Bài tập tình huống pháp luật đại cương - thầy Bùi Huy Tùng
Bài tập tình huống pháp luật đại cương - thầy Bùi Huy Tùng. Tài liệu sưu tầm được tổng hợp. Mời các bạn tham khảo
Môn: Pháp luật đại cương (BK) 115 tài liệu
Trường: Đại học Bách Khoa Hà Nội 5.4 K tài liệu
Tác giả:
Preview text:
BÀI TẬP TÌNH HUỐNG MÔN PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG
1. A đang trên đường đến cơ quan làm việc bằng xe gắn máy đã có hành vi vượt đèn đỏ (đèn tín hiệu
giao thông). Trong lúc đang vượt đèn đỏ xe của A va vào xe của B (B đi đúng tín hiệu giao thông)
gây hỏng hóc xe của B (B phải sửa chữa xe hết 2 triệu đồng), nhưng không gây thương tích cho B.
Sau khi A và B lời qua tiếng lại thì B đã dùng gậy đánh A gây thương tích 10% cho A.
Hãy xác định A và B đã thực hiện hành vi vi phạm pháp luật nào và phải chịu trách nhiệm pháp lý
nào (hình sự, hành chính, dân sự, kỷ luật)? Biết rằng A và B đều từ 18 tuổi trở lên và có năng lực
hành vi dân sự đầy đủ; A và B cùng công tác tại một cơ quan nhà nước. Hướng dẫn: - Đối với anh A:
+ Vi phạm hành chính và chịu trách nhiệm hành chính: Vi phạm giao thông và bị xử phạt.
+ Vi phạm dân sự và chịu trách nhiệm dân sự: Gây hỏng xe của B và phải bồi thường cho B. - Đối với anh B:
+ Vi phạm dân sự và chịu trách nhiệm dân sự: Gây tổn hại về sức khoẻ và tinh thần cho A nên phải bồi thường cho A.
+ Vi phạm hành chính và chịu trách nhiệm hành chính: Hành vi đánh A chưa đến mức truy cứu trách
nhiệm hình sự, phải chịu xử phạt hành chính.
2. Trên một tờ báo có đưa tin về một vụ việc có nội dung sau: “Anh A là dân quân của quận X, anh A
được anh B, là cán bộ quản lý học sinh của trường trung học phổ thông Y, yêu cầu đưa em học sinh C
về trụ sở quận đội X để tra khảo em C vì có nghi ngờ C đã tổ chức đánh lộn trong trường học. Trong
lúc tra khảo, em C đã bị dân quân A dùng nhục hình dẫn đến thương tích phải vào điều trị ở bệnh viện.
Hỏi: Hành vi của anh A và anh B có thể đã cấu thành những vi phạm pháp luật nào? Anh A và anh B
có thể phải chịu những loại trách nhiệm pháp lý nào? Giải thích cho từng trường hợp cụ thể của anh A và anh B? Hướng dẫn:
Tùy theo mức độ vi phạm khác nhau, anh A và anh B có thể đã có những vi phạm pháp luật và có thể
phải chịu các hình thức trách nhiệm pháp lý:
- Vi phạm kỷ luật của cơ quan nơi anh A, anh B làm việc và phải chịu trách nhiệm kỷ luật.
- Vi phạm dân sự (0,5 điểm) và phải chịu trách nhiệm dân sự nếu gây tổn hại về sức khỏe và tinh thần
cho em C (0,5 điểm).
- Vi phạm hành chính hoặc vi phạm hình sự (tùy theo mức độ vi phạm) (0,5 điểm)và phải chịu trách
nhiệm hành chính hoặc trách nhiệm hình sự (0,5 điểm).
Thsỹ Bùi Huy Tùng – Đại Học Ngân Hàng TP.HCM 1
3. Trên một tờ báo có đưa tin về một vụ việc tranh chấp giữa nhân viên ngân hàng và khách hàng, có
thể tóm tắt nội dung như sau:
Khách hàng A vào Ngân hàng X để rút số tiền là 70 triệu đồng. Viết xong phiếu chi với số tiền là 70
triệu đồng và đã ký vào phiếu chi đó, anh A đưa phiếu chi cho cô B, nhân viên Ngân hàng X. Sau khi
hoàn tất các thủ tục, cô B trao tiền và một liên phiếu chi có chữ ký của hai bên cho anh A. Anh A đã
không kiểm đếm lại tiền mà mang về nhà. Khi anh A về tới nhà, cô B phát hiện mình đã giao cho anh
A tổng cộng 78 triệu đồng (giao thừa 8 triệu đồng). Cô B gọi điện cho anh A và yêu cầu anh A trả lại
8 triệu đồng, anh A không đồng ý với yêu cầu này. Hỏi:
a. Có hành vi vi phạm pháp luật trong tình huống trên hày không?
b. Nếu có tranh chấp xảy ra thì đây là tranh chấp dân sự hay là một vụ án hình sự? Giải thích? Hướng dẫn:
- Qua các tình tiết mà đề bài đưa ra, ta thấy không có dấu hiệu vi phạm pháp luật (0,5 điểm) của anh A
trong việc giao dịch với Ngân hàng X (0,5 điểm).
- Nếu có tranh chấp xảy ra thì đây là một tranh chấp dân sự (0,5 điểm).
- Các bên tự thỏa thuận giao trả số tiền cô B đã đưa nhầm cho anh A (0,5 điểm).
- Nếu không thỏa thuận được, các bên có thể yêu cầu Tòa án giải quyết (0,5 điểm).
4. Nguyễn Thanh Cường (25 tuổi, Bến Tre), là sinh viên năm 2 Trường Đại học Tây Đô. Năm 2012,
qua Internet, Cường quen với anh Huy (Việt kiều Úc). Năm 2016, anh Huy về thăm quê và trú tại
huyện Chợ Lách, Bến Tre. Đúng lúc này, Cường không có tiền đóng học phí, nhiều lần Nhà trường
nhắc nhở. Ngày 01tháng 02 năm 2016, Cường đến nhà anh Huy chơi và ở lại đêm. Ngày 02 tháng 02
năm 2016, lợi dụng lúc anh Huy đi vắng, tủ không khóa, Cường đã lấy đi 1 chiếc lắc 2 lượng vàng
18K. Sau khi bán được hơn 22 triệu đồng, Cường mua một chiếc xe máy và gửi tiền cho mẹ trả nợ.
Anh (chị) hãy phân tích các yếu tố cấu thành vi phạm pháp luật của Nguyễn Thanh Cường (mặt khách
quan, mặt chủ quan, khách thể, chủ thể)? Hướng dẫn: - Mặt khách quan:
+ Hành vi: việc làm của anh Cường (lấy cắp 2 lượng vàng 18K, bán lấy tiền để sử dụng theo mục đích
riêng) là hành vi vi phạm pháp luật hình sự (tội phạm) và hành vi vi phạm pháp luật dân sự.
+ Hậu quả: gây thiệt hại về mặt vật chất đối với anh Huy, gây mất trật tự an toàn xã hội, gây nguy hiểm cho xã hội.
+ Thời gian và đại điểm: Ngày 02 tháng 02 năm 2016 tại nhà anh Huy.
+ Thủ đoạn: lợi dụng lúc anh Huy vắng nhà và tủ không khóa.
(Mỗi ý đúng 0,25 điểm) - Mặt chủ quan:
+ Lỗi: là lỗi cố ý trực tiếp, bởi vì Cường nhìn thấy trước hậu quả thiệt hại do mình gây ra, nhưng vẫn
mong muốn cho hậu quả đó xảy ra.
Thsỹ Bùi Huy Tùng – Đại Học Ngân Hàng TP.HCM 2
+ Động cơ: không có tiền nộp học phí, nhận thấy anh Huy là người giàu có nên Cường đã nổi lòng tham.
+ Mục đích: trả tiền học phí, giúp mẹ trả nợ và sử dụng vào mục đích cá nhân (mua xe máy).
(Mỗi ý đúng 0,25 điểm)
- Khách thể: Anh Cường đã xâm phạm đến quan hệ tài sản, xâm phạm đến trật tự an toàn xã hội được pháp luật bảo vệ.
- Chủ thể: Anh Cường (25 tuổi, sinh viên, không mắc phải bệnh về thần kinh) là người có đủ năng lực
trách nhiệm pháp lý khi thực hiện hành vi phạm pháp.
5. Anh K và anh B có mâu thuẫn với nhau từ trước. Lợi dụng nhà anh B đi vắng, anh K đã bỏ thuốc
trừ sâu vào bể nước nhà anh B nhằm đầu độc cả gia đình anh B. Kết quả là cả gia đình anh B bị ngộ
độc, anh B qua đời. Hỏi:
Hành vi của anh K có được xem là vi phạm pháp luật không? Nếu có, hãy phân tích các dấu hiệu vi
phạm pháp luật của anh K? Hướng dẫn:
Anh K đã vi phạm pháp luật hình sự (gây nguy hiểm cao cho xã hội) (0,5 điểm), vi phạm pháp luật
dân sự (gây thiệt hại về sức khoẻ, tính mạng và tinh thần cho gia đình anh B) (0,5 điểm) nên anh K
phải chịu trách nhiệm hình sự và trách nhiệm dân sự.
Anh K đã có hành vi vi phạm pháp luật vì hành vi của anh K đã thoả mãn các dấu hiệu của vi phạm pháp luật. Cụ thể là:
- Dấu hiệu hành vi: Hành vi của anh K là xác định: Anh K bỏ thuốc trừ sâu vào bể nước nhà anh B
nhằm đầu độc cả gia đình anh B (0,25 điểm).
- Dấu hiệu trái pháp luật: Hành vi của anh K trái pháp luật, gây hậu quả là cả gia đình anh B bị ngộ
độc, anh B qua đời (0,25 điểm).
- Dấu hiệu có lỗi: Hành vi của anh K có yếu tố lỗi mà cụ thể là lỗi cố ý trực tiếp: Anh K nhận thức rõ
hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội và thấy rõ hậu quả hành vi và anh K mong muốn hậu quả
xảy ra (0,5 điểm).
- Dấu hiệu năng lực chịu trách nhiệm pháp lý: Anh K là chủ thể có năng lực trách nhiệm pháp lý (0,5 điểm).
6. A sinh ngày 15 tháng 9 năm 1990, nhận thức bình thường. Do mâu thuẫn cá nhân, vào lúc 22h00
ngày 15 tháng 9 năm 2016 trên đường đi làm về, anh B đã bị anh A dùng gậy đánh với tỷ lệ thương
tích sức khỏe là 15%. Với hành vi của mình, anh A đã bị bắt giữ và bị toà án kết tội cố ý gây thương tích.
Phân tích cấu thành tội phạm của anh A (mặt khách quan, mặt chủ quan, chủ thể, khách thể)? Hướng dẫn:
Phân tích cấu thành tội phạm đối với hành vi phạm tội của anh A:
Thsỹ Bùi Huy Tùng – Đại Học Ngân Hàng TP.HCM 3
- Khách thể của tội phạm: Hành vi cố ý gây thương tích xâm phạm đến sức khỏe, thân thể của người
khác, xâm hại đến quyền bất khả xâm phạm về thân thể và sức khoẻ của con người.
- Mặt khách quan của tội phạm:
+ Hành vi khách quan: Là hành vi cố ý dùng gậy đánh người khác, gây tổn hại cho sức khoẻ của người đó.
+ Hậu quả: Gây thương tích (hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ) người khác 15%.
+ Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi khách quan và hậu quả nguy hiểm: Hành vi dùng gậy đánh là
nguyên nhân trực tiếp gây ra tổn hại 15% sức khoẻ của người khác.
+ Công cụ phạm tội: Chiếc gậy là công cụ phạm tội.
(Mỗi ý đúng 0,25 điểm)
- Mặt chủ quan của tội phạm: Lỗi cố ý trực tiếp: A nhận thức rõ tính chất của hành vi dùng gậy đánh
người là nguy hiểm, hành vi đó có thể gây ra tổn hại cho sức khoẻ của B và A mong muốn gây ra tổn
hại cho sức khoẻ của B.
(Mỗi ý đúng 0,25 điểm)
- Chủ thể của tội phạm: A là người đã thành niên, có đủ năng lực trách nhiệm hình sự chịu trách
nhiệm về hành vi cố ý gây thương tích của mình.
7. Bác sĩ Thành làm việc tại một bệnh viện đa khoa của tỉnh (Bệnh viện B). Trong một buổi khám
bệnh, sau khi khám cho chị Lan, vì quá chủ quan và tự tin về chuyên môn nên đã kê toa và bốc thuốc
nhầm nhưng không hề hay biết. Sau khi uống thuốc nói trên, chị Lan đã tử vong (cái chết được xác
định từ nguyên nhân uống nhầm thuốc). Hãy xác định yếu tố lỗi (lỗi cố ý trực tiếp, lỗi cố ý gián tiếp,
lỗi vô ý do quá tự tin, lỗi vô ý do cẩu thả) và trách nhiệm pháp lý mà bác sĩ Thành phải gánh chịu?. Hướng dẫn:
- Xác định yếu tố lỗi của bác sỹ Thành:
Lỗi ở đây là lỗi vô ý làm chết người do vi phạm các quy tắc nghề nghiệp. Người phạm tội như tình
huống nêu trên do đã quá chủ quan và tự tin về chuyên môn nên đã kê nhầm thuốc. Quá tự tin ở đây
được hiểu là người phạm tội nhận biết được tính nguy hiểm về hậu quả nếu xảy ra và lẽ ra phải đảm
bảo các quy tắc nghề nghiệp đảm bảo an toàn tính mạng sức khỏe cho người chữa bệnh nhưng do quá
tự tin vào khả năng của mình nghĩ rằng hậu quả đó sẽ không thể xảy ra nên đã bốc nhầm thuốc gây
hậu quả nghiêm trọng. Do đó, lỗi ở đây là vô ý do quá tự tin.
(Xác định được lỗi 0,5 điểm; giải thích 0,5 điểm)
- Xác định trách nhiệm pháp lý mà bác sỹ Thành phải gánh chịu:
Hậu quả chết người có nguyên nhân trực tiếp từ việc bốc nhầm thuốc nên tức là đã xâm phạm đến
tính mạnh của người khác. Bác sỹ Thành phải chịu trách nhiệm hình sự, trách nhiệm dân sự và trách nhiệm kỷ luật.
+ Về trách nhiệm hình sự: Bác sỹ Thành đã thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội, cụ thể là do đã
quá chủ quan và tự tin về chuyên môn nên đã kê nhầm thuốc cho bệnh nhân dẫn đến hậu quả chết người.
Thsỹ Bùi Huy Tùng – Đại Học Ngân Hàng TP.HCM 4
+ Về trách nhiệm dân sự: Bác sỹ Thành phải bồi thường tổn thất về tinh thần cho gia đình bị hại.
+ Về trách nhiệm kỷ luật: Bác sỹ Thành đã vi phạm kỷ luật của Bệnh viện B nên phải chịu hình thức
kỷ luật của Bệnh viện B.
(Mỗi loại trách nhiệm pháp lý 0,5 điểm)
8. Trong khi bé Hòa và bé Bình chơi với nhau, bé Hòa (9 tuổi) đã đánh nhau với bé Bình (11 tuổi). Do
Hòa yếu hơn nên đã bị Bình vật ngã. Do bực tức, Hòa đã dùng dao chém vào đầu Bình làm Bình bị
thương nặng. Hãy cho biết: Hành vi của Hòa có bị coi là vi phạm pháp luật hay không? Tại sao? Hãy
phân tích các dấu hiệu của vi phạm pháp luật đối với trường hợp này? Hướng dẫn:
Hành vi của bé Hoà không được coi là vi phạm pháp luật vì không thoả mãn các dấu hiệu của vi phạm pháp luật.
Hành vi của một chủ thể được coi là vi phạm pháp luật nếu hành vi đó thoả mãn 4 dấu hiệu của vi
phạm pháp luật sau: 1) Có hành vi; 2) Trái pháp luật; 3) Có lỗi; 4) Có năng lực chịu trách nhiệm pháp lý.
Phân tích các dấu hiệu của vi phạm pháp luật:
1) Dấu hiệu hành vi: Bé Hoà đã có hành vi chém vào đầu bé Bình.
2) Dấu hiệu trái pháp luật: Hành vi của bé Hoà là trái với quy định của pháp luật.
3) Dấu hiệu lỗi: Hành vi của bé Hoà không có lỗi vì bé Hoà không thể nhận thức được hành vi của
mình và hậu quả của hành vi đó gây ra cho người khác (do còn nhỏ quá).
4) Dấu hiệu năng lực chịu trách nhiệm pháp lý: Bé Hoà chưa có năng lực chịu trách nhiệm pháp lý vì
chưa đủ tuổi. (Theo quy định của pháp luật hình sự, về độ tuổi, người từ đủ 14 tuổi trở lên mới bắt
đàu có năng lực chịu trách nhiệm hình sự).
Như vậy, bé Hoà chỉ thoả mãn dấu hiệu thứ 1 và thứ 2, không thoả mãn dấu hiệu thứ 3 và thứ 4, nên
bé Hoà không vi phạm pháp luật.
9. A có hành vi vượt đèn đỏ khi đang chạy xe gắn máy, A bị cảnh sát giao thông B yêu cầu dừng xe.
A dừng xe và xin B không xử phạt hành vi vi phạm. B không chấp nhận và kiên quyết yêu cầu A cho
kiểm tra giấy tờ xe. A xô mạnh vào người B rồi vội vã lên xe nổ máy. Tuy nhiên, khi A chưa kịp
phóng đi thì đã bị B giữ lại. A rút từ túi quần ra con dao nhíp đâm thẳng vào ngực B rồi phóng xe bỏ
trốn. Kết quả giám định B bị thương tích tỷ lệ 18%. Hỏi hành vi của A phải chịu những hình thức
trách nhiệm pháp lý nào? Hướng dẫn:
- A vi phạm hành chính và phải chịu trách nhiệm hành chính: A đã có hành vi vượt đèn đỏ, vi phạm
quy tắc quản lý của nhà nước về giao thông nhưng chưa đến mức chịu trách nhiệm hình sự. A sẽ bị xử
phạt vi phạm hành chính.
Thsỹ Bùi Huy Tùng – Đại Học Ngân Hàng TP.HCM 5
- A vi phạm hình sự và phải chịu trách nhiệm hình sự: Hành vi của A gây nguy hiểm cho xã hội, cụ
thể là A dùng con dao nhíp đâm thẳng vào ngực B gây thương tích nặng cho B rồi phóng xe bỏ trốn.
- A vi phạm dân sự và phải chịu trách nhiệm dân sự: Hành vi của A gây thương tích cho anh B, làm
tổn hại về sức khoẻ, tinh thần và vật chất cho anh B nên A phải bồi thường thiệt hại cho anh B.
10. Ngày 20/5/2015 Nguyễn Văn H sinh ngày 10/5/1988 đi xe máy Dream II chở bạn gái đi sinh nhật,
do phóng nhanh, lạng lách nên không làm chủ được tốc độ đã đâm vào người điều khiển xe máy
ngược chiều gây hư hỏng nặng chiếc xe, chị C – chủ xe bị thương nặng. Sau 1 tháng điều trị tại bệnh
viện chị C đã chết. Tổng giá trị thiệt hại về tài sản được xác định là 79.900.000đ. Hãy xác định:
a. Sự kiện trên phát sinh các loại trách nhiệm pháp lý nào? Vì sao?
b. Cơ quan, tổ chức nào có thẩm quyền quyết định trách nhiệm pháp lý cụ thể trên? Vì sao? Hướng dẫn:
a. Nguyễn Văn H đã vi phạm hình sự (tội phạm) và phải chịu trách nhiệm hình sự; vi phạm dân sự và
phải chịu trách nhiệm dân sự (bồi thường thiệt hại).
- Vi phạm hình sự (tội phạm) và phải chịu trách nhiệm hình sự: Anh H đã thực hiện hành vi nguy
hiểm cho xã hội, cụ thể là anh H đi xe máy phóng nhanh, lạng lách không làm chủ được tốc độ đã
đâm vào người điều khiển xe máy ngược chiều gây hư hỏng nặng chiếc xe, chị C – chủ xe bị thương
nặng và sau đó đã chết.
- Vi phạm dân sự và phải chịu trách nhiệm dân sự (bồi thường thiệt hại): Anh H đã gây thiệt hại về
tính mạng cho chị C và thiệt hại tài sản (chiếc xe của chị C bị hư hỏng nặng). Anh H phải bồi thường
về tài sản cho gia đình chị C số tiền 79.900.000 đồng, đồng thời phải bù đắp một khoản tổn thất về tinh thần.
b. Người quyết định mức cụ thể của các loại trách nhiệm pháp lý:
- Về trách nhiệm hình sự: Toà án là người ra bản án cụ thể về trách nhiệm hình sự của anh H.
- Về trách nhiệm dân sự: Anh H và gia đình chị C có thể thoả thuận về mức bồi thường về tài sản và
bù đắp tổn thất về tinh thần. Nếu không thoả thuận được thì có thể yêu cầu toà án có thẩm quyền giải quyết.
11. Tháng 9/2008, Bộ tài nguyên và môi trường đã phát hiện ra vụ việc sai phạm của công ty Bột ngọt
Vedan (Công ty TNHH Vedan Việt Nam). Theo đó, Công ty Vedan đã hằng ngày xả nước thải bẩn
(chưa qua xử lý) trực tiếp ra sông Thị Vải (Đồng Nai). Hành động này gây ô nhiễm nặng cho dòng
sông Thị Vải, gây chết các sinh vật sống ở sông này và ảnh hưởng trầm trọng đến sức khỏe người dân ven sông.
Hãy xác định các yếu tố cấu thành vi phạm pháp luật (mặt khách quan, mặt chủ quan, khách thể, chủ
thể) của Công ty Bột ngọt Vedan? Hướng dẫn: - Mặt khách quan:
Thsỹ Bùi Huy Tùng – Đại Học Ngân Hàng TP.HCM 6
+ Hành vi nguy hiểm: xả nước thải bẩn chưa qua xử lý ra sông Thị Vải: 45000m3/1tháng. Đây là
hành vi trái pháp luật hành chính.
+ Hậu quả: dòng sông bị ô nhiễm nặng, phá hủy môi trường sống và làm thủy sản chết hàng loạt, gây
thiệt hại cho các hộ nuôi thủy sản và ảnh hưởng trầm trọng đến sức khỏe người dân sống ven sông.
Những thiệt hại đó do hành vi trái pháp luật của công ty Vedan gây ra trực tiếp và gián tiếp.
+ Thời gian: 14 năm (từ năm 1994-2008).
+ Địa điểm: sông Thị Vải (thuộc địa phận tỉnh Đồng Nai, Bà Rịa-Vũng Tàu, Tp.Hồ Chí Minh).
+ Phương tiện: sử dụng hệ thống ống xả ngầm. - Mặt chủ quan:
+ Lỗi: là lỗi cố ý gián tiếp. Vì, Công ty Vedan khi thực hiện hành vi này thì nhận thấy trước hậu quả,
tuy không mong muốn nhưng vẫn để mặc hậu quả xảy ra.
+ Mục đích: nhằm giảm bớt chi phí xử lý nước thải. Theo quy định thì công ty Vedan phải đầu tư
khoảng 1 chục triệu để xử lý 1m3 dịch thải đậm đặc. Đáng ra phải chi từ 15%-20% vốn đầu tư cho
việc xử lý nước thải thì Công ty Vedan chỉ dành 1,5% vốn cho việc đó.
- Khách thể: Việc làm của công ty Vedan đã xâm hại đến các quy tắc quản lý nhà nước: vi phạm trật
tự quản lý nhà nước, làm tổn hại đến các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ.
- Chủ thể vi phạm: Công ty Vedan (thuộc Công ty TNHH Vedan Việt Nam) là một công ty thực phẩm
với 100% vốn đầu tư Đài Loan, được xây dựng từ năm 1991, có giấy phép hoạt động từ năm 1994.
Dẫn đến, là một tổ chức có đầy đủ trách nhiệm pháp lý khi thực hiện hành vi trái pháp luật này.
12. Anh A dùng dây điện giăng xung quanh ruộng để bẫy chuột, và đã nõi rõ ý định với những người
xung quanh biết, ngoài ra anh A còn cắm biển cảnh báo nguy hiểm cấm vào, ban đêm thức canh đến
24h rồi mới đi ngủ. Ngày 25/5/2015, lúc 01h sáng anh B uống rượu say bước vào ruộng của anh A bị
điện giật chết ngay tại chỗ. Sau đó A đã bị toà án kết tội giết người. Cho biết thêm A là người có năng lực hành vi đầy đủ.
Hãy xác định các yếu tố cấu thành tội phạm của A (mặt khách quan, mặt chủ quan, khách thể, chủ thể)? Hướng dẫn: - Mặt khách quan:
+ Hành vi: Dùng dây điện trần có nguồn điện giăng quanh ruộng của anh A.
+ Hậu quả: Anh B chết do vướng vào dây điện trần do anh A giăng ra.
+ Quan hệ nhân quả: Kết quả anh B chết là do nguyên nhân anh giăng dây điện trần.
+ Thời gian và địa điểm: lúc 1giờ sáng ngày 25/5/2015 tại ruộng nhà anh A.
+ Công cụ, phương tiện phạm tội: Giây điện trần có nguồn điện. - Mặt chủ quan:
+ Lỗi: Lỗi do anh A gây ra là lỗi cố ý gián tiếp: Người phạm tội tuy thấy trước được mức độ nguy
hiểm của hành vi, thấy trước được hậu quả có thể xẩy ra, tuy không mong muốn nhưng vẫn để mặc cho nó xẩy ra.
Thsỹ Bùi Huy Tùng – Đại Học Ngân Hàng TP.HCM 7
+ Mục đích: Nhằm bảo vệ ruộng lúa trước sự phá hoại của chuột.
- Khách thể: Xâm phạm đến tính mạng của anh B, xâm phạm trật tự an toàn xã hội được pháp luật hình sự bảo vệ.
- Chủ thể: Là anh A có đầy đủ năng lực chịu trách nhiệm hình sự.
13. Anh M là lái xe cho Uỷ ban nhân dân tỉnh X, có nhiệm vụ đưa đón ông Chủ tịch Uỷ ban nhân dân
tỉnh X. Vào một buổi chiều tối, sau khi đưa ông Chủ tịch về nhà, anh M không lái xe về gara ô tô cơ
quan mà vào quán để ăn tối (có sử dụng rượu bia). Sau khi ăn xong, anh M lái xe về gara ô tô của cơ
quan. Trên đường về, do không làm chủ được tốc độ nên anh M đã đâm vào gốc cây bên đường, tiếp
đó xe va quyệt gây thương tích nhẹ cho một cháu bé. Xe hỏng sửa chữa hết 10 triệu đồng. Cháu bé bị
thương phải đưa vào bệnh viện điều trị, tổng cộng hết 5 triệu tiền viện phí. Hỏi anh M có thể đã có
những vi phạm pháp luật nào và phải chịu những hình thức trách nhiệm pháp lý nào? Giải thích? Hướng dẫn:
Tùy theo mức độ vi phạm nặng nhẹ khác nhau, anh M có thể có các loại vi phạm pháp luật và phải
chịu các hình thức trách nhiệm pháp lý sau:
- Anh M vi phạm kỷ luật của cơ quan nơi anh làm việc và phải chịu hình thức trách nhiệm kỷ luật của cơ quan.
- Tùy theo mức độ vi phạm mà anh M hoặc là vi phạm hành chính hoặc vi phạm hình sự và phải chịu
trách nhiệm hành chính hoặc trách nhiệm hình sự.
- Anh M đã vi phạm dân sự do gây thương tích cho cháu bé và phải chịu trách nhiệm dân sự là bồi
thường cho cháu bé 5 triệu đồng.
- Ngoài ra, anh M còn phải chịu trách nhiệm dân sự là bồi thường cho cơ quan 10 triệu đồng tiền sửa xe ô tô.
Thsỹ Bùi Huy Tùng – Đại Học Ngân Hàng TP.HCM 8 I. Phần dân sự
1. Phần dân sự nói chung Bài 1.
Trong một lần xô xát, anh A làm anh B bị thiệt hại. Ngày 23/5/2017 anh B kiện anh A ra Tòa án yêu
cầu bồi thương thiệt hại. Hỏi:
Giả sử, A có nơi cư trú tại quận 1, thành phố H, B cư trú tại quận K thành phố Đ và tai nạn xảy ra
thuộc thành phố TH thuộc tỉnh T. Hãy xác định những Tòa án có thẩm quyền mà B có thể gửi đơn
yêu cầu giải quyết vụ án? Hướng dẫn:
Những Tòa án có thẩm quyền mà B có thể gửi đơn yêu cầu giải quyết?
Trước tiên, vụ việc giữa A và B là tranh chấp về tranh chấp về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng,
quy định tại Khoản …. Điều ….. Bộ luật TTDS 2015. Vì vậy, nếu B gửi đơn đến Tòa án có thẩm
quyền, tư cách tố tụng của các đương sự được xác định như sau: A: bị đơn dân sự; B: nguyên đơn dân sự.
Thứ hai, cấp Tòa án có thẩm quyền giải quyết tranh chấp này là Tòa án nhân dân cấp huyện. Bởi tranh
chấp giữa A và B là tranh chấp được quy định tại Điển ……, Khoản ……. Điều …… Bộ luật TTDS2015.
Vấn đề đặt ra là B có thể gửi đơn đến những TAND quận / huyện nào?
- B có thể gửi đơn yêu cầu giải quyết vụ án tới TAND quận 1 (thành phố H).
TAND quận 1 được xác định theo thẩm quyền của Tòa án theo lãnh thổ quy định tại Điểm …, Khoản
… Điều … BLTTDS2015: “Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc nếu bị đơn là cá nhân … có thẩm
quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm những tranh chấp… tại các Điều …, …, … và … của Bộ luật
này”. Đây là quy định hết sức tiến bộ của luật, giúp cho bị đơn (người bị động hơn trong vụ án) tham
gia tố tụng thuận lợi hơn. Bị đơn A trong tình huống cư trú tại quận 1. Vì vậy, TA có thẩm quyền là TAND Q1.
- B có thể gửi đơn yêu cầu giải quyết vụ án tới TAND quận K (thành phố Đ)
+ Điểm …, Khoản … Điều … BLTTDS quy định: “Các đương sự có quyền tự thỏa thuận với nhau
bằng văn bản yêu cầu Tòa án nơi cư trú, làm việc của nguyên đơn, nếu nguyên đơn là cá nhân …giải
quyết những tranh chấp quy định tại các điều …, …, …, … của Bộ luật này”. Trở lại tình huống, B là
cá nhân cư trú tại quận K. Như vậy, B có thể gửi đơn yêu cầu tới TAND quận K nếu A và B đã thỏa
thuận với nhau bằng văn bản để B chọn TAND quận K.
+ Tuy nhiên, nếu A, B không thỏa thuận chọn Tòa án quận K thì B vẫn có thể gửi đơn đến TAND
quận K. Bởi đây là tranh chấp về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng nên nguyên đơn B có quyền lựa
chọn Tòa án nơi mình cư trú giải quyết theo Điểm …, Khoản … Điều … BLTTDS: “Nếu tranh chấp
về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng thì nguyên đơn có thể yêu cầu Tòa án nơi mình cư trú,…”
- B có thể gửi đơn yêu cầu giải quyết tới TAND thành phố TH (Tỉnh T)
Cũng theo Điểm …, Khoản … Điều … BLTTDS, nếu tranh chấp bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng
thì nguyên đơn còn có thể lựa chọn yêu cầu Tòa án nơi xảy ra việc gây thiệt hại giải quyết. Theo tình
Thsỹ Bùi Huy Tùng – Đại Học Ngân Hàng TP.HCM 9
huống, nơi xảy ra việc gây thiệt hại là Thành phố TH nên Tòa án có thẩm quyền ở đây có thể là TAND thành phố TH. Bài 2.
Ông X biệt tích 6 năm. Sau khi tiến hành các biện pháp thông báo tìm kiếm không có kết quả, chị Y
vợ ông X đã tới cơ quan toà án yêu cầu toà án yêu cầu tuyên bố ông X chết. Trong lúc toà án xem xét
giả quyết, một hôm ông M tình cờ gặp ông X và kể lại cho ông X nghe về việc này. Sau khi nghe
xong ông X có dặn ông M là không để chị Y và con trai biết về việc ông vẫn còn sống. Bởi lẽ lúc này
ông đang đi cai nghiện ma túy.
Toà án nhân dân quận H đã chấp nhận yêu cầu của chị Y và ra quyết định tuyên bố ông X chết. Sau
khi quyết định có hiệu lực pháp luật với tư cách là người thừa kế duy nhất của ông X, chị Y đã bán
căn nhà là di sản thừa kế cho ông M với số tiền là 1tỉ đồng. 2 năm sau ông X trở về yêu toà án huỷ
quyết định quyết định tuyên bố ông đã chết.
Tòa án chấp nhận yêu cầu của ông. Sau khi quyết định có hiệu lực, ông X yêu cầu ông M trả lại nhà,
ông M không đồng ý và đặt điều kiện "nếu muốn lấy nhà thì phải trả tiền theo đúng giá thị trường là 3 tỉ đồng". Hỏi:
Tranh chấp phát sinh giữa đôi bên, hãy nêu biện pháp giả quyết, giải thích?
Thsỹ Bùi Huy Tùng – Đại Học Ngân Hàng TP.HCM 10 2. Phần sở hữu Bài 1.
Thành đi du lịch ở nước ngoài (có mượn của Nam một máy ảnh hiệu Canon để chụp ảnh lưu niệm).
Hôm Thành về đến sân bay thì có Hoa ra đón. Nhìn thấy chiếc máy ảnh, Hoa khen đẹp và tỏ ý rất
thích. Thấy vậy, Thành đã tặng chiếc máy ảnh nói trên cho Hoa và nói là quà từ nước ngoài đem về.
Sau đó, Nam nhìn thấy Hoa sử dụng máy ảnh của mình thì đòi lại. Hoa không đồng ý.
Hỏi: Nam có quyền đòi lại máy ảnh từ Hoa không? Hay chỉ có quyền đòi Thành bồi thường thôi? Chỉ
rõ căn cứ pháp lý để trả lời cho câu hỏi trên?. Bài 2.
A mua xe đạp Nhật của B trị giá 8.000.000 đồng mà không biết đây là xe B ăn trộm của C. Sau 1
năm, C phát hiện chiếc xe đạp A đang sử dụng là của mình nên đòi lại. A yêu cầu B trả cho C
8.000.000 đồng nhưng C không đồng ý mà chỉ muốn lấy lại xe. A không đồng ý trả lại. Theo quy định
của BLDS 2015, quyền lợi của các bên được giải quyết như thế nào? Bài 3.
Ông A nhặt được một đồng hồ đeo tay tại bể bơi công cộng nhưng không thông báo cũng không nộp
cho cơ quan có thẩm quyền mà cứ sử dụng nó. 13 tháng sau, chủ nhân là anh B phát hiện ông A đeo
đồng hồ của mình thì đòi lại nhưng ông A không trả với lý do là nhặt được chứ không ăn trộm. Anh B
kiện ông A ra toà dân sự nhờ toà xử ông A trả đồng hồ. Đơn kiện của anh B có được thoả mãn không?
Vì sao? (điều … BLDS 2015).
Giải quyết 3 tình huống trên dựa vào các điều tại Phần thứ hai của BLDS 2015 (Tài sản và quyền sở hữu) Bài 4.
A đến bể bơi và gửi quần áo của mình tại nơi gửi đồ của bể bơi cho B. Sau khi bơi xong và nhận lại
quần áo đã gửi, A phát hiện mình bị mất 2 triệu đồng trong ví (bóp). A đòi B bồi thường. B cho rằng
mình chỉ giữ quần áo chứ không chịu trách nhiệm về tài sản để bên trong. Còn A thì quả quyết là B
lấy tiền vì lúc ấy bể bơi hoàn toàn vắng khách, chỉ có một mình A gửi đồ. Hơn nữa, không thấy B
nhắc nhở khách cần giữ tiền bạc và tư trang riêng nên khi A mất tiền thì phải bồi thường.
Tranh chấp trên cần được giải quyết như thế nào cho thỏa đáng?
(Đọc các điều từ Đ… đến Đ… BLDS 2015 về trách nhiệm dân sự, Đ… đến Đ… về HĐ gửi giữ TS). Bài 5.
Công ty bông vải A thuê công ty vận chuyển B vận chuyển 100.000m vải vào lúc 10h30 ngày
24/12/2018 từ cảng Hải Phòng về Hà Nội. Tới 16h30 ngày 24/12/2018 công ty B mới tới cảng Hải
Phòng (không có lý do khách quan nào cho việc tới muộn). Tuy nhiên 14 giờ cùng ngày kho cảng bị
cháy và làm tiêu hủy hết 80.000m vải. Công ty A đã khởi kiện công ty B, bắt công ty B phải bồi
Thsỹ Bùi Huy Tùng – Đại Học Ngân Hàng TP.HCM 11
thường thiệt hại. Hỏi vụ việc này phải giải quyết như thế nào, công ty B có phải chịu bồi thường không? Bài 6.
Ông A nợ ông B số tiền 5 triệu VNĐ. Ngày 01/3/2017, ông A đã mang tiền đến trả cho ông B. Do sơ
suất, ông A đã đếm nhầm thành 11 tờ giấy bạc loại 500 nghìn đồng. Ông B đã đếm lại số tiền trước
mặt ông C và đã biết dư 1 tờ giấy bạc loại 500 nghìn động. Ông B đã tỏ ra vui mừng rủ ông C đi uống
rượu và có nói cho ông C biết rằng, ông A đã lầm lẫn trả dư cho ông 01 tờ giấy bạc đó, nhưng ông B
bảo ông C đừng nói lại cho ông A biết chuyện này. Theo ông B, ông A nhầm lẫn là việc của ông A,
dại gì mà nói cho ông A biết.
Hỏi: Ông B làm như vậy là đúng pháp luật hay không? Vì sao? Bài 7.
Thấy trâu nhà ông B đang ăn lúa nhà ông C, nên ông A đã xuống dắt trâu về dùm cho ông B. Định
đưa trâu về để giao lại cho ông B nhưng ông A thấy nhà ông B đóng cửa và cũng không thấy ai ở nhà,
nên ông A đã đưa con trâu nói trên về nhà mình, bảo 1 em trai trong xóm là D cắt cỏ cho trâu ăn.
Hôm sau, ông B về và sang nhà ông A để xin nhận lại trâu. Ông A bảo ông B phải trả tiền công cho D
vì D đã cắt cỏ cho trâu ăn, dắt trâu tắm và đốt lửa cho trâu sưởi ấm. Ông B phản đối, vì cho rằng, ông
B đâu có nhờ vả D làm gì cho tốn tiền. Đấy là chuyện riêng của ông A với D chứ ông B không biết.
a. Hãy xác định B có nghĩa vụ gì với D và ông A hay không? Vì sao?
b. Giả sử: ông A dắt trâu về và cột ở gốc cây mà không cho ăn. Mấy ngày sau, trâu đã chết vì đói hoặc
vì dây mũi bị siết chặt làm đau mũi trâu dẫn đến trâu chết, thì ông A có phải bồi thường thiệt hại cho ông B hay không? Vì sao?
c. Trong trường hợp trâu của ông B đi lạc, ông A bắt được mà không biết đó là trâu của ai. Ông A đã
thông báo công khai để chủ trâu biết mà nhận lại. Trong thời gian đó, trâu đã chết vì bệnh hoặc chết
do không được chăm sóc chu đáo. Hỏi ông A có trách nhiệm / nghĩa vụ gì với ông B không? Vì sao? Bài 8.
Nguyễn Văn X làm nghề tìm kiếm tổ ong mật, một lần đi kiếm tổ ong mật, Nguyễn Văn X phát hiện
thấy trên cành cây điều tại vườn nhà ông B có tổ ong mật, Nguyễn Văn X vào vườn nhà ông B lấy tổ
ong mật. Khi lấy xong nảy sinh tranh chấp, ông B cho rằng ong mật làm tổ trên cây điều nhà mình thì
tổ ong đó phải thuộc quyền sở hữu của mình, còn Nguyễn Văn X cho rằng tổ ong đó phải thuộc về
mình vì chính mình là người đã phát hiện ra tổ ong đó và lấy tổ ong đó xuống, hơn nữa ông B không
biết có tổ ong đó; ông C có vườn liền kề với vườn điều nhà ông B cho rằng tổ ong đó phải thuộc về sở
hữu của mình vì tuy ong làm tổ trên cây điều nhà ông B, nhưng cành điều có tổ ong đó lại vươn sang nằm trên đất nhà ông.
Theo anh, chị tổ ong đó thuộc về ai? Tranh chấp này cần được giải quyết như thế nào? Bài 9.
Thsỹ Bùi Huy Tùng – Đại Học Ngân Hàng TP.HCM 12
Anh A là nhân viên bán hàng của công ty điện tử X. Anh chịu trách nhiệm giao hàng cho các đại lý
của công ty theo khu vực được giao và có nhiệm vụ thu tiền của các đại lý về giao nộp cho công ty.
Trong quá trình giao hàng và thu tiền tại các đại lý, anh A chưa nộp về công ty. Theo biên lai theo dõi
công nợ, anh còn nợ tiền hàng của công ty, theo đó:
- Thu tiền từ công ty Y với tổng số là 75.867.000 đồng
- Thu tiền từ công ty Z với tổng số tiền là 5.800.000 đồng
- Thu tiền từ công ty M với tổng số tiền là 3.600.000 đồng
Công ty yêu cầu A phải thanh toán toàn bộ số tiền nợ trên và yêu cầu tính lãi theo quy định từ pháp luật.
a. Xác định bản chất pháp lý của quan hệ giữa công ty X và anh A.
b. Công ty X có thể yêu cầu anh A phải trả lãi không? Xác định những điều luật quan trọng để giải
quyết yêu cầu của công ty X. Bài 10.
Nếu A mượn xe của B (B lấy xe của C cho A mượn mà không cho A biết). Do không cẩn thận A đã
làm mất xe. Vậy B có phải chịu trách nhiệm trong việc mất xe hay không? Bài 11.
A mời B đi nhậu, B lại mời thêm C. 3 người đến quán nhậu. C khui bia thì phát hiện bia có trúng
thưởng 01 xe máy. Thế là 3 người tranh nhau về phần thưởng này. A nói A là người mời nên phần
thưởng đó phải thuộc về A. B nói B là người mời C đi nên B phải có phần trong đó. C nói C là người
khui trúng nên phần thưởng đó phải thuộc về C.
Vậy theo bạn trong trường hợp trên phần thưởng đó thuộc quyền sở hữu của ai? Bài 12.
Ông B (chồng bà A) đã chuyển nhượng toàn bộ tài sản cho con ông B, vì trước đó trong lúc chuyển
nhượng ông B không có tranh chấp gì về tài sản và ông B đã chuyển nhượng xong phần đất đó cho
con ông (mang tên con ông)... Nhưng sau đó 1 tuần do làm ăn thua lỗ bà A (vợ ông B) đã phá sản
không còn khả năng chi trả số tiền đó cho chủ nợ (trong đó có tôi ). Vậy cho tôi hỏi, tôi có thể khởi
kiện nhờ tòa án can thiệp kê biên phần đất mà ông B (chồng bà A) đã chuyển nhượng cho con ông
không nhằm đảm bảo thi hành án, và tôi có thể nhờ tòa án can thiệp là hủy hợp đồng chuyển nhượng
không? Để phần đất trở về như ban đầu (thuộc sở hữu của ông B) để có tài sản thi hành. Hướng dẫn:
Vì bạn chưa kịp làm thủ tục yêu cầu phong tỏa tài sản nhà bà A. Và việc chuyển nhượng phần đất của
ông B (chồng bà A) đã hoàn tất sang cho con ông (mang tên con ông) một cách hợp pháp. Cho dù bạn
khiếu nại cho rằng đây là một vụ tẩu tán tài sản của bà A ngay khi có dấu hiệu vỡ nợ cũng sẽ không
được chấp nhận vì không có chứng cứ.
Thsỹ Bùi Huy Tùng – Đại Học Ngân Hàng TP.HCM 13
Vậy nếu bạn khởi kiện và thắng kiện (tức người được thi hành án) thì cũng khó có thể thi hành án đối
với bà A vì bên thi hành án không còn tài sản hoặc tài sản không đáng là bao. Bài 13.
Bà A có một con bò lông vàng 10 tháng tuổi. Do bò mẹ mang thai lần hai, sợ bò con quấy rầy bò mẹ
nên bà để bò con theo đàn. Một hôm, chú bò bị chó đuổi nên chạy lạc, nhập vào đàn bò của anh B ở cùng xã.
Biết tin bà A đến nhà anh này xin lại thì được anh B cho biết, ông C đã đến nhận bò và dắt về nhà từ
mấy hôm trước. Bà lại sang nhà ông C và bảo rằng ông C đã nhận nhầm bò và cho phép bà được xin lại.
Nghe bà A nói ông C tròn mắt ngạc nhiên. Ông này lắc đầu bảo bà này nói bậy, đây là bò của ông chứ
không phải bò của ai hết. Ông cho biết ông cũng có đàn bò và từ hôm bò mẹ sa hố chết, ông thả bò
con tự do lên núi kiếm ăn. Sau đó, nó đi lang thang và cũng... lạc bầy. Khi biết nó theo đàn bò của anh
B, ông gởi nhờ anh này chăm sóc. Vừa rồi, anh B nhắn ông qua dẫn bò về.
Sau một hồi thương thảo không thành, bà A gợi ý: "tui mang bò mẹ sang, nếu mẹ con nó nhận nhau
thì ông phải trả cho tui".
Trước phương án của bà A, ông C cũng không đồng ý vì cho rằng bò con bị mất mẹ lâu ngày nên gặp bò mẹ nào cũng theo.
Cuối cùng bà A đã khởi kiện đến tòa án có thẩm quyền để giải quyết tranh chấp.
Hãy đưa ra phương án giải quyết tranh chấp. Bài 14.
Hai đội đang thi đấu bóng chuyền, trong 1 pha tranh bóng A nhảy lên đập bóng, B nhảy lên chắn
bóng, bất ngờ bàn tay A đập va vào mặt B làm vỡ đôi kính cận trị giá 1 triệu đồng. Mãnh kính vỡ làm
B bị hư 1 con mắt. B đòi A bồi thường thiệt hại vì:"A cố tình đánh vào mặt đối phương gây thiệt hại".
A cãi lại: đó là chuyện rủi ro, đã chơi thì phải chịu, sao không cất kính rồi hãy chơi, không bồi
thường. Pha bóng đó trọng tài không tính điểm cho đội A. Hướng dẫn:
Tiền bồi thường cái mắt kiếng bị vỡ và con mắt bị hư, trước hết thuộc pháp luật điều chỉnh của LDS.
Còn việc A có phạm tội hay không thì còn phụ thuộc vào rất nhiều tình tiết khác như A có ác ý hay
không, động cơ đánh bóng có mang tính chất tư thù hay không...
Tranh chấp này chịu sự điều chỉnh của pháp luật dân sự.
+ Cơ sở pháp lý: Điều … BLDS2015
+ Mọi cá nhân tổ chức đều có quyền được bảo vệ tính mạng, sức khỏe tài sản danh dự, nhân phẩm uy
tín. Vì vậy 1 người có hành vi xâm phạm đến những quyền tuyệt đối này đều bị coi là hành vi trái
pháp luật cho dù họ có lỗi cố ý hay vô ý, hay thậm chí trong 1 số trường hợp đặc biệt là không có lỗi.
Thsỹ Bùi Huy Tùng – Đại Học Ngân Hàng TP.HCM 14
+ Xét trên lĩnh vực thể thao thì A có lỗi, pháp luật bóng chuyền qui định lỗi này "Cầu thủ chạm bóng
hay chạm đối phương ở không gian đối phương trước hay trong khi đối phương đánh bóng", A cũng
có đủ năng lực pháp luật và năng lực hành vi dân sự.
+ Có thiệt hại xảy ra: mặt kính bị vỡ và con mắt bị hư
+ Có mối quan hệ nhân quả trực tiếp giữa hành vi trái pháp luật và hậu quả xảy ra
Vậy A phải bồi thường vì A đáp ứng đủ 4 điều kiện để làm phát sinh trách nhiệm bồi htường thiệt hại ngoài hợp đồng
Theo LG Nguyễn Quang Quí là tác giả của đề thi: A phải bồi thường theo điều 609 BLSD. Đề thi nêu
rằng trọng tài không "tính điểm cho đội 1", chứng tỏ A có lỗi trong khi thi đấu bóng chuyền. Luật
bóng chuyền có qui định lỗi này: "Cầu thủ chạm bóng hoặc chạm đối phương ở không gian đối
phương trước hay trong khi đối phương đánh bóng ". Hơn nữa, theo luật bóng chuyền độ cao của lưới
là 2,43m (đối với bóng chuyền nam), B không thể nhảy lên 1 độ cao hơn 2,43m để A đánh trúng vào
mặt. Mặt khác nếu A đập bóng rồi bóng mới đập vào mặt B thì đó mới là rủi ro. Ở đây bàn tay A
chạm vào mặt B thì không gọi là rủi ro được. Do đó A có lỗi vô ý gây thương tích cho B. B bị hư 1
con mắt, tức là bị tổn hại sức khỏe 41% nên A phải bồi thường. Bài 15.
Ông A thuê của ông B một ngựa kéo để chở hàng. Nhưng trong thời gian sử dụng để chở hàng thì con
ngựa bị bệnh chết, mặc dù ông A đã sử dụng mọi biện pháp cứu chữa. Ông B yêu cầu ông A phải chịu
thiệt hại 1/2 giá trị của con ngựa, nhưng ông A cho rằng việc con ngựa bị bệnh chết là do bất khả
kháng gây ra chứ không phải do lỗi của ông nên ông A đã từ chối. Vậy trong trường hợp này, việc
ông A từ chối yêu cầu của ông B là có căn cứ pháp luật hay không? Bài 16. 1. Tình huống
- Nguyễn T Cường (25 tuổi, Bến Tre), là sinh viên năm 2 trường ĐH Tây Đô.
- Năm 2016, qua Internet, Cường quen với anh Huy (Việt Kiều Úc)
- Năm 2019, anh Huy về thăm quê và trú tại huyện Chợ Lách, Bến Tre. Đúng lúc này, Cường không
có tiền đóng học phí, nhiều lần nhà trường nhắc nhở.
- 1/2/2019, Cường đến nhà anh Huy chơi và ở lại đêm. 2/2/2019, lợi dụng lúc anh Huy đi vắng, tủ
không khóa, Cường đã lấy đi 1 chiếc lắc 2 lượng vàng 18K.
- Sau khi bán được hơn 22 triệu đồng, Cường mua một chiếc xe máy và gởi tiền cho mẹ trả nợ, cho bà nội.
2. Cấu thành vi phạm pháp luật ¤ Mặt khách quan:
- Hành vi: việc làm của anh Cường (lấy cắp 2 lượng vàng 18K, bán lấy tiền để sử dụng theo mục đích
riêng) là hành vi vi phạm pháp luật dân sự được quy định tại Bộ luật dân sự.
- Hậu quả: gây thiệt hại về mặt vật chất đối với anh Huy
Thsỹ Bùi Huy Tùng – Đại Học Ngân Hàng TP.HCM 15
- Thời gian: nhà anh Huy (huyện Chợ Lách, Bến Tre)
- Thủ đoạn: lợi dụng lúc anh Huy vắng nhà và tủ không khóa. ¤ Mặt khách thể:
Anh Cường đã xâm phạm đến quan hệ tài sản được pháp luật bảo vệ. ¤ Mặt chủ quan:
- Lỗi: là lỗi cố ý trực tiếp. Bởi vì Cường nhìn thấy trước hậu quả thiệt hại do mình gây ra, nhưng vẫn
mong muốn cho hậu quả đó xảy ra.
- Động cơ: không có tiền nộp học phí, nhận thấy anh Huy là người giàu có nên Cường đã nổi lòng tham.
- Mục đích: trả tiền học phí, giúp mẹ trả nợ và sử dụng vào mục đích cá nhân (mua xe máy) ¤ Mặt chủ thể:
Anh Cường (25 tuổi, sinh viên, không mắc phải bệnh về thần kinh) là người có đủ năng lực trách
nhiệm pháp lý khi thực hiện hành vi phạm pháp.
Thsỹ Bùi Huy Tùng – Đại Học Ngân Hàng TP.HCM 16 3. Phần hợp đồng Bài 1.
Anh P đề nghị anh Q mua chiếc xe Dream II cũ của mình với giá 4,5 lượng vàng và cho Q mười ngày
để suy nghĩ, chuẩn bị tiền và trả lời cho P biết. Ngày thứ 10, Q mang tiền đến đòi mua xe thì được
biết P đã bán chiếc xe cho M với giá là 5 lượng vàng. Q hỏi thì P nói rằng mình cần tiền gấp để lo
việc gia đình, không thể chờ Q như đã hẹn được. Q cho rằng HĐ mua bán giữa hai bên đã được thiết
lập nên yêu cầu P phải giao xe cho mình. P không đồng ý.
a. Giữa P và Q đã có HĐ chưa?
b. Trách nhiệm của P đối với Q là gì?
(Tham khảo các điều từ Đ… đến Đ… BLDS 2015 về Giao kết HĐ dân sự)
Hướng dẫn bài 1 phần hợp đồng:
Anh P đề nghị anh Q mua xe máy Dream II cũ với giá 4,5 lượng vàng trong thời hạn 10 ngày. Đề nghị
này của anh P là đúng pháp luật và đã có hiệu lực. (K… Đ… và K… Đ… BLDS2015)
a. Giữa P và Q đã có hợp đồng mua bán xe máy với hình thức hợp đồng bằng miệng.
Theo K… Đ… BLDS2015, hợp đồng dân sự được giao kết vào thời điểm bên đề nghị nhận được trả
lời chấp nhận giao kết. Theo nội dung vụ việc, vào ngày thứ 10 thì Q đã mang tiền đến để đòi mua xe.
Hành vi của Q được coi là chấp nhận đề nghị giao kết hợp đồng.
b. Trách nhiệm của P đối với Q:
K… Đ… BLDS2015 quy định: “Trong trường hợp đề nghị giao kết hợp đồng có nêu rõ thời hạn trả
lời, nếu bên đề nghị lại giao kết hợp đồng với người thứ ba trong thời hạn chờ bên được đề nghị trả
lời thì phải bồi thường thiệt hại cho bên được đề nghị mà không được giao kết hợp đồng nếu có thiệt hại phát sinh”.
Trong trường hợp này, pháp luật có quy định trách nhiệm bồi thường của anh P với điều kiện là anh Q
phải chứng minh được là mình bị thiệt hại khi không mua được xe máy của anh P. Bài 2.
Tháng 6-2020, bà A ký HĐ với nhân viên giao dịch của Phú Mỹ Hưng mua một biệt thự của công ty,
diện tích 306m2 với tổng trị giá là 132.000 USD. Để thực hiện HĐ, bà A đã đặt cọc 17.500 USD.
Tháng 7-2021, PMH tuyên bố HĐ giữa bà A và công ty vô hiệu do nhân viên giao dịch không được
PMH ủy quyền ký kết HĐ. PMH trả lại cho bà A 17.500 USD, không bồi thường các thiệt hại khác.
a. Quyền lợi của bà A có được pháp luật bảo vệ không?
b. Nhận xét gì về hành động của PMH?
(Tham khảo BLDS 2015: điều 137 về hậu quả của giao dịch dân sự vô hiệu, điều …, … về đại
diện, điều … về đặt cọc).
Hướng dẫn bài 2 phần hợp đồng:
a. Quyền lợi của bà A được pháp luật bảo vệ.
Thsỹ Bùi Huy Tùng – Đại Học Ngân Hàng TP.HCM 17
Hợp đồng mua biệt thự giữa bà A với nhân viên của PMH là vô hiệu do người xác lập giao dịch (nhân
viên PMH) không có thẩm quyền là người đại diện (theo K… Đ… BLDS2015).
Theo Đ… BLDS2015, khi giao dịch dân sự vô hiệu thì các bên giao dịch phải hoàn trả cho nhau
những gì đã nhận, nếu không hoàn trả được bằng hiện vật thì phải hoàn trả bằng tiền. Bên có lỗi gây
ra thiệt hại phải bồi thường.
Trong trường hợp này, tuy PMH (người được đại diện) không phải là người trực tiếp chịu trách nhiệm
đối với bà A theo quy định của pháp luật, nhưng anh nhân viên phải là người chịu trách nhiệm về
hành vi trái pháp luật của mình khi đại diện nhưng không có thẩm quyền (K… Đ… BLDS2015).
b. Nhận xét về hành vi của PMH.
Hành vi của PMH yêu cầu tuyên bố hợp đồng mua bán giữa bà A và anh nhân viên vô hiệu là không
sai về mặt pháp luật (về mặt lý). Còn về mặt tình (đạo đức trong kinh doanh), anh A là nhân viên của
PMH, anh A làm sai pháp luật thì PMH cũng phải chịu một phần trách nhiệm. Hơn nữa, PMH là một
thương hiệu lớn, không vì một chuyện nhỏ nhặt dẫn đến tranh chấp giữa các bên mà dẫn đến uy tín
thương hiệu bị giảm sút. Bài 3.
A ký HĐ cung cấp gạch men Italia cho B là nhà thầu xây dựng. Thời hạn giao hàng là ngày
01/09/2019. Đến hạn, A không giao hàng và cũng không thông báo gì cho B. Đến ngày 20/09/2019
thì gạch men do A nhập mới về đến cảng và ngày 01/10/2019, gạch mới được giao cho B. B cho rằng,
do A chậm giao gạch, nên B chậm hoàn thành việc xây dựng công trình và đòi A phải bồi thường cho mình các khoản sau:
a. Tiền lương đã trả cho công nhân trong 30 ngày chậm giao hàng: 10 triệu đồng
b. Số tiền thưởng mà chủ nhà đã hứa thưởng cho B nếu hoàn thành công trình đúng thời hạn: 10 triệu đồng
B có được A bồi thường không và nếu có thì bồi thường bao nhiêu?
(Đọc các điều từ Đ… đến Đ… BLDS 2015 về trách nhiệm dân sự).
Hướng dẫn bài 3 phần hợp đồng:
Trong trường hợp này bên A đã chậm thực hiện nghĩa vụ dân sự theo K… Đ… BLDS2015 nên phải
có trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh và phải chịu phạt vi phạm nếu các bên có thỏa thuận.
Thiệt hạn phát sinh là những thiệt hại thực tế có thể tính được thành tiền (K… Đ… BLDS2015), bao
gồm: 10 triệu tiền lương trả cho công nhân; 10 triệu tiền thưởng đáng lẻ B nhận được nếu hoàn thành
công trình đúng thời hạn.
Vậy, tổng cộng số tiền mà B có thể yêu cầu A bồi thường là 20 triệu đồng. Bài 5:
A đặt cọc 50 triệu đồng để bảo đảm cho việc giao kết và thực hiện hợp đồng mua nhà của B. Trị giá
ngôi nhà là 500 triệu đồng, A đã thanh toán cho B là 400 triệu đồng và hai bên thỏa thuận 50 triệu còn
Thsỹ Bùi Huy Tùng – Đại Học Ngân Hàng TP.HCM 18
lại A sẽ thanh toán nốt sau khi đã hoàn tất thủ tục sang tên. Nhưng sau đó, B lại đổi ý không muốn
bán nhà cho A nữa và không chịu hoàn tất các thủ tục sang tên. Hãy đưa ra hướng giải quyết cho tình huống trên.
Hướng dẫn bài phần hợp đồng:
Trường hợp 1: Nếu trong hợp đồng mua bán nhà của A và B có thỏa thuận về biện pháp bảo đảm cho
việc giao kết và thực hiện hợp đồng trên là biện pháp đặt cọc. Trong đó tài sản đặt cọc là 50 triệu đồng.
Hợp đồng mua bán nhà phải là hợp đồng có hình thức văn bản được công chứng hoặc chứng thực thì
mới có hiệu lực pháp lý. Trong tình huống trên, A và B đã thực hiện hợp đồng mua bán nhà, tức việc
giao kết hợp đồng đã thành công, và biện pháp đặt cọc trên bảo đảm cho việc thực hiện hợp đồng giữa hai bên.
Hợp đồng bán nhà đã phát sinh hiệu lực pháp lí, cho nên các bên có nghĩa vụ phải thực hiện các nội
dung ghi trong đồng. B đã vi phạm nghĩa vụ của mình theo hợp đồng bán nhà nói trên, nên sẽ được
giải quyết theo khoản … điều … BLDS 2015: B trả lại cho A toàn bộ số tiền đặt cọc và tiền đã trả +
khoản tiền phạt bằng 50 tr đồng, nếu như các bên không có thảo thuận khác.
Trong trường hợp này, nếu các bên có thỏa thuận về mức phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại thì B
phải chịu mức phạt vi phạm (Đ… BLDS2015) và bồi thường thiệt hại (Đ… BLDS2015).
Trường hợp 2: Nếu như trong hợp đồng mua bán nhà không ghi đến biện pháp bảo đảm thì 50tr đó là
tài sản trả trước. Khi B không thực hiện hợp đồng, B chỉ phải 450tr mà không phải nộp phạt tiền đặt cọc.
Trong trường hợp này, nếu các bên có thỏa thuận về mức phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại thì B
phải chịu mức phạt vi phạm (Đ… BLDS2015) và bồi thường thiệt hại (Đ… BLDS2015). Bài 7
Nguyễn Văn A cư trú ở TP.Hải Phòng cho Nguyễn Văn B cư trú ở Hà Nội vay 100 triệu đồng để mở
cửa hàng kinh doanh trong vòng 12 tháng. Sau đó A bán quyền đòi nợ cho M và đảm bảo rằng việc
kinh doanh của B là rất phát đạt, B có khả năng thanh toán nợ. Hết thời hạn 12 tháng, M đòi B trả nợ
nhưng B không có tiền trả nợ vì không bán 1 được hàng.
Căn cứ vào các quy định của Luật dân sự, anh (chị) cho biết:
a. Quyền đòi nợ có phải là hợp đồng mua bán không?
b. Hãy giải quyết tình huống này, để bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho các bên?
Hướng dẫn bài 7 phần hợp đồng:
a. Quyền đòi nợ là quyền tài sản (Đ… BLDS2015), nên quyền đòi nợ là đối tượng của hợp đồng mua
bán. Và việc anh A bán quyền đòi nợ của mình cho anh M được coi là hợp đồng mua bán.
Áp dụng K… Đ… BLDS2015 quy định "Trong trường hợp quyền tài sản là quyền đòi nợ và bên bán
cam kết bảo đảm khả năng thanh toán của người mắc nợ thì bên bán phải liên đới chịu trách nhiệm
Thsỹ Bùi Huy Tùng – Đại Học Ngân Hàng TP.HCM 19
thanh toán, nếu khi đến hạn mà người mắc nợ không trả" thì với quy định điều này quyền đòi nợ cũng là hợp đồng mua bán.
b. Vì anh A bán quyền đòi nợ cho anh M mà anh B không trả, thì theo quy định tại K… Đ…
BLDS2015 đã nêu trên, anh A và anh B phải liên đới chịu trách nhiệm trả nợ cho anh M số tiền gốc
cộng với số tiền lãi cộng với số tiền lãi trong thời gian chậm trả nhưng không được vượt quá 150%
so với lãi suất cao nhất do NHNN quy định. Và sau đó anh B cũng phải đền bù khoản tiền mà anh A
trả cho anh M theo thỏa thuận.
Tuy nhiên, ở tình huống trên anh B kinh doanh còn tốt, thì có thể áp dụng phương án 2 là anh M sẽ để
anh B tiếp tục vay nhưng tính lãi theo quy định của ngân hàng và tiền lãi không vượt quá 150% mức
lãi suất cao nhất do NHNN quy định. Bài 8.
Nguyễn Văn A, 16 tuổi, được thừa kế một căn nhà 40m2 do cha mẹ để lại. B là anh ruột của A và là
người giám hộ. Ngày 01/05/2016, A ký hợp đồng với B về việc bán căn nhà đó cho B với giá 500
triệu để lấy tiền đi du học. Ngày 10/07/2016, chị gái của A là C phát hiện và làm đơn gởi toà để yêu
cầu tuyên hợp đồng vô hiệu. Hãy nêu cách giải quyết của toà án.
Hướng dẫn bài 8 phần hợp đồng:
Nguyễn Văn A, 16 tuổi, được thừa kế căn nhà 40m2, thì căn nhà này được coi là tài sản riêng của A.
Theo quy định tại K… Đ… BLDS2015: “Trong trường hợp người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ
mười tám tuổi có tài sản riêng bảo đảm thực hiện nghĩa vụ thì có thể tự mình xác lập, thực hiện giao
dịch dân sự mà không cần phải có sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật, trừ trường hợp pháp
luật có quy định khác » . Do vậy, tình huống trên có thể chia thành 2 trường hợp:
Trường hợp 1: Hợp đồng mua bán nhà giữa A và B là hợp pháp.
A đã 16 tuổi và có tài sản riêng thì có quyền xác lập và thực hiện các giao dịch dân sự. Và việc A bán
nhà cho B là hợp pháp và hợp đồng mua bán nhà giữa A và B có hiệu lực.
Trường hợp 2: Hợp đồng mua bán nhà giữa A và B vô hiệu do giao dịch bán nhà mà A thực hiện là
không phù hợp với lứa tuổi.
Theo quy định tại K… Đ… BLDS2015: “Các giao dịch dân sự giữa người giám hộ với người được
giám hộ có liên quan đến tài sản của người được giám hộ đều vô hiệu, trừ trường hợp giao dịch được
thực hiện vì lợi ích của người được giám hộ và có sự đồng ý của người giám sát việc giám hộ”.
Trong trường hợp này, việc giao kết hợp đồng giữa A và B không có sự giám sát và đồng ý của người giám sát việc giám hộ.
Hợp đồng dân sự vô hiệu được giải quyết theo Đ… BLDS2015. Còn thời hạn yêu cầu tòa án tuyên bố
hợp đồng dân sự vô hiệu là 2 năm kể từ ngày giao dịch được xác lập theo quy định tại Đ… BLDS2015.
Thsỹ Bùi Huy Tùng – Đại Học Ngân Hàng TP.HCM 20
Tài liệu liên quan:
-
60 câu trắc nghiệm môn Pháp luật đại cương | Đại học Bách Khoa Hà Nội
28 14 -
Bài giảng môn Pháp luật đại cương | Đại học Bách Khoa Hà Nội
34 17 -
Giáo trình môn Pháp luật đại cương | Đại học Bách Khoa Hà Nội
38 19 -
Đề cương ôn tập môn Pháp luật đại cương | Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội
37 19 -
Đề Cương Ôn Tập Pháp Luật Đại Cương | Đại học Bách Khoa Hà Nội
31 16