I.
Giới thiệu đôi nét về bảo tàng chứng tích chiến tranh
Sau khi thống nhất hai miền, vào ngày 04/09/1975, Nhà Trưng bày Tội ác Mỹ - Ngụy đã
mở cửa để lưu lại những chứng tích của chiến tranh, từ kháng chiến chống Pháp đến kháng chiến
chống Mỹ. Sau đó, nơi này đã được đổi tên thành Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh xâm lược vào ngày .
10/11/1990 Vào ngày 04/07/1995, Bảo tàng chính thức trở thành Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh.
Bảo tàng này hiện có 9 chuyên đề trưng bày thường xuyên, cùng với nhiều triển lãm ngắn
ngày và triển lãm lưu động. Nơi đây còn tổ chức các hoạt động đón tiếp, gặp gỡ và giao lưu giữa
công chúng với các nhân chứng chiến tranh. Với hơn 1 triệu du khách tham quan, Bảo tàng
Chứng tích chiến tranh đã trở thành địa điểm văn hóa – du lịch thu hút đông đảo công chúng trong nước và quốc tế II.
Giới thiệu về từng chuyên đề a.
Chuyên đề 1: Những sự thật lịch sử
Chuyên đề gồm 66 ảnh, 20 tài liệu, 153 hiện vật giới thiệu quá trình thực dân Pháp,
quân đội Mỹ tiến hành chiến tranh xâm lược Việt Nam.
Sau gần 100 năm anh dũng kháng chiến, nhân dân Việt Nam đã đạt được chiến thắng
trong cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đánh bại ách đô hộ của thực dân Pháp.
Sau sự thất bại của thực dân Pháp, quân đội Mỹ đã can thiệp trực tiếp, phá hoại Hiệp định
Giơnevơ và tiến hành chiến tranh xâm lược cả ở miền Nam và miền Bắc Việt Nam, với âm mưu
chia cắt lâu dài đất nước. Trong cuộc chiến, chính quyền Mỹ đã huy động một lực lượng quân sự
khổng lồ, với hơn 6 triệu quân và hơn 14 triệu 300.000 tấn bom đạn, tiêu tốn 767 tỷ đô la. b.
Chuyên đề 2: Hồi niệm
Đây là một bộ sưu tập ảnh về chiến tranh Việt Nam, được thực hiện bởi hai nhà báo ảnh
người Anh là Tim Page và Horst Faas, với sự hỗ trợ của Thông tấn xã Việt Nam. Bộ sưu tập này
bao gồm 275 bức ảnh của 134 phóng viên, thuộc 11 quốc tịch, họ đã hy sinh trong khi thực hiện
nhiệm vụ trên chiến trường ở Đông Dương.
Trong số các hình ảnh, có một bức hình đặc biệt: chiếc máy ảnh của phóng viên Nhật Bản
Taizo Ichinnose bị đạn bắn thủng. Bức ảnh này đã trở thành biểu tượng của sự hy sinh và tận
tụy của các phóng viên chiến trường. Mỗi bức ảnh chụp tại chiến trường đều có giá trị vô cùng
quý báu, bởi để tạo ra những tác phẩm đó, các phóng viên đã phải đánh đổi cả mạng sống của mình. c.
Chuyên đề 3: Việt Nam – Chiến tranh và hòa bình
Bộ sưu tập ảnh phóng sự: "Việt Nam- Chiến tranh và hoà bình" gồm 123 ảnh của nhà
nhiếp ảnh Nhật Bản Ishikawa Bunyo. Ông là phóng viên của hãng Focus Studio Hongkong, đã
sống và làm việc tại Việt Nam từ năm 1965 cho đến khi chiến tranh kết thúc.
Năm 1998, cuộc triển lãm 260 ảnh tư liệu về Việt Nam của ông mang tên "Chiến tranh và
hoà bình - Việt Nam 35 năm" được tổ chức ở Tokyo và lần lượt ở Osaka, Okinawa, Hokkaido
(Nhật Bản). Cũng vào năm đó, ông Ishikawa Bunyo đã tặng phần lớn các tác phẩm ảnh của ông
cho Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh. d.
Chuyên đề 4: Chất độc da cam trong chiến tranh VN
Là một bộ sưu tập ảnh phóng sự gồm 42 bức ảnh của một nhiếp ảnh gia người NB – Ông
Goro Nakamura. Là một phóng viên ảnh từ năm 1961, ông Goro Nakamura đã dành hầu hết tâm
sức của mình để ghi lại những hình ảnh về chiến tranh Việt Nam, đặc biệt là về thảm họa chất
độc da cam do quân đội Mỹ gây ra tại Việt Nam. Ông cũng đã chụp nhiều hình ảnh về hậu quả
của chất độc da cam đối với các nạn nhân ở Mỹ và Hàn Quốc.
Ông Goro Nakamura đã viết: “Thảm họa Hiroshima, Nagasaki vẫn còn đó và đã thức tỉnh
nhân dân thế giới rằng việc sử dụng chất độc hóa học nói chung và chất độc da cam nói riêng là
một tội ác chiến tranh cần phải ngăn chặn và cần phải ghi lại những hình ảnh của thảm kịch đó”. e.
Chuyên đề 5: Thế giới ủng hộ VN kháng chiến chống Mỹ
Chuyên đề trưng bày hình ảnh những cuộc mít tinh biểu tình, những hội nghị họp bàn của
các nhà lãnh đạo các nước trên toàn thế giới phản đối chính sách xâm lược Việt Nam của Mỹ, lên
án chế độ thực dân tàn bạo, ủng hộ đấu tranh chính nghĩa giành quyền độc lập của nhân dân Việt
Nam. Tình đoàn kết của các dân tộc trên thế giới đối với người dân Việt Nam được thể hiện qua
những bức tranh, biểu ngữ, cờ, truyền đơn và vật phẩm các loại… của nhiều tổ chức và đơn vị
trên toàn thế giới. Điều này như ánh lửa trong màn đêm đen của nhân dân Việt Nam, giúp họ có
thêm sức mạnh, động lực để hoàn thành mục tiêu cách mạng, giành lấy độc lập tự do.
Ngoài ra, chuyên đề còn trưng bày những kỷ vật được các cựu chiến binh Mỹ tham gia
chiến tranh tại Việt Nam tặng Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh để thể hiện sự tôn trọng đối với ý
chí và con người Việt Nam, đồng thời đó cũng là sự ân hận, tiếc thương cho một đất nước xinh
đẹp bị tàn phá bởi bom đạn phi nghĩa. f.
Chuyên đề 6: Tội ác chiến tranh xâm lược
“Tất cả mọi người sinh ra đều có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai
có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu
cầu hạnh phúc”: được viết trong tuyên ngôn độc lập của Mỹ vào năm 1776.
Tuy nhiên trong quá trình xâm lược Việt Nam, Mỹ hoàn toàn đi ngược lại với lời nói.
Chúng giẫm đạp lên những quyền được coi là cơ bản nhất của nhân dân Việt Nam, thực hiện bắt
giữ, tra tấn, hãm hiếp và giết hại người dân Việt Nam. Hơn thế nữa còn là những cuộc thảm sát
hàng loạt có thể kể đến như thảm sát 504 thường dân ở Sơn Mỹ, Quảng Ngãi năm 1968. Ngoài ra
quân đội Mỹ còn sử dụng những vũ khí nguy hiểm, có sức công phá cao mà các công ước quốc
tế cấm sử dụng như bom bi, bom lân tinh, chất độc hoá học, chất độc màu da cam dioxin,…..
Chiến tranh đi qua để lại những nỗi đau không chỉ với người nằm xuống, những tổn
thương do hoá chất của Mỹ vẫn đeo bám và giày vò người dân Việt Nam cho tới tận ngày nay. g.
Chuyên đề 7: Chế độ lao tù trong chiến tranh xâm lược VN
Chuyên đề mang đến cho du khách hiểu biết về hệ thống nhà tù với số lượng dày đặc do
Mỹ và chính quyền Sài Gòn đương thời xây dựng với mục đích đàn áp những người dân cộng
sản yêu nước. Đặc biệt, chuyên đề giới thiếu về những nhà tù điển hình của sự tàn bạo, máu lạnh
được những người lính truyền tai nhau là địa ngục trần gian như nhà tù Côn Đảo, nhà tù Phú
Quốc, trại giam Chí Hoà,….. h.
Chuyên đề 8: Hậu quả chất độc màu da cam
Chuyên đề trưng bày bộ ảnh phóng sự 42 ảnh
của nhiếp ảnh gia Nhật Bản Goro
Nakamura. Ông Goro đã ghi lại những hình ảnh của chiến tranh Việt Nam. Và bộ ảnh về thảm
hoạ chất độc màu da cam do quân đội Mỹ gây ra ở Việt Nam khiến nhiều người bàng hoàng vì sự
tàn bạo, độc ác của quân đội Mỹ, cùng với đó là sự tiếc thương cho số phận những người dân bị
ảnh hưởng bởi chất độc màu da cam dioxin.
Ông Goro từng nhận xét rằng: Thảm họa Hiroshima, Nagasaki vẫn còn đó và đã thức tỉnh
nhân dân thế giới rằng việc sử dụng chất độc hóa học nói chung và chất độc da cam nói riêng là
một tội ác chiến tranh cần phải ngăn chặn và cần phải ghi lại những hình ảnh của thảm kịch đó.