh hùng tráng: mồ viễn xứ, áo bào thay chiếu, áo bào - cái chết sang trọng. - Tâm hồn:
+ Ý chí, dũng cảm, trách nhiệm: tư thế dữ oai hùm; chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh.
+ Lãng mạn: nhớ về hình bóng người con gái (Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm).
* Hình ảnh người lính ở đoạn 2 hiện lên với sự vui vẻ của đêm liên hoan, của
không gian nhộn nhịp, tưng bừng, đầy màu sắc, ánh sáng, của không gian
ấm áp tình người. Trong khi đó, hình ảnh người lính ở đoạn 3 lại trở về với
thường ngày: hành quân, chiến đấu, là những hình ảnh dữ dội, khốc liệt. C2:
- Vẻ đẹp của hình ảnh người lính Tây Tiến trong đoạn 3:
+ Hai nét vẽ “không mọc tóc” và “quân xanh màu lá” đã tái hiện một cách
chân thực và sống động thực trạng quân đội ta những năm đầu của cuộc
kháng chiến đầy gian khổ, khốc liệt khiến người lính nhiễm bệnh, xanh xao, gầy guộc.
+ Họ mang trong mình khí thế chủ động khi “không mọc tóc”, “dữ oai hùm”. Những hình ảnh tưởng
chừng kì dị ấy không khiến họ trở nên xấu xí mà ngược lại còn giúp họ trở nên mạnh mẽ, dữ dằn.
+ Thể hiện lí tưởng cao đẹp, vĩ đại khi “Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh”.
+ Mang vẻ đẹp lãng mạn khi nhớ về hình bóng của người con gái – những
hậu phương vững chắc đang chờ đón họ “Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm”. - So sánh với đoạn 2:
Hình ảnh người lính Tây Tiến trong đoạn 2 hiện lên với sự vui vẻ, huyên náo
trong đêm liên hoan đầy sắc màu, thanh âm, ánh sáng và tình người. Hình
ảnh người lính Tây Tiến trong đoạn 3 có phần gian khổ hơn, buồn bã hơn
khi quay trở về với đời sống thường ngày, đó là những cuộc hành quân gian
khổ, khốc liệt. Tuy nhiên, cả hai đoạn đã giúp hình ảnh của họ hiện lên một
cách đầy đủ và chân thật nhất.
Câu 5 (trang 10 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Bài thơ Tây Tiến giúp bạn hiểu thêm những gì về:
a. Hình ảnh anh bộ đội và con người Việt Nam trong kháng chiến chống Pháp?
b. Vai trò, ý nghĩa của kí ức và kỉ niệm trong đời sống tinh thần của con
người cũng như trong sáng tác thơ ca? Trả lời:
C1:- Bài thơ Tây Tiến giúp tôi hiểu thêm về:
a. Hình ảnh anh bộ đội và con người Việt Nam trong kháng chiến chống
Pháp dẫu chịu nhiều gian khổ nhưng vẫn kiên cường, bất khuất, anh dũng
và vẫn có một tâm hồn lãng mạn.
b. Vai trò, ý nghĩa của kí ức và kỉ niệm trong đời sống tinh thần của con
người: làm cho đời sống tâm hồn của con người trở nên phong phú, có
chiều sâu; là động lực, điểm tựa để con người nhìn vào và phát triển C2:
a. Bài thơ Tây Tiến giúp em hiểu thêm về hình ảnh anh bộ đội và con người
Việt Nam trong kháng chiến chống Pháp. Họ đã phải chịu những cơn đau
bệnh hoành hành, đối mặt với nhiều khó khăn, gian lao, thử thách, những
màn mưa bom bão đạn chỉ đang trực chờ mà lao đến. Tuy nhiên, những
khó khăn đấy chỉ càng tô điểm cho nét đẹp anh hùng, dũng cảm, bất khuất của họ mà thôi.
b.- Vai trò, ý nghĩa của kí ức và kỉ niệm trong đời sống tinh thần của con
người: là nơi khơi nguồn cảm xúc, làm phong phú hơn cho đời sống tinh
thần của con người, là động lực, điểm tựa để con người cố gắng.
- Vai trò, ý nghĩa của kí ức và kỉ niệm trong thi ca: là nguồn chất liệu phong
phú, sâu sắc; giúp các thi phẩm giàu cảm xúc và tính trữ tình.
Soạn bài Dưới bóng Hoàng Lan (trang 14) - Chân trời sáng tạo *Sau khi đọc Nội dung chính:
-Văn bản là áng văn êm đềm về kỉ niệm của hai bà cháu, những kỉ niệm
dưới bóng Hoàng Lan mang đầy hoài niệm, là một hành trang quý giá với người cháu.
-Đoạn trích là cảm xúc xoay quanh khoảnh khắc trở về ngôi nhà thân thuộc
sau nhiều năm xa cách của nhân vật Thanh. Tóm tắt
Chuyện kể về một chàng trai tên Thanh mồ côi cha mẹ, sống với bà. Lớn lên
Thanh ra tỉnh làm rồi đi về hàng năm vào các ngày nghỉ. Lần trở về này đã
cách kỳ trước hai năm. Cũng như bao lần Thanh trở lại ngôi nhà cũ nhưng
dường như ngôi nhà thân thuộc ấy phần nào lại khiến cho anh chàng cảm
thấy hồi hộp bồi hồi đến kì lạ khiến chàng thấy cảm động quá. Thời gian
như quay ngược lại, không gian đứng lặng. Phong cảnh vẫn y nguyên, gian
nhà vẫn tịch mịch và bà chàng vẫn tóc bạc phơ và hiền từ. Trong cảnh bình
yên và thong thả của chốn xưa, một hình ảnh tươi mát hiện lên. Khu vườn
xưa hiện lên trước mắt anh chàng với con đường Bát Tràng. Hình ảnh
những cô thiếu nữ xinh xắn trong tà áo trắng, mái tóc đen lánh buông trên
cổ nhỏ, bên cạnh mái tóc bạc trắng của bà chàng cũng khiến chàng thanh
niên trẻ xốn xang và hơi dao động phần nào. Chàng cảm thấy không gian
náo nhiệt ồn ào ngoài kia như đang dừng lại trên bậc cửa. Về quê sao ta có
một cảm giác thanh bình yên ổn đến thế ta dường như không còn vướng
bận bất cứ điều gì của cuộc sống nhộn nhịp ngoài kia mà chỉ còn biết thả
hồn vào thiên nhiên và cảnh vật.
Câu 1 (trang 14 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Khi bước vào khu vườn có ngôi
nhà của bà, điều gì đã khiến Thanh cảm thấy nghẹn họng, mừng rỡ, bình
yên, thư thái, dịu ngọt...? Điều đó cho thấy sự khác biệt thế nào giữa không
gian bên trong và bên ngoài khu vườn? Trả lời:
C1:- Khi bước vào khu vườn có ngôi nhà của bà, điều đã khiến Thanh cảm
thấy nghẹn họng, mừng rỡ, bình yên, thư thái, dịu ngọt,.. là sự yên lặng trầm tịch của gian nhà cũ.
- Bên trong và bên ngoài khu vườn có những sự khác biệt lớn về khung cảnh,
từ đó mang đến cho tác giả những cảm xúc khác biệt.
C2:Khi bước vào ngôi nhà của bà, điều khiến Thanh cảm thấy nghẹn họng,
mừng rỡ, bình yên, thư thái, dịu ngọt,.. là sự trầm tĩnh, tịch mịch của gian
nhà cũ và sự quan tâm, chăm sóc của người bà hiền từ, mái tóc trắng bạc
phơ dành cho cậu vẫn như ngày nào. Điều đó khác biệt hẳn với sự ồn ào và huyên náo ngoài kia.
Câu 2 (trang 14 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Tìm một vài hình ảnh trong văn
bản thể hiện sự đan xen giữa quá khứ và hiện tại. Ý nghĩa của sự đan xen đó là gì? Trả lời:
C1:* Một vài hình ảnh trong văn bản thể hiện sự đan xen giữa quá khứ và hiện tại:
- Hình ảnh ngôi nhà trong cảm nhận của Thanh: "Tất cả những ngày thuở
nhỏ trở lại với chàng. Thanh vắng nhà đã gần hai năm nay, vậy mà chàng có
cảm giác như vẫn ở nhà tự bao giờ. Phong cảnh vẫn y nguyên, gian nhà vẫn
tịch mịch và bà chàng vẫn tóc bạc phơ và hiền từ.".
- Hình ảnh cây hoàng lan: "Cùng một lúc, chàng lẩm bẩm: “Cây hoàng lan!”,
mùi hương thơm thoang thoảng đưa vào. Thanh nhắm mắt ngửi hương
thơm và nhớ đến cái cây ấy chàng thường hay chơi dưới gốc nhặt hoa.".
* Ý nghĩa của sự đan xen đó là:
- Sự đồng hiện của hình ảnh, nối liền thực tại và tương lai.
- Cho thấy cảm xúc, tâm trạng, sự hồi tưởng của nhân vật. C2:
- Một vài hình ảnh trong văn bản thể hiện sự đan xen giữa quá khứ và hiện tại:
+ Hình ảnh ngôi nhà trong cảm nhận của Thanh: “Tất cả những ngày thuở
nhỏ trở lại với chàng. Thanh vắng nhà đã gần hai năm nay, vậy mà chàng có
cảm giác như vẫn ở nhà tự bao giờ. Phong cảnh vẫn y nguyên, gian nhà vẫn
tịch mịch và bà chàng vẫn tóc bạc phơ và hiền từ”.
+ Hình ảnh cây hoàng lan: “Cùng một lúc, chàng lẩm bẩm: “Cây hoàng lan!”,
mùi hương thơm thoang thoảng đưa vào. Thanh nhắm mắt ngửi hương
thơm và nhớ đến cái cây ấy chàng thường hay chơi dưới gốc nhặt hoa”.
+ Tâm trạng của nhân vật Nga: “Có lúc gần nhau, Thanh thấy mái tóc Nga
thoang thoảng thơm như có giắt hoàng lan. Nhưng hoa lan chưa rụng, vẫn
còn tươi xanh ở trên cành, Nga bảo Thanh: - Những ngày em đến đây hái hoa, em nhớ anh quá”.
→ Việc đan xen như vậy tạo nên sự đồng hiện hình ảnh giữa hai khoảng
thời gian. Đồng thời, tác giả cho người đọc thấy được cảm xúc, tâm trạng
của các nhân vật khi hồi tưởng về quá khứ.
C3:* Một vài hình ảnh trong văn bản thể hiện sự đan xen giữa quá khứ và hiện tại:
- Hình ảnh ngôi nhà trong cảm nhận của Thanh: "Tất cả những ngày thuở
nhỏ trở lại với chàng. Thanh vắng nhà đã gần hai năm nay, vậy mà chàng có
cảm giác như vẫn ở nhà tự bao giờ. Phong cảnh vẫn y nguyên, gian nhà vẫn
tịch mịch và bà chàng vẫn tóc bạc phơ và hiền từ."
- Hình ảnh cây hoàng lan: "Cùng một lúc, chàng lẩm bẩm: "Cây hoàng lan!",
mùi hương thơm thoang thoảng đưa vào. Thanh nhắm mắt ngửi hương
thơm và nhớ đến cái cây ấy chàng thường hay chơi dưới gốc nhặt hoa.".
* Ý nghĩa của sự đan xen đó là:
- Tạo nên sự đồng hiện của hình ảnh.
- Cho thấy cảm xúc, tâm trạng, sự hồi tưởng của nhân vật.
Câu 3 (trang 14 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Những kỉ niệm tuổi thơ nào đã
trở về với Thanh khi anh về thăm bà? Những kỉ niệm ấy gợi lên trong Thanh
cảm xúc gì? Qua đó, bạn cảm nhận như thế nào về nhân vật này? Trả lời: C1:
- Những kỉ niệm tuổi thơ đã trở về với Thanh khi anh về thăm bà: - Chơi với con mèo già. - Được bà che chở cho.
- Cảnh trên trường kỉ, ngọn đèn con và cái điếu cũ kĩ; Con mèo già tròn
mình nằm bên cạnh, mắt lim dim trong sự bình yên và nhàn nhã.
-Chơi dưới gốc cây hoàng lan và nhặt hoa.
- Chơi với Nga trong vườn, cùng nhặt hoa.
- Những kỉ niệm ấy gợi lên trong Thanh cảm giác bình yên, thong thả, nhẹ
nhõm, tươi mát. Qua đó, tôi cảm nhận Thanh là một người nhạy cảm, lãng mạn, sâu lắng. C2:
- Những kỉ niệm tuổi thơ đã trở về với Thanh khi anh về thăm bà:
+ Chơi đùa cùng con mèo già.
+ Hình ảnh người bà che chở cho chàng hồi còn nhỏ.
+ Con mèo già tròn mình nằm, mắt lim dim trong sự bình yên và nhãn nhã.
+ Chàng hay chơi nhặt hoa dưới gốc cây hoàng lan.
+ Những ngày chơi cùng với Nga trong vườn cây hoàng lan.
- Những kỉ niệm ấy gợi lên trong Thanh cảm giác bình yên, gần gũi, thư thái,
tươi mát, khác hẳn với sự bận rộn khi làm việc trên tỉnh. Qua đó, có thể cảm
nhận rằng Thanh là một người nhạy cảm, sâu lắng, nội tâm, luôn mang
trong mình những kí ức đẹp nhất của thời ấu thơ.
Câu 4 (trang 14 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Bạn cảm nhận như thế nào về
tình cảm giữa Thanh và Nga? Dựa vào đâu mà bạn có thể cảm nhận như vậy? Trả lời: C1:
- Tình cảm giữa Thanh và Nga là tình yêu nhẹ nhàng, lãng mạn, sâu lắng.
Không ai nói với ai lời yêu nhưng cả hai đều cảm nhận được tình cảm của đối phương.
- Có thể cảm nhận như vậy là dựa vào các chi tiết trong văn bản:
- Nga và Thanh chơi với nhau từ nhỏ đến lớn.
- Khi nghe thấy tiếng Nga, Thanh đang nằm trong nhà liền chạy ra gặp.
- Thanh nhất quyết mời Nga ăn cơm bằng được.
- Nga chơi đến tận tối ở nhà Thanh.
- Thanh tiễn Nga về, nắm lấy tay Nga và Nga để yên một lúc.
-Chi tiết ở cuối tác phẩm: Thanh biết Nga vẫn luôn đợi mình. C2:
-Tình cảm giữa Thanh và Nga thực sự trong sáng, nhẹ nhàng, lãng mạn mà
sâu lắng. Cả hai đều biết và hiểu rõ về tình cảm của đối phương nhưng
không ai dám thổ lộ với ai.
- Có thể dựa vào một số chi tiết như:
+ Thanh và Nga cùng chơi với nhau từ nhỏ đến lớn, có rất nhiều kỉ niệm chung cùng nhau.
+ Khi nghe thấy tiếng ai giống tiếng Nga, Thanh đang nằm trong nhà liền chạy ra gặp.
+ Khi cả hai đang trò chuyện trong vườn, Nga thổ lộ: “Những ngày em đến
đây hái hoa, em nhớ anh quá”.
+ Cả hai đều nhìn nhau e thẹn.
+ Khi tiễn Nga về, Thanh cầm lấy tay Nga, Nga cũng để yên một lúc. Thanh
cảm nhận được sự dịu ngọt.
+ Thanh hiểu rõ rằng Nga vẫn sẽ ở đó và đợi chàng như ngày trước.
Câu 5 (trang 14 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Bạn hiểu thế nào về câu nói đi
để trở về sau khi đọc xong truyện này? Trả lời: C1:
Sau khi đọc xong truyện Dưới bóng hoàng lan, tôi hiểu câu nói đi để trở về
nghĩa là con người ta có đi xa mới cảm nhận được sự bình yên, gần gũi,
thân thương của gia đình mình. Câu nói cũng cho thấy sau những bộn bề lo
toan, sau những xô bồ, mỏi mệt của cuộc sống nhà chính là nơi để trở về. C2:
Đây có lẽ không còn là câu nói quá xa lạ với mọi người. Sau khi đọc xong
truyện Dưới bóng hoàng lan, tôi nghĩ khi con người ta đi xa, phải đối mặt với
những bộn bề lo toan ngoài cuộc sống, họ mới cảm nhận và thấy nhớ sự
bình yên, gần gũi, yêu thương ấm áp nơi quê nhà. Câu nói trên cũng cho ta
thấy rằng, nhà là nơi duy nhất và luôn luôn chào đón ta trở về sau những nỗ
lực, bươn trải ngoài cuộc sống. Ở đó có sự vị tha, có tình yêu thương đong
đầy và không bao giờ nguội lạnh của người thân.
Soạn bài Thực hành tiếng Việt lớp 10 trang 15 Tập 2 - Chân trời sáng tạo
Câu 1 (trang 15 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 2): Chỉ ra và sửa lại lỗi về trật tự từ trong các câu sau:
a. Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á (AFF Cup) chỉ có duy nhất ở Việt Nam trên kênh VTC.
b. Tên trộm khai nhận đã thực hiện nhiều vụ trộm ở trụ sở công an.
c. Họ úp cái nón lên mặt, nằm xuống ngủ một giấc cho đến chiều. (Dẫn theo Nguyễn Đức Dân)
d. Anh ấy đóng cửa lại, từ tốn nói lời chào tôi rồi đi vào nhà.
Tài liệu liên quan:
-
Bài 6 Nâng niu kỉ niệm (thơ) môn học: Ngữ văn/lớp: 10
22 11 -
Viết văn bản nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm trữ tình Ngữ Văn 10 Chân Trời Sáng Tạo
242 121 -
Soạn bài Ôn tập trang 28 - Ngữ Văn 10 Chân trời sáng tạo
237 119 -
Soạn bài Giới thiệu, đánh giá về nội dung và nghệ thuật của một tác phẩm văn học - Ngữ Văn 10 Chân trời sáng tạo
407 204