Trang 1
BÀI GIẢNG HAI ĐƯỜNG THẲNG SONG SONG
Mục tiêu
Kiến thức
+ Nhận biết được hai đường thẳng song song với nhau
+ Trình bày được tính chất về mối quan hệ giữa giao tuyến của hai mặt phẳng và quan hệ song
song
Kĩ năng
+ Chứng minh được hai đường thẳng song song với nhau
+ Biết cách xác định giao tuyến của hai mặt phẳng dựa vào quan hệ song song
TOANMATH.co
m
Trang 2
I. LÍ THUYẾT TRỌNG TÂM
1. Vị trí tương đối của hai đường thẳng trong không
gian
Hai đường thẳng a và b cắt nhau khi chúng có một
điểm chung.
Lưu ý: Hai đường thẳng cắt nhau sẽ cùng nằm trên
một mặt phẳng
Hai đường thẳng a và b trùng nhau khi chúng có vô
số điểm chung
Hai đường thẳng a và b song song với nhau khi
chúng cùng thuộc một mặt phẳng và không có điểm
chung.
Hai đường thẳng a và b chéo nhau khi chúng không
cùng một mặ
t phẳng
2. Tính chất
a) Trong không gian, qua một điểm không nằm trên
đường thẳng cho trước, có một và chỉ một đường
thẳng song song với đường thẳng đã cho.
abM
ab
,
//

ab
ab
ab
Ø
Cho

M
aa
đi qua M và
'//aa
TOANMATH.co
m
Trang 3
b) Nếu ba mặt phẳng đôi một cắt nhau theo ba giao
tuyến phân biệt thì ba giao tuyến ấy hoặc đồng quy
hoặc đôi một song song với nhau.
c) Nếu hai mặt phẳng phân biệt lần lượt chứa hai
đường thẳng song song thì giao tuyến của chúng
(nếu có) cũng song song với hai đường thẳng đó
hoặc trùng với một trong hai đường thẳng đó.
d) Hai đường thẳng phân bi
ệt cùng song song với
đường thẳng thứ ba thì song song với nhau.


// //




a
abc
c
abcM
b





1
12
212
21
// //
//
//


d
dd d
dddd
ddd
d

//
//
//
ab
ac
bc
TOANMATH.co
m
Trang 4
SƠ ĐỒ HỆ THỐNG HÓA
abM

,
//

ab
ab
ab
Ø
VỊ TRÍ TƯƠNG ĐỐI
ab
Hai đường thẳng không nằm ở cùng
mặt phẳng
Cắt nhau Song song
Trùng nhau Chéo nhau
Tính chất
Ba mặt phẳng giao nhau
Quan hệ song song giữa các đường thẳng



// //




a
abc
c
abcM
b





1
12
212
21
// //
//
//


d
dd d
dddd
ddd
d

//
//
//
ab
ac
bc
TOANMATH.co
m
Trang 5
II. CÁC DẠNG BÀI TẬP
Dạng 1. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng sử dụng quan hệ song snog
Phương pháp giải
Tìm giao tuyến của mặt phẳng
và
- Xác định giao điểm chung của hai mặt phẳng.
S

- Tìm hai đường thẳng song song với nhau thuộc
hai đường thẳng đó
,
//

ab
ab
Giao tuyến của hai mặt phẳng là đường thẳng đi
qua S và song song với a (hoặc b).
Ví dụ: Cho hình chóp S.ABCD có đáy là hình bình
hành. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng (SAB) và
(SCD)
Hướng dẫn giải
Ta có

,
//


SAB SCD S
A
BSABCDSCD
AB CD
Suy ra
SAB SCD Sx với
// //Sx AB CD
Ví dụ mẫu
Ví dụ 1.
Cho hình chóp S.ABCD có đáy ABCD là hình thang (AB // CD), đáy lớn AB. Cho M là điểm
bất kì thuộc cạnh SC. Tìm giao tuyến của các mặt phẳng:
a)

SAB SCD
b)
SCD MAB
Hướng dẫn giải
TOANMATH.co
m
Trang 6
a) Ta có
SAB SCD S , mà AB // CD
Suy ra
SAB SCD Sx
, trong đó // //Sx AB CD
b) Do
M
SC nên
SCD MAB M
, mặt khác AB // CD
 SCD MAB My , trong đó My // AB // CD
Ví dụ 2. Cho tứ diện SABC. Gọi G, I lần lượt là trọng tâm của tam giác ABC và SAB. Tìm giao tuyến
của mặt phẳng (AIG) và mặt phẳng (SAC)
Hướng dẫn giải
Gọi M là trung điểm của AB.
Do I là trọng tâm của tam giác SAB suy ra
1
3
MI
M
S
.
Tương tự ta có
1
3
MG
M
C
Suy ra
//
MI MG
GI SC
MS MB
Từ đó ta có
SAC AIG Ax , trong đó Ax // SC // GI
Ví dụ 3. Cho hình chóp S.ABCD có đáy ABCD là hình bình hành.
a) Tìm giao tuyến của các cặp mặt phẳng (SAB) và (SCD); (SAC) và (SBD)
b) Gọi M là trung điểm BC, đường thẳng d qua M và song song SD.
Tìm giao điểm của d và mặt phẳng (SAB)
Hướng dẫn giải
TOANMATH.co
m
Trang 7
a) Ta có

;
//


SSAB SCD
A
BSABCDSCD
AB CD
 SAB SCD Sx
, trong đó Sx // AB // CD
Trong (ABCD) gọi
OACBD
, suy ra
1OSAC SBD
Lại có

2SSAC SBD
Từ (1) và (2), suy ra
SO SAC SBD
b) Vì d qua M và song song SD nên

dSDM
Lại có

SSDM SAB
Trong (ABCD) có
IABDM
suy ra
ISDM SAB
Khi đó
SDM SAB SI
Trong (SDM) có
NSId suy ra
Nd SAB
Ví dụ 4. Cho tứ diện ABCD. Gọi M, N, P lần lượt là trung điểm của AB, BC, CD. Tìm giao tuyến của hai
mặt phẳng (ABD) và (MNP)
Hướng dẫn giải
TOANMATH.co
m
Trang 8
Ta có
M
AB nên


M
ABD MNP
Xét ∆BCD, có NP là đường trung bình => NP // BD
Từ đó suy ra

A
BD MNP Mx , trong đó Mx // NP // BD
Bài tập tự luyện dạng 1
Câu 1:
Cho hình chóp S.ABCD có đáy là hình thang (AB // CD). Gọi I, J lần lượt là trung điểm của AD
và BC, G là trọng tâm tam giác SAB. Giao tuyến của (SAB) và (IJG) là
A. SC B. đường thẳng qua S và song song với AB
C. đường thẳng qua G và song song với CD D. đường thẳng qua G và cắt BC
Câu 2: Cho tứ diện ABCD, gọi I;,J và K lần lượt là trung điểm của AB, BC và BD. Giao tuyến của hai
mặt phẳng (ABD) và (IJK) là
A. KD B. KI
C. đường thẳng đi qua K và song song với AB D. không có
Câu 3: Cho hình chóp S.ABCD có đáy là ABCD hình thang (AB // CD). Giao tuyến của hai mặt phẳng
(SAB) và (SCO) là
A. đường thẳng qua S và song song với AB và CD
B. đường thẳng qua S và song song với AD và BC
C.
đường thẳng qua S và giao điểm của AD và CD
D. đường thẳng qua S và giao điểm của AC và BD
Câu 4: Cho hình chóp S.ABCD có đáy ABCD là hình bình hành. Gọi I, J lần lượt là trung điểm của AB
và CD. Giao tuyến của hai mặt phẳng (SAB) và (SCD) là đường thẳng song song với
A. AD B. BJ C. BI D. IJ
Câu 5: Cho tứ diện ABCD, gọi
M
AB
(M không trùng với A, B). N và K lần lượt là trung điểm BC,
CD. Giao tuyến của (ABD) và (MNK) là
A. MN B. MD
C. MC D. Mx song song với BD và NK
Câu 6: Cho tứ diện ABCD, gọi M và N lần lượt là trung điểm của AB và AC. E là điểm trên cạnh CD với
3
E
DEC. Thiết diện tạo bởi mặt phẳng (MNE) và tứ diện ABCD là
A. tam giác MNE
B. tứ giác MNEFvớ\ F là điểm bất kì trên cạnh BD
TOANMATH.co
m
Trang 9
C. hình bình hành MNEF với F là điểm bất kì trên cạnh BD mà EF song song với BC
D. hình thang MNEF với F là điểm trên cạnh BD mà EF song song với BC.
Dạng 2: Chứng minh hai đường thẳng song song
Phương pháp giải
Một số cách chứng minh
a) Chứng minh chúng cùng thuộc một mặt phẳng
và dùng phương pháp chứng minh hai đường thẳng
song song trong hình học phẳng.
b) Chứng minh chúng cùng song song với đường
thẳng thứ ba.
c) Dùng tính chất: Hai mặt phẳng phân biệt lần lượt
chứa hai đường thẳng song song thì giao tuyến của
chúng (nếu có) cũng song song với hai đường thẳng
ấy.
d) Dùng định lí về giao tuyến của ba mặt phẳng.
Ví dụ: Cho tứ diện ABCD. Gọi M, N là trung điểm
của AB, BC và P là điểm nằm trên cạnh CD. Gọi Q
là giao điểm của DA với mặt phẳng (MNP). Chứng
minh PQ // MN và PQ // AC
Hướng dẫn giải
Ta có
CD MNP P và MN // AC
Suy ra


M
NP ACD Px
Trong đó Px // MN // AC
Mặt khác

DA MNP Q nên QPx
Vậy PQ // MN // AC
Ví dụ mẫu
Ví dụ 1.
Cho hình chóp S.ABCD đáy ABCD là hình thang với cạnh đáy AB và CD
A
BCD. Gọi M,
N lần lượt là trung điểm của SA, SB.
a) Chứng minh MN // CD
b) Tìm giao điểm P của SC và mặt phẳng (AND). Kéo dài AN và DP cắt nhau tại I.
Chứng minh SI // AB // CD
Hướng dẫn giải
TOANMATH.co
m
Trang 10
a) Ta có MN là đường trung bình của tam giác SAB suy ra MN // AB. Mà AB // CD nên MN // CD
b) Gọi
, OACBDGSODN và

P
AG SC
suy ra

P
SC ADN
.
Ta có AB // CD nên
SAB SCD Sx sao cho Sx // AB // CD
Theo đầu bài
IANDP nên
ISAB và
ISCD ISx
Từ đó ta có SI // AB // CD
Chú ý: Ta thấy IANDP, nên I là điểm chung của hai mặt phẳng (SAB) và (SCD) . Để chứng minh
SI // AB // CD ta sử dụng phương pháp chứng minh giao tuyến của hai mặt phẳng chứa hai đường thẳng
song song và giao tuyến đó sẽ song song với hai đường thẳng đó.
Ví dụ 2. Cho hình chóp S.ABCD đáy ABCD là hình bình hành. Gọi M, N, P, Q ỉà các điểm lần lượt trên
BC, SC, SD, AD sao cho MN // BS, NP // CD, MQ // CD
a) Chứng minh PQ // SA
b) Gọi K là giao điểm của MN và PQ. Chứng minh SK // SD // BC
Hướng dẫn giải
a) Ta có MN // BS áp dụng định lý Ta-lét ta được
SN BM
SC BC
TOANMATH.co
m
Trang 11
Tương tự
SN SP
SC SD
và
B
MAQ
B
CAD
Từ đó ta có
//
AQ SP
P
QSA
A
DSD
b) Do AD // BC nên
SAD SBC Sx
trong đó Sx // AD // BC
Mặt khác

K
MN QP nên K là điểm chung của hai mặt phẳng (SAD) và (SBC) suy ra
K
Sx
.
Vậy Sx // AD // BC
Chú ý: Do MN // BS, NP // CD, MQ // CD ta có thể suy ra các tỉ số bằng nhau từ đó có thể suy ra được
PQ // SA theo định lý Ta-lét đảo.
Ví dụ 3. Cho hình chóp S.ABCD có đáy ABCD là hình chữ nhật.
,3 SA SB a SC SD a
. Gọi E, G lần lượt là trugn điểm của SA và SB. M là điểm tùy ý trên cạnh
BC (không trùng với B, C).
a) Xác định giao tuyến của các mặt phẳng (SAB) và (SCD); (SAD) và (SBC)
b) Xác định giao tuyến của các mặt phẳng (MEF) và (ABCD)
Hướng dẫn giải
a) Ta có

// , ,


S SAD SCD
A
B CD AB SAB CD SCD
 SAB SCD Sx , trong đó Sx // AB // CD
Tương tự
 
// , ,


S SAD SBC
A
D BC AD SAD BC SBC
SAD SBC Sy , trong đó Sy // AD // BC.
b) Do E, F lần lượt là trug điểm của SA, SB nên EF là đường trung bình của ∆SAB
TOANMATH.co
m
Trang 12
Do đó EF // AB và
1
2
EF AB
Ta có

//
,


MMEF ABCD
EF AB
EF MEF AB ABCD

M
EF ABCD Mt trong đó Mt // AB // CD hay

M
EF ABCD MN
( với

A
DMt N
và MN // AB // CD).
Ví dụ 4. Cho hình chóp S.ABC. Gọi G và G' lần lượt là trọng tâm của tam giác ABC và tam giác SBC.
Chứng minh GG' song song với SA.
Hướng dẫn giải
Gọi M là trung điểm của BC nên
11
;
33

MG MG
M
AMS
(tính chất của trọng tâm).
Xét ∆SAM, có
M
GMG
M
AMS
theo định lí Ta-lét đảo suy ra GG’ // SA
Bài tập tự luyện dạng 2
Câu 1:
Cho hình chóp S.ABCD có đáy là hình bình hành. Giao tuyến của mặt phẳng (SAD) và mặt phẳng
(SBC) là đường thẳng song song với đường thẳng nào sau đây
A. AD B. BD C. AC D. SC
Câu 2: Trong các mệnh đề sau, mệnh đề nào đúng?
A. Hai đường thẳng lần lượt nằm trên hai mặt phẳng phân biệt thì chéo nhau
B. Hai đường thẳng không có điểm chung thì chéo nhau
C. Hai đường thẳng chéo nhau thì không có điểm chung
D. Hai đường thẳng phân biệt không song song thì chéo nhau
Câu 3: Cho tứ diện ABCD, gọi G và E lần lượt là trọng tâm của tam giác ABD và ABC. Mệnh đề nào
dưới đây đúng?
TOANMATH.co
m
Trang 13
A. GE và CD chéo nhau B. GE // CD
C. GE cắt AD D. GE cắt CD
Câu 4: Cho hình chóp S.ABCD có đáy ABCD là hình thang, đáy lớn là CD. Gọi M là trung điểm của SA,
N là giao điểm của cạnh SB và mặt phẳng (MCD). Mệnh đề nào sau đây đúng?
A. MN và SD cắt nhau B. MN // CD
C. MN và SC cắt nhau D. MN và CD chéo nhau
Câu 5: Cho hình chóp S.ABCD. Gọi I, J lần lượt là trung điểm của AB và BC. Giao tuyến của hai mặt
phẳng (SAC) và (SIJ) là một đường thẳng song song với
A. đường thẳng AD B. đường thẳng AB
C.
đường thẳng AC D. đường thẳng BD
Câu 6: Cho tứ diện ABCD. Có bao nhiêu cặp đường thẳng chéo nhau?
A. 3 B. 4 C. 5 D. 2
TOANMATH.co
m
Trang 14
ĐÁP ÁN
Dạng 1. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng sử dụng quan hệ song song
1-C 2-B 3-A 4-D 5-D 6-D
HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT
Câu 1:
Ta có

//


GGAB GIJ
GAB GIJ Gx
AB IJ
sao cho Gx // AB // IJ.
Mà AB // CD
Gx // AB // IJ // CD
Câu 2:
Ta có

IAB ABD nên I là điểm chung của hai mặt phẳng (ABD) và (IJK)
Tương tự có K là điểm chung của hai mặt phẳng (ABD) và (IJK). Vậy giao tuyến là KI
Câu 3:
TOANMATH.co
m
Trang 15
Ta có
,
//

SSABSSCD
AB CD
giao tuyến của hai mặt phẳng (SAB) và (SCD) là đường thẳng đi qua S
và song song với AB; CD
Câu 4:
Ta có:
//

SSAB SCD
AB CD
giao tuyến của hai mặt phẳng (SAB) và (SCD) là đường thẳng đi qua S
và song song với AB. Mà I, J lần lượt là trung điểm của AB và CD nên IJ // AB.
Vậy giao tuyến của hai mặt phẳng (SAB) và (SCD) là đường thẳng qua S và song song với IJ
Câu 5:
TOANMATH.co
m
Trang 16
Ta có

M
ABD MNK
và CD // NK
Nên

A
BD MNK Mx sao cho Mx // DB // NK
Câu 6:
Ta có
,
M
NE ABC MN MNE ACD NE
Vì hai mặt phẳng (MNE) và (BCD) lần lượt chứa hai đường thẳng song song là MN và BC nên

M
NE BCD Ex sao cho Ex // BC.
Gọi
FExBD
, khi đó


M
NE BCD EF và


M
NE ABD FM và
13
;
24

M
NBCEFBC
Vậy thiết diện là hình thang MNEF với F là điểm trên cạnh BD mà EF song song với BC.
TOANMATH.co
m
Trang 17
Dạng 2. Chứng minh hai đường thẳng song song
1-A 2-C 3-B 4-B 5-A 6-C 7-A
HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT
Câu 1:
Ta có
//

SSAD SBC
AD BC

SAD SBC Sx sao cho Sx // AD // BC
Câu 2:
Vị trí tương đối giữa hai đường thẳng chéo nhau thì không có điểm chung
Câu 3:
Gọi F là trung điểm
Xét tam giác FDC vì
1
3

FE FG
FC FD
nên EG // CD
Câu 4:
TOANMATH.co
m
Trang 18
Ta có:


//
//

MN MCD SAB
AB SAB
M
NCD
CD MCD
AB CD
Câu 5:
Xét hai mặt phẳng (SAC) và (SIJ) ta có S là điểm chung IJ // AC (đường trung bình trong tam giác).
Suy ta giao tuyến của hai mặt phẳng (SAC) và (SIJ) là một đường thẳng qua S song song với AC
Câu 6:
Các cặp đường thẳng chéo nhau trong tứ diện ABCD là: AB và CD; AD và BC; AC và BD

Preview text:

BÀI GIẢNG HAI ĐƯỜNG THẲNG SONG SONG Mục tiêu Kiến thức
+ Nhận biết được hai đường thẳng song song với nhau
+ Trình bày được tính chất về mối quan hệ giữa giao tuyến của hai mặt phẳng và quan hệ song song Kĩ năng
+ Chứng minh được hai đường thẳng song song với nhau
+ Biết cách xác định giao tuyến của hai mặt phẳng dựa vào quan hệ song song Trang 1
I. LÍ THUYẾT TRỌNG TÂM
1. Vị trí tương đối của hai đường thẳng trong không gian
Hai đường thẳng a và b cắt nhau khi chúng có một điểm chung.
a b M
Lưu ý: Hai đường thẳng cắt nhau sẽ cùng nằm trên một mặt phẳng
Hai đường thẳng a và b trùng nhau khi chúng có vô số điểm chung a b
Hai đường thẳng a và b song song với nhau khi
chúng cùng thuộc một mặt phẳng và không có điểm chung.
a, b    a // b  
a b  Ø
Hai đường thẳng a và b chéo nhau khi chúng không cùng một mặt phẳng 2. Tính chất
a) Trong không gian, qua một điểm không nằm trên
đường thẳng cho trước, có một và chỉ một đường
thẳng song song với đường thẳng đã cho.
Cho M a  a đi qua M và a ' // a TOANMATH.com Trang 2
b) Nếu ba mặt phẳng đôi một cắt nhau theo ba giao
tuyến phân biệt thì ba giao tuyến ấy hoặc đồng quy
hoặc đôi một song song với nhau.
      aa b c       // //  c   
a b c M       b
c) Nếu hai mặt phẳng phân biệt lần lượt chứa hai
đường thẳng song song thì giao tuyến của chúng
(nếu có) cũng song song với hai đường thẳng đó
hoặc trùng với một trong hai đường thẳng đó. d   1  
d // d // d 1 2   d  
d d // d 2   1 2  d  
    d d //  d 2 1
d) Hai đường thẳng phân biệt cùng song song với
đường thẳng thứ ba thì song song với nhau. a // b   a // cb // c TOANMATH.com Trang 3
SƠ ĐỒ HỆ THỐNG HÓA
a b M
a, b   
a // b  ab  Ø Cắt nhau Song song
VỊ TRÍ TƯƠNG ĐỐI Trùng nhau Chéo nhau a b
Hai đường thẳng không nằm ở cùng mặt phẳng Tính chất
Ba mặt phẳng giao nhau
Quan hệ song song giữa các đường thẳng
       ad    a // b 1  
d // d // d 1 2   a b c    a // c        // //  c    d  
d d // db // c 2   
a b c M 1 2        bd  
    d d //  d 2 1 TOANMATH.com Trang 4
II. CÁC DẠNG BÀI TẬP
Dạng 1. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng sử dụng quan hệ song snog Phương pháp giải
Tìm giao tuyến của mặt phẳng   và  
Ví dụ: Cho hình chóp S.ABCD có đáy là hình bình
hành. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng (SAB) và (SCD)
- Xác định giao điểm chung của hai mặt phẳng.
Hướng dẫn giải
     S
SAB  SCD  S
- Tìm hai đường thẳng song song với nhau thuộc 
Ta có AB  SAB, CD  SCD hai đường thẳng đó AB //  CD
a   , b    
Suy ra SAB  SCD  Sx với Sx // AB // CD a // b
Giao tuyến của hai mặt phẳng là đường thẳng đi
qua S và song song với a (hoặc b). Ví dụ mẫu
Ví dụ 1. Cho hình chóp S.ABCD có đáy ABCD là hình thang (AB // CD), đáy lớn AB. Cho M là điểm
bất kì thuộc cạnh SC. Tìm giao tuyến của các mặt phẳng:
a) SAB  SCD
b) SCD  MAB
Hướng dẫn giải TOANMATH.com Trang 5
a) Ta có SAB  SCD  S , mà AB // CD
Suy ra SAB  SCD  Sx , trong đó Sx // AB // CD
b) Do M SC nên SCD  MAB  M , mặt khác AB // CD
 SCD  MAB  My , trong đó My // AB // CD
Ví dụ 2. Cho tứ diện SABC. Gọi G, I lần lượt là trọng tâm của tam giác ABC và SAB. Tìm giao tuyến
của mặt phẳng (AIG) và mặt phẳng (SAC)
Hướng dẫn giải
Gọi M là trung điểm của AB. MI 1
Do I là trọng tâm của tam giác SAB suy ra  . MS 3 MG 1 Tương tự ta có  MC 3 MI MG Suy ra   GI // SC MS MB
Từ đó ta có SAC   AIG  Ax , trong đó Ax // SC // GI
Ví dụ 3. Cho hình chóp S.ABCD có đáy ABCD là hình bình hành.
a) Tìm giao tuyến của các cặp mặt phẳng (SAB) và (SCD); (SAC) và (SBD)
b) Gọi M là trung điểm BC, đường thẳng d qua M và song song SD.
Tìm giao điểm của d và mặt phẳng (SAB)
Hướng dẫn giải TOANMATH.com Trang 6
S  SAB  SCD 
a) Ta có AB  SAB; CD  SCD AB //  CD
 SAB  SCD  Sx , trong đó Sx // AB // CD Trong (ABCD) gọi  
O AC BD , suy ra O  SAC  SBD   1
Lại có S  SAC  SBD 2
Từ (1) và (2), suy ra SO  SAC   SBD
b) Vì d qua M và song song SD nên d  SDM
Lại có S  SDM   SAB
Trong (ABCD) có I  AB DM suy ra I  SDM   SAB
Khi đó SDM   SAB  SI
Trong (SDM) có N  SI d suy ra N d  SAB
Ví dụ 4. Cho tứ diện ABCD. Gọi M, N, P lần lượt là trung điểm của AB, BC, CD. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng (ABD) và (MNP)
Hướng dẫn giải TOANMATH.com Trang 7
Ta có M AB nên M   ABD  MNP
Xét ∆BCD, có NP là đường trung bình => NP // BD
Từ đó suy ra  ABD  MNP  Mx , trong đó Mx // NP // BD
Bài tập tự luyện dạng 1
Câu 1: Cho hình chóp S.ABCD có đáy là hình thang (AB // CD). Gọi I, J lần lượt là trung điểm của AD
và BC, G là trọng tâm tam giác SAB. Giao tuyến của (SAB) và (IJG) là A. SC
B. đường thẳng qua S và song song với AB
C. đường thẳng qua G và song song với CD D. đường thẳng qua G và cắt BC
Câu 2: Cho tứ diện ABCD, gọi I;,J và K lần lượt là trung điểm của AB, BC và BD. Giao tuyến của hai
mặt phẳng (ABD) và (IJK) là A. KD B. KI
C. đường thẳng đi qua K và song song với AB D. không có
Câu 3: Cho hình chóp S.ABCD có đáy là ABCD hình thang (AB // CD). Giao tuyến của hai mặt phẳng (SAB) và (SCO) là
A. đường thẳng qua S và song song với AB và CD
B. đường thẳng qua S và song song với AD và BC
C. đường thẳng qua S và giao điểm của AD và CD
D. đường thẳng qua S và giao điểm của AC và BD
Câu 4: Cho hình chóp S.ABCD có đáy ABCD là hình bình hành. Gọi I, J lần lượt là trung điểm của AB
và CD. Giao tuyến của hai mặt phẳng (SAB) và (SCD) là đường thẳng song song với
A. AD B. BJ C. BI D. IJ
Câu 5: Cho tứ diện ABCD, gọi M AB (M không trùng với A, B). N và K lần lượt là trung điểm BC,
CD. Giao tuyến của (ABD) và (MNK) là A. MN B. MD C. MC
D. Mx song song với BD và NK
Câu 6: Cho tứ diện ABCD, gọi M và N lần lượt là trung điểm của AB và AC. E là điểm trên cạnh CD với
ED  3EC . Thiết diện tạo bởi mặt phẳng (MNE) và tứ diện ABCD là A. tam giác MNE
B. tứ giác MNEFvớ\ F là điểm bất kì trên cạnh BD TOANMATH.com Trang 8
C. hình bình hành MNEF với F là điểm bất kì trên cạnh BD mà EF song song với BC
D. hình thang MNEF với F là điểm trên cạnh BD mà EF song song với BC.
Dạng 2: Chứng minh hai đường thẳng song song
Phương pháp giải Một số cách chứng minh
Ví dụ: Cho tứ diện ABCD. Gọi M, N là trung điểm
a) Chứng minh chúng cùng thuộc một mặt phẳng của AB, BC và P là điểm nằm trên cạnh CD. Gọi Q
và dùng phương pháp chứng minh hai đường thẳng là giao điểm của DA với mặt phẳng (MNP). Chứng
song song trong hình học phẳng. minh PQ // MN và PQ // AC
b) Chứng minh chúng cùng song song với đường Hướng dẫn giải thẳng thứ ba.
c) Dùng tính chất: Hai mặt phẳng phân biệt lần lượt
chứa hai đường thẳng song song thì giao tuyến của
chúng (nếu có) cũng song song với hai đường thẳng ấy.
d) Dùng định lí về giao tuyến của ba mặt phẳng.
Ta có CD  MNP    P và MN // AC
Suy ra MNP   ACD  Px Trong đó Px // MN // AC
Mặt khác DA  MNP   
Q nên Q Px
Vậy PQ // MN // AC Ví dụ mẫu
Ví dụ 1. Cho hình chóp S.ABCD đáy ABCD là hình thang với cạnh đáy AB và CD  AB CD . Gọi M,
N lần lượt là trung điểm của SA, SB. a) Chứng minh MN // CD
b) Tìm giao điểm P của SC và mặt phẳng (AND). Kéo dài AN và DP cắt nhau tại I. Chứng minh SI // AB // CD
Hướng dẫn giải TOANMATH.com Trang 9
a) Ta có MN là đường trung bình của tam giác SAB suy ra MN // AB. Mà AB // CD nên MN // CD b) Gọi  
O AC BD,  
G SO DN và  
P AG SC suy ra  
P SC   ADN  .
Ta có AB // CD nên SAB  SCD  Sx sao cho Sx // AB // CD
Theo đầu bài I  AN DP nên I  SAB và I  SCD  I Sx
Từ đó ta có SI // AB // CD
Chú ý: Ta thấy I AN DP , nên I là điểm chung của hai mặt phẳng (SAB) và (SCD) . Để chứng minh
SI // AB // CD ta sử dụng phương pháp chứng minh giao tuyến của hai mặt phẳng chứa hai đường thẳng
song song và giao tuyến đó sẽ song song với hai đường thẳng đó.
Ví dụ 2. Cho hình chóp S.ABCD đáy ABCD là hình bình hành. Gọi M, N, P, Q ỉà các điểm lần lượt trên
BC, SC, SD, AD sao cho MN // BS, NP // CD, MQ // CD a) Chứng minh PQ // SA
b) Gọi K là giao điểm của MN và PQ. Chứng minh SK // SD // BC
Hướng dẫn giải SN BM
a) Ta có MN // BS áp dụng định lý Ta-lét ta được  SC BC TOANMATH.com Trang 10 SN SP BM AQ Tương tự  và  SC SD BC AD AQ SP Từ đó ta có   PQ // SA AD SD
b) Do AD // BC nên SAD  SBC  Sx trong đó Sx // AD // BC
Mặt khác K  MN QP nên K là điểm chung của hai mặt phẳng (SAD) và (SBC) suy ra K Sx . Vậy Sx // AD // BC
Chú ý: Do MN // BS, NP // CD, MQ // CD ta có thể suy ra các tỉ số bằng nhau từ đó có thể suy ra được
PQ // SA theo định lý Ta-lét đảo.
Ví dụ 3. Cho hình chóp S.ABCD có đáy ABCD là hình chữ nhật.
SA SB a, SC SD a 3 . Gọi E, G lần lượt là trugn điểm của SA và SB. M là điểm tùy ý trên cạnh
BC (không trùng với B, C).
a) Xác định giao tuyến của các mặt phẳng (SAB) và (SCD); (SAD) và (SBC)
b) Xác định giao tuyến của các mặt phẳng (MEF) và (ABCD)
Hướng dẫn giải a) Ta có S  
SAD SCD 
AB // CD, AB  
SAB, CD  SCD
 SAB  SCD  Sx , trong đó Sx // AB // CD Tương tự S  
SAD SBC 
AD // BC, AD  
SAD, BC  SBC
 SAD  SBC  Sy , trong đó Sy // AD // BC.
b) Do E, F lần lượt là trug điểm của SA, SB nên EF là đường trung bình của ∆SAB TOANMATH.com Trang 11 1
Do đó EF // AB và EF AB 2
M  MEF    ABCD 
Ta có EF // AB
EF  MEF, AB    ABCD
 MEF    ABCD  Mt trong đó Mt // AB // CD hay MEF    ABCD  MN
( với AD Mt  N và MN // AB // CD).
Ví dụ 4. Cho hình chóp S.ABC. Gọi G và G' lần lượt là trọng tâm của tam giác ABC và tam giác SBC.
Chứng minh GG' song song với SA.
Hướng dẫn giải MG 1 MG 1
Gọi M là trung điểm của BC nên  ;
 (tính chất của trọng tâm). MA 3 MS 3 MG MG Xét ∆SAM, có 
theo định lí Ta-lét đảo suy ra GG’ // SA MA MS
Bài tập tự luyện dạng 2
Câu 1: Cho hình chóp S.ABCD có đáy là hình bình hành. Giao tuyến của mặt phẳng (SAD) và mặt phẳng
(SBC) là đường thẳng song song với đường thẳng nào sau đây
A. AD B. BD C. AC D. SC
Câu 2: Trong các mệnh đề sau, mệnh đề nào đúng?
A. Hai đường thẳng lần lượt nằm trên hai mặt phẳng phân biệt thì chéo nhau
B. Hai đường thẳng không có điểm chung thì chéo nhau
C. Hai đường thẳng chéo nhau thì không có điểm chung
D. Hai đường thẳng phân biệt không song song thì chéo nhau
Câu 3: Cho tứ diện ABCD, gọi G và E lần lượt là trọng tâm của tam giác ABD và ABC. Mệnh đề nào dưới đây đúng? TOANMATH.com Trang 12
A. GE và CD chéo nhau B. GE // CD C. GE cắt AD D. GE cắt CD
Câu 4: Cho hình chóp S.ABCD có đáy ABCD là hình thang, đáy lớn là CD. Gọi M là trung điểm của SA,
N là giao điểm của cạnh SB và mặt phẳng (MCD). Mệnh đề nào sau đây đúng?
A. MN và SD cắt nhau B. MN // CD
C. MN và SC cắt nhau D. MN và CD chéo nhau
Câu 5: Cho hình chóp S.ABCD. Gọi I, J lần lượt là trung điểm của AB và BC. Giao tuyến của hai mặt
phẳng (SAC) và (SIJ) là một đường thẳng song song với
A. đường thẳng AD
B. đường thẳng AB
C. đường thẳng AC
D. đường thẳng BD
Câu 6: Cho tứ diện ABCD. Có bao nhiêu cặp đường thẳng chéo nhau?
A. 3 B. 4 C. 5 D. 2 TOANMATH.com Trang 13 ĐÁP ÁN
Dạng 1. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng sử dụng quan hệ song song 1-C 2-B 3-A 4-D 5-D 6-D
HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT Câu 1:
G GAB  GIJ  Ta có 
 GAB  GIJ   Gx sao cho Gx // AB // IJ. AB // IJ
Mà AB // CD  Gx // AB // IJ // CD Câu 2:
Ta có I AB   ABD nên I là điểm chung của hai mặt phẳng (ABD) và (IJK)
Tương tự có K là điểm chung của hai mặt phẳng (ABD) và (IJK). Vậy giao tuyến là KI Câu 3: TOANMATH.com Trang 14
S SAB, S SCD Ta có 
 giao tuyến của hai mặt phẳng (SAB) và (SCD) là đường thẳng đi qua S AB // CD và song song với AB; CD Câu 4:
S SAB  SCD Ta có: 
 giao tuyến của hai mặt phẳng (SAB) và (SCD) là đường thẳng đi qua S AB // CD
và song song với AB. Mà I, J lần lượt là trung điểm của AB và CD nên IJ // AB.
Vậy giao tuyến của hai mặt phẳng (SAB) và (SCD) là đường thẳng qua S và song song với IJ Câu 5: TOANMATH.com Trang 15
Ta có M   ABD  MNK  và CD // NK
Nên  ABD  MNK   Mx sao cho Mx // DB // NK Câu 6:
Ta có MNE   ABC  MN, MNE   ACD  NE
Vì hai mặt phẳng (MNE) và (BCD) lần lượt chứa hai đường thẳng song song là MN và BC nên
MNE  BCD  Ex sao cho Ex // BC.
Gọi F  Ex BD , khi đó  1 3
MNE   BCD  EF và MNE   ABD  FM và MN BC; EF BC 2 4
Vậy thiết diện là hình thang MNEF với F là điểm trên cạnh BD mà EF song song với BC. TOANMATH.com Trang 16
Dạng 2. Chứng minh hai đường thẳng song song
1-A 2-C 3-B 4-B 5-A 6-C 7-A
HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT Câu 1:
S SAD  SBC Ta có  AD // BC
 SAD  SBC  Sx sao cho Sx // AD // BC Câu 2:
Vị trí tương đối giữa hai đường thẳng chéo nhau thì không có điểm chung Câu 3: Gọi F là trung điểm FE FG 1 Xét tam giác FDC vì   nên EG // CD FC FD 3 Câu 4: TOANMATH.com Trang 17 Ta có:
MN  MCD  SAB ABSAB   
  MN // CD CD  MCD  AB //  CDCâu 5:
Xét hai mặt phẳng (SAC) và (SIJ) ta có S là điểm chung IJ // AC (đường trung bình trong tam giác).
Suy ta giao tuyến của hai mặt phẳng (SAC) và (SIJ) là một đường thẳng qua S song song với AC Câu 6:
Các cặp đường thẳng chéo nhau trong tứ diện ABCD là: AB và CD; AD và BC; AC và BD TOANMATH.com Trang 18