Bài giảng Chương 1: Đối tượng, phương pháp nghiên cứu và chức năng của Kinh tế chính trị Mác - Lênin môn Kinh tế chính trị Mác - Lênin | Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội

KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC-LÊNIN 2
Chương 1: Đối tượng, phương pháp NC và chức năng KTCT Mác Lênin TỔNG QUAN
Chương 2: Hàng hóa, thị trường và vai trò các chủ thể tham gia thị trường
Chương 3: Giá trị thặng dư trong nền kinh tế thị trường TBCN
Chương 4: Cạnh tranh và độc quyền trong nền kinh tế thị trường TBCN
Chương 5: KTTT định hướng XHCN và các quan hệ lợi ích kinh tế ở Việt Nam
Chương 6: Cách mạng công nghiệp và CNH-HĐH ở Việt Nam
Chương 7: Toàn cầu hóa và hội nhập KTQT của Việt Nam CHƯƠNG 1
ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU VÀ CHỨC NĂNG
CỦA KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC - LÊNIN 4
▪ Tư tưởng, lý luận kinh tế phụ thuộc từng nền sản xuất SỰ HÌNH xã hội THÀNH VÀ
▪ Khoa học kinh tế chính trị là sự không ngừng hoàn PHÁT TRIỂN
thiện, tiếp nối kết quả nghiên cứu và thực tiễn xã hội
▪ Thuật ngữ Kinh tế chính trị xuất hiện năm 1615 trong
cuốn Chuyên luận về KTCT (Montchretien) “ 5 ○ Thảo luận nhóm
Tóm tắt một số đặc điểm chính của các học thuyết kinh tế sau:
- Trường phái trọng thương
- Trường phái trọng nông
- Trường phái kinh tế tư sản cổ điển Anh
MỘT SỐ KHÁI NIỆM CẦN LƯU Ý 7
Sản xuất xã hội là năng lực của một xã hội nhất định trong việc cung ứng của cải
vật chất nhằm đáp ứng các nhu cầu của con người, tính đến một thời điểm nhất Sản xuất xã hội định. Khu vực sản Khu vực sản xuất tư liệu xuất tư liệu sản xuất tiêu dùng 8
Hai mặt của nền sản xuất xã hội: Sản xuất xã hội - Lực lượng sản xuất - Quan hệ sản xuất 9 Lực lượng Lực lượng sản xuất sản xuất Sức lao Tư liệu động sản xuất
Tư liệu lao Đối tượng động lao động 10 Quan hệ Quan hệ sản xuất Quan hệ phân sở hữu phối Quan hệ quản lý 11
Cơ sở hạ tầng là tổng hợp toàn bộ những quan hệ sản xuất hiện có hợp Cơ sở hạ tầng
thành kết cấu kinh tế của một xã hội nhất định
Kết cấu của cơ sở hạ tầng:
- QHSX tàn dư của xã hội cũ - QHSX thống trị
- QHSX mầm mống của xã hội tương lai 12 Kiến trúc thượng tầng
Kiến trúc thượng tầng dùng để chỉ toàn bộ
hệ thống kết cấu các hình thái ý thức xã
hội cùng với các thiết chế chính trị - xã
hội tương ứng, được hình thành trên một
cơ sở hạ tầng kinh tế nhất định 13 Các hình thái ý thức xã hội Kiến trúc Chính trị Pháp quyền Tôn giáo… thượng tầng Các thiết chế chính trị - xã hội tương ứng. Nhà nước Chính đảng Giáo hội… 14 Đối tượng và phương pháp nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu Mục đích nghiên cứu Phương pháp nghiên cứu 15 ○
Mỗi lý thuyết kinh tế có 1 đối tượng nghiên cứu riêng Đối tượng
• Chủ nghĩa trọng thương xác định lưu thông là đối tượng nghiên cứu nghiên cứu
• Đối tượng NC của chủ nghĩa trọng nông là nông nghiệp
• Đối tượng NC của KTCT tư sản cổ điển Anh là nguồn gốc của cải và sự giàu có
• Đối tượng nghiên cứu của KTCT Mác-Lenin là các quan hệ xã hội của sản xuất và
trao đổi mà các quan hệ này đặt trong sự liên hệ biện chứng với trình độ phát triển của
lực lượng sản xuất và kiến trúc thượng tầng tương ứng của phương thức sản xuất nhất định. 16 ○
Tìm ra những quy luật kinh tế chi phối sự
vận động và phát triển của phương thức sản Mục đích xuất. nghiên cứu ○
Quy luật kinh tế: là những mối liên hệ phản
ánh bản chất, khách quan, lặp đi lặp lại của
các hiện tượng và quá trình kinh tế. 17 ○
Môn khoa học sử dụng phép biện chứng duy vật
▪ Phương pháp trừu tượng hóa khoa học
Là phương pháp tiến hành bằng cách nhận ra và gạt bỏ những hiện
tượng tạm thời, gián tiếp. Trên cơ sở đó tách ra được những dấu hiệu Phương pháp
điển hình, bền vững, ổn định, trực tiếp của đối tượng nghiên cứu. nghiên cứu
▪ Phương pháp logic kết hợp lịch sử ▪ Phương pháp khác 18
Kinh tế chính trị là môn khoa học kinh tế
nghiên cứu các quan hệ kinh tế để tìm ra các Khái niệm
quy luật chi phối sự vận động của các hiện
tượng và quá trình hoạt động kinh tế của con
người tương ứng với những trình độ phát triển
nhất định của nền sản xuất xã hội 19 CHỨC NĂNG
Chức năng Chức năng CỦA KTCT nhận thức thực tiễn MÁC LÊNIN Chức năng Chức năng phương tư tưởng pháp luận 20 ○
Cung cấp hệ thống tri thức lý luận về sự vận động của các quan
hệ giữa người với người trong sản xuất và trao đổi; về sự liên hệ
tác động biện chứng giữa các quan hệ người với người trong sản
xuất và trao đổi với lực lượng sản xuất và kiến trúc thượng tầng Chức năng
tương ứng trong sự phát triển khác nhau của nền sản xuất xã hội. nhận thức