Bài giảng Chương 1: Quá trình ra đời và phát triển của Công đoàn Việt Nam môn Đại cương về Công đoàn Việt Nam | Trường Đại học Công Đoàn

MÔN HỌC
ĐẠI CƯƠNG VỀ CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM
ĐẠI CƯƠNG VỀ CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM 1 CHƯƠNG 1:
QUÁ TRÌNH RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN
CỦA CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM
ĐẠI CƯƠNG VỀ CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM 2 MỤC TIÊU BÀI HỌC
• Trình bày được hoàn cảnh ra đời của GCCN Việt Nam. 1
• Hiểu được mối quan hệ giữa GCCN và tổ chức CĐVN. 2
• Nêu được quá trình thành lập CĐVN và các bước phát triển 3 ban đầu.
• Nhận thức được ý nghĩa của ngày thành lập CĐVN 4 (28/7/1929).
• Tự hào, trân trọng giá trị lịch sử của GCCN và CĐVN. 5
ĐẠI CƯƠNG VỀ CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM 3 MỤC TIÊU BÀI HỌC
• Nắm rõ các giai đoạn phát triển chính của CĐVN.
• Hiểu vai trò của CĐVN trong từng thời kỳ lịch sử cụ thể:
Quá trình phát triển của CĐVN gắn liền với quá trình phát triển của lịch sử dân tộc.
CĐVN vừa thực hiện nhiệm vụ, chức năng của tổ chức đại diện NLĐ, vừa thực hiện
nhiệm vụ chính trị mà Đảng phân công.
• Nắm vững tư tưởng xuyên suốt: Đại diện – Bảo vệ – Đồng hành – Đổi mới.
• Tự hào, trân trọng truyền thống vẻ vang của tổ chức CĐVN.
ĐẠI CƯƠNG VỀ CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM 4
I. QUÁ TRÌNH RA ĐỜI CỦA TỔ CHỨC CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM 1.
NHỮNG ĐIỀU KIỆN ĐƯA ĐẾN SỰ RA ĐỜI CỦA CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM 2.
HỘI NGHỊ THÀNH LẬP TỔNG CÔNG HỘI ĐỎ BẮC KỲ (28/7/1929)
ĐẠI CƯƠNG VỀ CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM 5
a. Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về Công đoàn cách mạng
* Quan điểm của Mác - Ăngghen
* Quan điểm của Lênin
- CĐ là sản phẩm đặc biệt của phong trào
- GCCN phải nắm lấy tổ chức CĐ vì CN chỉ CN,…
phát triển được bằng con đường CĐ.
- CĐ có tính chất quần chúng rộng lớn
- Là tổ chức của GCCN nên CĐ phải mang tính
- Là cầu nối giữa GCCN và chính Đảng của chất giai cấp của GCCN CN
- CĐ ở vị trí nằm giữa Đảng với NN của
- Là trường học đấu tranh giai cấp
GCCN, làm nhiệm vụ nối liền Đảng với quần - Nhiệm vụ: chúng LĐ
+ NV trước mắt là đấu tranh kinh tế
- Trưởng học ĐTGC, trường học quản lý, kinh
+ NV lâu dài là đấu tranh chính trị tế
+ NV quan trọng: hoạt động CĐ tiến tới thành
- Nhiệm vụ: ĐT KT và CT, khi thời cơ đến khởi
lập chính đảng vô sản. nghĩa giành chính quyến.
- CĐ có cơ cấu tổ chức phù hợp với phong trào - Nguyên tắc XD tổ chức CĐ: tập trung thống CN nhất về mọi mặt,.
ĐẠI CƯƠNG VỀ CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM 6
b. Phong trào công nhân Việt Nam trước năm 1930
* Hoàn cảnh, nguyên nhân ra đời
Nửa cuối thế kỷ XIX, Việt Nam bị thực dân Pháp
xâm lược. Sau các Hòa ước Hác-măng (1883) và Biến đổi kinh Biến đổi XH: Pa-tơ-nốt (1884). tế:
→ Việt Nam trở thành thuộc địa của Pháp. • Phân hoá giai • Chuyển từ kinh cấp cũ, ra đời tế nông nghiệp giai cấp mới lạc hậu
Pháp thiết lập bộ máy cai trị, bóc lột tài nguyên, sang • GCCN hình nông sản; phương thức thành sản xuất mang
Triển khai khai thác thuộc địa lần thứ nhất yếu tố (1897–1914). TBCN. • Xuất hiện phương thức
Tập trung đầu tư vào khai thác mỏ, giao thông, sản xuất TBCN nông nghiệp
→ hình thành đội ngũ thợ thuyền, công nhân hiện đại.
ĐẠI CƯƠNG VỀ CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM 7
* Nguồn gốc, xuất thân
Phần lớn từ nông dân
• Bị mất ruộng đất → buộc phải rời làng quê lên đô thị, khu công nghiệp, hầm mỏ, đồn điền để mưu sinh
• Một bộ phận bị cưỡng bức lao động
• Tham gia thời vụ khi “nông nhàn”
•Thợ thủ công bị mất việc
• Do hàng hóa công nghiệp Pháp tràn vào: ngành thủ công truyền thống suy tàn
• Nhiều thợ thủ công phải vào làm thuê trong nhà máy, xưởng cơ khí
•Tiểu thương, tiểu tư sản phá sản
ĐẠI CƯƠNG VỀ CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM 8
* Quá trình hình thành, phát triển
 Cuộc khai thác lần thứ nhất (1897–1914):
• Thực dân Pháp đầu tư mạnh vào khai thác mỏ than, đồn điền cao su, giao thông vận tải, cảng biển, thương nghiệp.
→ Kéo theo sự xuất hiện của tầng lớp thợ mỏ, công nhân nhà máy, phu đồn điền – những NLĐ làm thuê đầu tiên ở Việt Nam.
 Ban đầu đấu tranh tự phát, chủ yếu đòi tăng lương, giảm giờ làm.  Bổ sung số lượng
Cuộc khai thác lần thứ hai (1919–1929):
• Tư bản Pháp tăng cường đầu tư quy mô lớn hơn, số lượng công nhân tăng nhanh, đặc biệt tại: Hà Nội,
Hải Phòng, Nam Định, Vinh – Bến Thủy, Sài Gòn – Chợ Lớn, Biên Hòa, Bến Cát, Dầu Tiếng...
• Phát triển về số lượng: 221.052 người (1929).
• Phát triển về chất lượng: từ tự phát → tự giác.
• Tháng 8 năm 1925, diễn ra cuộc bãi công của công nhân Ba Son dưới sự lãnh đạo của đồng chí Tôn Đức
Thắng và công hội Ba Son đánh dấu bước ngoặt trong phong trào công nhân – công đoàn Việt Nam, báo
hiệu một sự thay đổi quan trọng của xã hội Việt Nam trong những năm đầu thế kỷ XX.
ĐẠI CƯƠNG VỀ CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM 9
* Các phong trào đấu tranh của công nhân Việt Nam
- Đấu tranh vì quyền lợi dân tộc: là thành viên các phong trào yêu nước chống Pháp
- Đấu tranh vì quyền lợi giai cấp: + Mục tiêu + Hình thức đấu tranh
- Cuộc bãi công của công nhân Ba Son (tháng 8/1925)
ĐẠI CƯƠNG VỀ CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM 10
* Những mầm mống của tổ chức Công đoàn
- Hội ái hữu, hội tương tế - tự phát của thợ thuyền trong nước
- Hội của công nhân lao động người Việt ở Pháp, Trung Quốc
ĐẠI CƯƠNG VỀ CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM 11
c. Vai trò của Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc cho sự thành
lập Công đoàn Việt Nam
* Quá trình hoạt động thực tiễn của Lãnh tụ Nguyễn Ái
Quốc trong phong trào Công đoàn
Qua quá trình lao động và Năm 1911:
hoạt động ở nhiều nước
Người rời Tổ quốc, bắt đầu →
đến với phong trào
hành trình tìm đường cứu nước công nhân, Công đoàn . quốc tế. Ảnh: Nguyễn Ái Quốc
(https://hochiminh.vn/photo/tu-lieu-anh- Hoạt
chu-tich-ho-chi-minh-truoc-nam-1930-1) động Gia nhập trong các Thành lập Hải tổ chức tổ chức Lập cơ sở viên Công hội ở Công  1914 Lao động 1918 CĐ và 1921 hội bí mật Quảng Châu, – 1924 1916 –1920 tham gia – Thượng Hải Hải ngoại 1923 thành lập tại Pháp →kết nối phong (Anh) ĐCS trào công nhân Pháp Việt Nam
ĐẠI CƯƠNG VỀ CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM 12
c. Vai trò của Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc… 1919: 1923:
 Trong Bản yêu sách của nhân
 Trong thư gửi Trung ương Đảng
dân An Nam: Người yêu CS Pháp
cầu:“Tự do lập hội và hoạt động
 Người đề nghị tổ chức nghiệp hội”. đoàn ở thuộc địa. * SỰ CHUẨN BỊ VỀ LÝ LUẬN 1924: 1925–1927:
 Tại Đại hội III Quốc tế Công hội
 Tác phẩm “Đường Kách mệnh”: đỏ
Người đặt nền móng tư tưởng
lý luận cho sự ra đời của công
 Người trình bày tham luận về
thực trạng công nhân Việt Nam,
đoàn cách mạng Việt Nam.
kêu gọi hỗ trợ quốc tế.
ĐẠI CƯƠNG VỀ CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM 13
c. Vai trò của Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc… Hội Việt Nam thanh
Cán bộ Thanh niên
Thành lập một số niên cách mạng: thâm nhập:
Công hội đỏ tiêu biểu ở:  1925: Thành lập tại  Vào nhà máy, đồn Quàng Châu điền, hầm mỏ • Nhà máy Aviat (Hà * SỰ CHUẨN BỊ Nội  Tuyên truyền giác ) 1928: Phát động VỀ TỔ CHỨC phong trào “Vô sản ngộ công nhân. • Dệt Nam Định hóa”. • Các khu công nghiệp Hải Phòng, Vinh – Bến Thủy, Sài Gòn – Chợ Lớn.
ĐẠI CƯƠNG VỀ CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM 14
(Nguyễn Ái Quốc – Đường Kách Mệnh, 1927)
• Tổ chức Công hội trước là để cho công nhân đi lại với nhau cho có cảm tình;
• hai là để nghiên cứu với nhau;
• ba là để sửa sang cách sinh hoạt của công nhân cho khá hơn bây giờ;
• bốn là để giữ gìn quyền lợi cho công nhân;
• năm là để giúp cho quốc dân, giúp cho thế giới Ảnh: Đường Kách Mệnh (https://hochiminh.vn/phot o/tu-lieu-anh-chu-tich-ho- chi-minh-truoc-nam- 1930-1?page=1)
ĐẠI CƯƠNG VỀ CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM 15
2. HỘI NGHỊ ĐẠI BIỂU THÀNH LẬP TỔNG
CÔNG HỘI ĐỎ BẮC KỲ (28/7/1929) Thời gian: Địa điểm: Thành phần:
Chủ trì: Đồng chí Nguyễn Số 15 ,phố
Đức Cảnh - Ủy viên BCH lâm 28/7/1929
Đại biểu Công hội Hà Nội, Nam Hàng Nón,
thời Đông Dương Cộng sản
Định, Hải Phòng, khu mỏ Đông Hà Nội Đảng Triều, Mạo Khê... Kết quả:
- Thông qua chương trình, điều lệ, phương hướng hoạt động
- Bầu Ban Chấp hành lâm thời (Đ/c Nguyễn Đức Cảnh được
bầu làm Chủ tịch Tổng Công hội đỏ Bắc Kỳ)
- Ra đời Báo Lao động và Tạp chí Công hội đỏ.
ĐẠI CƯƠNG VỀ CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM 16
Ảnh: Số nhà 15 Phố Hàng Nón
Nơi điễn ra Hội nghị thành lập Tổng Công hội Đỏ Bắc Kỳ
https://laodong.vn/lao-dong-cuoi-tuan/ve-noi-
Ảnh: Tấm biển gắn tại số nhà 15 Hàng
thanh-lap-cong-hoi-do-bac-ky-nhan-94-nam- Nón
ngay-thanh-lap-cong-doan-viet-nam-1221756.ldo (Nguồn: Minh Ánh)
ĐẠI CƯƠNG VỀ CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM 17
Ảnh: Trang bìa của hai cuốn Tạp chí Công hội Đỏ số 1 và số 2 năm 1929, tiền thân của Tạp
chí Lao động và Công đoàn
(https://laodongcongdoan.vn/tap-chi-lao-dong-va-cong-doan-ky-niem-92-nam-xuat-ban-so- dau-tien-71897.html)
ĐẠI CƯƠNG VỀ CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM 18
* Ý nghĩa lịch sử:
• Đánh dấu bước ngoặt phát triển về chất của phong trào công nhân Việt Nam.
• Phong trào công hội được mở rộng:
Trung Kỳ: Tổng Công hội đỏ Vinh – Bến Thủy (11/1929), Đà Nẵng (12/1929).
Nam Kỳ: Tổng Công hội đỏ Nam Kỳ (3/1930).
Hình thành hệ thống Công hội đỏ ba kỳ, tiền than của Công đoàn Việt Nam ngày nay.
• Thể hiện thắng lợi của đường lối công vận của Nguyễn Ái Quốc và Đông Dương Cộng sản Đảng.
• Trở thành tổ chức quần chúng rộng lớn đầu tiên của giai cấp công nhân Việt Nam.
• Là tiền thân trực tiếp của Công đoàn Việt Nam sau này.
ĐẠI CƯƠNG VỀ CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM 19
II. QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM
1. CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM TRONG THỜI KỲ ĐẤU TRANH GIÀNH CHÍNH QUYỀN (1930 – 1945)
2. CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM TRONG KHÁNG CHIẾN CHỐNG THỰC DÂN PHÁP (1945-1954)
3. CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM TRONG CÔNG CUỘC CẢI TẠO, XÂY DỰNG CNXH Ở MIỀN BẮC
VÀ ĐẤU TRANH GIẢI PHÓNG MIỀN NAM, THỐNG NHẤT ĐẤT NƯỚC (1954-1975)
4. CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM TRONG NHỮNG NĂM ĐẦU ĐẤT NƯỚC THỐNG NHẤT, ĐI LÊN
XÂY DỰNG CHỦ NGHĨA XÃ HỘI (1975-1986)
5. CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM TRONG THỜI KỲ ĐỔI MỚI
ĐẠI CƯƠNG VỀ CÔNG ĐOÀN VIỆT NAM 20