
NHA XUAT BAN Y HOC
DAI HOC Y DOC THANH PHO HO CHI MINH
BO
MON GIAI PHAU HOC
BAI GIANG
PHAU C
Chu
bien:
NGUYEN QUANG QUYEN

DAI HOC Y DLYC7C THANH PHO HO CHI MINH
BO MON GIAI PHA1U HQC
6
1
.
2 fa'
i„,
Vitt'
P
lchot
-e
q
,1
Xer Ta
r
iJ
BAI GIANG
GIME PHAU
HOC
T
A
P 1
CHI THEN - CHI
- DIU M.Or C6
hi lin dui midi
lam
Co b6 sung at seta chaa
NHA XUAT BAN Y HOC
Chi nhanh Thanh phi") Ho Chi Minh
2013
F-.2014 _ott
6Altick
f--
-
52A

CHU BIEN
NGUYEN QUANG QUYEN
BAN BIEN SOAN
LE VAN CUING
VO VAN HAI
TRAN HUNG
PHAN BAO KHANH
NGUYEN HOANG VAN
NGUYEN TRUNG VINH
DU'ONG VAN HAI
NGUYEN THitN HUNG
NO TRI HUNG
NGUYEN QUANG QUYEN
LUVNG THI BACH VAN

Lai not clan
(Lein xuat bcin tha neim)
Cuan
13ai gifing giai phAu hoc"
&tor soan rat tinh gian theo chuong
trinh hoc cda sinh vi'en he dai han cac Truing Dai hoc Y Khoa a Viet Nam.
Stich ditot sap xep lam hai tap. Tap I gam cac chuong chi tren, chi duai va
dau mat co. Tap II gam cac chuong ngzie, bung, than kinh trung uong va gidi
pilau hoc dai cueing. Phan dai cuong trinh bay lai he thong cac ca quan de b6
sung cho nhang phan trade duce trinh bay theo yang.
Ccic danh tit va not dung cac danh tit ditqc sa dung hoan toan theo
n danh tit gidi pha u quek to Nomina Anatomica (N.A) vet dich chai yeu
theo cuan Tit dien gidi phew hoc (4 thd tieng : La tinh, Anh, Phap, Viet)
cda Nguygn Quang Quyen (Nha Xueit Ban Y hoc, 1983) co sda dai dOi chat
khi can thiet cho sat nghia hcm vai nguy'en ban tang La tinh. Ben canh
mai tit tieng Viet deu có chd thick trong ngoac dein tit La tinh Wang ang.
Cuai mot tap setch có bcin chi dein tra cztu tang Viet va tang La tinh.
Sau lin tai bcin thd ba, theo y kien cua nhieu dung nghiep va ban
doe, ngoeti viec saw chact nhang cho in sai, cluing toi da them phd n muc
tieu trung gian cda mon giai phd u hoc vet muc tieu chuyen biet cd a tang
bai gicing veto phdn ddu cua m5i beti va a cuai m6i beti, có cac eau hOi
trdc nghiem theo clang cau tra Uri chon lua (MCQ) de sinh vi'en có the to
hoc va to dcinh gici ditqc. Ngoai ra de cuan scich hoan chinh hcm thong
to i da cho in truck mai bai mot hinh mau tong hap chop tren xcic (chd
yeu lay theo Rouviere) va cac so lieu gidi phdu tren ngtteri Viet Nam
nh'
dm muc dich tham khcio.
Trong lam tai bcin this to va ilia nam nay, B I S Ngo Tri Hung dei
Op sac trong viec chzi thich cac hinh mau vet PTS Le Van Cuing da cho
cac so lieu ngitai Viet Nam trich trong cuan luan
an
PTS cua minh. BS
Pham De
-
mg Dieu vet BS Nguyen Van Dac (BO mon Gicii phau hoc
TTDTBDCBYT thetnh pha Ha Chi Minh) del ba sung them nhieu cau
trdc nghiem MCQ vet gop y sda nhdng sai sot ell a kin in trztoc. Xin hoan
nghenh vet chan thanh cam on nhCtng clang gop quY bciu
Chang toi cang bay to long bat on Nhet Xuat ban Y Hoc da cho tea
kin lin thd neim cuan sach nay.
Thanh phd Ha Chi Minh, thcing 911995
Nguyen Quang Quygn
3


Logi
not
au
(Lein
-
xudt bcin thd natal lam)
BO sach
"Bai gifing Gieti phau hoc"
do co Pho Gicio
.
stt Nguyen Quang Quyen
chit bien vdi sit tham gia bien socin cda cac nhet gicii phau gietu kinh nghiem vet su
gop sic ciia tap the can 14 nhein vien BO mon Gidi Phau Hoc Dai hoc Y Ditorc
Thanh pla H6 Chi Minh. BO sach du'orc xutit bdn Ian detu tien veto nam 1985, qua
13 Mn tea ban, bo sach la sach giao khoa gieti phau caa Dai hoc Y Dityc Thanh
pita Ha Chi Minh va let mot tett lieu gicii phau quan trong, claw set dung tham
khan tai cac tritemg dai hoc y khoa trong nude.
BO sach
"Beti giang Giiii phial hoc"
c6 hai tap cho doi tuong sinh vien dai
hoc gam cac chuyen nganh bac si y khoa, bac si rang
ham
mat, bac si nganh y hoc
co truyen, y to tong tong vet du'crc si. Ngoai ra bO sach con phut vu doto tao he cd
nhan cac chuyen nganh y hoc va cac chuyen nganh khetc lien quan den khoa hoc
sac kh6e.
Qua nhieu kin tai ban BO sach da &lac bO' sung sda chda
de
ngay tang hoan
thien hon. Dcic biet trong
Mn
tai ban' nay, tap the can b62 gidng BO mon Gicii
Phau Hoc, trong dO co nhieu can ba' gicing tre da tham gia tich cdc trong cong
tcic sda chda cac loi va thi6u sot, có 1,6 sung chinh sita nay so
/
beti gicing cho
haul chinh han vet ye lai mot so hinh cluta rO, chuct dep de lam tang chat litang
cda cac beti gicing nhu beti vang ben, trung that, runt non, runt gia... Sap xe'p-lai
thd tit, plain nhom nay so beti gidng cho phi hap horn -nhu' cac plain khai xuang
so, khai xuang mat.
Vai sit phcit trien ctict khoa hoc, mot mein sach can phcii ducrc be sung, sda
chda lien tuc de duqc cap nhat kien thdc mai. Do do cluing toi xin qujI theiy co,
qa)i clang nghiep, cac hoc vien va cac em sinh vien clang g6p y kien de
BO
mon
Gicii Phau Hoc seta chaa, ha sung cho tap sach ngety tang hoan thien han trong Mn
tai bcin sau. Chang tai xin cam on sit clang g6p qu3i bciu do. Chang toi cang reit
cam on Nha xuat ban Y hoc, Chi nhcinh Thanh ph6 Ho Chi Minh let nori dot giap
hieu dinh vet sda chaa qua nhieu Mn xueit bdn.
Thanh pile; H6 Chi Minh, ngety 27 thang
9 nam
2013
Chu nhiem 130 mon
PGS.TS. Le Van Cutting
5


MIX LUC
Ldi not &au
Trang
1
Nhdp mon gidi pilau hoc
(2 660
11
PHAN I - CHI TREN
2
)(acing kherp chi teen
(4 tigt)
28
3
Ndch
(3 tigt)
54
4
Cdnh tay
(2 tigt)
68
5
Khuku
(1 tigt)
83
6
CAng tay
(2 tigt)
90
7
Ban tay
(2 tigt)
106
PHAN 2 - CHI DWI
8
Xthing khop chi doh
(4 tigt)
121
9
Ming
(2 tigt)
-
156
10
Did
(4 tigt)
171
11
Cl6i
(1 tigt)
194
12
CAng than
(2 tigt)
201
13
Ban than
(2 tigt)
222
PHAN 3 - DAU - MAT - Co
14
Xuong kilo') dau mat
(4 tigt)
238
15
Car va mac (tau - mat - co
(4 tigt)
238
16
Cdc do, ng mach canh
(3 tigt)
301
17
DOng mach clued don
(1 tigt)
319
18
Tinh mach va bath mach dau mat c6
(2 tigt)
329
19
Dam reCi than kinh c6
(1 tigt)
346
20
a ming
(2 tigt)
354
21
Hau
(2 tigt)
366
22
Thanh quan
.
(3 tigt)
380
23
Khi quail, tuy6n gidp va tuy6n can gidp
(1 tigt)
397
24
Mai
(1 tigt)
405
25
Co quan thi gide
(2 tigt)
416
26
Car quan tiAn dinh - 6c tai
(3 tigt)
430
27
Cdc day than kinh so
(5 tigt)
453
Bing chi din tra cliu tigng ViOt
486
Bang chi din tra cdu tie
-
ng La Tinh
512
7


MUC
TIEU TRUNG GIAN
COA BO MON GIAI PHAU HOC
Sau khi hoc xong chaung trinh mon giai phAu hoc, ngutri sinh vien y khoa phai dat
ducic cac muc tieu sau day :
1.
Neu durgc day du cac chi tiet giai pilau chinh cda tat ca cac be phan trong cc
thg ngu6i.
2.
MO to dttqc lien quan ctia. tang 130 phan trong cac he thong, cac car quan ctia c6
the ngu6i.
3.
Chi du cic tren xac, hinh ye, phim X quang, tren ngutri song, tren tieu ban cac
chi tigt giai phau da dole hoc a phan ly thuygt.
4.
Thay &Plc su th6ng nhat gala hinh the, cat' tao vdi chirc nang cilia cac be phan
trong car the dg higu dutqc qua trinh den h6a cua sinh vat.
5.
Neu dole tam quan trong cilia mon giai phau hoc là co sa cilia tat ea cac mon co
sa va cac mon lam sang cilia y hoc.
6.
Hinh dung ddcfc pham vi va nei dung nghien tutu rat rang cilia mon giai phdu
hoc.
7.
Ling dung duvc cac hidu bigt ve giai phdu hoc trong cac mon y hoc khac va
trong thyc
t6
phong benh va dieu tri huang tai viec cham sOc sac khae ban
dau.
9


NH :AP MON GIAI PHAU HOC
MUC TIEU BAI GIANG
MUC TIEU 1.;c
7
THUYET
1.
Neu du'ac d6i Wyng va nei dung dm giai phau hoc.
2.
Kg ducre cac phu'ung phap hoc giai phau dal v6ri sinh vien Y khoa (nguyen tac slat ten,
van de danh ti(, cac phuung phap true quan Ira suy Juan).
3.
Tidy vi tri va tam quan trong cua giai phau hoc trong sinh hoc va y hoc.
1. DINH NGHIA VA Do1 TONG NGHIEN cflu CUA GIAI PHAU HOC
Giai phau hoc
(Anatomic)
la mon khoa hoc nghien eau
hinh thai va cgu tnic cua
co thg,
mol lien quan cUa cac be phan trong cc( thg v6ri nhau cling nhti Wang quan cua toan car the vai
moi twang.
Giai phau hoc c6 ngan g6c W tieng Hy Lap anatome (ana : phan tich ra, va tome : cat)
nghia la "cat ra" hoc "cat lien tiep nhieu Mn". Noi theo neon ngO hien nay la "phau tich". Vi
vay chang to dich la "giai phau" (phau
-
nghia la cat; giai nghia la phan tich ra). Cling c6 ngurai
goi giai phau hoc la "co the hoc" nghia la mon hoc ve cc thg ngutoi. Nhu vay thi Ong nghia
qua, vi cc thg nguai la d6i tu'ang cua nhieu mon hoc chi( khong rieng gi cUa giai phau hoc.
Khong nen fan lOn danh giai pilau vdi "phau thuat" vi phau thudt la me xe trong ngoai
khoa, bao gom cac Ulu thudt m6 nguai song nhhm muc dich chila benh. Con giai phau theo
nghia c6 va hep chu yeu là phdu tich tren xac de tim hieu cau tao cua co the.
Giai phau hoc la mot
mon hoc hinh thai
thuOc sinh hoc. Trong sinh hoc c6 hai nganh
lan : nganh hinh thai bao gem cac mon hoc ye hinh thai cau tr.& cc thg nhu giai phau hoc, mo
hoc, phoi hoc, nhan chUng hoc v.v... va nganh sinh 1S7 bao gom cac mon hoc ve chdc nang cua
cc thg nhu sinh 15
,
hoc, sinh hoa hoc v.v...
Doi vai y hoc, giai phau hoc la
cot so cua cac mon hoc khcic trong y hoc.
Trong y hoc c6 2
loai mon chinh :
1. Cac mon hoc cc sa
giai phau hoc, mo hoc, phoi hoc, sinh ly hoc, sinh h6a hoc, k.S7
1
11

sinh va vi sinh hoc, giai phau benh, sinh
1ST
benh, dutac 1Y hoc, v.v...
2. Cac mon lam sang nha : nei, ngoai, san, nhi va cac nganh chuyen khoa khac nha : tai
mai hong, mat, rang ham mat v.v...
Giai phau hoc la cci sa cUa cac mon ca sec ding nha cac mon lam sang cUa y hoc. That vay
khong the hieu duoc cat' tao V6 bao cua ding mo, tang co quan (mo hoc), khong the hieu dacic
sa phat trign ca thg cua phOi va thai (phoi hoc), khong the hieu &lac chat nang cUa tang co
quan (sinh
1ST
hoc) v.v... ngu khong bik hinh thai va cau true cua cac car quan.
D6i vdi cac mon lam sang cling vay, ngadi thay thu6c can phai co kign thdc giai phau
mdi
c6 the tham kham cac AU tang de chg.n doan cling nha dieu tri co ket qua. Vi vay, dung nhii
Mukhin, met thay thu6c Nga da nei
thay thu6c ma khong co kien that ve giai phau hoc
thi chang nhang vo ich ma con c6 hai". Bac biet d6i vdi cac mon thuec he ngoai san, kien that
giai phau hoc lai tang can thik. Khong the m6 xe tot tren noki song ngu khong nam Wing
giai phau ding car quan, ding be phan cling nha tang vOng. Nha giai phau hoc ngi tigng ngaai
Philp Testut da tang viet trong cugn sach giai pilau hoc de se cUa minh rang : "C6 the khang
dinh ma khong so qua dang IA chi CO traang phai giai phA.0 va dac bik la giai phau dinh khu
mai la ncri ciao to nhUng nha phau thuat giei.".
2. NOI DUNG VA PRAM VI CUA GIAI PHAU HOC
Trude kia, khi khoa hoc chaa phat trign, giai phau hoc chi mofti nghien cilu chuff ygu bang
plutung tien phAu tich xac va mo ta cac chi tigt nhin thay bang mat thating. D6 la giai phau
hoc theo nghia hep ma ngay nay chang ta goi la giai phau hoc dai the. Nha nhiing tign b0 cea
khoa hoc n6i chung, dac biet la cac thanh tau cUa vat
1ST
hoc, h6a hoc va toan hoc, giai phau
hoc da trd thanh met mon hinh thai hoc. D6 la giai phau hoc theo nghia reng. Thy theo muc
dich nghien alb, thy theo mac de nghien ciiu va thy theo phuung phap nghien eau ma ngadi ta
chia ra nhieu mon giai phau khac nhau.
2.1. THEO MIX DiCH NGHIEN CIAJ
2.1.1. Giai phAu y hoc
nham phut vu cho cac mon hoc ca silt cling nha lam sang cUa y
hoc de dao tao nen nhang ngatri thay thu6c. D6 la mon giai phau ling dung va la doi to
hoc
giai phau trong cac truing y.
2.1.2. Giai phfiu nhan chimg hoc
nghien cau cac dac diem giai phau dac truing rieng cUa
ding quan the ngoai con dang sting teen trai dat cling nha cac di cot co xua nham lam sang to qua
trinh phat trign va tign h6a cua loci ngtt6i ding nhii ngu6n ggc loci ngt.t6i. Day la dgi Wong hoc
giai phau trong tnacng dai hoc TOng hop va phan nao trong truting Y va Su pham.
•
2.1.3. Giai phau hoc my thuat
v6i ngutri sang lap ra no tif thOi phut hu'ng (thglqr XVI)
la Leonardo da Vinci chuyen nghien cilu hinh thai va tam vac ca the ngutti d cac lila tu6i, cac
dan tee, trong cac ta the khac nhau nham muc dich sang tac dutac than thac cac tac pham dieu
khac va hei hoa. D6 la mon "giai phau be mat" va la. doi Wong nghien cilu giai phau cuia cac
trut6ng my thuat.
2.1.4. Giai phAu hoc the due the thao chu
trong vao hinh thai, cau true cac co quan
12

van dOng, nhang thay dei cUa chung trong tang &Ong tac va anh hoeing cua cac &Ong tac the
due the thao len cac co quan dia co the. D6 la met phan dia mon giai phau chic nang va du'oc
giang day chU yeu trong cac trodng the duc the thao.
2.1.5. Giai pilau nhan frac hoc
chuyen do dac cac kith thu'dc cUa cac doan than the,
tim ti 10 va mei Wong quan gida cac doan do nham phut vu viec sari xuat cac may mot, dung
cu va tif lieu sinh boat sao cho cac trang thiet bi phii hop vii tam voc co the tang loai ngu'di de
dat hieu sugt lao dOng tei da. DO la mon hoc ye ecgonomic ang dung trong cac nganh ding
nghiep va kinh to quec clan.
2.1.6. Giai pilau hoc so sanh
nghien cdu giai phau so sanh tit dOng vat thgp den cao
nham muc dich tim ra cac quy lust tien h6a tit dOng vat tdi loai ngoafi. Do IA mon giai phau
tien hoa.
2.2. THEO MIYC DO NGHIEN GLIU
2.2.1. Giai pilau hoc dal thg
Nghien cdu cac chi tiet giai pilau ldn nhin thgy dooc bang
mat thodng hoac bang kinh lup. Do la dei Wong hoc giai phdu hien nay d cac troOng hai
hp.
2.2.2. Giai phau hoc vi the
Nghien cdu hinh thai va tau tr6c co the a mac cto vi the
cUa t6 bao bang kinh hien vi quang hoc. Ngay nay, de tien phan chia chu'ong trinh giang day
cho sinh vien, ngOdi ta da tach phan nay thanh mot mon hoc rieng : do IA mo hoc.
2.2.3. Giai phau hoc sieu vi va phan tii
: Tir On 30 nam nay, nho' su' Oat minh ra kinh
hien vi then tii, ngutri ta da nghien cdu dooc tau true cUa cot the d milt do be bon nhieu. Nhieu kinh
hien vi dien td hien nay c6 the phat hien 'du
-
11c khoang cach hai vat tdi 1 hoac 2 angstrong. Nho
vay ngodi ta dad ngut
-
Mg cda dia viec nghien cdu hinh thai a mac de phan
2.3. THEO PHUONG PHAP.
Co nhieu each trinh bay giai phdu hoc khac nhau :
2.3.1. Giai phau hoc chic nang :
Ngay nay, nghien cdu giai phau khong phai chi tren
xac chet don thuan, ding khong phai chi nghien cdu hinh the va cau tao co the mot each CIOC
lap khong lien quan gi tdi chic nang cda ch6ng. Hinh thai va chic nang la hai mat thong nhgt
cua mot be phan. Chile nang nao, c6 cau tao ay va ngdoc 14i, du tao ra sao thi se lam du'oc
chile nang nho vay. Nghien cdu giai phau chic nang da trd thanh ph6 hien khong phAi chi
rieng trong linh voc nghien cdu ma ca trong link vile giang day nham lam cho mon giai phau
trd thanh sinh dOng va phong phai hon.
Chang Ilan nho dO'i vii cac co quan chuyen &Ong nhu' xu'ong, co, khdp thi khong phai chi
nghien cdu don thuan hinh thai cda tang xuong, tang khdp hoac tang co ma phai nghien cdu
Wong, co, khdp nhu' mot tong the dia mot van dung nao do. Xin neu'vai till du :
Khdp hong (khdp chau dui) la not hay bi nhi6u t6n.thu'ong trong khi van dOng ding nho
trong benh -hoc. Viec dieu tri phai ch6 y tdi co the boat dOng cda no thi mdi by vong phut hei
du'oc chic nang cua khdp, do 00 da co nhieu ding trinh nghien cdu v6 cau tao dOng hoc cda
khdp hong. Nho moi ngodi da biet : khi chi du'di du
a
di thang, xu'ong dui se xoay vao trong
khoang 15
°
. Nhung con khdp h8ng thi the nao ? Khip hong se xoay vao trong, mat tru'dc cua
13

bao khdp va day chang chau dui se bi tang ra va do do xu'o'ng dui se bi xoay trong va hci dang
ra (Lloyd-Roberts). Day la vi tri yang chat nhat cua khdp hOng vi mOt din t6i da cUa sun khdp
trong khdp tigp xac du'oc vdi nhau (Walmsley). Lac dO xu'ung did chiu mOt dp lyc 6 mat tren
cham la elle' gap ga cUa cac vem dia be xu'dng. CO le ding vi vay ma hay bi ten tint:mg cua
vimg do trong benh viem khdp thodi hoa.
kA A
a.
Trong tam
b.
Khodng cach tit tam quay cua ch6m
xttcng dui den mat phdng ditng doc cc the
Hinh 1.1 : Su' phan b6 cac lzic hie &Ong.
Hinh 1.2 : Mat dO xoay eta khop hong
va
len khap hang
khop goi trong khi di.
Con trong
-
Wong cd thg de len khdp hong thi thay d6i tity theo vi tri cua cd thg.
Gia
sii
khi to dung thang tren hai than, khdp hong
se
chiu dyng mOt trong 'Yong nhti thg nao ?
Trong tam cd thg ltic do se ar ngay tru'ac clot song ding tin? hai (Steindler). Khdp hong luc
do se nha mot tru caa mOt cai can có hai lyc a hai ben, lyc tac dung ben trong la trong
Wong cc thg dat each try khdp hong mOt khoang each tit giCia chain xdang dui tai &fang
giiia
cd thg. Con lyc tac &Ong phia ngoai la sy co caa cc mong nha barn a mat tren mau
chuyen Ian cach tru can mOt khoang each bang mOt phan ba hoac mOt phan td khoang
each phia trong. Vi vay ngu mOt nguii nang 50kg thi lye keo cua cd rang nha phai gap 3
hoac 4 Fan nghia la khoang 150 kg. Do dO trong lu'ong tong tong khdp hong phai chiu se la
50 kg + 150 kg (Pauwels) (H.1.1).
14

Trong treeing hip chuygn Ong, vi du nhu khi ta di thi cac dOng tac xoay vao trong va ra
ngoai caa khap g6i va khap hong se thay d6i nhu the nao ? Hinh 1.2 cho chimg ta co mot khdi
niem dai curing v'6 van dg nay.
D6i vdi dOng tac gdp cua CO sting thi cac cd dying cot song se hoat dung nhu' thg nao ?
ta the clang thang cac cu dyng ging hdu nhu khong hog Ong. Neu than hui gdp ra phia traific
(H.1.3) thi cac cu dung song phdi co rat manh dg thang bdng lai vdi trong tam da rdi ra phia
tilde than thg. Den khi than da
-
cui gdp Wan xu6ng thi cac co dying song lai khong tac thing
naa ma chi con cac day chdng va cac dia gian dgt song tham gia.
Hinh 1.3 : Tac dung czia cac co
.
dung song trong cac dOng tac caa cot song.
Cung có rat nhigu ding trinh nghien cau sy thay d6i cau troc do dnh hudng caa chg do lao
dOng va moi truting sinh hoat. Vi dud nhang vu nit ba le thi phan xu'ung ddc d cac dot ban
than ddy len rat nhieu so vdi nguOi binh thuting, va d nhiIng
nong dan di ddt hodc di
dep mong va gdnh gang ndng thi ti 10 ban chan bet nhieu hun d nhang ngutri thanh ph6 di
gidy thuting xuyen va lao dOng chan tay nhe.
2.3.2. Gifii_ phiiu hoc phat trign
xem xet hinh thai con ngtiOi khong phdi d mot thdi
digm nhat dinh ma nghien cau sy thay doi caa cac hlnh thai d cac giai doan phat trien khac
nhau, tit khi la mot cai trang the tinh cho Uri khi gia va chgt. Tre em khong phai la ngutsi
ldn
thu nho lai. Hinh thai va cau trac dm con ngulai trong titng giai doan phat trien có khdc nhau.
15

Ldp duel mac ;'
Mac
Cho nen có the chia ra :
gidi phdu hoc thai 16 ph:6i thai
(ngay nay tdch ra thanh met mon
rieng goi là phoi thai hoc) nghien cdu hinh thdi co the
a
giai doan phoi thai trong bung me :
gidi phau hoc tre em
nghien cdu sU phat trign hinh thdi co thg a giai doan tit so sinh tai 15, 16
giai phau hoc ngudi lan nghien cdu c'au frac co the a giai doan da tutting d6i On dinh, va
sau ding là
gidi plidu hoc nguai gia tim
higu qud trinh thodi haa cua hinh thai con nguai ar giai
doan cu6i cua cuec (Rd.
2.3.3. Giai phau hoc
he
th6ng
trinh bay co thg theo ding he th6ng cac co quan lam
chung met chdc nang nhat dinh, vi du :
He th6ng cac co quan lien he bao gem : he cac co quan chuygn dong (xuong, co, khdp), he
than kinh va he gidc quan.
He th6ng cac co quan dinh &tang bao gem he tieu haa, he tudn hoan, he ho hap, he bai
tiet va he cac tuyen not fiat.
He th6ng cac co quan sinh san bao gom he sinh due nam va he sinh duc nit
2.3.4. Giai phau hoc tilting vitng :
Day la met clang khdc cua giai phau he th6ng. Thay vi
hoc tiing he thong toan car thg, nguai ta nghien cdu he th6ng tiring viing cila
thg. Co thg &roc
chia ra thanh titng veng lan nhu' : chi tren, chi dulfti, dau - mat - co, ngvc, bung. Khi hoc ta se hoc
theo he cua titng veng. Chang han nhu' del vai yang chi teen, ta se hoc xuang chi tren, khap chi
troll, co chi tren, va sau cling là mach ve. than kinh. Phuong phap hoc nay cho phep ta thay re lien
quan cea cac thAnh phan trong tiring veng co thg hon là phuong phap he thong. Cach trinh bay nay
rat telt d6i yeti sinh vien Y khoa là nhitng ngudi can nam lien quan cea cac be phan trong timg
veng. Nhung lai ce nhuoc diem IA cac co quan trong cling mot 110 th6ng
bi
cat xen trong ding veng,
thieu tinh chat lien tuc, n6u khong có phan tong hop lai timg he th6ng.
Da
Md dUdi da
Mgc n5 ng
Lap duel mac
Hinh 1.4. Thi& cld lap da va dual da.
2.3.5. Giai phau hoc dinh khu :
That ra danh tit dinh khu deng nghia vdi danh tit tang
veng. Tuy nhien, theo quy uac va thoi quen, giai phau dinh khu chuff y nhigu hon den lien quan
cea cac thanh phan trong tiring lap tit nong vao sau. Day chinh là giai phdu phut vu cho ngoai
16

khoa. Trong tang \Tung, not chung g6m c6 : 1) Da (bao g6m : thuvng bi, trung bi va ha bi).
2) LOT and du'di da, 3) Mac nong. 4) Lap to chic te
l
bao dadi da (H.1.4A). Co nhi6u ndi nhii
yang mong,
-
yang gan tay, gan than, khong c6 ldp mac nong nen dadi da là Uri ngay to
chile to bao du'di da (H.1.4B). Trong lap to chic to bac) (lath da thadng c6 mach va than
kinh nong di ra chi plain cho da, 5) Ldp mac sau (hay mac boc ca), 6) Lap cd \Ta mach than
kinh sau, 7) Xu'dng.
Nghien cau lien quan caa cac chi ti6t trong tang ldp caa tang \rang chinh là muc dlch cua
giai phau ling dung trong lam sang, dac bit là trong phau thuat.
2.3.6. Giai phAu hoc b6 mat :
Nghien cau chii you hinh the 16i lOm d b6 mat moi W the
cua cd the.
2.3.7. Giai phau hoc X quang :
Bao g6m ca giai pilau not soi va giai pilau nhap nhay
bang phong xa cat lap hoac hinh anh tong hadng to hoac sieu am. NhUng hinh clang giai phau
trong cac phim X quang hoac not soi hoac ph6ng xa cat ldp hoac sieu am hoac hinh anh tong
hudng to d'eu khac vii hinh anh giai phau nhin bang mat thadng. Vi du nhin binh thuing thi
da dAy c6 hinh nha mot cai to va, nhu'ng tren phim X quang c6 chuan bi thi co hinh cha J
the
la hinh anh phla trong long dm da day co b6p. NgAy nay da co nhang cuan such giao khoa giai
phau thuOc cac loaf nay nham phut vu cho cac chuyen nganh Wang (ing.
3. VAN DE DAT TEN VA DANH Tit GIAI PHAU HOC
3.1. NGUYEN TAC DAT TEN TRONG GIAI PHAU HOC
Giai pilau hoc IA mot mon hoc mo ta, vi vay phai c6 mot s6 nguyen thc de dat ten cho
mot chi fiat giai phau. Nhang nguyen the chinh la :
3.1.1.
Lgy ten cac vat c6 trong tai nhien d6 dat cho cac chi tint giang nha cac vat tii nhien
ay. VI du : nong thuy6n
(os scaphoideum)
hoac xudng ghe
(os naviculare)
(giang nha cai thuy6n
hoac cai ghe), cay ph6 quan
(vi pita n nhcinh nha mot cod cay),
xadng badm
(os sphenoidal&
(vi
gi6ng con bu'dm), sun nhan
(cartilago cricoidea)
(vi giang cai nhan), ranh, h6c, h6, u, c6, 16i v.v...
(vi gang cac vat do).
3.1.2.
Dat ten theo cac dang hinh hoc. Vi du : ch6m, soan, cau, thang, thap, tam giac, ta
giac, nhi dau, tam dau, tier dau v.v...
3.1.3.
Dat ten theo chat nang cua no. VI du : car dang, ca khep, cd sap, cd ngaa, cd gap, cd
du6i, cd quay v.v...
3.1.4.
Theo nguyen tac ruing sau : Vi du : cd gal) 'long
(m.flexor superficialis), cc;
gap sau
(m. flexor profundus).
3.1.5.
Theo vi tri tatting quan vii ba mat phang trong khong gian. Ba mat phang d6 la :
—
Mat phang dang dot : num theo chi6u trade sau. Trong cac mat do c6 mot mat phang
nam chinh gliiia phan
.
chia cd the ra lam hai nista : naa phai va naa tra.i. D6 la mat phang doc
gala.
—
Mat phang clang ngang (con goi IA mat phang trail) clang thang theo chi6u ngang tif
17

ben no sang ben kia. Cac mat phang nay chia ca the thanh phia trade (hay bung) Ara phia sau
(hay lung).
— Mat phang nam ngang (con goi la mat phang ngang) la cac mat phang cat ngang qua co
the (H.1.5).
Cac mat cat song song vai tang mat phang goi la cac thigt do mang ten mat •phang do.
Tii ba mat phang,
ta sii dung cac ten goi nhu' sau :
Tren va du'ai :
tren ngu gan .phia dau va
ngu gan phia duoi. Vi ngtki thaang a to
thg citing thang nen ngatii ta thgng nhat dung danh tii "tren"
(superioris)
thay cho "dau"
(cranialis)
va "doh"
(inferioris)
thay cho "clued"
(caudalis).
Danh of "dad va "duoi" chi danh dg
dung trong giai pilau so sanh (vi chung cho ca clang vat) va trong giai phau phat trign (vi
chung cho ca phoi thai). Dgi vai chi tren va chi doh, danh tii "tren" va "cladi" a ngulai cling
thay cho danh tit "gan"
(proximalis)
va "xa"
(distalis).
Rieng deli vai ban than thi mat teen là
"mat mu"
(facies dorsalis)
va mat doll la "mat gan"
(facies plantaris).
. Truac vd sau :
Track là phia bung va sau la phia lung. Danh tit "bung"
(ventralis) va
"lung" (dorsalis)
ding nhu danh tii "dau" va "duoi" chi con dg clUng trong giai pilau so sanh va
giai pilau phat trign. Rieng deli viii ban tay thi mat tra(tc goi là "mat gan"
(facies palmaris)
va
mat sau goi la "mat mu"
(facies dorsalis).
Trong va. ngoai : Trong
(medialis)
va ngoai
(lateralis)
dung theo nghia thong thadng, vi du :
da a ngoai cu, va Cu a ngoai =rang. "Trong" co the thay bang di "gala" ngu no gan &fang giaa ca thg
him va "ngoai" thay bang "ben" ngu no a ria xa dattng giita cu the horn. Nhung nguori ta thaang
dung tii "giaa"
(medium)
dg chi mat cau trot nam giaa hai cau true khac. Rieng deli viii chi tren thi
"trong" con goi la "try"
(ulnaris)
va "ngoai" con goi la "quay"
(radialis).
Doi viii chi claai thi "trong"
con goi la "chay"
(tibialis) Ira
"ngoai" con goi la "mac"
(fibUlaris).
Sau ding là danh tii "doc"
(longitudinalis)
va "ngang"
(transversalis).
Doc la theo chigu
tryc lin,"ngang" là thang goc vdi true do. Um "phai"
(dexter),
"trai"
(sinister) là de
chi hai nth
deli xang nhau qua &fang giaa.
3.2. DANH TLS GIAI PHAU HOC
Dgi voi bat
cif
mon hoc nao ding vay, van dg danh ta co tam quan trong hang dam nhu
mat chigc chia khoa ma vao mon hoc do, nhu ten nhang not nhac deli vai mat ban nhac, nhu
nhang chia cai A,B,C deli voi mat ngon nga. Rieng deli yeti danh ta giai phau hoc, no con có tam
quan trong khong phai chi Hang cho nganh giai phau ma cho tat ca cac nganh có lien quan
trong sinh hoc va trong y hoc vi no chigm tai 2/3 tong so danh ta cua y hoc.
thai kk Galen (dau ding nguyen), tigng Hy-Lap dacic dung de dat tit giai phau. Dgn thtii
trung cg (thg 1KST XV - XVI) ngadi ta bat dau dung tigng La-tinh co fan mat se; of A rap va cg
Hy-lap. Vesalius 1a nga6iclau tien co ding daa tit' La tinh vao giai phau. Nhang cho dgn tan cugi
thg.kS
,
XIX, khoang 50.000 ta giai phau van con doge dung dg chi khoang 5000 chi tigt giai phau.
Nhu vay là binh quan m6i chi tigt giai phau có thg mang 10 ten khac nhau. De khac phyc
tinh trang nay, nam 1895 cac nha giai phau chau Au da hop nhau
a
Basle de thong qua mat
18

Mat sau
hoac
lung
Dau gan cd a chi --..
Bd ngoai
Bd trong
Doan tren hoac Tau
Doan dudi hoac due5i
Mat gan ban tay
Dau xa cija chi
-- Mat ngoai
Mat trong
Mat mu
ban tay
Mat triidc hoac
bung
Phia
dau
<— Mat phAng
ngang
Phla cludi
Mat phang
thing dcc
Mat mu ban than
bang danh phap thong nhgt lay ten Basle Nomina Anatomica (B.N.A). Tuy nhien danh phap
B.N.A. van con met s6 thigu set can xem xet lai. Dgn nam 1933, met bang danh phap mai lai
ra dei lay ten là J.N.A.
(Jena Nomina Anatomica). Roi
dgn nam 1936, met tigu ban ve danh
phap giai pilau cila hei nghi cac nha giai phdu thg giai d Milan &foe thanh lap de soan thao
met ban danh phap thong nhat. Nhung vi thg chitin thit hai bung no nen ding viec phai dinh
hoan lai. Phai doi Uri nam 1955, dai hei cac nha giai phdu thg gidi lan this
6
hop tai Paris
mai du'a ra duac met ban danh phap lay ten la P.N.A. lam co sa thong nhgt danh tit giai
phau ma tat ca cac nude ap dung cho tai ngay nay.
Tren
MAT PHANG DUNG DOC MAT PHANG DUNG NGANG
Dudi
Hinh 1.5. Ba mat phiing trong khong gian
Ban danh phap P.N.A data chu ygu vao ban B.N.A. Trong s6 5759 tii cua P.N.A thi c6 Uri
4286 tit lay tit B.N.A. 1473 tit con lai thi c6 horn 200 tit mai them vao con lai chi thay dei rat it
v6 s6 it so nhigu, v6 met vai tit can re nghia hen.
19
Bấm Tải xuống để xem toàn bộ.