Trang 1
TÍNH CHẤT BA ĐƯỜNG CAO CỦA TAM GIÁC
I. KIẾN THỨC CƠ BẢN
Định lí 1: Ba đường cao của một tam giác cùng đi qua một điểm. Điểm đó gọi là trực tâm
của tam giác.
Định lí 2 : Trong một tam giác cân, đường cao ứng với cạnh đáy đồng thời là đường phân
giác, đường trung tuyến, đường trung trực của tam giác đó.
Nhận xét: Trong một tam giác, nếu có hai trong bốn loại đường (đường trung tuyến,
đường phân giác, đường trung trực, đường cao) trùng nhau thì tam giác đó là tam giác
cân.
Trên hình dưới đây,
H
là trực tâm của các tam giác.
Tam giác nhọn thì trực tâm
nằm bên trong tam giác.
Tam giác vuông thì trực tâm
chính là đỉnh góc vuông của tam
giác đó.
Tam giác tù thì rực tâm nằm
ngoài tam giác đó.
II. BÀI TẬP
Bài 1:
Cho hình bên có
AM BC⊥
tại
M
,
CN AB⊥
tại
.
a) Chứng minh
BK AC⊥
.
b) Cho
MA MB=
,
0
55ACB =
. Tính
,MKN KBN
.
Bài 2: Chứng minh định lý: “một tam giác có hai đường cao (xuất phát từ các đỉnh của hai góc
H
I
F
E
C
B
A
K
P
N
H
F
E
I
H
C
B
A
Trang 2
nhọn) bằng nhau thì tam giác đó là tam giác cân.”
Bài 3: Cho tam giác ABC
( )
0
90C =
có đường cao CD. Với AM và CN lần lượt là trung
tuyến của tam giác ADC và tam giác DCB. Kẻ
BK AB⊥
sao cho BK cắt MN tại K.
a) Chứng minh:
CMB KBM =
.
b) Chứng minh:
AM CN⊥
.
Bài 4: Cho tam giác ABC. Qua mỗi đỉnh A, B, C vẽ các đường thẳng song song với cạnh
đối diện, chúng cắt nhau tạo thành tam giác
DEF
. Chứng minh nếu O là điểm cách đều
D, E, F thì O là trực tâm của tam giác ABC.
Bài 5: Cho tam giác
ABC
có các đường cao
,BE CF
cắt nhau tại
H
( ; ).E AC F ABÎÎ
Gọi
,IK
lần lượt là trung điểm của các cạnh
,.AH BC
a) Chứng minh
;FK FI^
b) Cho
6AH =
cm;
8BC =
cm. Tính
.IK
Bài 6: Cho tam giác ABC vuông cân tại A. Trên cạnh AB lấy điểm M, trến tia đối của tia
AC lấy
điểm N sao cho
,AN AM=
MN cắt BC ở D.
a) Chứng minh:
NDC
vuông cân.
b) Chứng minh:
CM NB⊥
.
c) Trên cạnh AC lấy điểm E sao cho
0
30ABE =
. Trên tia đối của AB lấy điểm F sao cho
AF AE=
. Vẽ điểm I sao cho FC là trung trực của EI. Tính
BFI
.
Bài tập bổ sung
Bài 7: Cho
ABC
cân ở
A
có
AD
là trung tuyến, đường cao
BE
cắt
AD
ở
.H
a) Chứng minh
.CH AB⊥
b) Vẽ điểm
I
sao cho
A
là trung điểm của
,CI
vẽ đường cao
AK
của
.BAI
Tính
.KAD
c)
AB
cắt
DK
tại
.J
Chứng minh
AB DK=
và
J
là trung điểm chung của
AB
và
.DK
d) Gọi
O
là trung điểm của
.AC
Trên tia đối của tia
OB
lấy điểm
L
sao cho
.OL OB=
Chứng minh
,,K A L
thẳng hàng.
e) Cho biết
17 , 16 .AC cm BC cm==
Tính
,.KI BO
Bài 8: Cho tam giác
ABC
vuông tại
.A
Từ
C
kẻ tia
Cx
vuông góc với cạnh
;BC
gọi
F
là
giao điểm của tia
Cx
và phân giác trong của góc
;B
kéo dài
BF
cắt
AC
ở
.E
Kẻ
CD
vuông
góc với
EF
( EF).DÎ
Kéo dài
BA
cắt
CD
tại
.S
Chứng minh:
Trang 3
a)
CD
là tia phân giác của
;ECF
b)
;DE DF=
c)
// .SE CF
Hết
HDG
Bài 1: a) K là trực tâm của
A BCD
BK A CÞ^
b)
A MBD
cân tại M
·
·
45A BC BAMÞ = = °
·
·
( )
180 180 100 80BA C ABC ACB= ° - + = ° - ° = °
·
80 45 35MA CÞ = ° - ° = °
·
· ·
55 45 10KCH A CB NCB= - = ° - ° = °
·
·
10KCH KBN= = °
;
180 45 135MKN = ° - ° = °
Bài 2: Xét
ABC
có các đường cao
,BD CE
bằng nhau.
ABD ACE =
(cạnh góc vuông- góc nhọn)
AB AC=
Do đó
ABC
cân tại A.
Bài 3:
a)
, BK AB CM // BK CM AB CMB KBM⊥ ⊥ =
(so le
trong)
Xét
, KBNMDN
có:
DNM BNK=
(đối đỉnh);
DN NB=
(do CN là trung tuyến của
DCB
)
0
90MDN KBN==
Trang 4
MDN KBN =
(g.c.g)
MD BK=
(hai cạnh tương ứng)
Mà
CM MD=
(do AM là trung tuyến của
ADC
)
( )
CM BK MD = =
Xét
, KBMCMB
có:
( ); ( ); MBCM KB cmt CMB KBM cmt==
chung
( )
..CMB KBM c g c =
b) Ta có:
( )
CMB KBM cmt =
CBM KMB=
(hai góc tương ứng)
Mà hai góc ở vị trí so le trong
/ / NM BC
Lại có
BC AC⊥
(do
ABC
vuông tại C)
NM AC⊥
Xét
ANC
có
( ), CD AN (gt), NM CD = NM AC cmt M⊥ ⊥
M
là trực tâm của
ANC
AM CN⊥
(tính chất ba đường cao)
Bài 4:
Chỉ ra
( . . )A DB BCA gc g A D BCD = D Þ =
Chỉ ra
()A EC CBA g c g A E BCD = D - - Þ =
Từ đó
A D A E=
; lại có
OD OE=
nên
OA
là đường trung trực của
DE
hay
;OA DE^
mà
//DE BC
A O BCÞ^
Chứng minh tương tự
;CO A B BO AC^^
nên O là trực tâm của
A BCD
Bài 5:
a)
FKCD
cân tại
K
KFCÞ
FCK=
FIHD
cân tại
I
IFHÞ
IHF=
mà
IHF
NHC=
(đối đỉnh)
IFHÞ
NHC=
( ).IHF=
I
K
H
B
C
N
E
F
A
Trang 5
Ta có:
90 .
90
IFH NHC
KFC KCF IFH KFC
NHC KCF
ì
=
ï
ï
= Þ + = °
í
ï
ï
+ = °
î
.IF FKÞ^
b) Áp dụng định lý Pytago vào tam giác vuông
IFK
ta có:
22
2 2 2 2 2
3 4 25
22
AH BC
IK FI FK
æ ö æ ö
ç ÷ ç ÷
= + = + = + =
ç ÷ ç ÷
è ø è ø
5IKÞ=
cm.
Bài 6:
a) Do N thuộc tia đối của tai AC mà
90AC AB AN AB BAN⊥ ⊥ =
hay
90NAM =
Mà
AN AM AMN=
vuông cân tại A
45MNA =
Lại có
ABC
vuông cân tại A
45ACB =
hay
45ACD =
( )
( )
180 180 45 45 90NDC MNA DCA = − + = − + =
Xét
NDC
có
90 ; 45NDC MNA DCA= = =
NDC
vuông cân tại D.
b) Do
90 ; BA NCNDC ND BC= ⊥ ⊥
và
ND BA M=
M là trực tâm của
NCB
CM NB⊥
(tính chất ba đường cao của tam giác)
c) Gọi K là trung điểm của EI
BFK
vuông tại K có
30 60 .ABE BFK= =
Ta có
AF (gt) ; 90AE FAE AEF= =
vuông cân tại A
45AEF =
Mà
60 45 60 15 .BFK AFE EFK EFK EFK= + = + = =
Do FC là trung trực của EI
FE FI IFE =
cân tại F
FK
vừa là trung trực vừa là phân giác (tính chất tam giác cân)
·
·
= EF 15KFI KÞ = °
·
·
·
60 15 75BF I BFK KFIÞ = + = ° + ° = °
Vậy
·
75BFI =°

Preview text:

TÍNH CHẤT BA ĐƯỜNG CAO CỦA TAM GIÁC
I. KIẾN THỨC CƠ BẢN
Định lí 1: Ba đường cao của một tam giác cùng đi qua một điểm. Điểm đó gọi là trực tâm của tam giác.
Định lí 2 : Trong một tam giác cân, đường cao ứng với cạnh đáy đồng thời là đường phân
giác, đường trung tuyến, đường trung trực của tam giác đó.
Nhận xét: Trong một tam giác, nếu có hai trong bốn loại đường (đường trung tuyến,
đường phân giác, đường trung trực, đường cao) trùng nhau thì tam giác đó là tam giác cân.
Trên hình dưới đây, H là trực tâm của các tam giác. A H C I F E A B F H N P K B C E I H
Tam giác nhọn thì trực tâm Tam giác vuông thì trực tâm Tam giác tù thì rực tâm nằm
nằm bên trong tam giác.
chính là đỉnh góc vuông của tam ngoài tam giác đó. giác đó. II. BÀI TẬP Bài 1:
Cho hình bên có AM ⊥ BC tại M , CN ⊥ AB tại N .
a) Chứng minh BK ⊥ AC .
b) Cho MA = MB , 0
ACB = 55 . Tính MKN, KBN .
Bài 2: Chứng minh định lý: “một tam giác có hai đường cao (xuất phát từ các đỉnh của hai góc Trang 1
nhọn) bằng nhau thì tam giác đó là tam giác cân.”
Bài 3: Cho tam giác ABC ( 0
C = 90 ) có đường cao CD. Với AM và CN lần lượt là trung
tuyến của tam giác ADC và tam giác DCB. Kẻ BK ⊥ AB sao cho BK cắt MN tại K. a) Chứng minh: C
MB = KBM .
b) Chứng minh: AM ⊥ CN .
Bài 4: Cho tam giác ABC. Qua mỗi đỉnh A, B, C vẽ các đường thẳng song song với cạnh
đối diện, chúng cắt nhau tạo thành tam giác DEF . Chứng minh nếu O là điểm cách đều
D, E, F thì O là trực tâm của tam giác ABC.
Bài 5: Cho tam giác ABC có các đường cao BE,CF cắt nhau tại H (E Î AC; F Î A ) B . Gọi
I , K lần lượt là trung điểm của các cạnh AH , BC.
a) Chứng minh FK ^ FI;
b) Cho AH = 6 cm; BC = 8 cm. Tính IK.
Bài 6: Cho tam giác ABC vuông cân tại A. Trên cạnh AB lấy điểm M, trến tia đối của tia AC lấy
điểm N sao cho AN = AM , MN cắt BC ở D.
a) Chứng minh: NDC vuông cân.
b) Chứng minh: CM ⊥ NB .
c) Trên cạnh AC lấy điểm E sao cho 0
ABE = 30 . Trên tia đối của AB lấy điểm F sao cho
AF = AE . Vẽ điểm I sao cho FC là trung trực của EI. Tính BFI .
Bài tập bổ sung
Bài 7: Cho ABC cân ở A có AD là trung tuyến, đường cao BE cắt AD ở H. a) Chứng minh CH ⊥ . AB
b) Vẽ điểm I sao cho A là trung điểm của CI , vẽ đường cao AK của BAI. Tính KA . D
c) AB cắt DK tại J . Chứng minh AB = DK và J là trung điểm chung của AB và DK.
d) Gọi O là trung điểm của AC. Trên tia đối của tia OB lấy điểm L sao cho OL = . OB Chứng minh K , , A L thẳng hàng.
e) Cho biết AC = 17c , m BC = 16c .
m Tính KI, B . O
Bài 8: Cho tam giác ABC vuông tại .
A Từ C kẻ tia Cx vuông góc với cạnh BC; gọi F là
giao điểm của tia Cx và phân giác trong của góc B; kéo dài BF cắt AC ở E. Kẻ CD vuông
góc với EF (D Î EF). Kéo dài BA cắt CD tại S. Chứng minh: Trang 2
a) CD là tia phân giác của ECF; b) DE = DF;
c) SE // CF. Hết HDG
Bài 1: a) K là trực tâm của D A B C Þ BK ^ A C · ·
b) D A MB cân tại M Þ A BC = BA M = 45° · ·
BA C = 180° - (ABC + ACB)= 180° - 100° = 80° ·
Þ MA C = 80° - 45° = 35° · · ·
KCH = A CB - NCB = 55° - 45° = 10° · ·
KCH = KBN = 10° ; MKN = 180° - 45° = 135°
Bài 2: Xét ABC có các đường cao BD,CE bằng nhau.
ABD = ACE (cạnh góc vuông- góc nhọn)  AB = AC
Do đó ABC cân tại A. Bài 3:
a) CM ⊥ AB, BK ⊥ AB  CM // BK  CMB = KBM (so le trong) Xét MDN, K
 BN có: DNM = BNK (đối đỉnh);
DN = NB (do CN là trung tuyến của DCB ) 0 MDN = KBN = 90 Trang 3
 MDN = KBN (g.c.g)
MD = BK (hai cạnh tương ứng)
Mà CM = MD (do AM là trung tuyến của ADC )
CM = BK (= MD) Xét CMB, K
 BM có: CM = KB (cmt); CMB = KBM (cmt); MB chung  CMB = KBM  ( .cg.c) b) Ta có: CMB = K
BM (cmt)  CBM = KMB (hai góc tương ứng)
Mà hai góc ở vị trí so le trong  NM / / BC
Lại có BC ⊥ AC (do ABC vuông tại C)  NM ⊥ AC
Xét ANC có NM ⊥ AC (cmt), CD ⊥ AN (gt), NM  CD = M
M là trực tâm của ANC
AM ⊥ CN (tính chất ba đường cao) Bài 4:
Chỉ ra DA DB = DBCA ( .
g c.g) Þ A D = BC
Chỉ ra DA EC = DCBA (g - c - g) Þ A E = BC
Từ đó A D = A E ; lại có OD = OE nên OA là đường trung trực của DE hay OA ^ DE ;
mà DE / / BC Þ A O ^ BC
Chứng minh tương tự CO ^ A B ; BO ^ A C nên O là trực tâm của D A B C Bài 5: A a) FKC D
cân tại K Þ KFC = FCK I E F
D IH cân tại I Þ IFH = IHF mà IHF = NHC (đối đỉnh) F H
Þ IFH = NHC (= IHF). B K C N Trang 4 ì IFH = NHC ï ï
Ta có: í KFC = KCF
Þ IFH +KFC = 90° . Þ IF ^ FK. ï
ï NHC +KCF = 90° î
b) Áp dụng định lý Pytago vào tam giác vuông IFK ta có: 2 2 æ ö æ ö 2 2 2 AH BC 2 2
IK = FI +FK = ç ÷ +ç ÷ = 3 +4 = 25 ç ÷ ç ÷ Þ IK = 5 cm. è 2 ø è 2 ø Bài 6:
a) Do N thuộc tia đối của tai AC mà
AC ⊥ AB AN ⊥ AB BAN = 90 hay NAM = 90
Mà AN = AM  AMN vuông cân tại A  MNA = 45
Lại có ABC vuông cân tại A  ACB = 45 hay ACD = 45
NDC =180 − (MNA+ DCA) =180−(45+ 45) = 90
Xét NDC có NDC = 90 ;
MNA = DCA = 45  NDC vuông cân tại D.
b) Do NDC = 90  ND ⊥ BC; BA ⊥ NC và ND BA = M
 M là trực tâm của NCB
CM ⊥ NB (tính chất ba đường cao của tam giác)
c) Gọi K là trung điểm của EI  BFK
vuông tại K có ABE = 30  BFK = 60 . 
Ta có AE = AF (gt) ; FAE = 90  A
EF vuông cân tại A AEF = 45
Mà BFK = AFE + EFK = 60  45 + EFK = 60  EFK = 15.
Do FC là trung trực của EI  FE = FI  IFE cân tại F
FK vừa là trung trực vừa là phân giác (tính chất tam giác cân) · ·
Þ KFI = EFK = 15° · · ·
Þ BFI = BFK + KFI = 60° + 15° = 75° ·
Vậy BFI = 75° Trang 5