CHỦ ĐỀ 19: BÀI TOÁN CỰC TRỊ TỌA ĐỘ KHÔNG GIAN
I. LÝ THUYẾT TRỌNG TÂM
II. CÁC DẠNG TOÁN TRỌNG TÂM VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI
Dạng 1: Tìm điểm M thuộc (P) sao cho
u aMA bMB cMC=++
  
có
u
đạt min.
Phương pháp giải:
+Tìm điểm I thõa mãn hệ thức
0aIB bIB cIC++=
  
tọa độ điểm I là:
1
1
1
ABC
ABC
ABC
ax bx cx
x
abc
ay by cy
y
abc
az bz cz
z
abc
++
=
++
++
=
++
++
=
++
Phân tích
( )
( )
( )
u aMA bMB cMC a b c MI aIA bIB cIC a b c MI= + + = ++ + + + = ++
       
Khi đó
min
u abcMI u
= ++ ⇒ ⇔

M là hình chiếu vuông góc của I lên (P).
Viết phương trình đường thẳng IM đi qua I và vuông góc với (P)
( )
IM
P
un⇒=
 
Khi đó
( ) ( )
M P IM= ∩
.
( )
( )
2;1; 1 ; 0;3;1
AB
−
(P) : x y z 3 0+−+ =
a)
min
MA MB+
 
.
b)
min
2MA MB−
 
.
Lời giải
a) Gọi
( )
1; 2; 0I
là trung điểm của AB thì
0
IA IB+=
 
Ta có:
2MA MB MI+=
  
nhỏ nhất
min
MI⇔⇔
là M là hình chiếu của điểm I trên (P)
Phương trình đường thẳng MI là:
( )
1
2 1 ;2 ;
xt
y t M t tt
zt
= +
= +⇒ + + −
= −
Cho
( )
( ) 1 2 3 0 2 1; 0; 2M P t tt t M∈ ⇒++ +++ = ⇔=−⇒ −
.
b) Gọi I là điểm thỏa mãn
1
1
1
2
4
21
2
20 1
21
2
3
21
AB
AB
AB
xx
x
yy
IA IB y
zz
z
−
= =
−
−
−=⇒ = =−
−
−
= = −
−
 
Ta có:
( )
2 22MA MB MI IA MI IB MI MI
− = +− + = =
      
nhỏ nhất
⇔
M là hình chiếu của điểm I trên
(P). Phương trình đường thẳng MI là:
( )
4
1 4 ;1 ;3
3
xt
y tM t t t
zt
= +
=−+⇒ + −+ −−
=−−
Cho
( )
( ) 4 1 3 3 0 3 1; 4; 0MP t t t t M
∈ ⇒ +−++++ = ⇔ =−⇒ −
.
Ví dụ 2: Cho các điểm
( ) ( ) ( )
1;0; 1 ; 2; 2 0; ;0;1 1ACB −−−
và
(P) : x 2 y 2z 6 0− + +=
. Tìm điểm M thuộc
(P) sao cho
a)
min
MA MB MC++
  
.
b)
min
243MA MB MC−+
  
.
Lời giải
a) Gọi G là trọng tâm tam giác ABC
(0;1; 2)
0
G
GA GB GC
−
⇒
++ =
  
.
Ta có:
33MA MB MC MG MG
++ = =
   
⇔
M là hình chiếu của G trên mặt phẳng (P).
Phương trình đường thẳng MG khi đó là:
( )
1 2 ;1 2;2 2
22
xt
y t Mt t t
zt
=
=−− ⇒ −− −+
=−+
Cho
( )
() 424460 0 0;1;2MP tt t t M∈ ⇒+ −+ −+=⇔=⇒ −
.
b) Gọi I là điểm thỏa mãn
1
1
1
243
6
243
243
243 0 5
243
243
6
243
ABC
ABC
ABC
xxx
x
yyy
IA IB IC y
zzz
z
−+
= = −
−+
−+
−+ =⇒= =
−+
−+
= = −
−+
  
Phương trình đường thẳng MI khi đó là:
( )
6
52 6 ;52;62
62
xt
y tM t t t
zt
=−+
= − ⇒ −+ − −+
=−+
Cho
22 32 89 10
( ) 6 4 10 4 12 6 0 ; ;
9 99 9
MP tt t t M
−

∈ ⇒−++ − + − + = ⇔ = ⇒ −


.
( ) ( ) ( )
4;1; 1 ; 2;3 6; 2; 12 3;BAC− −−
(P) : x 2 y z 1 0+ −+=
sao cho
min
23MA MB MC+−
  
. Độ dài đoạn thẳng OM là:
A.
5OM =
. B.
3OM =
. C.
3OM =
. D.
9OM =
.
Lời giải
Gọi I là điểm thỏa mãn
1
1
1
23
2
231
23
23 0 2
231
23
1
231
A BC
A BC
A BC
x xx
x
y yy
IA IB IC y
z zz
z
+−
= =
+−
+−
+ −=⇒ = =
+−
+−
= =
+−
  
Phương trình đường thẳng MI khi đó là:
( )
2
22 2 ;22;1
1
xt
y tM t tt
zt
= +
=+⇒ + + −
= −
Cho
( )
( ) 2 4 4 1 1 0 1 1; 0; 2 5
M P t t t t M OM∈ ⇒ ++ + +−+= ⇔ =−⇒ ⇒ =
. Chọn A.
Trong không gian tọa độ
Oxyz
cho tam giác ABC có
( ) ( ) ( )
1; 2;3 ; 3;0; 1 1; 4; 7A B C−−
và
(P) : x 2 y 2z 6 0− + +=
. Gọi
( )
;;M abc
là điểm thuộc mặt phẳng (P) sao cho
22 2
MA MB MC++
nhỏ nhất.
Giá trị biểu thức
222
Tabc=++
là.
A.
10T =
. B.
17T =
. C.
21T =
. D.
26T =
.
Lời giải:
Gọi
( )
1; 2; 3G
là trọng tâm tam giác ABC thì
0GA GB GC++ =
  
.
Ta có:
( ) ( ) ( )
22 2
22 2
22 2
MA MB MC MA MB MC MG G A MG GB MG GC++ =++ =+ ++ ++
        
(
)
2 22 2
32MG MG GA GB GC GA GB GC
= + ++ + + +
   
=
222 2
3
MG GA GB GC+++
nhỏ nhất khi M là hình chiếu của G trên mặt phẳng (P)
Phương trình MG:
123
1 22
xy z−−−
= =
−
suy ra
( ) M(0; 4;1)M MG P= ∩⇒
Do đó
222
T a b c 17=++=
. Chọn B.
Trong không gian tọa độ
Oxyz
cho mặt phẳng cho 3 điểm
( ) ( )
0; 3;1 ; 2; 7;1A B−
và
( )
1; 0; 3C
và
mặt phẳng (P) có phương trình
xyz3 0+−− =
. Gọi
(
)
;;M abc
trên (P) sao cho
2MA MB MC++
  
nhỏ
nhất. Tính giá trị của
23Ta b c=+−
.
A.
0T =
. B.
4T =
. C.
3T
=
. D.
1T = −
.
Lời giải:
Gọi I là điểm thỏa mãn
( )
1
1
1
2
1
112
2
2 0 2 1;1; 2
112
2
2
112
AB C
AB C
AB C
xx x
x
yy y
IA IB IA IB IC y I
zz z
z
++
= =
++
++
+ =++ =⇒ = =⇔
++
++
= =
++
    
.
Khi đó
2 3 224MA MB MC MI IA MI IA MI IC MI+ + = ++ ++ + =
         
Khi đó
2MA MB MC
++
  
nhỏ nhất
min
MI⇔⇔
M là hình chiếu của điểm I trên mặt phẳng (P).
Ta có:
11
: ( ) M( 2;1; 0) T 4
11 1
x yz
IM M MI P
−−
== ⇒= ∩ ⇒ =
−
. Chọn B.
Dạng 2: Tìm điểm M thuộc (P) sao cho
222
T aMA bMB cMC=++
đạt max hoặc min.
Phương pháp giải:
+) Tìm điểm I thỏa mãn hệ thức
0aIA bIB cIC++=
  
+) Phân tích
222
T aMA bMB cMC=++
  
=
( ) ( ) ( )
222
a MI IA b MI IB c MI IC++ ++ +
     
( )
( )
2 222
2a b c MI MI aIA bIB cIC aIA bIB cIC⇒ ++ + + + + + +
   
2222
()a b c MI aIA bIB cIC= ++ + + +
.
+) Nếu
0abc++>
thì T đặt min;
0abc++<
thì T đặt max.
Khi đó
min min
T ;
max
MIT ⇔→
M là hình chiếu vuông góc của I lên (P).
Ví dụ 1: Cho các điểm
(
) ( )
( )
3; 5; 5 ; 5; 3; 1; 0; 3
7AC
B−− −
và
(P) : x y 0z
++=
. Tìm điểm M thuộc (P) sao
cho
a)
22
T MA MB= +
đạt giá trị nhỏ nhất.
b)
22
2T MA MB= −
đạt giá trị lớn nhất.
Lời giải:
a) Gọi I là trung điểm của AB thì
0IA IB+=
 
.
Ta có:
2 2 222
2T MA MB MI IA IB= + = ++
đạt giá trị nhỏ nhất
⇔
M là hình chiếu vuông góc của I
lên (P). Khi đó phương trình IM là:
( )
1
1 1 ;1 ;1
1
xt
y tM ttt
zt
= +
=+⇒ +++
= +
Cho
( )
( ) 3(1 ) 0 1 0;0; 0MP t t M∈ ⇒ + = ⇔ =−⇒
.
b) Gọi I là điểm thỏa mãn
1
1
1
2
13
12
2
2 0 11
12
2
19
12
AB
AB
AB
xx
x
yy
IA IB y
zz
z
−
= =
−
−
−=⇒= =−
−
−
= =
−
 
Ta có:
(
)
( )
22
22
22
22 2
T MA MB MA MB MI IA MI IB=−=−=+−+
     
=
2 22
2 ( 2) 2
MI MI IA IB IA IB
− + − +−
  
=
22 2
2MI IA IB− +−
.
Do
22
2IA IB−
không đổi nên
2
max
T MI⇔−
lớn nhất khi đó
min
MI ⇔
M là hình chiếu vuông góc của I
lên (P). Khi đó phương trình IM là:
( )
13
11 13 ; 11 ;19
19
xt
y tM t t t
zt
= +
=−+⇒ +−+ +
= +
.
Cho
( )
( ) 21 3 0 7 6; 18;12MP t t M∈ ⇒ + = ⇔=−⇒ −
.
Cho các điểm
( ) ( ) ( )
1; 4;5 ; 0; 213;1 ; ;0BAC−
và
(P):3x3y2 15 0
z−−−=
. Tìm điểm M thuộc (P)
sao cho
a)
22 2
T MA MB MC=++
đạt giá trị nhỏ nhất.
b)
22 2
4T MA MB MC=+−
đạt giá trị lớn nhất.
Lời giải:
a) Gọi G là trọng tâm của tam giác ABC
(1;2;2)
0
G
GA GB GC
⇒
++ =
  
Ta có:
( ) (
) ( )
22 2
22 2
T MA MB MC MG GA MG GB MG GC=++=+++ ++
        
2 22 2 222 2
3 2 ( GC) 3MG MG GA GB GA GB GC MG GA GB GC= + +++++ = +++
   
Do đó
min min
TM⇔⇔
M là hình chiếu vuông góc của G lên (P).
Khi đó phương trình MG là:
( )
13
2 3 1 3 ;2 3 ;2
22
xt
y tM t t t
zt
= +
=−⇒ + − −
= −
.
Giải
( )
() 939644150 1 4;1;0MPttt tM∈ ⇒ ++ −+ −− = ⇔=⇒ −
.
b) Gọi I là điểm thỏa mãn
1
1
1
24
7
124
24
2 4 14
124
24
7
124
ABC
ABC
ABC
xxx
x
yyy
IA IB IC y
zzz
z
+−
= =
+−
+−
+− ⇒= =−
+−
+−
= = −
+−
  
Biến đổi
22 2 2
24T MI IA IB IC=− ++ −
đạt giá trị lớn nhất
min
MI
⇔⇔
M là hình chiếu vuông góc của I
lên (P). Khi đó phương trình MI là:
( )
73
14 3 7 3 ; 14 3 ; 7 2
72
xt
y tM t t t
zt
= +
=−−⇒ + −−−−
=−−
.
Giải
31 16 61 15
( ) 9 21 9 42 4 14 15 0 ; ;
11 11 11 11
MP t t t t M
− −−

∈ ⇒+++++−=⇔= ⇒ −


.
Ví dụ 3: Cho các điểm
(
) (
) (
)
1;1; 1 ; 2;
1; 10;1 1;BAC−−
−
và
(P) : x 3y 2 0z+ ++=
. Biết điểm M thuộ
sao cho
2 22
2
T MA MB MC=+−
đạt giá trị nhỏ nhất. Tính độ dài OM.
A.
6OM =
. B.
3OM =
. C.
2
OM =
. D.
2OM
=
.
Lời giải:
Gọi điểm I là điểm thỏa mãn
1
1
1
2
1
121
2
20 1
121
2
1
121
A BC
A BC
A BC
x xx
x
y yy
IA IB IC y
z zz
z
+−
= =
+−
+−
+ −=⇒ = =
+−
+−
= =
+−
  
Biến đổi
22 2 2
22T MI IA IB IC= +− +
đạt gía trị nhỏ nhất
min
MI⇔⇔
M là hình chiếu vuông góc của I
lên (P). Khi đó phương trình MI là:
( )
2
1 2 ;1 ;1
1
xt
y tM ttt
zt
= +
=+⇒ +++
= +
.
Giải
( )
() 3 4 2 0 2 0;1;1 2M P t t M OM
∈ ⇒ + + = ⇔=−⇒ −− ⇒ =
. Chọn C.
Ví dụ 4: Cho các điểm
( ) ( )
0; 4; 2 ; 1; 2; 1BA
−−
và
(P) : x y 1 0z
+++=
. Biết điểm M thuộc (P) sao cho biểu
thức
22
2MA MB−
đạt giá trị lớn nhất. Tính OM.
A.
6OM =
. B.
3OM =
. C.
2OM =
. D.
2
OM =
.
Lời giải:
Gọi I là điểm thỏa mãn
(
)
2 0 2; 0; 0IA IB I−=⇒
 
.
Biến đổi
22222
22MA MB MI IA IB− =− +−
đạt giá trị lớn nhất khi M là hình chiếu vuông góc của I lên
(P). Khi đó phương trình MI là:
( )
2
2 ;;
xt
y t M t tt
zt
= +
=− ⇒ +−
=
.
Cho
( )
( ) 2 1 0 1 1;1; 1 3M P ttt t M OM∈ ⇒ ++++= ⇔=−⇒ − ⇒ =
. Chọn B.
Ví dụ 5: Trong không gian
Oxyz
, cho hai điểm
( ) ( )
1; 2;1 ; 2; 1; 3
A
B −
. Điểm M trên mặt phẳng
( )
xyz
O
sao
22
2
MA MB
−
MM
Tx y
= +
A.
1T =
. B.
0T
=
. C.
1T = −
. D.
2T =
.
Lời giải:
Gọi M là điểm thỏa mãn
( )
2 0 2 3; 4; 5
IA IB IA IB I− =⇔= ⇔ −
   
.
Khi đó
(
) ( )
22
22 2 2
2 2 2 ( 2) 2MA MB MI IA MI IB MI MI IA IB IA IB
− = + − + =− + − +−
      
22 2
2MI IA IB=− +−
lớn nhất
MI
⇔
nhỏ nhất
⇔
M là hình chiếu của I trên mặt phẳng (
xy
O
)
Suy ra
( )
3; 4; 0 1MT− ⇒=−
. Chọn C.
Trong không gian
Oxyz
,cho 3 điểm
( ) ( ) ( )
4;1; 5 ; 3; 0 ;;;1 1 2;0ACB −
và mặt phẳng
(P) : 3x 3 y 2 37 0z
−++=
. Điểm M (a;b;c) thuộc (P) sao cho
.. .S MA MB MB MC MC MA=++
     
nhỏ nhất.
Tính a+b+c.
A. a+b+c=13. B. a+b+c=9. C. a+b+c=11. D. a+b+c=1.
Lời giải:
Gọi
71 1 335
; ; 3 ; 1;1; ; ; ;
22 2 222
D EF



lần lượt là trung điểm của AB, BC và AC.
Ta có:
( )( ) ( )( )
2
22 2
.
4
AB
MA MB MD DA MD DB MD DA MD DA MD AD MD=++=+−=−=−
         
Suy ra
222
222
4
AB BC AC
S MD ME MF
++
=++−
nhỏ nhất
222
MD ME MF⇔ ++
nhỏ nhất.
Gọi
(
)
2;1; 2G
là trọng tâm tam giác DEF
2 2 2 2 222
3
MD ME MF MG G D GE GF⇒ + + = +++
nhỏ nhất
min
MG⇔⇔
M là hình chiếu của G trên (P)
23
: 13
22
xt
MG y t
zt
= +
⇒=−
= +
Suy ra
( ) M( 4; 7; 2) a b c 1M MG P= ∩ ⇒ − − ⇒++=
. Chọn D.
Dạng 3: Tìm điểm M thuộc (P) sao cho
( )
min
MA MB+
hoặc
max
MA MB−
Phương pháp giải:
+) Kiểm tra vị trí tương đối của các điểm A và B so với mặt phẳng (P).
+) Nếu A và B cùng phía (P) thì bài toán
( )
min
MA MB+
phải lấy đối xứng A qua (P) khi đó
MA MB MA MB A B
′′
+= +≥
dấu bằng xảy ra
,,AMB
′
⇔
thẳng hàng hay
()M AB P
′
= ∩
.
Bài toán tìm
max
MA MB−
, ta có
MMA MB AB− ≤⇒
là giao điểm trực tiếp của đường thẳng AB và
(P).
+) Nếu A và B khác phía (P) thì bài toán
max
MA MB−
phải lấy đối xứng A qua (P) bài toán
tìm
( )
min
MA MB+
⇒
M là giao điểm trực tiếp của đường thẳng AB và (P).
Ví dụ 1: Trong không gian hệ tọa độ
Oxyz
, cho 2 điểm
( ) ( )
1; 3; 2 ; 3; 7; 18AB−− −−
và mặt phẳng
( ):2 1 0
P xyz− ++=
. Tìm điểm M thuộc (P) sao cho
MA MB+
nhỏ nhất.
Lời giải:
Đặt
f 2 10xyz= − ++=
ta có:
( ) ( )
.0fAfB>⇒
A,B cùng phía với mặt phẳng (P).
Gọi
A
′
là điểm đối xứng của A qua
( ):2 1 0P xyz− ++=
132
:
2 11
xyz
AA
+−+
′
⇒==
−
Gọi
( )
1 2 ;3 ; 2 ( )I t t t AA P
′
−+ − −+ = ∩
suy ra
2( 1 2 ) (3 ) 2 1 0t tt−+ − − − ++ =
1 (1; 2; 1) (3;1; 0)tI A⇔=⇒ − ⇒
.
Khi đó
MA MB MA MB A B
′′
+= +≥
dấu bằng xảy ra
,,AMB
′
⇔
thẳng hàng.
Phương trình đường thẳng
3
1 M A B (P) M(3 u;1 u;3u)
3
xu
yu
zu
AB
= +
′
=−⇒ =
′
∩⇒ +−
=
Giải
( ) 1 M(2; 2; 3)MP u∈ ⇒ =−⇒ −
.
Oxyz
( ): 2 2 0Pxy z−+ −=
( ) (
)
2;3;0 ; 2; 1; 2AB−
. Tìm điểm M thuộc mặt phẳng (P) sao cho
MA MB−
lớn nhất.
Lời giải:
Kí hiệu
f 2 20
xy z=−+ −=
. Ta có
( ) (
)
.0fAfB<
nên A,B nằm khác phía so với mặt phẳng (P).
Gọi
A
′
là điểm đối xứng của A qua (P). Ta có:
23
:
1 12
xyz
AA
−−
′
= =
−
Khi đó
1
() (2t;3 ;2) t2t34t20 t
2
I AA P t t
′
= ∩ ⇒ + − ⇒+ +− + − = ⇒ =
55
; ;1 (3;2;2)
22
IA

′
⇒⇒


Lại có
MA MB MA MB A B
′′
−= −≤
dấu bằng xảy ra
,,AMB
′
⇔
thẳng hàng.
Khi đó
3
9 13
2 3 M A B (P) M ; ;2
22
2
xu
yuA
z
B
= +

′
=+⇒= ∩ ⇒
′


=
.
Ví dụ 3: : Trong không gian hệ tọa độ
Oxyz
cho điểm
( ) ( )
3;1;0 ; 9; 4;9AB−
và mặt phẳng (P) có phương
trình
( ):2 1 0P xyz− ++=
. Gọi I (a;b;c) là điểm thuộc mặt phẳng (P) sao cho
IA IB−
đạt giá trị lớn nhất.
Khi đó tổng a +b +c bằng
22abc++=
4
abc++=−
13abc++=−
13abc++=
Lời giải:
Đặt
( )
BBB
(; ;)6
;; 2 1 ().() 72 0
(x ; y ;z ) 12
A AA
fx y z
f xyz x y z f A f B
f
=
= − ++⇒ ⇒ =− <
= −
.
Do đó hai điểm A, B nằm khác phía so với mặt phẳng (P).
Gọi
B
′
là điểm đối xứng của B qua mặt phẳng (P)
( )
949
:
2 11
xyz
BB
+−−
′
⇒==
−
.
Điểm
( ) ( )
(BB ) H 2 9;4 ; 9 2(2 9) (4 ) 9 1 0 2
H t tt P t t t t
′
∈ ⇒ − − + ∈ → − − − ++ += ⇒=
Ta có
max
IA IB IA IB A B IA IB AB
′′ ′
−=− ≤ ⇒− =
⇒
I là giao điểm của
AB
′
và mặt phẳng (P).
Lại có
( )
()
31
4; 1;13 (4;1; 13) (AB ) :
4 1 13
AB
xy z
AB u
′
−−
′′
=−− ⇒ = − ⇒ = =
−
 
.
Điểm
( ) ( )
(AB ) 4 3; 1; 13 (7; 2; 13) 4I I t t t P I abc
′
∈ ⇒ + +− ∈ → − ⇒++=−
. Chọn B
Oxyz
( ): 2 2 0Pxy z−+ +=
điểm
( ) ( )
0;1; 2 ; 2; 0; 3AB
−−
. Gọi M (a;b;c) là điểm thuộc mặt phẳng (P) sao cho
MA MB+
nhỏ nhất. Tính
giá trị của T= a+b+c.
A.
5T = −
. B.
1
5
T
= −
. C.
1
T = −
. D.
1
5
T
=
.
Lời giải:
Kí hiệu
f 22
xy z=−+ +
ta có
(
) (
)
.0
fAfB>⇒
nên A,B nằm cùng phía với (P).
Gọi
A
′
là điểm đối xứng của A qua mặt phẳng (P).
Khi đó
MA MB MA MB A B
′ ′′
+= + ≥
dấu bằng xảy ra
,,
AMB
′
⇔
thẳng hàng.
Phương trình
12
AA :
412
xy z−+
′
= =
−
. Gọi
( ) ( )
AA , H ;1 ; 2 2H P tt t
′
= ∩ − −+
Cho
( )
1 11
1 4 4 2 0 ; ; 1 (1;0;0)
2 22
H P tt t t H A

′
∈ ⇒+−+ − + = ⇐= ⇒ − ⇒


.
Khi đó
( )
1
89 1
: 0 ;0;
55 5
3
xt
AB y M AB P M a b c
zt
= +

′′
= ⇒ = ∩ ⇒ − ⇒++=−


= −
. Chọn B.
Dạng 4: Bài toán lập phương trình mặt phẳng, đường thẳng có yếu tố cực trị
Phương pháp đại số:
• Gọi véc tơ pháp tuyến hoặc véc tơ chỉ phương của mặt phẳng (hoặc đường thẳng) cần lập là
222
(a;b;c),(a b c ) 0++ >
• Thiết lập một phương trình quy ẩn (a theo b,c hoặc ngược lại) từ một dữ kiện về mặt phẳng chứa
đường, song song hoặc vuông góc. Giả sử phương trình thu gọn ẩn là
(;)a f bc=
.
• Thiết lập phương trình khoảng cách mà đề bài yêu cầu, thay
(;)a f bc=
vào ta được một phương trình
hai ẩn b;c.
• Xét hàm khoảng cách
( )
;d g bc=
+ Nếu
0c =
thì
1
0b dd
≠→=
lưu lại giá trị khoảng cách
1
d
này.
+ Nếu
( )
0;
bb
c d g gt t
cc

≠⇒= = =


Khảo sát hàm
( )
gt
ta thu được kết quả.
Chú ý:
• Công thức khoảng cách từ một điểm đến một mặt phẳng
( )
000
222
;( )
Ax By Cz D
dAP
ABC
+++
=
++
• Công thức khoảng cách từ một điểm đến một đường thẳng
( )
;
;
u AM
dA
u
∆
∆


∆=
 

; với M thuộc
∆
.
• Công thức khoảng cách giữa hai đường thẳng
( )
12 12
12
12
; .M
;
;
uu M
d
uu
∆∆
∆∆


∆∆ =


  
 
Phương pháp hình học:
Bài toán 1: Lập phương trình mặt phẳng (P) chứa đường thẳng d sao cho khoảng cách từ M đến (P) lớn
nhất, với M là điểm không thuộc d.
Phương pháp giải:
Đường thẳng d xác định đi qua điểm A và có véc tơ chỉ phương là
d
u

.
Kẻ
(
)
(
)
( ); ;MH P MK d MH d M P⊥ ⊥⇒ =
và điểm K cố định.
Ta có
( )
( )
;d M P MH MK= ≤
Suy ra
max
d MK=
. Khi đó
( ) ( )
()
;
dP
P Md
⊂
⊥
Gọi
( )
α
là mặt phẳng chứa M và d ta có:
(P) d
(P) d d
(P) d
u
u u ;MA
u ;MA
n
n
nn
α
⊥


⇒=



⊥=

 
   
   
Khi đó (P) đi qua A và có véc tơ pháp tuyến là:
(P) d d
u u ;MAn


=


   
Ví dụ 1: Trong không gian hệ tọa độ
Oxyz
cho các điểm
( )
2;5;3M
và đường thẳng
12
:
212
x yz
d
−−
= =
.
Lập
( )
P
chứa
d
sao cho khoảng cách từ
M
đến
( )
P
đạt giá trị lớn nhất.
Lời giải:
Đường thẳng d xác định đi qua điểm A và có véc tơ chỉ phương là
( )
2;1; 2
d
u

Kẻ
( )
( )
( ); ;MH P MK d MH d M P⊥ ⊥⇒ =
và điểm K cố
định.
Ta có
( )
( )
;d M P MH MK
= ≤
Suy ra
max
d MK=
. Khi đó
( ) ( ) ( )
()
;
dP
P Md
α
⊂
⊥≡
(P) d
(P) d d
(P) d
u
u u ;MA
u ;MA
n
n
nn
α
⊥


⇒ ⇒=



⊥=

 
   
   
Ta có:
( )
(P) d d
1;5;1 u;u;MA 9(1;4;1)MA n


−− ⇒ = =− −


    
Do đó mặt phẳng
( )
P
cần tìm đi qua
( )
1; 0; 2
A
và có
(P)
(1; 4;1) ( ) : 4 3 0n Px yz− ⇒ − +−=

.
Ví dụ 2: Trong không gian hệ tọa độ
Oxyz
cho các điểm
(
)
5;1; 6
M
và đường thẳng
112
:
215
xyz
d
−+−
= =
.
Lập
( )
P
chứa
d
sao cho khoảng cách từ
M
đến
( )
P
đạt giá trị lớn nhất.
Lời giải:
Đường thẳng d xác định đi qua điểm
( )
1; 1; 2A −
và có véc tơ chỉ phương là
( )
2;1; 5
d
u

.
Kẻ
( )
( )
( ); ;MH P MK d MH d M P⊥ ⊥⇒ =
và điểm K cố
định.
Ta có
( )
( )
;d M P MH MK= ≤
Suy ra
max
d MK=
. Khi đó
( ) (
) ( )
()
;
dP
P Md
α
⊂
⊥≡
(P) d
(P) d d
(P) d
u
u;u;MA
u ;MA
n
n
nn
α
⊥


⇒ ⇒=



⊥=

 
   
   
Ta có:
( )
(P) d d
4; 2; 4 2(2;1; 2) u ; u ; MA 30(2;1; 1)MA n


−−− =− ⇒ = = −


    
.
Do đó mặt phẳng
( )
P
cần tìm đi qua
(
)
1; 2; 1A
−
và có
(P)
(2;1; 1) ( ) : 2 1 0n P xyz
− ⇒ + −+=

.
Oxyz
( )
1; 2; 3M −
121
:
4 32
xy z
d
+−−
= =
−
. Mặt phẳng
( )
P
chứa đường thẳng
d
đồng thời cách điểm
M
một khoảng lớn
nhất. Khi đó khoảng cách từ
O
đến
( )
P
bằng:
A.
3.
d =
B.
3.d =
C.
3
.
5
d
=
D.
5.d =
Lời giải:
Gọi
,
HK
lần lượt là hình chiếu của điểm
M
lên mặt phẳng
()P
và đường thẳng
d
.
Đường thẳng
d
đi qua
( )
1; 2;1A −
Ta có:
( )
( )
;d M P MH MK= ≤
Khi đó
Suy ra
max
d MK=
.
Khi đó
(
) ( )
( )
()
;
dP
P Md
α
⊂
⊥≡
(P) d
(P) d d
(P) d
u
u;u;MA
u ;MA
n
n
nn
α
⊥


⇒ ⇒=



⊥=

 
   
   
Ta có:
(
)
4; 3; 2 ; MA ( 2;0; 4)
d
u
=−=−
 
( )
d (P) d d
u ;MA 2 6;10;3 u ; u ;MA ( 29;0;58) 29(1;0; 2)n

 
⇒ =− ⇒= =− =− −
 

     
Khi đó
( ) ( )
( )
3
:x 2z 3 0 d ;
5
P OP− +=⇒ =
. Chọn C.
Oxyz
( )
1; 2; 4 ; (0; 2;1); (1;0; 2)M AB−
(
)
P
chứa đường thẳng
AB
đồng thời cách điểm
M
một khoảng lớn nhất cắt các trục tọa dộ tại các điểm
,,N PQ
. Thể tích
V
của khối chóp
.O NPQ
là:
A.
9
2
V =
. B.
3
.
2
V =
C.
9.V =
D.
27.V =
Lời giải:
Giả sử
Ta có: Ta có
(
)
(
)
;d M P MH MK
= ≤
Suy ra
max
d MK=
. Khi đó
(
)
( )
(
)
()
;
dP
P Md
α
⊂
⊥≡
(P) d
(P) d d
(P) d
u
u;u;MA
u ;MA
n
n
nn
α
⊥


⇒ ⇒=



⊥=

 
   
   
Ta có:
( )
1; 2;1 ; MA (1; 0; 3)
d
u
=−=−
 
.
(
)
d (P) d d
u ; MA 2 3; 2;1 u ; u ; MA ( 4; 2;8) 2(2; 1; 4)
n

 
⇒ = ⇒ = =− =− −−
 

     
Khi đó
(
)
( ) (
)
.NPQ
31 9
:2x 4z 6 0 3;0;0 ;P 0;6;0 ;Q 0;0; . . .
26 2
O
P y N V OM OP OQ

−− +=⇒ − ⇒ = =


Chọn A.
Ví dụ 5: Trong không gian hệ tọa độ
Oxyz
cho các điểm
( )
1;4;2A
và đường thẳng
12
:
1 12
xy z
d
−+
= =
−
.
Mặt phẳng
( )
P
chứa đường thẳng
d
đồng thời cách điểm
M
một khoảng lớn nhất. Khi đó khoảng cách từ
O
đến
( )
P
bằng:
A.
210
.
10
d =
B.
210
.
30
d =
C.
21
.
5
d =
D.
21
.
10
d =
Lời giải:
Đường thẳng d xác định đi qua điểm
( )
1; 2; 0B −
và có véc tơ chỉ phương là
( )
1;1; 2
d
u
−

.
Ta có:
( ) ( )
0; 6; 2 2 0;3;1 .AB −− =−

Áp dụng công thức nhanh ta có:
( )
(P) d d
u;u;MA 25;13; 4
n


= = −


   
( ) ( )
( )
2 22
21 210
:5x 13y 4z 21 0 d ;
10
5 13 4
P OP
⇒ + −−=⇒ = =
++
. Chọn A.
Bài toán 2: Lập phương trình đường thẳng d nằm trong mặt phẳng (P) , đi qua điểm A sao cho khoảng
cách từ điểm M đến d lớn nhất, nhỏ nhất?
Phương pháp giải:
+ Kẻ
(
)
; ( ) ;dMK d MK P MK d M⊥ ⊥⇒ =
và điểm H cố định.
+ Kẻ
( )
; ( ); ;d
MK d MH P MK d M d
⊥ ⊥⇒ = =
và điểm H cố định.
Ta có:
MH MK MA MH d MA≤ ≤ ⇔ ≤≤
.
+) Ta có
( )
max
;.MK MA d M d MA K A≤ ⇒ = ⇔≡
Khi đó đường thẳng
d
nằm trong
()
P
, đi qua
A
và vuông góc với đường thẳng
AM
, suy ra
d
có một
véc tơ chỉ phương là
( )
;MA
d
P
un

=

  
+) Mặt khác, lại có
( )
min
;MK MH d M d MH H K≥ ⇒ = ⇔≡
.
Khi đó đường thẳng
d
nằm trong
()P
, đi qua A và đi qua hình chiếu H của M. Suy ra
( )
( )
d P MHA= ∩
. Trong đó
( )
( )
;MA
MHA
P
nn

=


 
Khi đó đường thẳng
d
có một véc tơ chỉ phương là
d (P)
u ; ;MA
P
nn


=


   
(Chú ý: Trong trường hợp
min
d
thì
d
chính là hình chiếu vuông góc của
MA
trên mặt phẳng
()P
).
( )
1;0;0 ; (0; 2; 3)
MA−
( ): 2 1 0
Px yz+ −−=
nằm trong mặt phẳng (P) , đi qua A và cách M một khoảng lớn nhất, nhỏ nhất?`
Lời giải:
Ta có:
( )
(P)
(1; 2; 1); MA 1; 2; 3 .n −=−
 
+) Kẻ
( )
; ( ) ;dMK d MK P MK d M d⊥ ⊥⇒ = =
và điểm H cố định.
Ta có:
MH MK MA MH d MA
≤ ≤ ⇔ ≤≤
.
+) Ta có
( )
max
;.
MK MA d M d MA K A≤ ⇒ = ⇔≡
Khi đó đường thẳng
d
nằm trong
()P
, đi qua
A
và vuông góc với đường thẳng
AM
, suy ra
d
có một
véc tơ chỉ phương là
( )
( )
1
; MA 4 1;1;1 :
1 11
d
P
x yz
un d
−

= =−⇒ ==

−
  
và
max
14d MA= =
.
+) Mặt khác, lại có
(
)
min
;
MK MH d M d MH H K≥ ⇒ = ⇔≡
.
Khi đó đường thẳng
d
nằm trong
()P
, đi qua A và đi qua hình chiếu H của M. Suy ra
( ) ( )
d P MHA= ∩
. Trong đó
( )
( )
( )
; MA 4 1; 1; 1
MHA
P
nn

= = −−


 
Khi đó đường thẳng
d
có một véc tơ chỉ phương là
( )
d (P)
u ; ; MA 12 1; 0;1
P
nn


= = −


   
Suy ra
1
d: 0
xt
y
zt
= +
=
=
và
( )
( )
min
;6d MH d M P= = =
.
Ví dụ 2: Cho các điểm
( )
1;2;4 ; (1;2; 2)AA−
và
( ): 1 0Pxyz+ −+=
. Lập phương trình đường thẳng d nằm
trong mặt phẳng (P) , đi qua A và cách B một khoảng lớn nhất, nhỏ nhất?`
Lời giải:
Ta có:
( )
(P)
(1;1; 1); AB 0;0; 6 6(0; 0;1).n − = −=−
 
Gọi H; N lần lượt là hình chiếu của B trên (P) và d.
Khi đó
( )
( )
;d B d BN
=
Ta có:
BH BN BA BH d BA
≤ ≤ ⇔ ≤≤
.
+)
( )
( )
max d
u ; AB 6 1; 1; 0 .
P
dn

⇔= =− −

  
{ }
: 1 ; 2 ; 4.d x ty tz
⇒ =+=−=
+)
( )
( )
min d (P)
u ; ; AB 6 1;1; 2 .
P
d nn


⇔= =


   
{ }
: 1 ; 2 ; 42.d x ty tz t⇒ =+=+=+
Ví dụ 3: [Đề luyện thi đại học Vinh 2017] Trong không gian hệ tọa độ
Oxyz
cho hai điểm
( )
1; 2;1M −
;
( )
1; 2; 3A −
và đường thẳng
15
:
221
xy z
d
+−
= =
−
vec tơ chỉ phương
u
của đường thẳng
∆
đi qua M, vuông
góc với đường thẳng d đồng thời cách điểm A một khoảng lớn nhất.
A.
( )
4; 3; 2 .u = −
B.
( )
1; 0; 2 .u =
C.
( )
2;0; 4 .u = −
D.
( )
2; 2; 1 .u = −
Lời giải:
Phương trình mặt phẳng đi qua M và vuông góc với d
là:
() 2 2 1 0P x yz= + −−=
khi đó
()
P
chứa
∆
. Gọi
H là hình chiếu vuông góc của A xuống
()
P
và N là
hình chiếu vủa A xuống
∆
. Ta có:
AH AN AM≤≤
.
Khi đó
max
AN N M⇔≡
Do
( )
; ; 8;6; 4
d
d AM u u AM
∆

∆⊥ ∆⊥ ⇒ = = − −

  
.Chọn
A.
Ví dụ 4: Trong không gian hệ tọa độ
Oxyz
cho hai điểm
( ) ( )
1;1; 1 ; 0; 2;1AB−
và mặt phẳng (P) có phương
trình
( ):2 0P xyz−−=
. Gọi d là đường thẳng đi qua A nằm trong mặt phẳng (P) , và cách điểm B một
khoảng lớn nhất. Đường thẳng d cắt mặt phẳng
()
xy
O
tại điểm.
A.
( )
0; 4; 0 .Q
B.
( )
1; 2; 0 .
Q −
C.
( )
0; 2;0 .Q −
D.
( )
1; 4; 0 .Q
Lời giải:
Ta có:
( )
( )
max
;;
d
P
d B d u n AB

⇔=

  
(
)
111
1; 3;1 :
1 31
xyz
d
−−+
=−− ⇒ = =
−−
Mặt phẳng
()
xy
O
có phương trình
( )
0 ( ) 0; 2;0
xy
z dO Q=⇒∩ = −
. Chọn C.
Ví dụ 5: Trong không gian hệ tọa độ
Oxyz
cho đường thẳng
12
:
15 1
xy z
d
−+
= =
−−
và hai điểm
( )
1;1; 2A −
;
( )
1; 0; 2B −
. Viết phương trình đường thẳng
∆
đi qua A, vuông góc với đường thẳng d sao cho khoảng cách
từ B đến
∆
là nhỏ nhất.
A.
112
.
25 8
xyz−−+
= =
−
B.
112
.
2 58
xyz
−−+
= =
−−
C.
112
.
258
xyz−−+
= =
D.
112
.
2 58
xyz−−+
= =
−
Lời giải:
Đường thẳng
∆
nằm trong mặt phẳng (P) đi qua điểm
( )
1;1; 2A −
và
(P) d
u (1; 2; 1)n = = −
 
Ta có:
( )
2; 1; 4AB −−

Áp dụng công thức nhanh ta có:
( )
min d (P) (P)
u ; ;AB 4;10;16 2(2;5;8)d nn


⇔ = = − − = −−


   
.
Phương trình đường thẳng
∆
là:
112
.
2 58
xyz
−−+
= =
−−
Chọn B.
Oxyz
( )
1; 2; 1A −
( )
3;1;5B −−
∆
11
:
23 1
x yz++
= =
−
. Gọi d là đường thẳng đi qua A và cắt đường thẳng sao cho khoảng cách từ B đến
∆
là lớn nhất, đường thẳng d đi qua các điểm nào trong các điểm sau:
A.
( )
2; 4; 2 .E −
B.
(
)
2; 3; 0 .
F
C.
( )
2; 4; 0 .G
D.
( )
2;0;0 .N
Lời giải:
Gọi (P) là mặt phẳng đi qua A và chứa
∆
11
:
23 1
x yz++
= =
−
;
∆
qua
( )
1; 0; 1M −−
và
(
)
2; 3; 1
u
∆
= −

Ta có:
( )
( )
AM; 2 1; 1; 1 ; ( ).
P
n u dP
∆

= −− ⊂

  
Khi đó
(
)
( )
( )
max
121
; ; 1; 2; 1 : .
22 1
d
P
xy z
d B u AB n d
−−+

∆ ⇔ = =− −⇒ = =

−
  
Suy ra
( )
2; 4; 2 .Ed−∈
Chọn A.
Bài toán 3: L ập phương trình đường thẳng d nằm trong mặt phẳng (P), đi qua điểm A cho trước sao cho
khoảng cách giữa d và d’lớn nhất, với d’ là đường thẳng cho trước và cắt (P).
Phương pháp giải:
+) Gọi
()Id P
′
= ∩
, qua A dựng đường thẳng
d d d (Q)
′′ ′ ′
⇒
, với (Q) là mặt phẳng chứa
d
và
d
′′
.
Khi đó
( ) ( )
( )
( )
( )
d; ; ;dd d d Q d I Q
′′
= =
+) Kẻ
( ) ( )
( )
;IK ;IH Q d IH d I Q
′′
⊥ ⊥⇒ =
và điểm K cố định.
+) Ta có
( )
( )
max
I; .H IK d Q IK H K≤ ⇒ = ⇔≡
Khi đó đường thẳng d nằm trong (P), đi qua A và
vuông góc với đường thẳng IK, suy ra d có một véc tơ chỉ phương là
( )
;
d
P
u n IK

=

  
Gọi
A
′
là hình chiếu vuông góc của A lên d’ , suy ra
AA IK
′
, khi đó
( )
;AA
d
P
un

′
=

  
Vậy đường thẳng d cần lập đi qua điểm A và có véc tơ chỉ phương là
(
)
;AA
d
P
un

′
=

  
Oxyz
( )
1; 0;1A
21
d:
2 11
xyz
−−
= =
−−
và
() 2 0
P xyz
=−+−=
. Lập phương trình đường thẳng d đi qua A, nằm trong (P)
sao cho khoảng cách giữa d và
d
′
lớn nhất?
Lời giải:
Gọi
( )
2 2 ;1 ;A t tt
′
+ −−
là hình chiếu vuông góc của điểm A trên
d
′
Ta có:
(
)
1 2 ;1 ; 1AA t t t
′
+ − −−

và
1
. 4 2 1 10
3
d
AA u t t t t
′
= + +−++= ⇔ =−
 
Suy ra
( )
14 2 1
; ; 1; 4; 2
33 3 3
AA

′
−= −



. Lại có:
(
)
( )
1; 1;1 .
P
n = −

Khi đó
(
)
( )
( )
max
; ; 2;3;5
d
P
d d d u n AA

′′
⇔= =−

  
Suy ra
11
:.
23 5
x yz
d
−−
= =
−
Ví dụ 2: Trong không gian hệ tọa độ
Oxyz
cho hai đường thẳng
11
d:
1 21
xyz−+
= =
−
và
11
d:
22 1
xy z+−
′
= =
−−
.
Lập phương trình đường
∆
đi qua
( )
0;0;0
O
vuông góc với d và cách
d
′
một khoảng lớn nhất?
Lời giải:
Mặt phẳng (P) đi qua
(
)
0;0;0O
và vuông góc với d có VTPT là
( )
( )
1; 2;1 .
d
P
uu= = −
 
Khi đó
( )
dQ⊂
. Gọi
( )
2; 1 2;1Ot t t d
′′
−− − ∈
là hình chiếu vuông góc của O trên
d
′
Ta có:
(
)
2 ; 2t ; 1OO t t t
′
− − −+

1 2 7 10
. 442 10 ; ;
9 9 99
d
OO u t t t t OO
′

′′
⇒ = + + +−= ⇔ =− ⇒ − −


  
Khi đó
( )
( )
( )
1
; max ; 13;12;11 : .
9 13 12 11
d
P
xyz
d d d u OO n

′′
⇔ = = ⇒∆ = =

  
Ví dụ 3: Trong không gian hệ tọa độ
Oxyz
cho điểm
( )
0;1; 1A −
;đường thẳng
1
d:
1 11
x yz−
= =
−−
và
():220Px y z−+=
. Lập phương trình đường
∆
đi qua A song song với (P) sao cho khoảng cách giữa
∆
và d lớn nhất?
Lời giải:
Gọi (Q) là mặt phẳng qua A và song song với
():220Px y z−+=
( )
( )
1; 2; 2 .
Q
n⇒=−

Khi đó ,
( )
dQ⊂
Gọi
( )
1 ; t;A t td
′
+−−∈
là hình chiếu vuông góc của điểm A trên
d
.
Ta có:
( )
1; 1; 1
AA t t t
′
+ −− −+ ⇒

1
. 1 1 11 0
3
AAuttt t
∆
−
′
=++++− = ⇔=
 
Suy ra
( )
2 24 2
; ; 1; 1; 2
333 3
AA
−

′
= −⇒



( )
( )
( )
max
2
; ; 2; 0; 1
3
Q
d d u AA n
∆

′
∆ ⇔= = −

  
.
Khi đó
2
: 1.
1
xt
y
zt
=
∆=
=−−
Ví dụ 4: Trong không gian hệ tọa độ
Oxyz
, gọi d là đường thẳng đi qua
(
)
0; 2;1
A
, song song với mặt
phẳng
( ):2 1 0
P xyz+ ++=
sao cho khoảng cách giữa d và
1
:
1 21
x yz−
∆==
lớn nhất. Đường thẳng d đi
qua điểm nào trong các điểm sau:
A.
( )
1; 9;10 .M
B.
( )
1;9;8.N −−
C.
( )
1;9;10.P −−
D.
( )
1; 9; 8 .Q −
Lời giải:
Gọi (Q) là mặt phẳng qua A và song song với
( ):2 1 0P xyz
+ ++=
( )
( )
2;1;1 .
Q
n⇒=

Khi đó ,
( )
dQ⊂
Gọi
( )
1 ;2t;A tt
′
+ ∈∆
là hình chiếu vuông góc của điểm A trên
∆
Ta có:
( )
1; 2 2; 1AA t t t
′
+ − −⇒

2
. 14 4 10
3
AA u t t t t
∆
′
=++ − +−= ⇔=
 
Suy ra
( )
521 1
; ; 5;2;1
33 3 3
AA
−−

′
= −− ⇒



( )
(
)
(
)
max
1
; ; 1; 7; 9
3
d
Q
d d u AA n

′
∆ ⇔= =− −

  
.
Khi đó
( )
21
d : 1; 9; 8
17 9
xy z
Qd
−−
= = ⇒ −∈
−
. Chọn D.
Bài toán 4: L ập phương trình đường thẳng d đi qua điểm A cho trước, d cắt d
1
và khoảng cách giữa d và
d
2
lớn nhất
Phương pháp giải:
Gọi (P) là mặt phẳng đi qua A và chứa d
1
, suy ra d nằm trong (P). Khi đó quy về bài toán 3!
Ví dụ 1: Cho điểm
(
)
0; 1; 2A −
và đường thẳng
12
d:
11 1
x yz+−
= =
−
.
Lập phương trình đường
∆
đi qua A cắt d sao cho
a) Khoảng cách từ B(2;1;1) đến đường thẳng
∆
là lớn nhất.
b) Khoảng cách giữa
∆
và
5
d:
1 21
x yz
−
′
= =
−
là lớn nhất.
Lời giải:
Đường thẳng d đi qua điểm
( )
1; 0; 2M −
có VTCP là
( )
1;1; 1
d
u = −

, ta có:
( )
1;1; 0AM = −

Gọi (P) là mặt phẳng qua A và
( )
dP⇒∆⊂
.
Ta có:
(
)
( )
; ; 1;1; 2
d
P
n u AM

= =

  
và
( )
2; 2; 1AB = −

.
a)
( )
( )
( )
max
B; ; 5 1; 1; 0 1 .
2
P
xt
d u n AB y t
z
∆
=

∆ ⇔ = =− − ⇒∆ =− −

=
  
b) Gọi
(
)
5 2 ; 2t;
A tt
′
+−
là hình chiếu vuông góc của A trên
d
′
.
Ta có:
( )
5 2 ; 2 1; 2AA t t t
′
+ −+ − ⇒

2
. 4 10 4 2 2 0
3
d
AA u t t t t
′
′
= + + − +− = ⇔=−
 
Suy ra
( )
11 7 8 1
; ; 11; 7; 8
333 3
AA
−

′
= −



.
Khi đó
( )
( )
( )
max
2 12
; ; 11; 15;2 : .
3 11 15 2
P
xy z
d d u AA n
∆
+−

′′
∆ ⇔ = = − ⇒∆ = =

−
  
Trong không gian hệ tọa độ
Oxyz
, phương trình đường thẳng d đi qua
( )
0; 1; 2A −
, cắt đường
thẳng
1
12
d:
21 1
x yz+−
= =
−
, sao cho khoảng cách giữa d và
2
5
d:
2 21
x yz
−
= =
−
lớn nhất có một véc tơ chỉ
phương là:
A.
( )
29; 41;4 .
d
u = −

B.
( )
29; 41; 4 .
d
u = −−

C.
( )
14; 20; 2 .
d
u = −

D.
( )
14; 20; 2 .
d
u = −−

Lời giải:
Đường thẳng d
1
đi qua điểm
( )
1; 0; 2B
−
có VTCP là
(
) (
)
1
2;1; 1 1;1; 0
u AB
= −⇒ =−

Gọi
( )
( )
( )
( ) ( )
;1 1
; 1;1; 3
P
P Ad n AB u d P

= ⇒ = =− ⇒⊂

 
.
Gọi
( )
2
2 5 ; 2 t;A t td
′
+− ∈
là hình chiếu vuông góc của A trên
2
d
ta có:
(
)
2
2
52;21; 2 . 41042 20
3
d
AA t t t AA u t t t t
′′
= + − + − ⇒ = + + − +− = ⇔=−
  
Suy ra
( )
( )
( )
2
max
11 7 8 1
; ; d; ; 29; 41;4
333 3
d
P
AA d d u AA n
−


′′
⇒ ⇔= = −



   
. Chọn A.
Ví dụ 2: Trong không gian hệ tọa độ
Oxyz
, phương trình đường thẳng d đi qua
( )
2; 1; 2A −
, cắt đường
thẳng
1
111
d:
21 1
xyz−+−
= =
−
, sao cho khoảng cách giữa d và
2
1
d:
2 23
x yz+
= =
−−
lớn nhất có một véc tơ
chỉ phương là:
A.
( )
33;8;25 .
d
u =

B.
( )
43; 8; 25 .
d
u = −−

C.
( )
2;1;1 .
d
u =

D.
( )
41;68; 27 .
d
u = −

Lời giải:
Đường thẳng d
1
đi qua điểm
( )
1; 1;1B −−
có VTCP là
( )
(
)
1
2;1;1 1; 0; 1
u AB= ⇒ =−−

Gọi
( ) ( )
( )
( )
(
)
11
; ; 1; 1; 1
P
P A d n AB u d P

= ⇒ = = −− ⇒ ⊂

 
.
Gọi
( )
2
1 ;2;3A tttd
′
−+ − − ∈
là hình chiếu vuông góc của A trên
2
d
ta có:
( )
2
1
3;2 1;3 2 . 3 4 2 9 6 0 .
14
d
AA t t t AA u t t t t
′′
= − − +− − ⇒ =−+ −+ += ⇔=−
  
(
)
( )
( )
( )
2
max
43 8 25 1 1
; ; 43;16; 25 d; ; 41;68; 27 .
14 7 14 14 14
d
P
AA d d u AA n
−−


′′
⇒ = = − −⇒ ⇔= = −



   
Chọn D.
Dạng 5: Bài toán tìm điểm M thuộc đường thẳng có yếu tố cực trị
Phương pháp giải:
Tham số hóa điểm M theo phương trình đường thẳng.
Biến đổi giả thiết về dạng
( )
y ft=
và tìm giá trị lớn nhất, nhỏ nhất của hàm số
( )
y ft
=
.
Chú ý:
Tam thức bậc hai:
(
)
2
0
y ax bx c a= ++ ≠
có đỉnh
;.
24
b
I
aa
− −∆



Bất đẳng thức véc tơ: Cho 2 véc tơ
( )
;u ab=
và
( )
;v cd=
ta có:
u v uv+≥+

Khi đó
( ) ( )
22
22 2 2
a b c d ac bd++ + ≥ + ++
dấu bằng xảy ra
.
ab
cd
⇔=
Ví dụ 1: Trong không gian hệ tọa độ
Oxyz
cho đường thẳng
31
d:
112
xy z−+
= =
−
và hai điểm
( )
2; 1;1A −
;
( )
0;1; 2B −
. Tìm tọa độ điểm M thuộc đường thẳng d sao cho tam giác ABM có diện tích nhỏ nhất.
Lời giải:
Đường thẳng d có phương trình tham số
:3
12
xt
dy t
zt
=
= −
=−+
Gọi M là điểm cần tìm. Do nếu M thuộc d thì M nên
( )
;3 ; 1 2Mt t t− −+
.
Diện tích tam giác M được tính bởi
1
S= ;
2
AM BM


 
trong đó
( )
( )
2;4 ;2 2
2; 2; 3
AM t t t
AB
=−−−
=−−


Do đó
( ) ( ) ( )
22
11 1
, 8 ; 2; 4 8 2 16
22 2
ABM
AM AB t t t tS

= − − −− = + + + +

=
 
(
)
11
2 5 34 34.
22
t= ++ ≥
Vậy
( )
34
minS 5 5;8; 11 .
2
tM= =−⇒ − −
Oxyz
( ) ( ) ( )
1; 0; 1 ; 0; 2; 3 ; 1;1;1A BC−−
11
d:
1 22
xyz
+−
= =
−
Tìm điểm M trên d sao cho:
a)
222
24MA MB MC+−
đạt giá trị lớn nhất?
b)
min
AM BC+
 
đạt giá trị nhỏ nhất.
Lời giải:
a) Gọi
( )
1 ;1 2 ;2M t tt d−+ − ∈
và I là điểm thỏa mãn
( )
2 4 0 5; 0; 1IA IB IC I+ − =⇒− −
  
Biến đổi
2222222
24 24MA MB MC MI IA MB MC+−=−++−
lớn nhất
2
MI⇔
nhỏ nhất
Lại có:
( ) ( ) (
)
222
22
4 21 21 9 818MI t t t t t=++−++=++
nhỏ nhất
4 13 17 8
;; .
9 7 99
tM
−−

⇔=− ⇒


b) Ta có:
( ) ( )
2;1 2 ; 2 1 ; 1; 1; 2AM t t t BC− − + =−−−
 
Khi đó
( ) ( ) ( )
22
22
min
3; 2 ;2 1 3 4 2 1 9 10 10AM BC t t t t t t t t
+ = −− − = − + + − = − +
 
nhỏ nhất
5 13 1 19
;; .
2 9 9 99
b
tM
a
− −−

⇔= = ⇒


Ví dụ 3: Trong không gian hệ tọa độ
Oxyz
cho hai điểm
( ) ( )
0;0;3 ; 0;3;3AB
và đường thẳng
d:
111
xyz
= =
Tìm điểm M trên d sao cho:
a)
22
2MA MB+
đạt giá trị nhỏ nhất
b)
MA MB+
đạt giá trị nhỏ nhất.
Lời giải:
a) Gọi
( )
;;M ttt
ta có:
(
)
2
2 2 22 2
2 2 ( 3) 2 2 3 9 30 45
MA MB t t t t t t

+ = +− + + − = − +

đạt giá trị nhỏ nhất
5 555
;; .
2 3 333
b
tM
a
−

= = ⇒


b) Ta có:
( ) ( ) ( ) ( )
( )
2 2 22
22
2 3 23 3 12 22MA MB t t t t t t+ == +− + + − = − ++ − +
( ) ( )
( )
( )
( )
2
22 2
3 1 2 2 2 3. 1 2 2 2 3 3.t t tt= −++ −+≥ −+−+ + =
Dấu bằng xảy ra
1 3 333
1 ;; .
2 2 222
t
tM
t
−

⇔ =⇔= ⇒

−

Ví dụ 4: Trong không gian hệ tọa độ
Oxyz
, gọi là điểm thuộc
21
d:
1 12
x yz−+
= =
−
sao cho
2 22
32A a bc=+−
nhỏ nhất. Khi đó độ dài đoạn thẳng OM là.
A.
87.OM
=
B.
93.OM =
C.
41.
OM =
D.
3 3.
OM =
Lời giải:
Gọi
( )
M 2 ; 1 ;2t tt− −−
khi đó
( ) ( )
22
2 22 2
3 3 32214
a bc t t t+ −= − + + −
(
)
2
2
8 14 4 2 2
tt t= − + = − − ≥−
. Do đó
min
2A = −
khi
(
)
4 2; 5;8tM
=⇒ −−
Khi đó
93
OM =
. Chọn B.
Trong không gian hệ tọa độ
Oxyz
cho ba điểm
( ) ( )
(
) (
)
1;1; 6 ; 3; 2; 4 ; 1; 2; 1 2; 2; 0A B CD
− −−− − −
.
Gọi
M(a;b;c)
làm điểm thuộc đường thẳng CD sao cho tam giác ABM có chu vi nhỏ nhấ
S abc
=++
.
A.
S 1.= −
B.
S 1.=
C.
S 2.= −
D.
S 2.=
Lời giải:
Ta có:
( )
1; 4;1CD −

. Phương trình đường thẳng CD là:
2
: 2 4.
xt
CD y t
zt
= +
=−−
=
Vì
M CD
∈
nên
( )
2 ; 2 4;M t tt+ −−
.
Chu vi tam giác MAB là:
P AB MA MB=++
Vì A,B cố định nên AB không đổi.
Ta có:
( ) ( ) ( )
( ) ( ) ( )
2 2 2 22 2
3 43 6 5 4 4P AB t t t t t t= + + + + +− + + + ++
=
22
22
1 27 1 73 27 73
18 18 18 18 18 41 18 18
22 22 22
tt tt t t
 
+++ ++= + ++ + +≥ +
 
 
Dấu = xảy ra
1 31 3 1
;0; 0 1
2 22 2 2
tM S

⇔=− ⇒ − ⇒ = +− =


. Chọn B.
Trong không gian hệ tọa độ
Oxyz
cho hai điểm
( ) ( )
1; 3; 2 ; 1;1; 4AB−−
và đường thẳng D có
phương trình
12
2 12
xy z++
= =
−
. Gọi M là điểm thuộc đường thẳng d sao cho chu vi tam giác MAB nhỏ
nhất. Khi đó độ dài OM là.
A.
3.OM =
B.
3.OM =
C.
2.OM =
D.
5.OM =
Lời giải:
Gọi
( )
1 2 ; 2 ;2M t tt−+ −−
ta có:
ABC
C
nhỏ nhất
P MA MB⇔= +
nhỏ nhất.
Khi đó
( ) ( )
( ) ( ) ( )
2 2 22 2
2
4 5 22 22 3 24P tt t t t t= ++ + + + − ++ + −
( )
( )
( )
( )
22
22
22
9 18 29 9 18 29 3 1 2 5 1 3 2 5tt tt t t= +++ −+= ++ + − +
Trong mặt phẳng tọa độ gọi
( ) ( )
3 1;2 5 ; 1 3 ;2 5 ;ut v t=+=−

Ta có:
( )
2
2
2 45u v uv P+ ≥+⇒≥ +

Dấu bằng xảy ra
(
)
31
1 0 1; 2; 0
13
t
tM
t
+
⇔ =⇔=⇒ −−
−
do đó
5OM =
. Chọn D.
Ví dụ 7: Trong không gian hệ tọa độ
Oxyz
, cho hai đường thẳng
1
1
:
2 11
xy z
−
∆= =
−
và
2
12
:
121
x yz
−+
∆==
.
Một mặt phẳng (P) vuông góc với
1
∆
, cắt trục
Oz
tại A và cắt
2
∆
tại B. Tìm độ dài nhỏ nhất của đoạn
AB.
A.
2 30
5
. B.
2 31
.
5
C.
6
.
5
D.
24
.
5
Lời giải:
Gọi
(
)
0;0;Aa
và
(
)
1; 2 ; 2B b bb+−
suy ra
(
)
1; 2 ; 2
AB b b b a
= + −−

.
Vì
( )
AB P⊂
và vuông góc với
( )
( )
( )
1
1
. 0 2 1 2 20 .AB u b b b a a b
∆
∆⇒ =⇔ + − +−−=⇔ =
 
Khi đó
( ) ( )
2
22
1; 2 ; 2 1 4 4 5 2 5AB a a AB AB a a a a
= + −⇒ = = + + += + +
 
2
min
1 24 24 2 30 2 30
5
55 5 5 5
a AB

= + +≥ = ⇒ =


Vậy độ dài nhỏ nhất của đoạn AB là
2 30
5
. Chọn A.
Dạng 6: Một số bài toán cực trị khoảng cách liên quan đến mặt cầu
Oxyz
( ) ( ) ( ) ( )
0;1;1 ; 0; 0; 1 ; 1; 2; 1 1; 2; 3AB C D− − −−−
mặt cầu (S) có phương trình
( )
(
)
22
2
1 14
x yz− + ++ =
. Tìm điểm D trên mặt phẳng (S) sao cho thể tích tứ
diện ABCD lớn nhất.
Lời giải:
Mặt cầu (S) có tâm
( )
1; 0; 1I −
và bán kính R = 2.
Ta có:
( )
( )
1
;.
3
ABCD ABC
V d D ABC S
=
lớn nhất
( )
( )
;d D ABC⇔
lớn nhất
Gọi
12
DD
là đường kính của mặt cầu (S) và vuông góc với mặt phẳng
( )
ABC
Khi đó
( )
( )
max
;d D ABC D⇔⇔
trùng với 1 trong 2 điểm
1
D
hoặc
2
D
Đường thẳng
12
DD
qua
( )
1; 0; 1I −
và có VTCP là
( )
( )
; 2; 2; 1
ABC
n n AB AC

= = =−−

  
Phương trình mặt phẳng
( )
:2 2 1 0AB xyC z− ++=
.
Suy ra
12
12
:2
1
xt
yt
t
DD
z
= +
= −
=−+
, tọa độ
12
;DD
là nghiệm của hệ phương trình
( )
( )
2
1
12 1
22
12
2
2
741 145
3
: ;; ; ;;
1
2
333 333
3
1 14
xt
t
D
yt
DD
zt
t
x
D
yz
= +
=
= −

⇒ ⇒ −− −−−

=−+
−

=
− + ++ =
Do
( )
( )
( )
( )
12
741
; ; ;;
333
d D ABC d D ABC D

> ⇒ −−


là điểm cần tìm.
Ví dụ 2: Trong không gian hệ tọa độ
Oxyz
cho điểm
( )
1; 2; 3A −
và mặt phẳng
(P) : 2 x 2 y z 9 0
+ −+ =
.
Đường thẳng đi qua A và vuông góc với mặt phẳng
(Q) :3x 4 y 4z 5 0+ − +=
cắt mặt phẳng
(
)
P
tại B. Điểm
M nằm trong mặt phẳng
( )
P
sao cho M luôn nhìn đoạn AB dưới một góc vuông và độ dài MB lớn nhất. Độ
dài MB là:
A.
5.MB =
B.
5
.
2
MB =
C.
41
.
2
MB =
D.
41.
MB =
Lời giải:
Đường thẳng d đi qua
( )
1; 2; 3A −
và vuông góc
(Q)
có phương trình là
13
24.
34
xt
yt
zt
= +
= +
=−−
Vì
( ) (
) ( )
1 3 ;2 4 ; 3 4Bd P B t t t P= ∩ ⇒ + + −− ∈
suy ra
( )
1 2; 2;1 .tB=−⇒ − −
Ta có
( )
MP
M
MA MB
∈
⇒
⊥
thuộc đường tròn giao tuyến của
( )
P
và mặt cầu
( )
S
(tâm I, đường kính AB).
Phương trình mặt cầu
( )
S
là
( )
2
2
2
1 41
1
24
x yz

+ +++ =


và
( )
( )
1
2. 2.0 1 9
2
;3
3
dI P

− + ++


= =
.
Khi đó
22
5
2
BK IB d= −=
, với K là tâm đường tròn giao tuyến của
( )
P
và
( )
S
.
Để MB lớn nhất
⇔
MB là đường kính đường tròn giao tuyến
25MB BK
⇒= =
. Chọn A.
Oxyz
( )
1; 2; 3A −
(P) : 2 x 2 y z 9 0+ −+ =
Đường thẳng d đi qua A và có véc tơ chỉ phương
( )
3; 4; 4u = −
cắt
( )
P
tại điểm B. Điểm M thay đổi trong
( )
P
sao cho M luôn nhìn đoạn AB dưới góc
90°
. Khi độ dài MB lớn nhất, đường thẳng MB đi qua điểm nào
trong các điểm sau?
( )
3; 2; 7 .J −
(
)
3; 0;15 .
K
( )
2; 1; 3 .H −−
(
)
1; 2; 3 .
I
−−
Lời giải:
Phương trình đường thẳng
123
:
34 4
xy z
d
−−+
= =
−
. Vì
( )
3 1; 4 2; 4 3 .Bd Bb b b∈⇒ + +− −
Mà
( )
Bd P= ∩
suy ra
( ) ( ) (
)
2 3 1 2 4 2 4 3 9 0 1 2; 2;1 .b bb b B+ + + + + + = ⇔ =−⇒ − −
Gọi là hình chiếu của A trên
( )
P
( )
123
: 3;2;1.
22 1
xy z
AA A
−−+
′′
⇒ = = ⇒ −−−
−
Theo bài ra, ta có
222 22222 2
.MA MB AB MB AB MA AB AA A B
′′
+=⇔=−≤−=
Độ dài MB lớn nhất khi
( )
2
: 2 1; 2; 3
12
xt
M A MB y I MB
zt
=−+
′
≡ ⇒ =− ⇒ −− ∈
= +
. Chọn D.
Oxyz
( )
1
S
( )
2;1;1I
(
)
2
S
có tâm
(2;1; 5)
J
bán kính bằng 2.
(
)
P
là mặt phẳng thay đổi tiếp xúc với hai mặt cầu
(
) ( )
12
,
SS
. Đặt
M, m lần lượt là giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất của khoảng cách từ điểm O đến
( )
P
. Giá trị M + m bằng
A. 8. B.
8 3.
C. 9 D.
15.
Lời giải:
Do
12
4IJ R R=>+
nên 2 mặt cầu cắt nhau.
Giả sử
IJ
cắt
( )
P
tại M ta có
2
1
2
R
MJ
MI R
= = ⇒
J là trung điểm của MI
Suy ra
( )
2;1; 9
M
. Khi đó
( ) ( ) ( ) ( )
( )
222
: 2 1 90 0Pax by cz abc− + −+ − = + + >
Mặt khác
( )
( )
222 222
82
;4 4 1
cc
dI P
abc abc
=⇔=⇔=
++ ++
Do đó
0c ≠
chọn
22
13c ab=⇒+=
Đặt
( )
( )
222
2 3 sin 3 cot 9
2929
3 sin ; 3 cot ;
22
tt
ab ab
a tb t d O P
abc
++
++ ++
==⇒= = =
++
Mặt khác
0
9 15 15 9
12 3 2 3 sin 3 cot 12 3 9.
22
t t d Mm
−+
− +≤ + ≤ +⇒ ≤ ≤ ⇒ + =
Chọn C.
Oxyz
(P) : x 2 y 2z 3 0− + −=
và mặt cầu
( )
222
:x y z 2x 4y 2z 5 0S + + + − − +=
. Giả sử điểm
( )
M P∈
và
( )
NS∈
sao cho
MN

cùng phương với véc tơ
( )
1; 0;1u
và khoảng cách giữa M và N lớn nhất. Tính MN.
A.
3.MN =
B.
1 2 2.MN = +
C.
3 2.MN =
D.
14.MN =
Lời giải:
Ta có:
(P) : x 2 y 2z 3 0− + −=
và
( ) ( ) ( ) ( )
2 22
:x1 y 2 z1 1
S + +− +− =
Gọi
(
)
( )
(
)
( )
( )
12
1
1;0;1 sin ; cos ; ; 45
2. 3 2
MN P
MN k MN P u n MN P
+
=⇒ = ==⇒=°
  
Gọi H là hình chiếu của M trên
( )
P
khi đó
sin 45MN MH°=
Do đó
2MN MH=
lớn nhất
( )
(
)
max
d ; 213MH I P R⇔ = + = +=
Suy ra
max
32MN =
. Chọn C.
Oxyz
(P) : x y z 3 0+−− =
( ) ( )
1;1;1 ; 3; 3; 3AB−−−
. Mặt cầu
( )
S
đi qua hai điểm A, B và tiếp xúc với
( )
P
tại điểm C. Biết rằng C luôn
thuộc đường tròn cố định. Tính bán kính đường tròn đó.
A.
4.R =
B.
6.R
=
C.
2 33
.
3
R =
D.
2 11
.
3
R
=
Lời giải:
Phương trình đường thẳng AB là:
.
xt
yt
zt
=
=
=
Suy ra
( )
3; 3; 3M
là giao điểm của AB và mặt phẳng
( )
P
khi đó MC là tiếp tuyến của mặt cầu
(
)
S
.
Theo tính chất phương tích ta có:
22
. 2 3.6 3 36MA MB MC MC=⇒= =
Do đó tập hợp điểm C là đường tròn tâm
( )
3; 3; 3M
bán kính
6.R =
. Chọn B.
Oxyz
(P) : x 2 y 2z 18 0
+++=
chuyển trên mặt phẳng
( )
P
; N là điểm nằm trên tia OM sao cho
. 24OM ON =
 
. Tìm giá trị nhỏ nhất của
khoảng cách từ N đến mặt phẳng
( )
P
.
A.
Min
(
)
, 6.dN P
=


B.
Min
( )
,4dN P =


.
C.
Min
( )
,2dN P =


. D.
Min
( )
,0dN P =


.
Lời giải:
Gọi
( )
a; ;N bc
thì
222
ON abc= ++
Nên
( )
222 222
222
24 24 24
. a; ;OM OM ON b c
abc abc
abc
= ⇒= =
++ ++
++
 
Lại có
(
)
(
) ( ) ( )
222 222 222
22
24 18 0
a bc
MP
abc abc abc


∈ ⇒ + + +=
++ ++ ++


(
)
222 2 22
488 488
0 : 0;
333 333
abc x yz
abc N Sx yz⇔+++ + + =⇒∈ +++ + + =
244
;; ; 2
333
IR
−−−

⇒=


. Khi đó
( )
( )
( )
( )
min
; ;2dN P dN P R= −=
. Chọn C.
Ví dụ 8: Cho mặt cầu
( ) ( ) ( ) ( )
222
:x 2 y1 z 3 9S −+++−=
. Điểm
( )
1; 0;1M
di động trên
(
)
S
. Tìm giá trị
nhỏ nhất của biểu thức
2 2 16 .P x yz= + −+
A. 6. B. 3. C. 24. D. 2.
Lời giải:
Mặt cầu
( )
S
có tâm
( )
2; 1; 3I −
, bán kính R = 3. Xét mặt phẳng
(
)
: 2 2 16 0P x yz
+ −+ =
Đường thẳng
∆
qua I và vuông góc với
( )
P
có phương trình
2 2, 1 2, 3x ty tz t= + =−+ = −
Cho
( )
S∆∩ ⇒∆
và
( )
S
cắt nhau tại 2 điểm:
( ) ( )
0; 3; 4 ; 4;1; 2 .AB−
Ta có
( )
( )
( )
( )
A, 2, , 8d P dB P= =
Lấy
( ) (
) ( )
( )
2 2 16
1
;; ;
33
x yz
M xyz S d M P P
+ −+
∈⇒ = =
Ta có:
(
)
(
)
(
)
(
)
( )
(
)
A; M; ; 2 8 6 24
3
P
d Pd PdBP P
≤ ≤ ⇔≤ ≤⇔≤ ≤
.
Vậy
min
6P =
khi
0, 3, 4xy z
= =−=
. Chọn A.
Trong không gian hệ tọa độ
Oxyz
, cho ba điểm
( ) ( ) ( )
0;1;1 , 3; 0; 1 ,C 0; 21; 19AB−−
và mặt cầu
( )
( ) ( ) ( )
222
:x1 y1 z1 1S −+−+−=
.
( )
a;b;cM
là điểm thuộc mặt cầu
( )
S
sao cho biểu thức
2 22
32T MA MB MC=++
đạt giá trị nhỏ nhất. Tính tổng a + b + c.
A.
0.abc++=
B.
12.abc++=
C.
12
.
5
abc++=
D.
14
.
5
abc
++=
Lời giải:
Gọi
( )
;;I xyz
là điểm thỏa mãn
32 0IA IB IC+ +=
  
Khi đó:
( ) ( ) ( )
( ) ( ) ( )
( ) ( ) ( )
( )
1 11
1 11
111
30 23 0 0
3 1 2 0 21 0 1; 4; 3
3 1 2 1 19 0
x xx
y yy I
zzz
−+ −+−=
−+ −+−= ⇒ −
−+−−+−−=
Ta có:
2 22
2 22
32 32T MA MB MC MA MB MC=++=++
  
( ) ( ) ( )
( )
2 22
2 2 22
3 2 6 232 3 2T MI IA MI IB MC IC MI MI IA IB IC IA IB IC
⇒= + + + + + = + + + + + +
         
2 2 22
6 32MI IA IB IC
= +++
nhỏ nhất
⇔
MI nhỏ nhất.
Mặt cầu
( )
S
có tâm
( )
1;1;1K
1
: 13
14
x
Iy t
zt
=
⇒=+
= −
. Cho
( )
1
2
81
1; ;
55
29
1; ;
55
M
KI S
M



∩⇒



Tính
12 1
4; 6MI MI M= = ⇒
là điểm thỏa mãn yêu cầu nên
14
.
5
abc++=
Chọn D.
Ví dụ 10: Trong không gian hệ tọa độ
Oxyz
, cho các điểm
( ) ( ) ( )
a;0;0 , 0;b;0 ,C 0;0;cAB
với
a 4, b 5, c 6
≥≥≥
và mặt cầu
( )
S
có bán kính bằng
3 10
2
ngoại tiếp tứ diện OABC. Khi tổng
OA OB OC++
đạt giá trị nhỏ nhất thì mặt cầu
( )
S
tiếp xúc với mặt phẳng nào trong các mặt phẳng sau
đây?
A.
2 2 2 3 2 2 0.xyz+ + +− =
B.
2 2 2 6 32 0xy z+ − ++ =
.
C.
2 2 2 3 2 2 0.
xyz
+ − ++ =
D.
2 2 2 7 2 2 0.x yz+ + +− =
Lời giải:
Bán kính mặt cầu ngoại tiếp tứ diện
.O ABC
là
222
222
3 10
90.
22
abc
R abc
++
= = ⇔++=
Ta có
P OA OB OC a b c= + + =++
. Đặt
4 0, 5 0, 6 0.ma nb pc=−≥ =−≥ =−≥
Khi đó
( ) (
) ( )
22 2
222 22 2
4 5 6 8 10 12 77 90.
abc m n p mn p m n p++= + ++ ++ = ++ + + + +=
(
) ( ) ( )
2
22 2
12 8 10 12 2 2 .T mnp mnp m n p m n p mnnp pm mn= ++ + ++ = + + + + + + + + + +
Vì
22 2
8 10 12 13mnp m n p++ + + + =
và
,, 0mn p≥
nên
( ) ( )
2
12 13 0.mnp mn p++ + ++ − ≥
{
}
min
1 16 16.m n p a b c OA OB OC⇔ ++ ≥⇔ ++≥ ⇒ + + =
Dấu “ = ” xảy ra
4, 5, 7
abc⇔= = =
.
Tâm của mặt cầu
( )
S
là
( )
( )
5 7 3 10
;; 2;; ; .
222 22 2
D
abc
I I dI P

⇒⇒ =


Chọn D.
Dạng 7: Bài toán cực trị liên quan đến góc
Phương pháp đại số
• Gọi véc tơ pháp tuyến hoặc véc tơ chỉ phương của mặt phẳng (hoặc đường thẳng) cần lập là
( )
; ;cab
trong đó
222
0abc++>
.
• Thiết lập một phương trình quy ẩn (a theo b,c hoặc ngược lại) từ một dữ kiện về mặt phẳng chứa
đường, song song hoặc vuông góc. Giả sử phương trình thu gọn ẩn là
( )
af;.bc=
• Thiết lập phương trình về góc, thay
(
)
af;.bc=
vào ta được một phương trình hai ẩn b,c.
Chú ý:
• Góc giữa hai đường thẳng
( )
( )
12
12 12
12
.
cos ; cos ;
.
uu
dd uu
uu
= =



• Góc giữa hai mặt phẳng
(
)
( )
( )
(
)
12
2 12
1
12
.
cos ; P cos ;
.
nn
P nn
nn
= =



• Góc giữa đường thẳng và mặt phẳng
( )
( )
(
)
.
sin d; P cos ;
.
Pd
Pd
Pd
nu
nu
nu
= =
 
 
 
• Ta biết rằng hàm
sin
ϕ
đồng biến khi
0 90
ϕ
<< °
, ngược lại hàm
cos
ϕ
nghịch biến .
Vậy khi hàm xét max, min là hàm sin thì góc lớn ứng với hàm max,, góc nhỏ ứng với hàm nhỏ. Còn
khi hàm xét max, min là hàm cosin thì ngược lại, đề bài yêu cầu tìm góc lớn thì hàm phải đạt min, góc
nhỏ thì hàm đạt max.
Phương pháp hình học
Bài toán 1: Lập phương trình mặt phẳng
( )
Q
chứa
∆
sao cho mặt phẳng
( )
Q
tạo với mặt phẳng
( )
P
cho trước một góc nhỏ nhất (hoặc tạo với đường thẳng d cho trước một góc lớn nhất)
Phương pháp giải:
- TH1:
( ) ( )
(
)
min
;PQ
Gọi
( )
( ) ( )
;A Pd P Q=∆∩ = ∩
với
(
)
Q
là mặt phẳng
( )
IAK
trong hình vẽ.
Lấy
;
I AI∈∆⇒
cố định, dựng
(
) ( )
(
)
;.IH d P Q IKH
ϕ
⊥⇒ = =
Do
min
sin
IH IH
IA IK
IK IA
ϕϕ
≥⇒ = ≥ ⇒
khi
KA≡
tức là
( )
;
Qd
d P n uu
∆

∆⊥ ⇔∆⊥ ⇒ =

  
Mặt khác
( )
(
)
(
)
;
d
P
IA d d
u un
dP dP
∆
⊥ ∆⊥



⇔ ⇒=


⊂⊂


  
Suy ra
( ) (
)
(
)
;
PQ
nhỏ nhất
⇔∆⊥
giao tuyến d của
( )
P
và
( )
Q
( ) ( )
;;
QP
n u un
∆∆


⇔=


   
-TH2:
( )
(
)
max
;dQ
⇔
( )
;;
d
Q
n u uu
∆∆


=


   
Tổng kết:
( ) ( )
(
)
( ) ( )
( )
(
)
( )
min
max
; ;;
; ;;
QP
d
Q
P Q n u un
Qd n u uu
∆∆
∆∆


⇔=




⇔=


   
   
Ví dụ 1: Cho
( )
22 21
: ; : ; : 2 2 30
1 2 1 2 12
xy zxyz
d d Qx y z
++ +−
′
= = = = + + −=
−−
Lập chứa d sao cho
a) Góc giữa
( )
P
và
( )
Q
nhỏ nhất.
b) Góc giữa
( )
P
và
d
′
lớn nhất.
Lời giải:
a) Ta có:
( )
1; 2; 1
d
u = −

và
(
)
( )
1;2;2
Q
n =

. Đường thẳng d đi qua
( )
1; 2; 0 .M −
( ) ( )
(
)
( ) ( )
( ) ( )
min
; ; ; 3; 6; 15 3 1; 2;5
dd
PQ
P Q n u un


⇔ = =−−− =−


   
Mặt phẳng
(
)
P
đi qua điểm M và có véc tơ pháp tuyến
( )
1; 2; 5n =
có phương trình là:
(
)
: 2 5 30Px y z+ + +=
.
b) Ta có:
( )
2; 1; 2 .
d
u
′
= −

Để
(
)
(
)
( )
( ) ( )
max
; ; ; 14; 2; 10 2 7; 1;5
d dd
P
Pd n u uu
′


′
⇔ = =− −=− −


   
Mặt phẳng
( )
P
đi qua điểm M và có véc tơ pháp tuyến
( )
7; 1; 5n = −
Phương trình mặt phẳng
(
)
:7 5 9 0P xy z−+ −=
.
Ví dụ 2: Trong không gian với hệ tọa độ
Oxyz
cho mặt phẳng
(P) : 2 x y 2 z 2 0−− − =
và đường thẳng
12
:
12 1
xy z
+−
∆= =
−
. Gọi
( )
Q
là mặt phẳng chứa
∆
và tạo với
( )
P
một góc nhỏ nhất. Khoảng cách từ
gốc tọa độ O đến mặt phẳng
( )
Q
bằng
A.
3.
B.
2
.
3
C.
5.
D. 1.
Lời giải:
Ta có:
( )
( ) ( )
2; 1; 2 ; 1; 2;1
P
nu
∆
= −− −
 
và đường thẳng
∆
đi qua
( )
0; 1; 2 .A −
( )
(
)
(
)
;
PQ
nhỏ nhất
( ) ( )
;;
QP
n u un
∆∆


⇔=


   
Ta có:
( )
( )
; 3 1; 0;1
d
P
u un
∆

= = −

  
suy ra
( )
(
)
; 2 1;1; 1
d
Q
n uu
∆

= =−−

  
Khi đó
( )
Q
đi qua
( )
0; 1; 2A
−
và
(
)
1;1; 1
n
= −
( ) ( )
( )
: 3 0 ; 3.Q x y z dO Q+−+=⇒ =
Chọn A.
Ví dụ 3: Trong không gian với hệ tọa độ
Oxyz
cho mặt phẳng
(P) : 2 x 2 y z 1 0
− −+=
và đường thẳng
1
:
1 12
x yz−
∆==
−−
. Gọi
( )
Q
là mặt phẳng chứa
∆
và tạo với
( )
P
một góc nhỏ nhất. Tính cosin góc
ϕ
giữa 2 mặt phẳng
(
)
P
và
(
)
Q
khi đó:
A.
1
cos .
3
ϕ
=
B.
3
cos .
3
ϕ
=
C.
2
cos .
2
ϕ
=
D.
1
cos .
2
ϕ
=
Lời giải:
Ta có:
( )
( )
( )
1;1;2; 2;2;1
P
un
∆
= −− −−
 
và đường thẳng
∆
đi qua
( )
1;0;0 .M
Để
( )
( )
(
)
( ) ( )
(
) (
)
min
; ; ; 6; 6; 6 6 1; 1;1 .
QP
P Q n u un
∆∆


⇔ = =− −=− −


   
Suy ra
2.1 2 1
3
cos
3
4 4 1. 3
ϕ
+−
= =
++
. Chọn B.
Ví dụ 4: Trong không gian với hệ tọa độ
Oxyz
cho mặt phẳng
(P) : x 2 y z 3 0+ −+ =
và đường thẳng
113
d:
211
xyz++−
= =
. Mặt phẳng
( )
Q
chứa đường thẳng d và tạo với mặt phẳng
(
)
P
một góc nhỏ
nhất. Khoảng cách từ O đến
(
)
Q
bằng:
A.
4 2.
B.
2.
C.
2.
D.
2 2.
Lời giải:
Ta có:
( )
( )
( )
2;1;1 ; 1; 2; 1
d
P
un= −
 
và đường thẳng
∆
đi qua
( )
1; 1; 3 .M −−
( )
( )
(
)
( )
( )
(
) (
)
min
; ; ; 0; 9;9 9 0;1; 1 .
dd
QP
P Q n u un


⇔= =−=− −


   
Phương trình mặt phẳng
( )
P
cần tìm đi qua điểm
( )
1; 1; 3 .M −−
và có véc tơ pháp tuyến
( )
( )
0;1; 1
Q
n = −
Suy ra
( ) ( )
4
: 4 0 ; 2 2.
2
P y z d OQ−+=⇒ = =
Chọn D.
Ví dụ 5: Trong không gian với hệ tọa độ
Oxyz
, cho đường thẳng
12
d:
1 12
xz z−+
= =
−
. Gọi
( )
P
là mặt
phẳng chứa d và tạo với trục Oy một góc lớn nhất. Mặt phẳng
( )
P
đi qua điểm nào trong các điểm sau:
A.
( )
A 6; 3; 0 .−
B.
( )
2; 3; 0 .B −
C.
( )
2;1; 1 .C −
D.
( )
2;1;1 .D
Lời giải:
Ta có:
( ) ( )
1;1; 2 ; 0;1; 0
d Oy
uu
= −
 
và đường thẳng d đi qua
( )
1; 2; 0 .M −
Để
( )
(
)
( )
( )
( )
max
; Oy ; ; 1; 5; 2 1 1; 5; 2 .
d d Oy
P
P n u uu


⇔ = =−− =− −


   
Mặt phẳng
( )
P
đi qua điểm M và có véc tơ pháp tuyến
(
)
1; 5; 2
n
= −
Phương trình mặt phẳng
( )
: 5 2 90Pxyz+ − +=
.
Do đó
( )
P
đi qua điểm
( )
A 6; 3; 0 .−
Chọn A.
Ví dụ 6: Trong không gian với hệ tọa độ
Oxyz
, cho hai điểm
(
) (
)
A 1; 2; 1 ; 1;1; 2
B
−−
. Gọi
(
)
Q
là phương
trình mặt phẳng đi qua 2 điểm A, B sao cho
( )
Q
tạo với mặt phẳng
(
)
Oxy
một góc nhỏ nhất. Khoảng cách
từ gốc O đến mặt phẳng
( )
Q
bằng:
A.
7
.
35
d =
B.
70
.
10
d =
C.
70
.
70
d =
D.
70
.
35
d
=
Lời giải:
Ta có:
(
)
(
)
( )
2; 1;3 ; 0; 0;1 .
Oxy
AB n
=−−
 
Để
(
)
(
)
(
)
( )
(
)
min
; Oxy ; ; 6; 3; 5 6; 3; 5 .
Q
Oxy
P n AB AB n


⇔ = =−−− =−


   
Phương trình mặt phẳng
( )
Q
là:
( )
( )
222
7 70
6 3 5 70 ; .
10
635
x y z dO Q+ + −=⇒ = =
++
Chọn B.
Bài toán 2: Viết phương trình đường thẳng
d
′
qua A nằm trong
( )
P
sao cho góc giữa 2 đường thẳng d và
d
′
nhỏ nhất (hoặc tạo với mặt phẳng
( )
Q
cho trước một góc lớn nhất)
Phương pháp giải:
- TH1:
( )
min
;
dd
′
Qua A dựng đường thẳng
d∆
, trên
∆
lấy điểm I, hạ
( )
,,IH P A I H⊥⇒
cố định, điểm K thay đổi
( )
( )
;;d d d IAK
α
′′
=∆= =
Mà
sin
IK IH
IA IA
α
= ≥
(Do
IK IH≥
) suy ra
min
HK
α
⇔≡
hay
d
′
qua A và H.
Khi đó
d
′
là hình chiếu vuông góc của
∆
trên
( )
P
.
Ta có:
( )
( ) ( ) ( )
min
; ; ;;.
d AIH d
P PP
dd u n n n n u
′


′
⇔= =


     
- TH2:
( )
(
)
( )
(
)
max
; ;; .
dQ
PP
dQ u n n n
′


⇔=


   
Tổng kết:
(
)
( ) ( )
(
)
(
)
( ) ( ) ( )
min
max
; ;;
; ;; .
dd
PP
d
P PQ
dd u n n u
dQ u n n n
′
′


′
⇔=




⇔=


   
   
Oxyz
( )
A 1; 1; 2−
( )
:2 3 0P xyz−−+=
Lập phương trình đường thẳng d đi qua A; song song với
(
)
P
đồng thời tạo với đường
11
:
1 22
xyz
+−
∆==
−
một góc nhỏ nhất.
Lời giải:
Gọi
( )
α
là mặt phẳng chứa A và song song với
( )
( )
( )
2;1;1.Pn
α
⇒ = −−

Khi đó d nằm trong
( )
α
sao cho góc giữa d và
∆
nhỏ nhất.
Ta có:
(
)
(
) ( )
(
)
min
; ; ; 2 1; 5; 7
d
d u n un
αα
∆


∆ ⇔= =− −


   
Phương trình đường thẳng d là:
112
d: .
1 57
xyz−+−
= =
−
Oxyz
( )
A 1; 1; 2−
122 323
d: ; :
2 1 1 12 2
xyz xyz
d
−−+ −−+
′
= = = =
−−
. Lập phương trình đường thẳng
∆
đi qua A đồng thời cắt
đường d sao cho góc giữa
∆
và
d
′
nhỏ nhất?
Lời giải:
Gọi
( )
P
là mặt phẳng chứa A và d.
Đường thẳng d đi qua điểm
( )
A 1; 2; 2−
và có VTCP là
( )
2;1; 1 .
d
u = −

Khi đó
( )
( )
; 1; 0; 2
d
P
n AM u

= = −

  
. Đường thẳng
( )
P∆⊂
.
Ta có:
( )
( ) ( )
( ) ( )
min
; ; ; 8;10;4 24;5;2.
d
PP
d u n nu
′
∆


′
∆ ⇔ = = − − = −−


   
Phương trình đường thẳng là:
11
d: .
4 52
x yz++
= =
−−
Oxyz
( )
A 1; 0; 2−
112
:
32 2
xyz
−+−
∆==
−
sao cho góc giữa d và mặt phẳng
( )
:2x 2 1 0P yz− + −=
lớn nhất?.
Lời giải:
Đường thẳng d nằm trong mặt phẳng
( )
Q
chứa A và
∆
.
Đường thẳng
∆
đi qua điểm
( )
1; 1; 2M −
và có VTCP là
( ) ( )
3; 2; 2 , 0; 1; 4u AM
∆
=−−
 
Ta có:
( )
( )
( )
( )
; 6;12;3 2; 4;1
QQ
n AM u n
∆

= =−− ⇒ =−

   
.
Để
( )
(
)
( ) (
) (
)
( ) ( )
max
d; ; ; 30; 3; 48 3 10;1;16 .
d
Q QP
P u n nn


⇔ = =− −− =−


   
Khi đó phương trình đường thẳng
12
d: .
10 1 16
x yz
−+
= =
Oxyz
∆
(
)
A 1; 0;1
( )
:2x 1 0P yz
+ −−=
và tạo với đường thẳng
11
d:
212
xy z
−+
= =
−
một góc nhỏ nhất. Biết
( )
5; ; cub=
là
một véc tơ chỉ phương của đường thẳng
∆
. Tìm b + c.
A.
6.bc+=−
B.
6.bc
+=
C.
3.bc+=−
D.
3.bc+=
Lời giải:
Ta có:
( )
( ) ( )
2;1; 1 ; 2; 1; 2 .
d
P
nu=−=−
 
Để
( )
( ) ( )
( )
min
5 7 13
d; ; ; 10;7; 13 2 ; ; .
2 22
d
PP
u n nu
∆



∆ ⇔= =− − =− −




   
Do đó:
7 13
; 3.
22
b c bc=− = ⇒+=
Chọn D.
Ví dụ 5: Trong không gian với hệ tọa độ
Oxyz
, cho điểm
( )
A 3; 1;1−
, đường thẳng
2
:
122
xy z−
∆= =
, mặt
phẳng
( )
:x 5 0P yz−+−=
. Gọi d là đường thẳng đi điểm qua A nằm trong
( )
P
và tạo với
∆
một góc bé
nhất là
α
. Tính
sin
α
.
A.
78
.
9
B.
3
.
9
C.
6
.
9
D.
75
.
9
Lời giải:
Ta có:
(
)
( ) ( )
1; 1;1 ; 1; 2; 2 .
P
nu
∆
=−=
 
Để
( )
( ) ( )
( ) ( )
min
d; ; ; 2; 7; 5 2;7;5 .
d
PP
u n nu
∆


∆ ⇔ = =−−− =−


   
Phương trình đường thẳng d là:
3 11
d: .
275
x yz
− +−
= =
Khi đó
(
)
2
222
2 14 10
78 3
cos cos ; . sin 1 cos .
99
3.275
d
uu
α αα
∆
++
= = =⇒=− =
++
 
Chọn B.
Oxyz
(
)
:x 2 2 5 0
P yz
− + −=
, đồng thời tạo với mặt phẳng
( )
Oyz
một góc lớn nhất là
ϕ
. Tính
sinP
ϕ
=
.
A.
1.P =
B.
22
.
3
P =
C.
1
.
3
P =
D.
1
.
2
P
=
Lời giải:
Gọi
( )
( )
( )
(
)
( )
1; 0; 0 ; 1; 2; 2 .
QP
Q Oyz n n≡ ⇒= =−
 
Ta có
( )
(
)
( ) ( ) ( )
( ) ( )
max
; ; ; 8; 2; 2 2 4;1; 1 .
d
P PQ
dQ u n n n
ϕ


= ⇔ = =−− =− −


   
Suy ra
( )
( )
4 22
sin cos ;
3
18
d
Q
un
ϕ
= = =
 
. Chọn B.
Oxyz
( )
:2x 1 0P yz− +−=
( )
A 2; 3; 0
thuộc mặt phẳng
( )
P
và đường thẳng
11
d:
1 11
x yz+−
= =
−
. Đường thẳng
d
′
qua A nằm trong
( )
P
sao cho
góc giữa 2 đường thẳng d và
d
′
nhỏ nhất đi qua điểm nào trong các điểm sau:
A.
( )
0;0;1
. B.
( )
2; 4;1 .
C.
( )
1;1; 0
. D.
( )
1; 2;1 .
Lời giải:
Ta có:
( )
( ) ( )
2; 1;1 ; 1; 1;1 .
d
P
nu=−=−
 
Do đó
( )
(
) ( )
( )
( )
min
23
d; d ; ; 2; 2; 2 2 1;1; 1 d : .
111
dd
PP
xy z
u n nu
′
−−


′′
⇔ = = −= −⇒ = =


−
   
Vậy
d
′
đi qua hai điểm
( )
1; 2;1 .
Chọn D.
( )
:x 2 0P yz−+−=
( )
A 2;1;1
( )
P
11
d:
12 2
x yz−+
= =
−
. Đường thẳng
d
′
qua A nằm trong
( )
P
sao cho góc giữa 2 đường thẳng d và
d
′
nhỏ
nhất cắt mặt phẳng
( )
Oyz
tại điểm E. Tính
P OE=
.
A.
14.P =
B.
2 6.P =
C.
10.P =
D.
14.P =
Lời giải:
Ta có:
( )
( )
( )
( )
( )
1; 1;1 ; 1; 2; 2 ; 4; 3; 1
dd
PP
n u nu

=− =−⇒ =−

   
Ta có:
(
)
( )
(
)
(
)
min
2 11
d;d ; ; 2;5;7 d: .
2 57
dd
PP
x yz
u n nu
′
− −−


′′
⇔ = =− −− ⇒ = =


−−
   
Vậy
d
′
cắt mặt phẳng
0x =
tại điểm
( )
0;6;8 10.E OE⇒=
Chọn C.
BÀI TẬP TỰ LUYỆN
Câu 1: Trong không gian
Oxyz
, cho hai điểm
( ) ( )
1;2;2 ,B 5;4;4
A
và mặt phẳng
( ):2 6 0
P xyz+−+=
.
Nếu M thay đổi thuộc
( )
P
thì giá trị nhỏ nhất của
22
MA MB+
là
A.
60.
B.
50.
C.
200
.
3
D.
2968
.
25
Câu 2: Trong không gian với hệ trục tọa độ
Oxyz
, cho các điểm
( ) ( )
5;2;2 ,B 1;6;2A −−
. Mặt phẳng
( ): 2 5 0Pxy z+− −=
. Gọi
( )
M a;b;c
là điểm thuộc
( )
P
thỏa mãn
3MA MB+
 
nhỏ nhất, khi đó tính giá trị
của tích abc.
A.
20.−
B.
0
. C.
12
. D.
24
.
Câu 3: Trong không gian với hệ trục
Oxyz
, cho các điểm
( ) ( ) ( )
5;8; 11 , B 3;5; 4 ; 2;1; 6AC− −−
và mặt cầu
( ) (
) ( )
2 22
(S) : 4 2 1 9xyz−+−++=
. Gọi
(
)
M x ;y ;z
M MM
là điểm trên
( )
S
sao cho biểu thức
MA MB MC−−
  
đạt giá trị nhỏ nhất. Tính
MM
Px y
= +
.
A.
4.P =
B.
0.P =
C.
2.P = −
D.
2.
P =
Câu 4: Trong không gian với hệ trục
Oxyz
, cho hai điểm
( ) ( )
1; 0; 2 , B 0; 1; 6A −
và mặt phẳng
( ) : 2 2 12 0Px y z+−+=
. Gọi M là điểm di động trên mặt phẳng
( )
P
. Tìm giá trị lớn nhất của
MA MB−
.
A.
6 2.
B.
10
. C.
32
. D.
2 10
.
Câu 5: Trong không gian với hệ trục
Oxyz
, cho hai điểm
(
) ( )
2; 1;1 , B 1; 1; 0A −−
và đường thẳng
111
:
123
xyz
d
−−−
= =
. Gọi M là điểm thuộc đường thẳng d sao cho diện tích tam giác MAB nhỏ nhất. Tính
giá trị biểu thức
2 22
yz
M MM
Qx= ++
A.
29.Q =
B.
53
18
Q
=
. C.
49
18
Q =
. D.
101
36
Q =
.
Câu 6: Trong không gian vớihệ trục
Oxyz
, cho hai điểm
( ) ( )
0;1;3 , B 10; 6; 0M
và mặt phẳng
( )
P
có
phương trình
( ) : 2 2 10 0Px y z− +−=
. Điểm
( )
I 10; ;ab−
thuộc mặt phẳng
( )
P
sao cho
IM IN−
lớn nhất.
Tính tổng T = a + b.
A.
6T =
. B.
5T =
. C.
1T =
. D.
2T =
.
Câu 7: Trong không gian với hệ tọa độ
Oxyz
, cho mặt phẳng
( ): 3 0
xyz
α
+++=
và hai điểm
( ) ( )
3;1;1 , B 7; 3; 9A
. Gọi
( )
M a;b;c
là điểm trên mặt phẳng
( )
α
sao cho
MA MB+
 
đạt giá trị nhỏ nhất.
Tính
23Sa b c=−+
.
A.
6S = −
. B.
19S
=
. C.
5S =
. D.
6S =
.
Câu 8: Trong không gian với hệ tọa độ
Oxyz
, cho các điểm
( ) ( )
3; 5; 5 , B 5; 3; 7A
−− −
và mặt phẳng
(P) : 6 0xyz++−=
. Lấy điểm
( )
M a;b;c
trên mặt phẳng
( )
α
sao cho
22
MA MB+
đạt giá trị nhỏ nhất.
Tính
S abc
=++
.
A.
4S
=
. B.
3S =
. C.
5S =
. D.
6S
=
.
Câu 9: Trong không gian với hệ trục tọa độ
Oxyz
, cho điểm
( ) ( ) ( )
0; 2; 3 , B 4; 4;1 ; C 2; 3;3A −− −− −
. Tìm tọa
độ điểm M trong mặt phẳng
Oxz
sao cho
22 2
2
MA MB MC++
đạt giá trị nhỏ nhất.
A.
( )
0;0;3
. B.
( )
0;0; 2
. C.
( )
0;0;1
. D.
( )
0;0; 1
−
.
Câu 10: Trong không gian với hệ trục
Oxyz
, cho các điểm
( ) ( ) ( )
2;0; 1 , B 1;0; 1 , 0;1;0AC−−
Gọi
M
là điểm
thuộc mặt phẳng
Oxy
sao cho
222
52AM BM CM−+
đạt giá trị lớn nhất. Tính độ dài đoạn thẳng OM.
A.
13
2
. B.
29
2
. C.
26
2
. D.
6
2
.
Câu 11: Trong không gian với hệ tọa độ
Oxyz
, cho điểm
( ) ( )
3;1;0 , B 9; 4;9A −
và mặt phẳng
(P) : 2 1 0xyz− ++=
. Gọi
( )
a;b;cI
là điểm thuộc mặt phẳng
( )
P
sao cho
IA IB−
đạt giá trị lớn nhất. Khi
đó tổng
abc++
là
A.
22abc++=
. B.
4abc
++=−
. C.
13
abc++=−
. D.
13abc++=
.
Câu 12: Trong không gian với hệ tọa độ
Oxyz
, cho hai điểm
( ) ( )
2; 3; 2 , B 3; 5; 4A −
. Tìm tọa độ điểm M trên
trục
Oz
sao cho
22
MA MB+
đạt giá trị nhỏ nhất.
A.
( )
0;0; 49M
. B.
( )
0;0;0M
. C.
( )
0;0;67M
. D.
( )
0;0;3M
.
Câu 13: Trong không gian
Oxyz
, cho
( )
1; 2; 3A
và
( )
B 3; 2;1
. Viết phương trình mặt phẳng đi qua A và cách
B một khoảng lớn nhất.
A.
20
xz−−=
.
B.
3 2 10 0x yz
+ +− =
.
C.
2 3 10 0xyz
+ +−=
.
D.
20xz−+=
.
Câu 14: Trong không gian với hệ tọa độ
Oxyz
, mặt cầu
( ) ( ) ( )
2 22
(S) : 4 7 1 36xyz−+−++=
và mặt phẳng
(P) : 3 0
xyzm+−+ =
. Tìm m để mặt phẳng
( )
P
cắt
( )
S
theo giao tuyến là một đường tròn có bán kính
lớn nhất.
A.
20m = −
. B.
6m =
. C.
36m =
. D.
20m =
.
Câu 15: Cho mặt cầu
2 22
(S) : 2 4 6 1 0xyz xyz+ + − − + −=
. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để
mặt phẳng
(P) : 3 2 0x y zm+ − −=
cắt mặt cầu
( )
S
theo một đường trong có chu vi lớn nhất.
A.
1m =
. B.
13m = −
. C.
13m =
. D.
1m = −
.
Câu 16: Trong không gian với hệ tọa độ
Oxyz
,viết phương trình mặt phẳng
( )
P
đi qua điểm
( )
1; 2; 3M
và
cắt các tia
, , Ox Oy Oz
lần lượt tại các điểm A, B, C sao cho
22 2
111
T
OA OB OC
=++
đạt giá trị nhỏ nhất.
A.
( )
: 2 3 14 0Px y z
+ +−=
.
B.
( )
:6 3 2 6 0Pxyz− + −=
.
C.
( )
: 6 3 2 18 0Pxyz++−=
D.
( )
:3 2 10 0P x yz+ +− =
.
Câu 17: Trong không gian với hệ trục
Oxyz
, cho đường thẳng
45
:
1 23
xyz
d
−−
= =
. Xét mặt phẳng
( )
P
chứa đường thẳng d sao cho khoảng cách từ
( )
0;0;0M
đến
(
)
P
đạt giá trị lớn nhất. Xác định tọa độ giao
điểm N của
( )
P
và trục
Oz
.
A.
( )
0;0; 9N −
. B.
(
)
0;0;9N
. C.
( )
0;0;3N
. D.
( )
0;0;6N
.
Câu 18: Trong không gian với hệ trục
Oxyz
, cho đường thẳng
12
:
212
x yz
d
−−
= =
và điểm
( )
1; 7; 3M
. Viết
phương trình mặt phẳng
(
)
P
chứa đường thẳng d sao cho khoảng cách từ M đến
( )
P
đạt giá trị lớn nhất.
A.
2 6 40x yz− +−=
.
B.
2 2 10 0
xy z
+− − =
.
C.
2 15 0xy z++ − =
D.
2 10x yz− −+=
.
Câu 19: Trong không gian với hệ trục
Oxyz
, viết phương trình mặt phẳng
( )
P
đi qua điểm
(
)
2;1; 3
M
và cắt
các trục tọa độ
, , Ox Oy Oz
lần lượt tại các điểm A, B, C không trùng với O sao cho biểu thức
22 2
111
OA OB OC
++
đạt giá trị nhỏ nhất.
A.
2 3 10 0
xy z++−=
.
B.
2 3 14 0xy z−+−=
.
C.
2 3 14 0xy z++−=
D.
2 3 14 0xy z+− − =
.
Câu 20: Cho ba tia
, ,
Ox Oy Oz
đôi một vuông góc. Một điểm M cố định và khoảng cách từ điểm M đến các
mặt phẳng
( ) ( ) ( )
, ,
Oxy Oyz Oxz
lần lượt là a, b, c. Biết tồn tại mặt phẳng
( )
P
qua M và cắt các tia
, ,
Ox Oy Oz
tại A, B, C sao cho thể tích khối tứ diện OABC nhỏ nhất. Tính giá trị nhỏ nhất đó.
A.
min
9
2
abc
V =
. B.
min
6
abc
V =
. C.
min
27V abc
=
. D.
min
3
abc
V
=
.
Câu 21: Trong không gian với hệ trục tọa độ
Oxyz
, cho hai điểm
( ) ( )
2; 2;1 , 1; 2; 3MA−− −
và đường thẳng
15
:
221
xy z
d
+−
= =
−
.Tìm véc tơ chỉ phương
u
của đường thẳng
∆
đi qua M, vuông góc với đường thẳng d
đồng thời cách điểm A một khoảng bé nhất.
A.
( )
3; 4; 4u = −
. B.
( )
2; 2; 1u = −
. C.
( )
2;1; 6u =
. D.
( )
1; 0; 2u =
.
Câu 22: Trong không gian với hệ trục
Oxyz
, cho các điểm
( )
2; 2; 3M
−
và
( )
4; 2;1N −
. Viết phương trình
đường thẳng
∆
đi qua M, song song với mặt phẳng
( )
:2 0
P xyz++=
sao cho khoảng cách từ N đến
∆
đạt
giá trị nhỏ nhất.
A.
223
:
3 24
xyz
−−+
∆==
−−
. B.
223
:
1 11
xyz−−+
∆==
−−
.
C.
223
:
5 28
xyz
−−+
∆==
−−
. D.
223
:
27 3
xyz
−−+
∆==
−−
.
Câu 23: Trong không gian với hệ tọa độ
Oxyz
, cho mặt phẳng
( ):a 0x by cz d
α
+ + +=
(
)
222
0abc
++>
đi
qua hai điểm
( )
5;1; 3M
và
( )
1; 6; 2N
. Biết rằng khoảng cách từ điểm
( )
5; 0; 4P
đến mặt phẳng
( )
α
đạt giá
trị lớn nhất. Tính giá trị biểu thức
222
abcd
S
abc
+++
=
++
A.
14
2
S
=
. B.
4 14
7
S =
. C.
14
7
=
. D.
10 14
7
S =
.
LỜI GIẢI BÀI TẬP TỰ LUYỆN
Câu 1: Gọi
(
)
3; 3; 3
I
là trung điểm của AB thì
0IA IB+=
 
( ) ( )
22
22
2 2 222
2T MA MB MA MB MI IA MI IB MI IA IB=+=+=+++= ++
     
nhỏ nhất
min
MI⇔
Khi đó M là hình chiếu vuông góc của I trên
( )
P
(
)
IM P
⇒⊥
Suy ra
( )
( )
2
22
m min
2.3 3 3 6
12 12
; 2. 60
411 6 6
in
MI d M P T IA IB
+−+

= = =⇒ = ++=

++

. Chọn A.
Câu 2: Gọi I là điểm thỏa mãn
( )
3 0 2; 5; 2IA IB I+ =⇒−
 
Khi đó
34MA MB MI+=
  
nhỏ nhất
min
MI M⇔⇔
là hình chiếu của I trên
(
)
P
.
Phương trình đường thẳng IM qua I vuông góc với
( )
P
là:
( )
2
5 2 ;5 ;2 2
22
xt
y t M tt t
zt
=−+
= + ⇒ −+ + −
= −
Cho
( )
( )
2 5 4 4 5 0 1 1;6;0 0
M P t t t M abc∈ ⇒−++ −−=⇔=⇒ − ⇒ =
. Chọn B.
Câu 3: Gọi điểm
( )
;;G xyz
sao cho
( )
0 0; 2;1GA GB GC BA GC G−− =⇔= ⇒ −
    
Xét măt cầu
( ) ( ) ( ) ( )
2 22
: 4 2 19Sx y z
−+−++=
tâm
( )
4; 2; 1I −
và bán kính
3R =
.
Ta có
( ) ( )
2
22
4; 4; 2 4 4 2 6
IG IG R G
= − ⇒ = +− + = > ⇒

nằm ngoài mặt cầu
( )
S
.
Ta có
MA MB MC MG GA GB GC MG MG MG− − =− +−− = = ⇒
       
nhỏ nhất
,,IMG⇔
thẳng
hàng hay M chính là trung điểm của
( )
2
2;0;0 2
0
M
M
x
IG M P
y
=
⇒ ⇒ ⇒=
=
. Chọn D.
Câu 4: Kí hiệu
2 2 12fx y z=+−+
. Ta có
( ) ( )
.0fAfB<
nên A,B nằm khác phía so với mặt
phẳng
( )
P
. Gọi là điểm đối xứng của A qua mặt phẳng
( )
P
Ta có:
12
:
122
x yz
AA
−−
′
= =
. Khi đó
( ) ( ) ( )
I AA 1 ;2 ;2 2P I tt t P
′
= ∩ ⇒ + −∈
( ) ( )
1 4 4 4 12 0 1 0; 2; 4 1; 4;6 .t tt t I A
′
⇒+++−+=⇒=−⇒ − ⇒ −−
Lại có
MA MB MA MB A B
′′
−= −≤
dấu bằng xảy ra
,,AMB
′
⇔
thẳng hàng.
Vậy
max
10
MA MB A B
′
−==
. Chọn B.
Câu 5: Gọi
( )
(
) ( )
1 ;1 2 ;1 3 1; 2 2; 3 ; 1; 0; 1M t t t d AM t t t AB+ + + ∈⇒ − + − −
 
Ta có
( ) ( ) (
) (
)
22 2
11 1
. 22;21;22 22 21 22
22 2
MAB
S AM AB t t t t t t

= = −−−− + = + + + + +

 
2
1
12 20 9
2
tt= ++
nhỏ nhất
20 5 1 2 3 49
;; .
24 6 6 3 2 18
tM Q
− − −−

⇔= = ⇒ ⇒ =


Chọn C.
Câu 6: Đặt
( ) (
)
2 2 10 . 0 ,f x y z f M f N MN=− + − ⇒ >⇒
nằm cùng phía với mặt phẳng
( )
P
Ta có:
,,IM IN MN M N I
−≤ ⇔
thẳng hàng.
Phương trình đường thẳng MN là:
( )
( )
10
1 5 10; 4;6
33
xt
y t I MN P
zt
=
=+ ⇒= ∩ =− −
= −
Suy ra
2T ab=+=
.Chọn D.
Câu 7: Gọi
( )
5; 2; 5
I
là trung điểm của AB
Ta có:
2MA MB MI+=
 
nhỏ nhất
min
MI M⇔⇔
là hình chiếu vuông góc của I trên
( ) ( )
5
: 3 0 : 2 5 ;2 ;5
5
xt
x y z MI y t M t t t
zt
α
= +
+ + + = ⇒ = +⇒ + + +
= +
Cho
( ) (
)
5 2 5 3 0 5 0; 3; 0 6
M ttt t M S
α
∈ ⇒+ ++ ++ + = ⇔ =−⇒ − ⇒ =
.Chọn A.
Câu 8: Gọi
( )
1;1;1I
là trung điểm của AB
Ta có:
2222222
2 22MA MB MI IA IB MI IA+ = ++= +
nhỏ nhất
min
MI M⇔⇔
là hình chiếu
vuông góc của I trên
( )
( )
1
: 6 0 : 1 1 ;1 ;1
1
xt
Pxyz MIy tM ttt
zt
= +
++−=⇒ =+⇒ +++
= +
Giải
( ) ( )
1 2; 2; 2 6MP t M S∈ ⇒=⇒ ⇒ =
.Chọn D
Câu 9: Gọi I là điểm thỏa mãn
(
)
2 0 0; 3;1IA IB IC I
++ =⇒ −
  
Biến đổi
2 2 2 222 2
24 2MA MB MC MI IA IB IC
+ + = +++
nhỏ nhất
min
MI M⇔⇔
là hình chiếu
vuông góc của I trên
( ) (
)
0;0;1 .Oxz M⇒
Chọn C.
Câu 10: Đặt
22 2
52T MA MB MC=−+
Gọi I là điểm thỏa mãn
3
5 2 0 ;1;2
2
IA IB IC I

− + =⇒ −−


  
Biến đổi
22 2 2
2 52T MI IA IB IC=− +− +
lớn nhất
m
in
MI M⇔⇔
là hình chiếu vuông góc của I
trên
3 13
; 1; 0
22
Oxy M OM

⇒ −⇒ =


. Chọn A.
Câu 11: Đặt
( ) ( )
2 1 . 0,f x y z f A f B MN= −++⇒ <⇒
nằm khác phía so với
( )
:2 1 0P xyz− ++=
.
Gọi
A
′
là điểm đối xứng của A qua mặt phẳng
(
)
P
ta có:
31
:
2 11
x yz
AA
−−
′
= =
−
Khi đó
( ) ( ) ( )
K AA 3 2 ;1 ; t : 4 6 1 1 0 1P K tt Pt t t t
′
= ∩ ⇒ + − ∈ + +−++= ⇒=−
Do đó
( )
( )
1; 2; 1 1; 3; 2 .KA
′
−⇒ − −
Lại có
IA IB IA IB A B
′′
−= −≤
dấu bằng xảy ra
, I,AB
′
⇔
thẳng hàng.
Khi đó
( )
18
: 3 ' ( ) 7;2; 13 4.
2 11
xu
AB y u I AB P I abc
zu
=−+
′
=− ⇒= ∩ ⇒ − ⇒++=−
=−−
Chọn B.
Câu 12: Gọi
( ) ( ) ( )
22
22 2
0;0; 4 9 2 9 25 4 2 12 67M t MA MB t t t t⇒ + =++ − ++ + − = − +
nhỏ
nhất
( )
12
3 0;0;3 .
2 2.2
b
tM
a
−
⇔= = =⇒
Chọn D.
Câu 13: Gọi H là hình chiếu của B trên
( )
α
Ta có
max
BH BA BH AB≤⇒ =
. Dấu bằng xảy ra khi
( )
AB
α
⊥
Lại có
( )
2;0; 2AB = −⇒

Phương trình mặt phẳng
( )
α
là
2 0.xz−+=
Chọn D.
Câu 14: Mặt cầu
( )
S
có tâm
(
)
4;7; 1I −
, bán kính
6R
=
.
Gọi r là bán kính đường tròn giao tuyến
( )
( )
2 22
;r R d IP⇒= −
Để
(
)
( )
max
;r dI P
⇔
nhỏ nhất
( )
P⇔
đi qua
20.Im⇒=−
Chọn A.
Câu 15:
( ) ( ) ( )
( )
2 22
:12316
Sx y x− +− ++ =
có tâm
( )
1; 2; 3I
−
, bán kính
4R
=
.
Yêu cầu bài toán
( )
P⇔
đi qua tâm I
( )
1 3.2 2. 3 0 13mm⇒+ − − − = ⇔ =
. Chọn C.
Câu 16: Gọi phương trình mặt phẳng
( )
:1
xyz
P
abc
++=
, với
(
) ( ) ( )
;0;0 , 0; ;0 , 0;0; .Aa B b C c
Vì
( )
P
đi qua M suy ra
( )
222
222 222
123 111 1111
1 1 123
14abc abc abc

=++⇔≤ ++ ++ ⇔++≥


Ta có
2 2 2 222
1 1 1 1111
14
T
OA OB OC a b c
= + + =++≥
. Suy ra
1
.
14
T ≥
Dấu bằng xảy ra khi và chỉ khi
14
14; 7;
3
a bc= = =
. Vậy
(
)
3
:1
14 7 14
xy z
P ++ =
. Chọn A.
Câu 17: Gọi H, K lần lượt là hình chiếu của M trên
(
) (
)
,Pd
.
Khi đó
( )
( )
( )
( )
max
;;d M P MH MK d M P MK
=≤⇒ =
.
Gọi
( )
α
là mặt phẳng đi qua M và chứa đường thẳng d.
Suy ra
(
)
( )
( )
;
d
P
d
P
nu
u MA
nn
α
⊥

=

⊥
 
 
 
với
( ) ( )
4; 5; 0Ad
∈
.
( )
;; .
dd
P
n u u MA


⇒=


   
Mà
( )
( )
( )
( )
1; 2; 3
1;1; 1
4; 5; 0
d
P
u
n
MA
=
⇒=−
=



.
Do đó phương trình mặt phẳng
( )
: 90Pxyz+−−=
.
Vậy
( )
0;0;9 .N P Oz N=∩→
Chọn B.
Câu 18: Gọi H, K lần lượt là hình chiếu của M trên
( ) ( )
,Pd
.
Khi đó
(
)
(
)
(
)
( )
max
;;
d M P MH MK d M P MK=≤⇒ =
Gọi
( )
α
là mặt phẳng đi qua M và chứa đường thẳng d.
Suy ra
( )
( ) ( )
;
d
P
d
P
nu
u MA
nn
α
⊥

=

⊥
 
 
 
với
( )
(
)
1; 0; 2Ad
∈
.
(
)
;; .
dd
P
n u u MA


⇒=


   
Mà
( )
(
)
( )
( )
2;1; 2
2; 6;1 2 6 4 0
0;7;1
d
P
u
n x yz
MA
=
⇒ = − ⇒ − +−=
= −−



.
Chọn A.
Câu 19: Gọi phương trình mặt phẳng
( )
:1
xyz
P
abc
++=
, với
(
)
( ) ( )
;0;0 , 0; ;0 , 0;0; .Aa B b C c
Vì
( )
P
đi qua M suy ra
( )
22 2
222 222
213 111 1111
1 1 213
14abc abc abc

=++⇔≤ ++ ++ ⇔++≥


Ta có
2 2 2 222
1 1 1 1111
14
T
OA OB OC a b c
= + + =++≥
. Suy ra
1
.
14
T ≥
Dấu bằng xảy ra khi và chỉ khi
14
7; 14; .
3
ab c= = =
. Vậy
( )
3
:1
7 14 14
xy z
P ++=
. Chọn C.
Câu 20: Ta có
( )
a; ;M bc
. Phương trình mặt phẳng là:
( ) ( ) ( ) ( )
:A 0P x b By c Cz a−+ −+ −=
Khi đó
;0;0 , B 0; ; 0 , C 0; 0;
Ab Bc Ca Ab Bc Ca Ab Bc Ca
A
ABC
++ ++ ++
 
 
 
Thể tích khối tứ diện OABC là:
( )
( )
3
3
3
3.
1 27 9
.. .
6 6 6 62
ABC abc
Ab Bc Ca
abc abc
V OA OB OC
ABC ABC
++
== ≥==
Chọn A.
Câu 21: Gọi
( )
P
là mặt phẳng đi qua M và vuông góc với d khi đó
( )
( )
2; 2; 1 .
d
P
nu= = −
 
Khi đó
( )
P∆⊂
. Ta có:
( )
( ) ( )
min
A;d ; ; .
PP
d u n AM n
∆


⇔=


   
trong đó
( )
3; 4; 4 .AM
−−

Suy ra
(
)
( )
(
)
; ; 9 1; 0; 2 .
PP
u n AM n
∆


= =


   
Chọn D.
Câu 22: Gọi
( )
Q
là mặt phẳng đi qua M , song song với mặt phẳng
( )
:2 0P xyz++=
suy ra
( ) ( )
( )
2;1;1 .
QP
nn= =
 
Khi đó
( )
Q∆⊂
. Ta có:
( ) (
)
6;0; 4 2 3;0; 2 .MN =− =−−

( )
(
) (
)
( ) ( )
min
N; ; ; 210;4;16 45;2;8.
QQ
d u n MN n
∆


∆ ⇔ = =− −− =− −−


   
Phương trình đường thẳng
223
:.
5 28
xyz−−+
∆==
−−
Chọn C.
Câu 23: Gọi phương trình đường thẳng MN là:
513
:.
4 51
x yz− −−
∆==
−
Gọi
( )
H 5 4 ;1 5 ;3t t t MN
+ − +∈
là hình chiếu vuông góc của điểm P trên đường thẳng MN.
Khi đó:
( ) ( )
4 ;1 5 ; 1 ; 4; 5;1 .
MN
PH t t t u= − −+ = −
 
Giải
1 42 6
. 16 25 5 1 0 ; ;
7 77 7
MN
PH u t t t t PH
−

= + −+−= ⇔= ⇒


  
Ta có:
( )
( )
;d P PH
α
≤
, dấu bằng xảy ra
( )
( )
( )
42 6 2
; ; 2;1; 3 .
77 7 7
PH n PH
α
α
−

⇔⊥⇒== = −


 
Phương trình mặt phẳng
( )
α
là:
2 3 20xy z+− −=
. Gọi
( )
1;1;1I
Khi đó
( )
( )
2 14
I; .
7
14
Sd
α
= = =
Chọn C.

Preview text:

CHỦ ĐỀ 19: BÀI TOÁN CỰC TRỊ TỌA ĐỘ KHÔNG GIAN
I. LÝ THUYẾT TRỌNG TÂM
II. CÁC DẠNG TOÁN TRỌNG TÂM VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI     
Dạng 1: Tìm điểm M thuộc (P) sao cho u = aMA + bMB + cMC có u đạt min. Phương pháp giải:
ax + bx + cx A B C x =  1 a + b + c     
+Tìm điểm I thõa mãn hệ thức  + +
aIB + bIB + cIC = 0 tọa độ điểm I là: ay by cy A B Cy = 1 a + b + c  
az + bz + cz A B C z =  1  a + b + c         
Phân tích u = aMA + bMB + cMC = (a + b + c) MI + (aIA+bIB + cIC) = (a +b + c)MI  
Khi đó u = a + b + c MI ⇒ u
⇔ M là hình chiếu vuông góc của I lên (P). min  
Viết phương trình đường thẳng IM đi qua I và vuông góc với (P) ⇒ u = n IM (P)
Khi đó M = (P) ∩(IM ).
Ví dụ 1: Cho các điểm A(2;1;− ) 1 ; B( 0;3; )
1 và (P) : x+ y− z+ 3 = 0 . Tìm điểm M thuộc (P) sao cho   a) MA + MB . min   b) 2MA − MB . min Lời giải   
a) Gọi I (1;2;0) là trung điểm của AB thì IA+ IB = 0   
Ta có: MA + MB = 2MI nhỏ nhất ⇔ MI ⇔ là M là hình chiếu của điểm I trên (P) min x =1+ t
Phương trình đường thẳng MI là: y = 2 + t ⇒ M (1+ t;2 + t; t − ) z = t− 
Cho M ∈(P) ⇒1+ t + 2 + t + t + 3 = 0 ⇔ t = 2 − ⇒ M ( 1; − 0;2).  2x − x A B x = = 4  1 2 −1    
b) Gọi I là điểm thỏa mãn  2 2 − IA − IB = 0 y y A B ⇒ y = = 1 − 1 2 −1   2z − z A B z = = 3 −  1  2 −1   
   
Ta có: 2MA − MB = 2MI + 2IA − (MI + IB) = MI = MI nhỏ nhất ⇔ M là hình chiếu của điểm I trên x = 4 + t
(P). Phương trình đường thẳng MI là: y = 1
− + t ⇒ M (4 + t; 1 − + t; 3 − − t) z = 3 − −  t
Cho M ∈(P) ⇒ 4 + t −1+ t + 3+ t + 3 = 0 ⇔ t = 3 − ⇒ M (1; 4 − ;0).
Ví dụ 2: Cho các điểm A(1;0;− ) 1 ; B( 2; 2 − )
;1 C (0;− ;10) và (P) : x− 2 y+ 2z+ 6 = 0 . Tìm điểm M thuộc (P) sao cho
  
a) MA + MB + MC . min   
b) 2MA − 4MB + 3MC . min Lời giải G  (0;1; 2 − )
a) Gọi G là trọng tâm tam giác ABC ⇒     . GA  + GB + GC = 0
   
Ta có: MA + MB + MC = 3MG = 3MG ⇔ M là hình chiếu của G trên mặt phẳng (P). x = t
Phương trình đường thẳng MG khi đó là: y = 1
− − 2t ⇒ M (t; 1 − − 2t; 2 − + 2t) z = 2 − +  2t
Cho M ∈(P) ⇒ t + 4t − 2 + 4t − 4 + 6 = 0 ⇔ t = 0 ⇒ M (0;1; 2 − ) . 
2x − x + x A 4 B 3 C x = = 6 −  1 2 − 4 + 3     
b) Gọi I là điểm thỏa mãn 
2y − y + y A 4 B 3
2IA − 4IB + 3IC = 0 C ⇒ y = = 5 1 2 − 4 + 3  
2z − z + z A 4 B 3 C z = = 6 −  1  2 − 4 + 3 x = 6 − + t
Phương trình đường thẳng MI khi đó là: y = 5− 2t ⇒ M ( 6
− + t;5 − 2t; 6 − + 2t) z = 6 − +  2t Cho 22  32 89 10 M (P)
6 t 4t 10 4t 12 6 0 t M −  ; ;  ∈
⇒ − + + − + − + = ⇔ = ⇒ − . 9 9 9 9   
Ví dụ 3: Cho các điểm A(4;1;− ) 1 ; B( 2;3; 2 − )C (6;3; 1
− 2) và (P) : x+ 2 y− z+1 = 0 . Tìm điểm M thuộc (P)   
sao cho 2MA + 3MB − MC
. Độ dài đoạn thẳng OM là: min A. OM = 5 . B. OM = 3 . C. OM = 3. D. OM = 9 . Lời giải
2x + x − x A 3 B C x = = 2  1 2 + 3−1     
Gọi I là điểm thỏa mãn 
2y + y − y A 3
2IA + 3IB − IC = 0 B C ⇒ y = = 2 1 2 + 3−1  
2z + z − z A 3 B C z = = 1  1  2 + 3−1 x = 2 + t
Phương trình đường thẳng MI khi đó là: y = 2 + 2t ⇒ M (2 + t;2 + 2t;1−t) z =1−  t
Cho M ∈(P) ⇒ 2 + t + 4t + 4 + t −1+1 = 0 ⇔ t = 1
− ⇒ M (1;0;2) ⇒ OM = 5 . Chọn A.
Ví dụ 4: Trong không gian tọa độ Oxyz cho tam giác ABC có A( 1 − ;2;3); B( 3;0;− ) 1 C (1;4;7) và
(P) : x− 2 y+ 2z+ 6 = 0 . Gọi M (a; ;
b c) là điểm thuộc mặt phẳng (P) sao cho 2 2 2
MA + MB + MC nhỏ nhất. Giá trị biểu thức 2 2 2
T = a + b + c là. A. T =10 . B. T =17 . C. T = 21. D. T = 26. Lời giải:
   
Gọi G (1;2;3) là trọng tâm tam giác ABC thì GA+ GB + GC = 0.          Ta có: 2 2 2 2 2 2
MA + MB + MC = MA + MB + MC = (MG +GA)2 +(MG +GB)2 +(MG +GC)2
    2
= MG + MG (GA+GB +GC) 2 2 2 3 2
+ GA + GB + GC = 2 2 2 2
3MG + GA + GB + GC nhỏ nhất khi M là hình chiếu của G trên mặt phẳng (P)
Phương trình MG: x −1 y − 2 z − 3 = =
suy ra M = MG ∩ (P) ⇒ M(0;4;1) 1 2 − 2 Do đó 2 2 2
T = a + b + c =17 . Chọn B.
Ví dụ 5: Trong không gian tọa độ Oxyz cho mặt phẳng cho 3 điểm A(0; 3 − ; ) 1 ; B( 2;7; ) 1 và C (1;0;3) và   
mặt phẳng (P) có phương trình x+ y− z− 3 = 0 . Gọi M (a; ;
b c) trên (P) sao cho MA + MB + 2MC nhỏ
nhất. Tính giá trị của T = a + 2b − 3c . A. T = 0 . B. T = 4. C. T = 3. D. T = 1 − . Lời giải: x + x + x A B 2 C x = = 1  1 1+1+ 2 
     
Gọi I là điểm thỏa mãn  y + y + y A B 2
IA + IB = IA + IB + 2IC = 0 C ⇒ y = = 2 ⇔ I 1;1;2 . 1 ( ) 1+1+ 2   z + z + z A B 2 C z = = 2  1  1+1+ 2  
       
Khi đó MA + 2MB + 3MC = MI + IA + MI + IA + 2MI + 2IC = 4MI   
Khi đó MA + MB + 2MC nhỏ nhất ⇔ MI ⇔ M là hình chiếu của điểm I trên mặt phẳng (P). min Ta có: x −1 y z −1 IM : = =
⇒ M = MI ∩ (P) ⇒ M(2;1;0)T = 4 . Chọn B. 1 1 1 −
Dạng 2: Tìm điểm M thuộc (P) sao cho 2 2 2
T = aMA + bMB + cMC đạt max hoặc min. Phương pháp giải:    
+) Tìm điểm I thỏa mãn hệ thức aIA + bIB + cIC = 0          +) Phân tích 2 2 2 2 2 2
T = aMA + bMB + cMC = a(MI + IA) +b(MI + IB) + c(MI + IC)    
⇒ (a + b + c) 2
MI + MI (aIA+bIB + cIC) 2 2 2 2
+ aIA + bIB + cIC 2 2 2 2
= (a + b + c)MI + aIA + bIB + cIC .
+) Nếu a + b + c > 0 thì T đặt min; a + b + c < 0 thì T đặt max.
Khi đó T T ⇔ MI → M là hình chiếu vuông góc của I lên (P). max ; min min
Ví dụ 1: Cho các điểm A( 3 − ;5; 5 − ); B( 5; 3
− ;7)C (1;0;3) và (P) : x+ y+ z = 0 . Tìm điểm M thuộc (P) sao cho a) 2 2
T = MA + MB đạt giá trị nhỏ nhất. b) 2 2
T = MA − 2MB đạt giá trị lớn nhất. Lời giải:   
a) Gọi I là trung điểm của AB thì IA + IB = 0 . Ta có: 2 2 2 2 2
T = MA + MB = 2MI + IA + IB đạt giá trị nhỏ nhất ⇔ M là hình chiếu vuông góc của I x =1+ t
lên (P). Khi đó phương trình IM là: y =1+ t ⇒ M (1+ t;1+ t;1+ t) z =1+  t
Cho M ∈(P) ⇒ 3(1+ t) = 0 ⇔ t = 1 − ⇒ M (0;0;0) .  x − x A 2 B x = =13  1 1− 2    
b) Gọi I là điểm thỏa mãn  y − y A 2 IA − 2IB = 0 B ⇒ y = = 11 − 1 1− 2   z − z A 2 B z = = 19  1  1− 2       Ta có: 2 2 2 2
T = MA − 2MB = MA − 2MB = (MI + IA)2 − 2(MI + IB)2    = 2 2 2
−MI + 2MI(IA − 2IB) + IA − 2IB = 2 2 2
−MI + IA − 2IB . Do 2 2
IA − 2IB không đổi nên 2
T ⇔ −MI lớn nhất khi đó MI ⇔ M là hình chiếu vuông góc của I max min x =13 + t
lên (P). Khi đó phương trình IM là: y = 11
− + t ⇒ M (13+ t; 11
− + t;19 + t). z =19+  t
Cho M ∈(P) ⇒ 21+ 3t = 0 ⇔ t = 7 − ⇒ M (6; 18 − ;12).
Ví dụ 2: Cho các điểm A(1;4;5); B( 0;3; ) 1 C (2; 1
− ;0) và (P) :3x− 3y− 2z −15 = 0 . Tìm điểm M thuộc (P) sao cho a) 2 2 2
T = MA + MB + MC đạt giá trị nhỏ nhất. b) 2 2 2
T = MA + MB − 4MC đạt giá trị lớn nhất. Lời giải: G  (1;2;2)
a) Gọi G là trọng tâm của tam giác ABC ⇒     GA  + GB + GC = 0          Ta có: 2 2 2
T = MA + MB + MC = (MG +GA)2 +(MG +GB)2 +(MG +GC)2
    2 2 2 2 2 2 2 2
= 3MG + 2MG(GA + GB + GC) + GA + GB + GC = 3MG + GA + GB + GC Do đó T ⇔ M
⇔ M là hình chiếu vuông góc của G lên (P). min min x =1+ 3t
Khi đó phương trình MG là: y = 2 −3t ⇒ M (1+ 3t;2 −3t;2 −t) . z = 2−  2t
Giải M ∈(P) ⇒ 9t + 3+ 9t − 6 + 4t − 4 −15 = 0 ⇔ t =1⇒ M (4; 1 − ;0) . 
x + x − x A 2 B 4 C x = = 7  1 1+ 2 − 4    
b) Gọi I là điểm thỏa mãn 
y + y − y A 2 B 4 IA + 2IB − 4 C IC ⇒ y = = 14 − 1 1+ 2 − 4  
z + z − z A 2 B 4 C z = = 7 −  1  1+ 2 − 4 Biến đổi 2 2 2 2
T = −MI + IA + 2IB − 4IC đạt giá trị lớn nhất ⇔ MI ⇔ M là hình chiếu vuông góc của I min x = 7 + 3t
lên (P). Khi đó phương trình MI là: y = 14
− − 3t ⇒ M (7 + 3t; 14 − − 3t; 7 − − 2t) . z = 7 − −  2t Giải 31 −  16 61 − 15 M (P)
9t 21 9t 42 4t 14 15 0 t M  ; ; −  ∈ ⇒ + + + + + − = ⇔ = ⇒ − . 11 11 11 11   
Ví dụ 3: Cho các điểm A(1;1;− ) 1 ; B( 2;0; ) 1 C (1; 1; − − )
1 và (P) : x+ 3y+ z + 2 = 0 . Biết điểm M thuộc (P) sao cho 2 2 2
T = MA + 2MB − MC đạt giá trị nhỏ nhất. Tính độ dài OM. A. OM = 6 . B. OM = 3 . C. OM = 2 . D. OM = 2 . Lời giải:
x + x − x A 2 B C x = = 1  1 1+ 2 −1     
Gọi điểm I là điểm thỏa mãn 
y + y − y A 2
IA + 2IB − IC = 0 B C ⇒ y = = 1 1 1+ 2 −1  
z + z − z A 2 B C z = = 1  1  1+ 2 −1 Biến đổi 2 2 2 2
T = 2MI + IA − 2IB + IC đạt gía trị nhỏ nhất ⇔ MI ⇔ M là hình chiếu vuông góc của I min x = 2 + t
lên (P). Khi đó phương trình MI là: y =1+ t ⇒ M (2 + t;1+ t;1+ t) . z =1+  t
Giải M ∈(P) ⇒ 3t + 4 + 2 = 0 ⇔ t = 2 − ⇒ M (0; 1 − ;− )
1 ⇒ OM = 2 . Chọn C.
Ví dụ 4: Cho các điểm A(0;4; 2 − ); B( 1;2;− )
1 và (P) : x+ y+ z +1 = 0 . Biết điểm M thuộc (P) sao cho biểu thức 2 2
MA − 2MB đạt giá trị lớn nhất. Tính OM. A. OM = 6 . B. OM = 3 . C. OM = 2 . D. OM = 2 . Lời giải:   
Gọi I là điểm thỏa mãn IA − 2IB = 0 ⇒ I (2;0;0). Biến đổi 2 2 2 2 2
MA − 2MB = −MI + IA − 2IB đạt giá trị lớn nhất khi M là hình chiếu vuông góc của I lên x = 2 + t
(P). Khi đó phương trình MI là: y = t −
⇒ M (2 + t; t − ;t) . z =  t
Cho M ∈(P) ⇒ 2 + t + t + t +1 = 0 ⇔ t = 1 − ⇒ M (1;1;− )
1 ⇒ OM = 3 . Chọn B.
Ví dụ 5: Trong không gianOxyz , cho hai điểm A(1;2; ) 1 ; B( 2; 1;
− 3). Điểm M trên mặt phẳng (O sao xyz ) cho 2 2
MA − 2MB lớn nhất. Khi đó T = x + y có giá trị là M M A. T =1. B. T = 0 . C. T = 1 − . D. T = 2. Lời giải:    
Gọi M là điểm thỏa mãn IA − 2IB = 0 ⇔ IA = 2IB ⇔ I (3; 4 − ;5) .       
Khi đó MA − MB = (MI + IA)2 − (MI + IB)2 2 2 2 2 2 2
= −MI + 2MI(IA − 2IB) + IA − 2IB 2 2 2
= −MI + IA − 2IB lớn nhất ⇔ MI nhỏ nhất ⇔ M là hình chiếu của I trên mặt phẳng ( O ) xy Suy ra M (3; 4 − ;0) ⇒ T = 1 − . Chọn C.
Ví dụ 6: Trong không gian Oxyz ,cho 3 điểm A(4;1;5); B( 3;0 )
;1 ;C (− ;12;0) và mặt phẳng
    
(P) :3x− 3y+ 2z + 37 = 0 . Điểm M (a;b;c) thuộc (P) sao cho S = . MA MB + .
MB MC + MC.MA nhỏ nhất. Tính a+b+c. A. a+b+c=13. B. a+b+c=9. C. a+b+c=11. D. a+b+c=1. Lời giải: Gọi  7 1   1   3 3 5 D
; ;3;E 1;1; ;F  ; ;  
lần lượt là trung điểm của AB, BC và AC. 2 2 2 2 2 2         
   
    Ta có: = ( + )( + ) =( + )( − ) 2 2 2 2 . AB MA MB MD DA MD DB
MD DA MD DA = MD − AD = MD − 4 2 2 2 Suy ra 2 2 2 AB BC AC S MD ME MF + + = + + − nhỏ nhất 2 2 2
⇔ MD + ME + MF nhỏ nhất. 4
Gọi G (2;1;2) là trọng tâm tam giác DEF 2 2 2 2 2 2 2
⇒ MD + ME + MF = 3MG + GD + GE + GF nhỏ nhất x = 2 + 3t
⇔ MG ⇔ M là hình chiếu của G trên (P) MG :  ⇒ y = 1− 3t min z = 2+  2t
Suy ra M = MG ∩ (P) ⇒ M( 4; − 7; 2
− ) ⇒ a+ b+ c =1. Chọn D.
Dạng 3: Tìm điểm M thuộc (P) sao cho (MA+ MB) hoặc MA− MB min max Phương pháp giải:
+) Kiểm tra vị trí tương đối của các điểm A và B so với mặt phẳng (P).
+) Nếu A và B cùng phía (P) thì bài toán (MA+ MB) phải lấy đối xứng A qua (P) khi đó min
MA + MB = MA′ + MB ≥ A′B dấu bằng xảy ra ⇔ A ,′ M , B thẳng hàng hay M = A′B ∩ (P) .
Bài toán tìm MA − MB , ta có MA − MB ≤ AB ⇒ M là giao điểm trực tiếp của đường thẳng AB và max (P).
+) Nếu A và B khác phía (P) thì bài toán MA − MB phải lấy đối xứng A qua (P) bài toán max
tìm(MA+ MB) ⇒M là giao điểm trực tiếp của đường thẳng AB và (P). min
Ví dụ 1: Trong không gian hệ tọa độOxyz , cho 2 điểm A( 1 − ;3; 2 − ); B( 3 − ;7; 1 − 8) và mặt phẳng
(P) : 2x − y + z +1 = 0 . Tìm điểm M thuộc (P) sao cho MA + MB nhỏ nhất. Lời giải:
Đặt f = 2x − y + z +1 = 0 ta có: f ( A). f (B) > 0 ⇒ A,B cùng phía với mặt phẳng (P). Gọi + − +
A′ là điểm đối xứng của A qua (P) : 2x − y + z +1 = 0
x 1 y 3 z 2 ⇒ AA′: = = 2 1 − 1 Gọi I ( 1
− + 2t;3− t; 2
− + t) = AA′∩ (P) suy ra 2( 1
− + 2t) − (3− t) − 2 + t +1 = 0
⇔ t =1⇒ I(1;2; 1 − ) ⇒ ( A 3;1;0) .
Khi đó MA + MB = MA′ + MB ≥ A′B dấu bằng xảy ra ⇔ A ,′ M , B thẳng hàng. x = 3 + u
Phương trình đường thẳng A′B y =1−u ⇒ M = A B
′ ∩ (P) ⇒ M(3+ u;1− u;3u) z =  3u
Giải M ∈(P) ⇒ u = 1 − ⇒ M(2;2; 3) − .
Ví dụ 2: Trong không gian hệ tọa độOxyz cho mặt phẳng (P) : x − y + 2z − 2 = 0 và 2 điểm A(2;3;0); B(2; 1
− ;2) . Tìm điểm M thuộc mặt phẳng (P) sao cho MA − MB lớn nhất. Lời giải:
Kí hiệu f = x − y + 2z − 2 = 0 . Ta có f ( A). f (B) < 0 nên A,B nằm khác phía so với mặt phẳng (P).
Gọi A′ là điểm đối xứng của A qua (P). Ta có: x 2 y 3 : z AA − − ′ = = 1 1 − 2 Khi đó 1
I = AA′∩ (P) ⇒ (2 + t;3− t;2t) ⇒ t+ 2 + t− 3+ 4 t− 2 = 0 ⇒ t = 2  5 5 ⇒ I ; ;1 ⇒   A (′3;2;2)  2 2 
Lại có MA − MB = MA′ − MB ≤ A′B dấu bằng xảy ra ⇔ A ,′ M , B thẳng hàng. x = 3 + u Khi đó   9 13
A′B y = 2 + 3u ⇒ M = A B∩(P) ⇒ M ; ;2 ′ .  2 2    z = 2
Ví dụ 3: : Trong không gian hệ tọa độOxyz cho điểm A(3;1;0); B( 9;
− 4;9) và mặt phẳng (P) có phương
trình (P) : 2x − y + z +1 = 0 . Gọi I (a;b;c) là điểm thuộc mặt phẳng (P) sao cho IA − IB đạt giá trị lớn nhất.
Khi đó tổng a +b +c bằng
A. a + b + c = 22 .
B. a + b + c = 4 − .
C. a + b + c = 13 − .
D. a + b + c =13. Lời giải: f (x y z = A; A; A ) 6 Đặt f ( ;
x y; z) = 2x − y + z +1⇒  ⇒ f ( )
A . f (B) = 7 − 2 < 0 . f (x ; y ;z ) = 1 −  2 B B B
Do đó hai điểm A, B nằm khác phía so với mặt phẳng (P).
Gọi B′ là điểm đối xứng của B qua mặt phẳng (P) ⇒ (BB′) x + 9 y − 4 z −9 : = = . 2 1 − 1
Điểm H ∈(BB )′ ⇒ H(2t −9;4 −t;t + 9)∈(P) → 2(2t −9) − (4 −t) + t + 9 +1 = 0 ⇒ t = 2
Ta có IA − IB = IA − IB′ ≤ A′B ⇒ IA − IB
= AB′ ⇒ I là giao điểm của AB′và mặt phẳng (P). max   Lại có ′ = (− − ) x − 3 y −1 4; 1;13 z AB ⇒ u = − ⇒ ′ = = . AB′ (4;1; 13) (AB ) : ( ) 4 1 13 −
Điểm I ∈(AB )′ ⇒ I (4t + 3;t +1; 1
− 3t)∈(P) → I(7;2; 1
− 3) ⇒ a + b + c = 4 − . Chọn B
Ví dụ 4: Trong không gian hệ tọa độOxyz cho mặt phẳng (P) có phương trình (P) : x − y + 2z + 2 = 0 và 2 điểm A(0;1; 2 − ); B(2;0; 3
− ) . Gọi M (a;b;c) là điểm thuộc mặt phẳng (P) sao cho MA + MB nhỏ nhất. Tính giá trị của T= a+b+c. A. T = 5 − . B. 1 T = − . C. T = 1 − . D. 1 T = . 5 5 Lời giải:
Kí hiệu f = x − y + 2z + 2 ta có f ( A). f (B) > 0 ⇒ nên A,B nằm cùng phía với (P).
Gọi A′ là điểm đối xứng của A qua mặt phẳng (P).
Khi đó MA + MB = MA′ + MB′ ≥ A′B dấu bằng xảy ra ⇔ A ,′ M , B thẳng hàng. Phương trình x y −1 z + 2 AA′: = =
. Gọi H = AA′∩(P),H(t;1−t; 2 − + 2t) 4 1 − 2 Cho H ∈(P) 1  1 1
⇒ t + t −1+ 4t − 4 + 2 = 0 ⇐ t = ⇒ H ; ; 1 − ⇒   A (′1;0;0) . 2  2 2  x =1+ t
Khi đó A′B y =
⇒ M = A′B ∩(P)  8 9  1 : 0 ⇒ M  ;0;− ⇒ 
a + b + c = − . Chọn B.   5 5  5 z = 3 −  t
Dạng 4: Bài toán lập phương trình mặt phẳng, đường thẳng có yếu tố cực trị Phương pháp đại số:
• Gọi véc tơ pháp tuyến hoặc véc tơ chỉ phương của mặt phẳng (hoặc đường thẳng) cần lập là 2 2 2 (a;b;c),(a + b + c ) > 0
• Thiết lập một phương trình quy ẩn (a theo b,c hoặc ngược lại) từ một dữ kiện về mặt phẳng chứa
đường, song song hoặc vuông góc. Giả sử phương trình thu gọn ẩn là a = f ( ; b c) .
• Thiết lập phương trình khoảng cách mà đề bài yêu cầu, thay a = f ( ;
b c) vào ta được một phương trình hai ẩn b;c.
• Xét hàm khoảng cách d = g ( ; b c)
+ Nếu c = 0 thì b ≠ 0 → d = d lưu lại giá trị khoảng cách d này. 1 1 + Nếu 0  b  ≠ ⇒ = =  ( ); b c d g g t t =   c c
Khảo sát hàm g (t) ta thu được kết quả. Chú ý:
Ax + By + Cz + D
• Công thức khoảng cách từ một điểm đến một mặt phẳng d ( ;( A P)) 0 0 0 = 2 2 2 A + B + C   u  ∆ ; AM
• Công thức khoảng cách từ một điểm đến một đường thẳng d ( ; A )   ∆ =  ; với M thuộc ∆ . u∆
   u  ∆ ; u∆ M .M
• Công thức khoảng cách giữa hai đường thẳng d ( ; ) 1 2 1 2   ∆ ∆ = 1 2   u  ∆ ; u 1 ∆2  
Phương pháp hình học:
Bài toán 1: Lập phương trình mặt phẳng (P) chứa đường thẳng d sao cho khoảng cách từ M đến (P) lớn
nhất, với M là điểm không thuộc d. Phương pháp giải:

Đường thẳng d xác định đi qua điểm A và có véc tơ chỉ phương là u . d
Kẻ MH ⊥ (P);MK ⊥ d ⇒ MH = d (M;(P))và điểm K cố định.
Ta có d (M;(P)) = MH ≤ MK d ⊂ (P) Suy ra d = MK . Khi đó max (   P
 ) ⊥ (M ;d )
Gọi (α ) là mặt phẳng chứa M và d ta có:   n ⊥ u  (P) d 
    
  ⇒ n = u u ;MA (P) d d n ⊥ n    =   α u ;MA (P) d    
  
Khi đó (P) đi qua A và có véc tơ pháp tuyến là: n = u u ;MA (P) d d   
Ví dụ 1: Trong không gian hệ tọa độ − −
Oxyz cho các điểm M (2;5;3) và đường thẳng x 1 y z 2 d : = = . 2 1 2
Lập (P) chứa d sao cho khoảng cách từ M đến (P) đạt giá trị lớn nhất. Lời giải: 
Đường thẳng d xác định đi qua điểm A và có véc tơ chỉ phương là u d ( 2;1; 2)
Kẻ MH ⊥ (P);MK ⊥ d ⇒ MH = d (M;(P))và điểm K cố định.
Ta có d (M;(P)) = MH ≤ MK d ⊂ (P) Suy ra d = MK . Khi đó max (   P
 ) ⊥ (M ;d ) ≡ (α )   n ⊥ u  (P) d 
   ⇒  
  ⇒ n = u u ;MA (P) d d n ⊥ n    =   α u ;MA (P) d     
   Ta có: MA(1; 5 − ;− )
1 ⇒ n = u ;u ;MA = 9 − (1; 4 − ;1) (P) d d    
Do đó mặt phẳng (P) cần tìm đi qua A(1;0;2) và có n (1; 4
− ;1) ⇒ (P) : x − 4y + z − 3 = 0. (P)
Ví dụ 2: Trong không gian hệ tọa độ − + −
Oxyz cho các điểm M (5;1;6) và đường thẳng
x 1 y 1 z 2 d : = = . 2 1 5
Lập (P) chứa d sao cho khoảng cách từ M đến (P) đạt giá trị lớn nhất. Lời giải: 
Đường thẳng d xác định đi qua điểm A(1; 1;
− 2) và có véc tơ chỉ phương là u . d ( 2;1; 5)
Kẻ MH ⊥ (P);MK ⊥ d ⇒ MH = d (M;(P))và điểm K cố định.
Ta có d (M;(P)) = MH ≤ MK d ⊂ (P) Suy ra d = MK . Khi đó max (   P
 ) ⊥ (M ;d ) ≡ (α )   n ⊥ u  (P) d 
   ⇒  
  ⇒ n = u ;u ;MA (P) d d n ⊥ n    =   α u ;MA (P) d     
   Ta có: MA( 4; − 2; − 4 − ) = 2
− (2;1;2) ⇒ n = u ;u ;MA = 30(2;1; 1 − ) . (P) d d    
Do đó mặt phẳng (P) cần tìm đi qua A(1;2;− ) 1 và có n (2;1; 1
− ) ⇒ (P) : 2x + y − z +1 = 0. (P)
Ví dụ 3: Trong không gian hệ tọa độOxyz cho các điểm M (1;2; 3 − ) và đường thẳng
x +1 y − 2 z −1 d : = =
. Mặt phẳng (P) chứa đường thẳng d đồng thời cách điểm M một khoảng lớn 4 3 − 2
nhất. Khi đó khoảng cách từ O đến (P) bằng: A. d = 3. B. d = 3. C. 3 d = . D. d = 5. 5 Lời giải:
Gọi H, K lần lượt là hình chiếu của điểm M lên mặt phẳng (P) và đường thẳng d .
Đường thẳng d đi qua A( 1; − 2; ) 1
Ta có: d (M;(P)) = MH ≤ MK Khi đó Suy ra d = MK . max d ⊂ (P) Khi đó (  P
 ) ⊥ (M ;d ) ≡ (α )   n ⊥ u  (P) d 
   ⇒  
  ⇒ n = u ;u ;MA (P) d d n ⊥ n    =   α u ;MA (P) d      Ta có: u = − = − d (4; 3;2);MA ( 2;0;4)   
   ⇒ u ;MA = 2
− 6;10;3 ⇒ n = u ;u ;MA = ( 29 − ;0;58) = 29( − 1;0; 2) − d ( ) (P) d d     
Khi đó (P) − + = ⇒ (O (P)) 3 : x 2z 3 0 d ; = . Chọn C. 5
Ví dụ 4: Trong không gian hệ tọa độ Oxyz cho ba điểm M ( 1 − ;2;4); (
A 0;2;1); B(1;0;2) . Mặt phẳng
(P)chứa đường thẳng AB đồng thời cách điểm M một khoảng lớn nhất cắt các trục tọa dộ tại các điểm
N, P,Q . Thể tích V của khối chóp . O NPQ là: A. 9 V = . B. 3 V = . C. V = 9. D. V = 27. 2 2 Lời giải: Giả sử
Ta có: Ta có d (M;(P)) = MH ≤ MK d ⊂ (P) Suy ra d = MK . Khi đó max (   P
 ) ⊥ (M ;d ) ≡ (α )   n ⊥ u  (P) d 
   ⇒  
  ⇒ n = u ;u ;MA (P) d d n ⊥ n    =   α u ;MA (P) d      Ta có: u = − = − . d (1; 2; ) 1 ;MA (1;0; 3)   
  
⇒ u ;MA = 2 3;2;1 ⇒ n = u ;u ;MA = ( 4; − 2;8) = 2 − (2; 1 − ; 4 − ) d ( ) (P) d d      Khi đó (P)
− y − + = ⇒ N (− ) ( )  3  1 9 : 2 x 4z 6 0 3;0;0 ;P 0;6;0 ;Q 0;0; ⇒ V = OM OP OQ =   O . . . .NPQ  2  6 2 Chọn A.
Ví dụ 5: Trong không gian hệ tọa độOxyz cho các điểm A(1;4;2) và đường thẳng x 1 y 2 : z d − + = = . 1 − 1 2
Mặt phẳng (P) chứa đường thẳng d đồng thời cách điểm M một khoảng lớn nhất. Khi đó khoảng cách từ
O đến (P) bằng: A. 210 d = . B. 210 d = . C. 21 d = . D. 21 d = . 10 30 5 10 Lời giải: 
Đường thẳng d xác định đi qua điểm B(1; 2
− ;0) và có véc tơ chỉ phương là u − . d ( 1;1; 2)  Ta có: AB(0; 6; − 2 − ) = 2 − (0;3; ) 1 . 
  
Áp dụng công thức nhanh ta có: n = u ;u ;MA = 2 5;13; 4 − (P) d d ( )    ⇒ (P) + − − = ⇒ (O (P)) 21 210 :5x 13y 4z 21 0 d ; = = . Chọn A. 2 2 2 5 +13 + 4 10
Bài toán 2: Lập phương trình đường thẳng d nằm trong mặt phẳng (P) , đi qua điểm A sao cho khoảng
cách từ điểm M đến d lớn nhất, nhỏ nhất? Phương pháp giải:

+ Kẻ MK ⊥ d;MK ⊥ (P) ⇒ MK = d (M;d)và điểm H cố định.
+ Kẻ MK ⊥ d;MH ⊥ (P);⇒ MK = d (M;d) = d và điểm H cố định.
Ta có: MH ≤ MK ≤ MA ⇔ MH ≤ d ≤ MA.
+) Ta có MK ≤ MA ⇒ d (M;d ) = MA ⇔ K ≡ . A max
Khi đó đường thẳng d nằm trong (P) , đi qua A và vuông góc với đường thẳng AM , suy ra d có một   
véc tơ chỉ phương là u = nd  (P);MA
+) Mặt khác, lại có MK ≥ MH ⇒ d (M;d ) = MH ⇔ H ≡ K . min
Khi đó đường thẳng d nằm trong (P) , đi qua A và đi qua hình chiếu H của M. Suy ra   
d = (P) ∩(MHA) . Trong đó n( = nMHA )  (P);MA 
  
Khi đó đường thẳng d có một véc tơ chỉ phương là u = n ;n  P ; MA d (P)   
(Chú ý: Trong trường hợp d thì d chính là hình chiếu vuông góc của MA trên mặt phẳng (P) ). min
Ví dụ 1: Cho các điểm M (1;0;0); ( A 0;2; 3)
− và (P) : x + 2y − z −1 = 0. Lập phương trình đường thẳng d
nằm trong mặt phẳng (P) , đi qua A và cách M một khoảng lớn nhất, nhỏ nhất?` Lời giải:   Ta có: n (1;2; 1 − );MA = 1; 2 − ;3 . (P) ( )
+) Kẻ MK ⊥ d;MK ⊥ (P) ⇒ MK = d (M;d) = d và điểm H cố định.
Ta có: MH ≤ MK ≤ MA ⇔ MH ≤ d ≤ MA.
+) Ta có MK ≤ MA ⇒ d (M;d ) = MA ⇔ K ≡ . A max
Khi đó đường thẳng d nằm trong (P) , đi qua A và vuông góc với đường thẳng AM , suy ra d có một    véc tơ chỉ phương là x y z u = n = − ⇒ d −   = = và d = MA = 14 . d ;MA 4  P ( 1;1; ) 1 ( ) 1 :  1 − 1 1 max
+) Mặt khác, lại có MK ≥ MH ⇒ d (M;d ) = MH ⇔ H ≡ K . min
Khi đó đường thẳng d nằm trong (P) , đi qua A và đi qua hình chiếu H của M. Suy ra   
d = (P) ∩(MHA) . Trong đó n( = n  = − − MHA ) ;MA 4  P (1; 1; ) ( ) 1  
  
Khi đó đường thẳng d có một véc tơ chỉ phương là u = n ;n  = − P ; MA 12 1;0;1 d (P) ( )    x =1+ t
Suy ra d : y = 0 và d = MH = d M; P = 6 . min ( ( )) z =  t
Ví dụ 2: Cho các điểm A(1;2;4); ( A 1;2; 2
− ) và (P) : x + y − z +1 = 0. Lập phương trình đường thẳng d nằm
trong mặt phẳng (P) , đi qua A và cách B một khoảng lớn nhất, nhỏ nhất?` Lời giải:   Ta có: n (1;1; 1 − );AB = 0;0; 6 − = 6 − (0;0;1). (P) ( )
Gọi H; N lần lượt là hình chiếu của B trên (P) và d. Khi đó d ( ;
B (d )) = BN
Ta có: BH ≤ BN ≤ BA ⇔ BH ≤ d ≤ BA.    +) d ⇔ u = n ;AB = 6 − 1; 1; − 0 . max d  P ( ) ( ) 
⇒ d :{x =1+ t; y = 2 − t; z = } 4 . 
  
+) d ⇔ u = n ;n ;AB = 6 1;1;2 . min d (P)   P ( ) ( ) 
⇒ d :{x =1+ t; y = 2 + t; z = 4 + 2t}.
Ví dụ 3: [Đề luyện thi đại học Vinh 2017] Trong không gian hệ tọa độOxyz cho hai điểm M ( 1; − 2; ) 1 ;  A(1;2; 3 − ) và đường thẳng x 1 y 5 : z d + − = =
vec tơ chỉ phương u của đường thẳng ∆ đi qua M, vuông 2 2 1 −
góc với đường thẳng d đồng thời cách điểm A một khoảng lớn nhất.     A. u = (4; 3 − ;2). B. u = (1;0;2). C. u = (2;0; 4 − ).
D. u = (2;2;− ) 1 . Lời giải:
Phương trình mặt phẳng đi qua M và vuông góc với d
là: (P) = 2x + 2y − z −1 = 0 khi đó (P) chứa ∆ . Gọi
H là hình chiếu vuông góc của A xuống (P) và N là
hình chiếu vủa A xuống ∆ . Ta có: AH ≤ AN ≤ AM . Khi đó AN ⇔ N ≡ M max Do   
∆ ⊥ d;∆ ⊥ AM ⇒ u =   = − − .Chọn ∆ u AM d ; ( 8;6; 4)   A.
Ví dụ 4:
Trong không gian hệ tọa độOxyz cho hai điểm A(1;1;− ) 1 ; B(0;2; )
1 và mặt phẳng (P) có phương
trình (P) : 2x − y − z = 0 . Gọi d là đường thẳng đi qua A nằm trong mặt phẳng (P) , và cách điểm B một
khoảng lớn nhất. Đường thẳng d cắt mặt phẳng (O tại điểm. xy ) A. Q(0;4;0). B. Q(1; 2 − ;0). C. Q(0; 2; − 0). D. Q(1;4;0). Lời giải:    Ta có: d ( ; B d ) − − + ⇔ u = n AB = (− − )
x 1 y 1 z 1 1; 3;1 ⇒ d : = = d ; max  (P)  1 − 3 − 1
Mặt phẳng (O có phương trình z = 0 ⇒ d ∩ (O = Q − . Chọn C. xy ) (0; 2;0) xy )
Ví dụ 5: Trong không gian hệ tọa độ − +
Oxyz cho đường thẳng x y 1 z 2 d : = =
và hai điểm A(1;1; 2 − ) ; 1 5 − 1 − B( 1;
− 0;2) . Viết phương trình đường thẳng ∆ đi qua A, vuông góc với đường thẳng d sao cho khoảng cách
từ B đến ∆ là nhỏ nhất.
A. x −1 y −1 z + 2 − − + = = .
B. x 1 y 1 z 2 = = . 2 5 8 − 2 5 − 8 −
C. x −1 y −1 z + 2 − − + = = .
D. x 1 y 1 z 2 = = . 2 5 8 2 5 − 8 Lời giải:  
Đường thẳng ∆ nằm trong mặt phẳng (P) đi qua điểm A(1;1; 2
− ) và n = u = (1;2; 1 − ) (P) d  Ta có: AB( 2 − ; 1; − 4) 
  
Áp dụng công thức nhanh ta có: d ⇔ u = n ;n ;AB = 4; 1 − 0; 1 − 6 = 2(2; 5 − ; 8 − ) . min d (P) (P) ( )   
Phương trình đường thẳng − − +
∆ là: x 1 y 1 z 2 = = . Chọn B. 2 5 − 8 −
Ví dụ 6: Trong không gian hệ tọa độOxyz cho hai điểm A(1;2;− ) 1 ; B(3; 1 − ; 5 − ) và đường thẳng + + ∆ x 1 y z 1 : = =
. Gọi d là đường thẳng đi qua A và cắt đường thẳng sao cho khoảng cách từ B đến ∆ 2 3 1 −
là lớn nhất, đường thẳng d đi qua các điểm nào trong các điểm sau: A. E (2;4; 2 − ). B. F (2;3;0). C. G(2;4;0). D. N (2;0;0). Lời giải: 
Gọi (P) là mặt phẳng đi qua A và chứa + + ∆ x 1 y z 1 : = = ; ∆ qua M ( 1; − 0;− ) 1 và u = − ∆ (2;3; )1 2 3 1 −
  
Ta có: n AM;u  = − − ⊂ ∆ 2(1; 1; ) ( ) 1 ;d (P). P      Khi đó ( ∆) x y z d B ⇔ u = AB n = − − ⇒ d − − +   = = dP ( ) 1 2 1 ; ; 1;2; 1 : . max ( )  2 2 1 − Suy ra E (2;4; 2
− )∈d.Chọn A.
Bài toán 3: Lập phương trình đường thẳng d nằm trong mặt phẳng (P), đi qua điểm A cho trước sao cho
khoảng cách giữa d và d’lớn nhất, với d’ là đường thẳng cho trước và cắt (P). Phương pháp giải:

+) Gọi I = d′∩ (P) , qua A dựng đường thẳng d′′  d′ ⇒ d′  (Q) , với (Q) là mặt phẳng chứa d và d′′.
Khi đó d(d;d′) = d (d ;′(Q)) = d (I;(Q))
+) Kẻ IH ⊥ (Q);IK ⊥ d′′ ⇒ IH = d (I;(Q))và điểm K cố định.
+) Ta có H ≤ IK ⇒ d (I;(Q)) = IK ⇔ H ≡ K. Khi đó đường thẳng d nằm trong (P), đi qua A và max   
vuông góc với đường thẳng IK, suy ra d có một véc tơ chỉ phương là u = n IK d  (P);    
Gọi A′ là hình chiếu vuông góc của A lên d’ , suy ra AA′  IK , khi đó u = n ′ d  (P);AA    
Vậy đường thẳng d cần lập đi qua điểm A và có véc tơ chỉ phương là u = n ′ d  (P);AA 
Ví dụ 1: Trong không gian hệ tọa độOxyz cho hai điểm A(1;0; ) 1 ; và đường thẳng x − 2 y −1 d : z = =
và (P) = x − y + z − 2 = 0 . Lập phương trình đường thẳng d đi qua A, nằm trong (P) 2 1 − 1 −
sao cho khoảng cách giữa d và d′ lớn nhất? Lời giải:
Gọi A′(2 + 2t;1−t; t
− ) là hình chiếu vuông góc của điểm A trên d′   
Ta có: AA′(1+ 2t;1−t; t − − ) 1 và 1
AA .′u = t + + t − + t + = ⇔ t = − d 4 2 1 1 0 3   Suy ra 1 4 2  1 AA  ′ ; ;− = (1;4; 2 −   ). Lại có: n = − P (1; 1; ) 1 .  3 3 3  3 ( )   
Khi đó d (d;d′) ⇔ u = n AA′ = − d ;  P ( 2;3;5) max ( )  Suy ra x −1 y z −1 d : = = . 2 − 3 5
Ví dụ 2: Trong không gian hệ tọa độ − + + −
Oxyz cho hai đường thẳng x 1 y 1 d : z = = và x y 1 z 1 d′: = = . 1 2 − 1 2 2 − 1 −
Lập phương trình đường ∆ đi qua O(0;0;0) vuông góc với d và cách d′ một khoảng lớn nhất? Lời giải:  
Mặt phẳng (P) đi qua O(0;0;0) và vuông góc với d có VTPT là u = u = − P d (1; 2; ) ( ) 1 .
Khi đó d ⊂ (Q) . Gọi O′(2t; 1
− − 2t;1− t)∈d′ là hình chiếu vuông góc của O trên d′    
Ta có: OO′(2t; 2 − t− t; t − + ) 1 1  2 7 10 ⇒ OO .u  ′ = + + + − = ⇔ = − ⇒ ′ − − ′ t t t t OO d 4 4 2 1 0  ; ; 9 9 9 9       Khi đó ( ′) 1 ; max x y z d d d
⇔ u = OO′ n  = ⇒ ∆ = = d ;  P (13;12; ) ( ) 11 : .  9 13 12 11
Ví dụ 3: Trong không gian hệ tọa độ −
Oxyz cho điểm A(0;1;− ) 1 ;đường thẳng x 1 d : y z = = và 1 1 − 1 −
(P) : x − 2y + 2z = 0 . Lập phương trình đường ∆ đi qua A song song với (P) sao cho khoảng cách giữa ∆ và d lớn nhất? Lời giải: 
Gọi (Q) là mặt phẳng qua A và song song với (P) : x − 2y + 2z = 0 ⇒ n = (1; 2 − ;2) ( ) . Q
Khi đó , d ⊂ (Q) Gọi A′(1+ t;− t; t
− )∈d là hình chiếu vuông góc của điểm A trên d .    Ta có: AA′(t − +1; t − −1; t − + ) 1 ⇒ 1
AA .′u = + + + + − = ⇔ = ∆
t 1 t 1 t 11 0 t 3     Suy ra  2 2 − 4  2 AA′ ; ; = 2  (1; 1; − 2) ⇒  d ( ; ∆ d ) ⇔ u =  ′  = − . ∆ AA ;nQ (2;0; ) 1  3 3 3  3 max ( )  3 x = 2t Khi đó :  ∆ y =1 . z = 1 − −  t
Ví dụ 4: Trong không gian hệ tọa độOxyz , gọi d là đường thẳng đi qua A(0;2; ) 1 , song song với mặt phẳng ( −
P) : 2x + y + z +1 = 0 sao cho khoảng cách giữa d và x 1 ∆ : y z
= = lớn nhất. Đường thẳng d đi 1 2 1
qua điểm nào trong các điểm sau: A. M (1;9;10). B. N (1; 9 − ; 8 − ). C. P(1; 9 − ; 1 − 0). D. Q(1;9; 8 − ). Lời giải: 
Gọi (Q) là mặt phẳng qua A và song song với (P) : 2x + y + z +1 = 0 ⇒ n = (2;1 ) ( ) ;1 . Q
Khi đó , d ⊂ (Q) Gọi A′(1+ t;2 t;t)∈∆ là hình chiếu vuông góc của điểm A trên ∆   
Ta có: AA′(t +1;2t − 2;t − ) 1 ⇒ 2
AA .′u = + + − + − = ⇔ = ∆
t 1 4t 4 t 1 0 t 3     Suy ra  5 2 − 1 −  1 AA′ ; ; = 1  (5; 2 − ;− ) 1 ⇒ 
d (d;∆) ⇔ u = AA′ n  = − − . d ;  Q (1;7; 9)  3 3 3  3 max ( )  3 Khi đó x y − 2 z −1 d : = = ⇒ Q(1;9; 8
− )∈d . Chọn D. 1 7 9 −
Bài toán 4: Lập phương trình đường thẳng d đi qua điểm A cho trước, d cắt d1 và khoảng cách giữa d và d2 lớn nhất Phương pháp giải:
Gọi (P) là mặt phẳng đi qua A và chứa d1 , suy ra d nằm trong (P). Khi đó quy về bài toán 3!
Ví dụ 1: Cho điểm A(0; 1; + − − 2) và đường thẳng x 1 y z 2 d : = = . 1 1 1 −
Lập phương trình đường ∆ đi qua A cắt d sao cho
a) Khoảng cách từ B(2;1;1) đến đường thẳng ∆ là lớn nhất.
b) Khoảng cách giữa − ∆ và x 5 d′: y z = = là lớn nhất. 1 2 − 1 Lời giải:  
Đường thẳng d đi qua điểm M ( 1;
− 0;2) có VTCP là u = − , ta có: AM = ( 1; − 1;0) d (1;1; )1
Gọi (P) là mặt phẳng qua A và d ⇒ ∆ ⊂ (P) .    
Ta có: n = u AM  = và AB = (2;2;− ) 1 . P d ; ; (1;1;2) ( )   x = t   
a) d (B;∆) ⇔ u  =   = − − ⇒ ∆  = − − ∆ n ; AB 5 y tP (1; 1;0) 1 . max ( )  z =  2
b) Gọi A′(5 + 2t; 2
− t;t) là hình chiếu vuông góc của A trên d′ .   
Ta có: AA′(5 + 2t; 2
− t +1;t − 2) ⇒ 2
AA .′u = + + − + − = ⇔ = − ′ t t t t d 4 10 4 2 2 0 3  Suy ra 11 7 8 −  1 AA′ ; ; = (11;7; 8 −   ) .  3 3 3  3    Khi đó (∆ ′) 2 x y + z d d ⇔ u − =  ′  = − ⇒ ∆ = = ∆ AA nP ( ) 1 2 ; ; 11; 15;2 : . max ( )  3 11 15 − 2
Ví dụ 2: Trong không gian hệ tọa độOxyz , phương trình đường thẳng d đi qua A(0; 1; − 2) , cắt đường thẳng x +1 y z − 2 d : − = =
, sao cho khoảng cách giữa d và x 5 d : y z =
= lớn nhất có một véc tơ chỉ 1 2 1 1 − 2 2 2 − 1 phương là:   A. u = − B. u = − − d (29; 41; 4). d (29; 41;4).   C. u = − D. u = − − d (14; 20; 2). d (14; 20;2). Lời giải:  
Đường thẳng d1 đi qua điểm B( 1;
− 0;2) có VTCP là u = 2;1; 1 − ⇒ AB = 1; − 1;0 1 ( ) ( )   
Gọi (P) = ( Ad ⇒ n = A ;
B u  = − 1;1;3 ⇒ d ⊂ P . ; 1 ) P 1 ( ) ( ) ( )  
Gọi A′(2 + 5t; 2
− t;t)∈d là hình chiếu vuông góc của A trên d ta có: 2 2   
AA′ = ( + t − t + t − ) 2
5 2 ; 2 1; 2 ⇒ AA .′u = t + + t − + t − = ⇔ t = − d 4 10 4 2 2 0 2 3     Suy ra 11 7 8 AA −  ′ ⇒ d ( 1 ; ; d;d
⇔ u = AA′ n  = −   . Chọn A. d ; 29; 41;4 2 )  P ( ) max ( ) 3 3 3    3
Ví dụ 2: Trong không gian hệ tọa độOxyz , phương trình đường thẳng d đi qua A(2; 1; − 2) , cắt đường thẳng
x −1 y +1 z −1 d : + = =
, sao cho khoảng cách giữa d và x 1 d : y z = =
lớn nhất có một véc tơ 1 2 1 1 − 2 2 2 − 3 − chỉ phương là:   A. u = B. u = − − d (43; 8; 25). d (33;8;25).   C. u = D. u = − d (41;68; 27). d (2;1 ) ;1 . Lời giải:  
Đường thẳng d1 đi qua điểm B( 1; − 1; − )
1 có VTCP là u = 2;1;1 ⇒ AB = 1; − 0; 1 − 1 ( ) ( )    Gọi (P) = ( ;
A d ⇒ n = A ; B u  = 1; 1; − 1
− ⇒ d ⊂ P . 1 ) P 1 ( ) ( ) ( )   Gọi A′( 1 − + t; 2 − t; 3
− t)∈d là hình chiếu vuông góc của A trên d ta có: 2 2   
AA′ = (t − − t + − t − ) 1
3; 2 1; 3 2 ⇒ AA .′u = t − + t − + t + = ⇔ t = − d 3 4 2 9 6 0 . 2 14   43 − 8 25 −  1    ⇒ AA′ = = (− − ) ⇒ d ( 1 ; ; 43;16; 25 d;d
⇔ u = AA′ n  = −   Chọn D. d ; 41;68; 27 . 2 )  P ( ) max ( ) 14 7 14 14    14
Dạng 5: Bài toán tìm điểm M thuộc đường thẳng có yếu tố cực trị Phương pháp giải:
Tham số hóa điểm M theo phương trình đường thẳng.
Biến đổi giả thiết về dạng y = f (t) và tìm giá trị lớn nhất, nhỏ nhất của hàm số y = f (t) . Chú ý: Tam thức bậc hai: 2 y  − −∆
= ax + bx + c(a ≠ 0) có đỉnh b I ;   .  2a 4a       
Bất đẳng thức véc tơ: Cho 2 véc tơ u = (a;b) và v = ( ;
c d ) ta có: u + v ≥ u + v Khi đó 2 2 2 2
a + b + c + d ≥ (a + c)2 + (b + d )2 dấu bằng xảy ra a b ⇔ = . c d
Ví dụ 1: Trong không gian hệ tọa độ − +
Oxyz cho đường thẳng x y 3 z 1 d : = =
và hai điểm A(2; 1; − ) 1 ; 1 1 − 2 B(0;1; 2
− ) . Tìm tọa độ điểm M thuộc đường thẳng d sao cho tam giác ABM có diện tích nhỏ nhất. Lời giải: x = t
Đường thẳng d có phương trình tham số d : y = 3−t z = 1 − +  2t
Gọi M là điểm cần tìm. Do nếu M thuộc d thì M nên M (t;3−t; 1 − + 2t) . 
 
AM = (t − 2;4 −t;2t −  2)
Diện tích tam giác M được tính bởi 1
S= AM ; BM  trong đó 2    AB =  ( 2; − 2; 3 − )   Do đó 1 1 S = AM AB = − − t t − − = t + + t + + ABM ( ) 1 , 8 ; 2;4 ( 8)2 ( 2)2 16 2   2 2 1 = (t + ) 1 2 5 + 34 ≥ 34. Vậy 34 minS = t = 5 − ⇒ M ( 5; − 8; 1 − ) 1 . 2 2 2
Ví dụ 2: Trong không gian hệ tọa độOxyz cho ba điểm A(1;0;− )
1 ; B(0;2;3);C ( 1; − 1; ) 1 và đường thẳng x +1 y −1 d : z =
= Tìm điểm M trên d sao cho: 1 2 − 2 a) 2 2 2
MA + 2MB − 4MC đạt giá trị lớn nhất?   b) AM + BC
đạt giá trị nhỏ nhất. min Lời giải:     a) Gọi M ( 1
− + t;1− 2t;2t)∈d và I là điểm thỏa mãn IA + 2IB − 4IC = 0 ⇒ I ( 5; − 0;− ) 1 Biến đổi 2 2 2 2 2 2 2
MA + 2MB − 4MC = −MI + IA + 2MB − 4MC lớn nhất 2 ⇔ MI nhỏ nhất Lại có: 2 MI  −
= (t + )2 + ( t − )2 + ( t + )2 2 4 2 1
2 1 = 9t + 8t +18 nhỏ nhất 4 13 17 8 t M − ; ;  ⇔ = − ⇒  . 9  7 9 9   
b) Ta có: AM (t − 2;1− 2t;2t + ) 1 ; BC = ( 1; − 1; − 2 − )   Khi đó AM + BC = (t − 3; 2 − t;2t − ) 1 = (t −3)2 2
+ 4t + (2t − )2 2
1 = 9t −10t +10 nhỏ nhất min b − 5  13 − 1 − 19 t M ; ;  ⇔ = = ⇒  . 2a 9  9 9 9 
Ví dụ 3: Trong không gian hệ tọa độOxyz cho hai điểm A(0;0;3); B(0;3;3) và đường thẳng d : x y z = = 1 1 1
Tìm điểm M trên d sao cho: a) 2 2
MA + 2MB đạt giá trị nhỏ nhất
b) MA + MB đạt giá trị nhỏ nhất. Lời giải:
a) Gọi M (t;t;t) ta có: 2 2 2 2
MA + MB = t + t −
+ t + (t − )2 2 2 2 ( 3) 2 2
3  = 9t − 30t + 45  
đạt giá trị nhỏ nhất b − 5  5 5 5 t M ; ;  = = ⇒  . 2a 3  3 3 3  b) Ta có: 2 MA + MB == t + (t − )2 2 2
3 + t + 2(t −3)2 = 3 ( (t − )2
1 + 2 + (t − 2)2 + 2) =
( (t− ) + + ( −t) + )≥ (t− + −t) +( + )2 2 2 2 3 1 2 2 2 3. 1 2 2 2 = 3 3. Dấu bằng xảy ra t −1 3  3 3 3 1 t M ; ;  ⇔ = ⇔ = ⇒  . 2 − t 2  2 2 2 
Ví dụ 4: Trong không gian hệ tọa độ − +
Oxyz , gọi là điểm thuộc x 2 y 1 d : z = = sao cho 1 1 − 2 2 2 2
A = 3a + 2b − c nhỏ nhất. Khi đó độ dài đoạn thẳng OM là. A. OM = 87. B. OM = 93. C. OM = 41. D. OM = 3 3. Lời giải: Gọi M(2 −t; 1
− − t;2t) khi đó 2 2 2
a + b − c = (t − )2 + (t + )2 2 3 3 3 2 2 1 − 4t 2
= t −8t +14 = (t − 4)2 − 2 ≥ 2 − . Do đó A = 2
− khi t = 4 ⇒ M ( 2 − ; 5; − 8) min
Khi đó OM = 93 . Chọn B.
Ví dụ 5: Trong không gian hệ tọa độOxyz cho ba điểm A( 1 − ;1;6); B( 3 − ; 2; − 4 − );C (1;2;− ) 1 D(2; 2; − 0) .
Gọi M(a;b;c) làm điểm thuộc đường thẳng CD sao cho tam giác ABM có chu vi nhỏ nhất. Tính S = a+ b+ c . A. S = 1. − B. S =1. C. S = 2. − D. S = 2. Lời giải: x = 2 + t  Ta có: CD(1; 4 − ; )
1 . Phương trình đường thẳng CD là: CD : y = 2 − − 4t. z =  t
Vì M ∈CD nên M (2 + t; 2 − − 4t;t).
Chu vi tam giác MAB là: P = AB + MA + MB Vì A,B cố định nên AB không đổi.
Ta có: P = AB + (t + )2 + ( t + )2 + (t − )2 + (t + )2 + ( t)2 + (t + )2 3 4 3 6 5 4 4 2 2 = 2 2  1  27  1  73 27 73
18t +18t +18 + 18t +18t + 41 = 18 t + + +  18t + + ≥ +  2 2 2      2 2 2 Dấu = xảy ra 1  3 1  3 1
⇔ t = − ⇒ M ;0;− ⇒ S = + 0 − =   1. Chọn B. 2  2 2  2 2
Ví dụ 6: Trong không gian hệ tọa độOxyz cho hai điểm A( 1; − 3; 2
− ); B(1;1;4) và đường thẳng D có
phương trình x +1 y + 2 z =
= . Gọi M là điểm thuộc đường thẳng d sao cho chu vi tam giác MAB nhỏ 2 1 − 2
nhất. Khi đó độ dài OM là.
A. OM = 3. B. OM = 3.
C. OM = 2. D. OM = 5. Lời giải: Gọi M ( 1 − + 2t; 2
− − t;2t) ta có: C
nhỏ nhất ⇔ P = MA + MB nhỏ nhất. ABC Khi đó 2
P = 4t + (t + 5)2 + (2t + 2)2 + (2t − 2)2 + (t + 3)2 + (2t − 4)2 2 2 2 2
= 9t +18t + 29 + 9t −18t + 29 = (3t + )2
1 + (2 5) + (1−3t)2 +(2 5)  
Trong mặt phẳng tọa độ gọi u = (3t +1;2 5);v = (1−3t;2 5);    
Ta có: u + v ≥ u + v ⇒ P ≥ + ( )2 2 2 4 5 Dấu bằng xảy ra 3t +1 ⇔
= 1 ⇔ t = 0 ⇒ M ( 1; − 2
− ;0) do đó OM = 5 . Chọn D. 1− 3t
Ví dụ 7: Trong không gian hệ tọa độ − − +
Oxyz , cho hai đường thẳng x y 1 ∆ : z = = và x 1 y z 2 ∆ : = = . 1 2 1 − 1 2 1 2 1
Một mặt phẳng (P) vuông góc với ∆ , cắt trục Oz tại A và cắt ∆ tại B. Tìm độ dài nhỏ nhất của đoạn 1 2 AB. A. 2 30 . B. 2 31 . C. 6. D. 24 . 5 5 5 5 Lời giải: 
Gọi A(0;0;a) và B(b +1;2 ;
b b − 2) suy ra AB = (b +1;2 ;
b b − a − 2) .  
Vì AB ⊂ (P) và vuông góc với(∆ ⇒ A . B u = ⇔ + − + − − = ⇔ = ∆ 0 2 b 1 2b b a 2 0 a . b 1 ) ( ) ( 1)  
Khi đó AB = (a + a − ) ⇒ AB = AB = (a + )2 2 2 1;2 ; 2
1 + 4a + 4 = 5a + 2a + 5 2  1  24 24 2 30 2 30 = 5 a + + ≥ = ⇒ AB =   min  5  5 5 5 5
Vậy độ dài nhỏ nhất của đoạn AB là 2 30 . Chọn A. 5
Dạng 6: Một số bài toán cực trị khoảng cách liên quan đến mặt cầu
Ví dụ 1:
Trong không gian hệ tọa độOxyz cho ba điểm A(0;1; ) 1 ; B(0;0;− ) 1 ;C (1;2;− ) 1 D( 1 − ; 2; − 3 − ) và
mặt cầu (S) có phương trình (x − )2 2 1 + y + (z + )2
1 = 4 . Tìm điểm D trên mặt phẳng (S) sao cho thể tích tứ
diện ABCD lớn nhất. Lời giải:
Mặt cầu (S) có tâm I (1;0;− )
1 và bán kính R = 2. Ta có: 1 V = d D ABC S lớn nhất ⇔ d ( ;
D ( ABC)) lớn nhất ABCD ( ;( )). 3 ABC
Gọi D D là đường kính của mặt cầu (S) và vuông góc với mặt phẳng ( ABC) 1 2 Khi đó ⇔ d ( ;
D ( ABC)) ⇔ D trùng với 1 trong 2 điểm D hoặc D max 1 2    
Đường thẳng D D qua I (1;0;− )
1 và có VTCP là n = n = A ; B AC = − − ABC ( 2;2; )1 1 2 ( )  
Phương trình mặt phẳng( ABC) : 2x − 2y + z +1 = 0 . x =1+ 2t
Suy ra D D : y = 2
− t , tọa độ D ; D là nghiệm của hệ phương trình 1 2 1 2 z = 1 − +  tx =1+ 2t  2 y 2 t t = = −   3  7 4 1   1 4 5 D D :   D  ; ; ; D  ; ;  ⇒ ⇒ − − − − − 1 2 1 1 z 1 t   2 −  3 3 3   3 3 3  = − + t  = (  x −  )2 2 1 + y + (z + )2 1 = 4  3 Do d ( 7 4 1 D ; ABC d D ; ABC D ; ;  > ⇒ − − là điểm cần tìm. 1 ( )) ( 2 ( )) 3 3 3   
Ví dụ 2: Trong không gian hệ tọa độOxyz cho điểm A(1;2; 3
− ) và mặt phẳng (P) : 2 x+ 2 y− z+ 9 = 0 .
Đường thẳng đi qua A và vuông góc với mặt phẳng (Q) :3x+ 4 y− 4z+ 5 = 0 cắt mặt phẳng (P) tại B. Điểm
M nằm trong mặt phẳng (P) sao cho M luôn nhìn đoạn AB dưới một góc vuông và độ dài MB lớn nhất. Độ dài MB là:
A. MB = 5. B. 5 MB = . C. 41 MB = . D. MB = 41. 2 2 Lời giải: x =1+ 3t
Đường thẳng d đi qua A(1;2; 3
− ) và vuông góc (Q) có phương trình là y = 2 + 4t . z = 3 − −  4t
Vì B = d ∩(P) ⇒ B(1+ 3t;2 + 4t; 3
− − 4t)∈(P) suy ra t = 1 − ⇒ B( 2; − 2; − ) 1 . M ∈(P) Ta có 
⇒ M thuộc đường tròn giao tuyến của (P) và mặt cầu (S ) (tâm I, đường kính AB). MA ⊥ MB  1  2 2. − + 2.0 +1+   9
Phương trình mặt cầu (S ) là  1  2 x  2 + +   y + (z + )2 41 1 = 
và d (I;(P)) = = 3.  2  4 3 Khi đó 2 2 5
BK = IB − d =
, với K là tâm đường tròn giao tuyến của (P) và (S ). 2
Để MB lớn nhất ⇔ MB là đường kính đường tròn giao tuyến ⇒ MB = 2BK = 5 . Chọn A.
Ví dụ 3:
Trong không gian hệ tọa độOxyz cho điểm A(1;2; 3
− ) và mặt phẳng (P) : 2 x+ 2 y− z+ 9 = 0 . 
Đường thẳng d đi qua A và có véc tơ chỉ phương u = (3;4; 4
− ) cắt (P) tại điểm B. Điểm M thay đổi trong
(P)sao cho M luôn nhìn đoạn AB dưới góc 90°. Khi độ dài MB lớn nhất, đường thẳng MB đi qua điểm nào trong các điểm sau? A. J ( 3 − ;2;7). B. K (3;0;15). C. H ( 2 − ; 1; − 3). D. I ( 1; − 2 − ;3). Lời giải:
Phương trình đường thẳng
x −1 y − 2 z + 3 d : = =
. Vì B ∈d ⇒ B(3b +1;4b + 2; 4 − b − 3). 3 4 4 −
Mà B = d ∩(P) suy ra 2(3b + )
1 + 2(4b + 2) + 4b + 3+ 9 = 0 ⇔ b = 1 − ⇒ B( 2; − 2; − ) 1 .
Gọi là hình chiếu của A trên (P)
x −1 y − 2 z + 3 ⇒ AA′: = = ⇒ A′( 3 − ; 2 − ;− ) 1 . 2 2 1 − Theo bài ra, ta có 2 2 2 2 2 2 2 2 2
MA + MB = AB ⇔ MB = AB − MA ≤ AB − AA′ = A′B . x = 2 − + t
Độ dài MB lớn nhất khi M ≡ A ⇒ MB :  ′ y = 2 − ⇒ I ( 1; − 2
− ;3)∈ MB . Chọn D. z =1+  2t
Ví dụ 4: Trong không gian hệ tọa độOxyz cho mặt cầu (S có tâm I (2;1 )
;1 bán kính bằng 4 và mặt cầu 1 )
(S có tâm J(2;1;5) bán kính bằng 2. (P)là mặt phẳng thay đổi tiếp xúc với hai mặt cầu (S , S . Đặt 1 ) ( 2 ) 2 )
M, m lần lượt là giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất của khoảng cách từ điểm O đến (P) . Giá trị M + m bằng
A. 8. B. 8 3. C. 9 D. 15. Lời giải:
Do IJ = 4 > R + R nên 2 mặt cầu cắt nhau. 1 2
Giả sử IJ cắt (P) tại M ta có MJ R2 =
= 2 ⇒ J là trung điểm của MI MI R1
Suy ra M (2;1;9) . Khi đó (P) a(x − ) + b( y − ) + c(z − ) = ( 2 2 2 : 2 1 9
0 a + b + c > 0) 8c 2c
Mặt khác d (I;(P)) = 4 ⇔ = 4 ⇔ = 1 2 2 2 2 2 2 a + b + c a + b + c Do đó c ≠ 0 chọn 2 2
c =1⇒ a + b = 3 2a + b + 9 2a + b + 9
2 3 sin t + 3 cot t + 9
Đặt a = 3 sin t;b = 3 cot t ⇒ d ( ; O (P)) = = = 2 2 2 a + b + c 2 2 9 − 15 15 + 9
Mặt khác − 12 + 3 ≤ 2 3 sin t + 3 cot t ≤ 12 + 3 ⇒ ≤ d ≤ ⇒ M + m = 9. 0 2 2 Chọn C.
Ví dụ 5: (Đề thi thử nghiệm Bộ GD&ĐT 2017) Trong không gian hệ tọa độOxyz cho mặt phẳng
(P) : x− 2 y+ 2z− 3 = 0 và mặt cầu (S ) 2 2 2
: x + y + z + 2 x− 4 y− 2z+ 5 = 0 . Giả sử điểm M ∈(P)và  
N ∈(S ) sao cho MN cùng phương với véc tơ u (1;0; )
1 và khoảng cách giữa M và N lớn nhất. Tính MN. A. MN = 3. B. MN =1+ 2 2. C. MN = 3 2. D. MN =14. Lời giải:
Ta có: (P) : x− 2 y+ 2z− 3 = 0 và (S ) ( + )2 + ( − )2 + ( − )2 : x 1 y 2 z 1 =1    1+ 2 Gọi MN = k ( ) ⇒ MN (P)  ( )= (u n = = ⇒ MN P = ° MN P ) 1 1;0;1 sin ; cos ; ;( )  45 2. 3 2
Gọi H là hình chiếu của M trên (P) khi đó MN sin 45° = MH
Do đó MN = MH 2 lớn nhất ⇔ MH
= d I; P + R = 2 +1 = 3 max ( ( )) Suy ra MN = 3 2 . Chọn C. max
Ví dụ 6: Trong không gian hệ tọa độ Oxyz cho mặt phẳng (P) : x+ y− z− 3 = 0 và hai điểm A(1;1; ) 1 ; B( 3 − ; 3 − ; 3
− ) . Mặt cầu (S ) đi qua hai điểm A, B và tiếp xúc với (P) tại điểm C. Biết rằng C luôn
thuộc đường tròn cố định. Tính bán kính đường tròn đó. A. R = 4. B. R = 6. C. 2 33 R = . D. 2 11 R = . 3 3 Lời giải: x = t
Phương trình đường thẳng AB là: y = t. z =  t
Suy ra M (3;3;3) là giao điểm của AB và mặt phẳng (P) khi đó MC là tiếp tuyến của mặt cầu (S ) .
Theo tính chất phương tích ta có: 2 2 .
MA MB = MC ⇒ MC = 2 3.6 3 = 36
Do đó tập hợp điểm C là đường tròn tâm M (3;3;3) bán kính R = 6. . Chọn B.
Ví dụ 7: Trong không gian với hệ tọa độ Oxyz cho mặt phẳng (P) : x+ 2 y+ 2z+18 = 0 , M là điểm di  
chuyển trên mặt phẳng (P) ; N là điểm nằm trên tia OM sao cho OM.ON = 24 . Tìm giá trị nhỏ nhất của
khoảng cách từ N đến mặt phẳng (P) .
A. Min d N,  (P) = 6. 
B. Min d N,  (P) = 4  .
C. Min d N,  (P) = 2  .
D. Min d N,  (P) = 0  . Lời giải: Gọi N (a; ; b c) thì 2 2 2
ON = a + b + c   Nên 24 24 24 OM = ⇒ OM = .ON = a; ; b c 2 2 2 2 2 2 ( ) 2 2 2 a + b + c a + b + c a + b + c   Lại có ∈( ) a 2b 2 ⇒ 24 c M P  ( + +  +18 = 0 2 2 2
a + b + c ) ( 2 2 2
a + b + c ) ( 2 2 2
a + b + c )   2 2 2 4a 8b 8c ⇔ + + + + + = ⇒ ∈( ) 2 2 2 4x 8y 8 0 : z a b c N
S x + y + z + + + = 0; 3 3 3 3 3 3  2 − 4 − 4 I ; ; −  ⇒ ; R =  
2. Khi đó d (N;(P)) = d (N;(P)) − R = 2 . Chọn C.  3 3 3  min
Ví dụ 8: Cho mặt cầu (S ) ( − )2 + ( + )2 + ( − )2 : x 2 y 1
z 3 = 9 . Điểm M (1;0; )
1 di động trên (S ) . Tìm giá trị
nhỏ nhất của biểu thức P = 2x + 2y − z +16 . A. 6. B. 3. C. 24. D. 2. Lời giải:
Mặt cầu (S )có tâm I (2; 1;
− 3) , bán kính R = 3. Xét mặt phẳng (P) : 2x + 2y − z +16 = 0
Đường thẳng ∆ qua I và vuông góc với (P) có phương trình x = 2 + 2t, y = 1
− + 2t, z = 3− t
Cho ∆ ∩(S ) ⇒ ∆ và (S ) cắt nhau tại 2 điểm: A(0; 3 − ;4); B(4;1;2).
Ta có d (A,(P)) = 2,d (B,(P)) = 8
x + y − z +
Lấy M (x y z)∈(S ) ⇒ d (M (P)) 2 2 16 1 ; ; ; = = P 3 3
Ta có: (A;( )) ≤ (M;( )) ≤ ( ;( )) ⇔ 2 P d P d P d B P ≤
≤ 8 ⇔ 6 ≤ P ≤ 24. 3
Vậy P = 6 khi x = 0, y = 3,
− z = 4. Chọn A. min
Ví dụ 9: Trong không gian hệ tọa độ Oxyz , cho ba điểm A(0;1; ) 1 , B(3;0;− ) 1 ,C(0;21; 1 − 9)và mặt cầu
(S) ( − )2 +( − )2 +( − )2 : x 1 y 1
z 1 =1 . M (a;b;c) là điểm thuộc mặt cầu (S )sao cho biểu thức 2 2 2
T = 3MA + 2MB + MC đạt giá trị nhỏ nhất. Tính tổng a + b + c.
A. a + b + c = 0.
B. a + b + c =12. C. 12
a + b + c = . D. 14
a + b + c = . 5 5 Lời giải:     Gọi I ( ;
x y; z) là điểm thỏa mãn 3IA + 2IB + IC = 0 3
 (0 − x + 2 3− x + 0 − x = 0 1 ) ( 1 ) ( 1 )  Khi đó: 3
 (1− y + 2 0 − y + 21− y = 0 ⇒ I 1;4; 3 − 1 ) ( 1 ) ( 1 ) ( ) 3   (1− z + 2 1 − − z + 19 − − z = 0 1 ) ( 1 ) ( 1 )    Ta có: 2 2 2 2 2 2
T = 3MA + 2MB + MC = 3MA + 2MB + MC          
⇒ T = (MI + IA)2 + (MI + IB)2 +(MC + IC)2 2
= MI + MI ( IA+ IB + IC) 2 2 2 3 2 6 2 3 2
+ 3IA + 2IB + IC 2 2 2 2
= 6MI + 3IA + 2IB + IC nhỏ nhất ⇔ MI nhỏ nhất.   8 1 x =1 M 1; ;  1  5 5 
Mặt cầu (S ) có tâm K (1;1; ) 1 I :  ⇒ 
y = 1+ 3t . Cho KI ∩ (S ) ⇒    z  2 9 = 1−   4tM 1; ; 2  5 5   
Tính M I = 4;M I = 6 ⇒ M là điểm thỏa mãn yêu cầu nên 14
a + b + c = . Chọn D. 1 2 1 5
Ví dụ 10: Trong không gian hệ tọa độ Oxyz , cho các điểm A(a;0;0), B(0;b;0),C(0;0;c) với
a ≥ 4,b ≥ 5,c ≥ 6 và mặt cầu (S ) có bán kính bằng 3 10 ngoại tiếp tứ diện OABC. Khi tổng 2
OA + OB + OC đạt giá trị nhỏ nhất thì mặt cầu (S ) tiếp xúc với mặt phẳng nào trong các mặt phẳng sau đây?
A. 2x + 2y + 2z + 3− 2 2 = 0.
B. 2x + 2y − 2z + 6 + 3 2 = 0 .
C. 2x + 2y − 2z + 3+ 2 2 = 0.
D. 2x + 2y + 2z + 7 − 2 2 = 0. Lời giải: 2 2 2
Bán kính mặt cầu ngoại tiếp tứ diện . + + O ABC là a b c 3 10 2 2 2 R = =
⇔ a + b + c = 90. 2 2
Ta có P = OA + OB + OC = a + b + c . Đặt m = a − 4 ≥ 0,n = b − 5 ≥ 0, p = c − 6 ≥ 0. Khi đó 2 2 2
a + b + c = (m + )2 + (n + )2 + ( p + )2 2 2 2 4 5
6 = m + n + p + 8m +10n +12 p + 77 = 90.
T = (m + n + p)2 + (m + n + p) 2 2 2 12
= m + n + p + 8m +10n +12 p + 2(mn + np + pm + 2m + n). Vì 2 2 2
m + n + p + 8m +10n +12 p =13 và , m ,
n p ≥ 0 nên (m + n + p)2 +12(m + n + p) −13 ≥ 0.
⇔ m + n + p ≥1 ⇔ a + b + c ≥16 ⇒ {OA + OB + OC} =16. Dấu “ = ” xảy ra ⇔ a = 4,b = 5,c = 7 . min
Tâm của mặt cầu (S ) là  a b c   5 7 I I  ⇒
⇒ d (I (P) =     Chọn D. D ) 3 10 ; ; 2; ; ; .  2 2 2   2 2  2
Dạng 7: Bài toán cực trị liên quan đến góc Phương pháp đại số
• Gọi véc tơ pháp tuyến hoặc véc tơ chỉ phương của mặt phẳng (hoặc đường thẳng) cần lập là ( ; a ;c b ) trong đó 2 2 2
a + b + c > 0 .
• Thiết lập một phương trình quy ẩn (a theo b,c hoặc ngược lại) từ một dữ kiện về mặt phẳng chứa
đường, song song hoặc vuông góc. Giả sử phương trình thu gọn ẩn là a = f ( ; b c).
• Thiết lập phương trình về góc, thay a = f ( ;
b c). vào ta được một phương trình hai ẩn b,c. Chú ý:     u .u
• Góc giữa hai đường thẳng cos(d ;d ) = cos(u ;u ) 1 2 = 1 2 1 2   u . u 1 2     n .n
• Góc giữa hai mặt phẳng cos( P) ;(P ) = cos n ;n =   1 ) ( ) 1 2 2 1 2 n . n 1 2     n u
• Góc giữa đường thẳng và mặt phẳng ( ( )) = (n u ) P . sin d; P cos ; d = P d   n u P . d
• Ta biết rằng hàm sinϕ đồng biến khi 0 < ϕ < 90° , ngược lại hàm cosϕ nghịch biến .
Vậy khi hàm xét max, min là hàm sin thì góc lớn ứng với hàm max,, góc nhỏ ứng với hàm nhỏ. Còn
khi hàm xét max, min là hàm cosin thì ngược lại, đề bài yêu cầu tìm góc lớn thì hàm phải đạt min, góc
nhỏ thì hàm đạt max.

Phương pháp hình học
Bài toán 1: Lập phương trình mặt phẳng (Q) chứa ∆ sao cho mặt phẳng (Q) tạo với mặt phẳng
(P)cho trước một góc nhỏ nhất (hoặc tạo với đường thẳng d cho trước một góc lớn nhất) Phương pháp giải: - TH1: (P);(Q)  ( ) min
Gọi A = ∆ ∩(P);d = (P) ∩(Q)với (Q) là mặt phẳng (IAK ) trong hình vẽ. Lấy I ∈∆ ⇒ ;
A I cố định, dựng IH ⊥ d ⇒ (P) (Q)  ( )=  ; IKH = ϕ.    Do ≥ ⇒ sin IH IH IA IK ϕ = ≥
⇒ ϕ khi K ≡ A tức là ∆ ⊥ d ⇔ ∆ ⊥ (P) ⇒ n = u  ∆ u Q ; min IK IA d   IA ⊥ d ∆ ⊥  d    Mặt khác  ⇔  ⇒ =   d  (P) d  (P) u u∆ n d ;  (P)  ⊂ ⊂ 
   Suy ra (P);(Q)  (
)nhỏ nhất ⇔ ∆⊥giao tuyến d của (P)và (Q) ⇔ =   ( n ) u ∆ ; u∆ ; n Q   (P)      -TH2: (Q)  ( ;d) ⇔ =   ( n u ∆ u∆ u Q) ; ; d    max   ( 
   P);(Q)  ( ) ⇔ =   ( n
u∆ u∆ n Q) ; ;   (P)  Tổng kết: min       (Q) 
( ;d) ⇔ =   ( n
u∆ u∆ u Q) ; ; d     max  Ví dụ 1: Cho x + 2 y + 2 z x + 2 y −1 : = = ; ′: z d d =
= ;(Q) : x + 2y + 2z − 3 = 0 1 2 1 − 2 1 − 2 Lập chứa d sao cho
a) Góc giữa (P) và (Q) nhỏ nhất.
b) Góc giữa (P) và d′ lớn nhất. Lời giải:   a) Ta có: u =
− và n = (1;2;2 . Đường thẳng d đi qua M (1; 2 − ;0). Q ) d (1;2; )1 ( ) ( 
   P);(Q)  (
) ⇔ n =u u n  = − − − =− P d ; d ;   Q ( 3; 6; 15) 3(1;2;5) ( ) ( )  min  
Mặt phẳng (P) đi qua điểm M và có véc tơ pháp tuyến n = (1;2;5) có phương trình là:
(P): x + 2y +5z +3 = 0 .  b) Ta có: u = − d′ (2; 1;2).     Để (P) 
( ;d′) ⇔ n =u u u  = − − =− − P d ; d ; d′ ( 14;2; 10) 2(7; 1;5) ( )    max  
Mặt phẳng (P) đi qua điểm M và có véc tơ pháp tuyến n = (7; 1; − 5)
Phương trình mặt phẳng (P) : 7x − y + 5z −9 = 0 .
Ví dụ 2: Trong không gian với hệ tọa độ Oxyz cho mặt phẳng (P) : 2 x− y− 2z− 2 = 0 và đường thẳng x y +1 z − 2 ∆ : = =
. Gọi (Q) là mặt phẳng chứa ∆ và tạo với (P) một góc nhỏ nhất. Khoảng cách từ 1 − 2 1
gốc tọa độ O đến mặt phẳng (Q) bằng A. 3. B. 2 . C. 5. D. 1. 3 Lời giải:   Ta có: n = (2; 1; − 2 − );u −
và đường thẳng ∆ đi qua A(0; 1; − 2). ∆ ( 1; 2; ) ( ) 1 P ( 
   P);(Q)  ( ) nhỏ nhất ⇔ =   ( n ) u ∆ ; u∆ ; n Q   (P)        Ta có: u = u  = −
suy ra n = u u  = − − Q d ; ∆ 2(1;1; ) 1 ∆ n d ; 3  P (1;0; ) ( ) 1  ( )   
Khi đó (Q) đi qua A(0; 1;
− 2) và n = (1;1;− )
1 (Q) : x + y − z + 3 = 0 ⇒ d ( ;
O (Q)) = 3. Chọn A.
Ví dụ 3: Trong không gian với hệ tọa độ Oxyz cho mặt phẳng (P) : 2 x− 2 y− z+1 = 0 và đường thẳng x −1 ∆ : y z = =
. Gọi (Q) là mặt phẳng chứa ∆ và tạo với (P) một góc nhỏ nhất. Tính cosin góc 1 1 − 2 −
ϕ giữa 2 mặt phẳng (P) và (Q) khi đó: A. 1 cosϕ = . ϕ = 3 B. 3 cosϕ = . C. 2 cosϕ = . D. 1 cos . 3 2 2 Lời giải:   Ta có: u = − −
− − và đường thẳng ∆ đi qua M (1;0;0). ∆ (1; 1; 2);n (2; 2; ) ( ) 1 P 
   Để (P);(Q)  (
) ⇔ n =u   = − − = − − ∆ ; u∆ ; n ( 6;6; 6) 6(1; 1; ) ( )   ( ) 1 . Q P  min  2.1+ 2 −1 Suy ra 3 cosϕ = = . Chọn B. 4 + 4 +1. 3 3
Ví dụ 4: Trong không gian với hệ tọa độ Oxyz cho mặt phẳng (P) : x+ 2 y− z+ 3 = 0 và đường thẳng
x +1 y +1 z − 3 d : = =
. Mặt phẳng (Q) chứa đường thẳng d và tạo với mặt phẳng (P) một góc nhỏ 2 1 1
nhất. Khoảng cách từ O đến (Q) bằng: A. 4 2. B. 2. C. 2. D. 2 2. Lời giải:   Ta có: u = n
− và đường thẳng ∆ đi qua M ( 1; − 1; − 3). d (2;1; )1; P (1;2; ) ( ) 1 
   (P);(Q)  (
) ⇔ n =u u n  = − =− − Q d ; d ;   P (0; 9;9) 9(0;1; ) ( ) ( ) 1 .  min  
Phương trình mặt phẳng (P) cần tìm đi qua điểm M ( 1; − 1;
− 3).và có véc tơ pháp tuyến n(Q) = (0;1;− ) 1
Suy ra (P) y − z + = ⇒ d (O Q) 4 : 4 0 ; = = 2 2. Chọn D. 2
Ví dụ 5: Trong không gian với hệ tọa độ − +
Oxyz , cho đường thẳng x 1 z 2 d : z =
= . Gọi (P) là mặt 1 − 1 2
phẳng chứa d và tạo với trục Oy một góc lớn nhất. Mặt phẳng (P) đi qua điểm nào trong các điểm sau: A. A(6; 3 − ;0). B. B(2; 3 − ;0). C. C (2;1;− ) 1 . D. D(2;1 ) ;1 . Lời giải:   Ta có: u = − u
và đường thẳng d đi qua M (1; 2 − ;0). d ( 1;1;2); Oy (0;1;0) 
   Để (P) 
( ;Oy) ⇔ n =u u u  = − − =− − P d ; d ; Oy ( 1; 5;2) 1(1;5; 2) ( ) .    max  
Mặt phẳng (P) đi qua điểm M và có véc tơ pháp tuyến n = (1;5; 2 − )
Phương trình mặt phẳng (P) : x + 5y − 2z + 9 = 0 .
Do đó (P) đi qua điểm A(6; 3 − ;0). Chọn A.
Ví dụ 6: Trong không gian với hệ tọa độ Oxyz , cho hai điểm A(1;2;− ) 1 ; B( 1;
− 1;2) . Gọi (Q) là phương
trình mặt phẳng đi qua 2 điểm A, B sao cho (Q) tạo với mặt phẳng(Oxy) một góc nhỏ nhất. Khoảng cách
từ gốc O đến mặt phẳng (Q) bằng: A. 7 d = . 35 B. 70 d = . C. 70 d = . D. 70 d = . 10 70 35 Lời giải:   Ta có: AB = ( 2; − 1 − ;3);n (0;0; ) ( ) 1 . Oxy 
   Để (P) 
( ;Oxy) ⇔ n =AB AB n  = − − − =− Q ; ;   Oxy ( 6; 3; 5) (6;3;5) ( ) .  min 
Phương trình mặt phẳng (Q) là: x + y + z − = ⇒ d (O (Q)) 7 70 6 3 5 7 0 ; = = .Chọn B. 2 2 2 6 + 3 + 5 10
Bài toán 2: Viết phương trình đường thẳng d′ qua A nằm trong(P) sao cho góc giữa 2 đường thẳng d và
d′ nhỏ nhất (hoặc tạo với mặt phẳng (Q) cho trước một góc lớn nhất) Phương pháp giải: - TH1:  (d;d′) min
Qua A dựng đường thẳng ∆  d , trên ∆ lấy điểm I, hạ IH ⊥ (P) ⇒ ,
A I, H cố định, điểm K thay đổi  (d d′)=  (∆ d′)=  ; ; IAK = α Mà sin IK IH α = ≥
(Do IK ≥ IH ) suy ra α
⇔ H ≡ K hay d′ qua A và H. IA IA min
Khi đó d′ là hình chiếu vuông góc của ∆ trên (P) .   
   Ta có: 
(d;d′) ⇔u =   =    ′ n n n n u d  (P); AIH  (P);   (P); d . min  
   - TH2: d;(Q)  ( ) ⇔u =   ′ n n n d (P);   (P); Q .  max    ( 
   d;d′  ) ⇔u =    ′ n n u d (P);   (P); d  Tổng kết: min   
    d;(Q)  ( ) ⇔u =   ′ n n n d (P);    (P); (Q) .  max 
Ví dụ 1:
Trong không gian với hệ tọa độ Oxyz , cho điểm A(1; 1;
− 2) và mặt phẳng (P) : 2x − y − z + 3 = 0 .
Lập phương trình đường thẳng d đi qua A; song song với (P) đồng thời tạo với đường x +1 y −1 ∆ : z = = 1 2 − 2 một góc nhỏ nhất. Lời giải: 
Gọi (α ) là mặt phẳng chứa A và song song với (P) ⇒ n = − − α (2; 1; ) ( ) 1 .
Khi đó d nằm trong (α ) sao cho góc giữa d và ∆ nhỏ nhất. 
   Ta có: 
(d;∆) ⇔u = n   = − − α u∆ n d ; ; α 2(1; 5;7) ( )   ( ) min 
Phương trình đường thẳng d là:
x −1 y +1 z − 2 d : = = . 1 5 − 7
Ví dụ 2: Trong không gian với hệ tọa độ Oxyz , cho điểm A(1; 1; − 2) và hai đường
x −1 y − 2 z + 2
x − 3 y − 2 z + 3 d : = = ;d′: = =
. Lập phương trình đường thẳng ∆ đi qua A đồng thời cắt 2 1 1 − 1 − 2 2
đường d sao cho góc giữa ∆ và d′ nhỏ nhất? Lời giải:
Gọi (P) là mặt phẳng chứa A và d. 
Đường thẳng d đi qua điểm A(1;2; 2
− )và có VTCP là u = − d (2;1; )1.   
Khi đó n = AM ;u  = −
. Đường thẳng ∆ ⊂ (P) . P d (1;0;2) ( )   
   Ta có: 
( ;∆d′) ⇔u =    = − − = − − ∆ n ; n ;u P   P d′ (8; 10; 4) 2(4; 5; 2) ( ) ( ) . min 
Phương trình đường thẳng là: x +1 y z +1 d : = = . 4 5 − 2 −
Ví dụ 3: Trong không gian với hệ tọa độ Oxyz , lập phương trình đường thẳng d đi qua A(1;0; 2 − ) và cắt
x −1 y +1 z − 2 ∆ : = =
sao cho góc giữa d và mặt phẳng (P) : 2 x− y + 2z −1 = 0 lớn nhất?. 3 2 2 − Lời giải:
Đường thẳng d nằm trong mặt phẳng (Q) chứa A và ∆ .  
Đường thẳng ∆ đi qua điểm M (1; 1;
− 2) và có VTCP là u = − − ∆ (3;2; 2), AM (0; 1;4)    
Ta có: n = AM ;u  = − − ⇒ = − . ∆ ( 6;12;3) n ( 2;4; ) ( )   ( ) 1 Q Q 
   Để d;(P) 
( ) ⇔u =n n n  = − − − =− d ; ; Q   Q P ( 30; 3; 48) 3(10;1;16) ( ) ( ) ( ) .  max 
Khi đó phương trình đường thẳng x −1 y z + 2 d : = = . 10 1 16
Ví dụ 4: Trong không gian với hệ tọa độ Oxyz , đường thẳng ∆ đi qua A(1;0; ) 1 , nằm trong mặt phẳng (  P) : 2 x − +
+ y − z −1 = 0 và tạo với đường thẳng x y 1 z 1 d : = =
một góc nhỏ nhất. Biết u = (5; ; b c) là 2 1 − 2
một véc tơ chỉ phương của đường thẳng ∆ . Tìm b + c.
A.b + c = 6. −
B. b + c = 6.
C. b + c = 3. −
D. b + c = 3. Lời giải:   Ta có: n = − u = − P (2;1; ) 1 ; d (2; 1;2) ( ) . 
   Để  ( ∆) ⇔u   =    = − − = − − ∆ n ; n ;u P   P d ( 10;7; 13) 5 7 13 d; ( ) ( ) 2   ; ; . min   2 2 2  Do đó: 7 13 b = − ;c =
⇒ b + c = 3.Chọn D. 2 2
Ví dụ 5: Trong không gian với hệ tọa độ −
Oxyz , cho điểm A(3; 1; − ) 1 , đường thẳng x y 2 ∆ : z = = , mặt 1 2 2
phẳng (P) : x− y + z −5 = 0 . Gọi d là đường thẳng đi điểm qua A nằm trong (P) và tạo với ∆ một góc bé nhất là α . Tính sinα . A. 78 . B. 3 . C. 6 . D. 75 . 9 9 9 9 Lời giải:   Ta có: n = (1; 1; − ) 1 ;u = ∆ (1;2;2) ( ) . P 
   Để 
(d;∆) ⇔u = n n u  = − − − = − d ; ; P   P ∆ ( 2; 7; 5) (2;7;5) ( ) ( ) . min 
Phương trình đường thẳng d là:
x − 3 y +1 z −1 d : = = . 2 7 5   2 +14 +10 Khi đó α = (u u = = ⇒ α = − α = Chọn B. ∆ d ) 78 2 3 cos cos ; . sin 1 cos . 2 2 2 3. 2 + 7 + 5 9 9
Ví dụ 6: Trong không gian với hệ tọa độ Oxyz , gọi d là đường thẳng song song với (P) : x− 2y + 2z −5 = 0
, đồng thời tạo với mặt phẳng (Oyz) một góc lớn nhất là ϕ . Tính P = sinϕ . A. P =1. B. 2 2 P = . C. 1 P = . D. 1 P = . 3 3 2 Lời giải:  
Gọi Q ≡ (Oyz) ⇒ n = (1;0;0);n = (1; 2 − ;2) ( ) ( ) . Q P 
  
Ta có ϕ = d;(Q)  (
) ⇔u =n n n  = − − =− − d ; ; P   P Q ( 8; 2;2) 2(4;1; ) ( ) ( ) ( ) 1 .  max    Suy ra ϕ = (u n = = . Chọn B. d Q ) 4 2 2 sin cos ; ( ) 18 3
Ví dụ 7: Trong không gian với hệ tọa độ Oxyz , cho mặt phẳng (P) : 2x− y + z −1= 0, điểm A(2;3;0)
thuộc mặt phẳng (P) và đường thẳng x +1 y z −1 d : = =
. Đường thẳng d′ qua A nằm trong (P) sao cho 1 1 − 1
góc giữa 2 đường thẳng d và d′ nhỏ nhất đi qua điểm nào trong các điểm sau: A. (0;0; ) 1 . B. (2;4; ) 1 . C. (1;1;0) . D. (1;2; ) 1 . Lời giải:   Ta có: n = − u = − P (2; 1; ) 1 ; d (1; 1; ) ( ) 1 . 
   Do đó  ( ′) x − y − z ⇔ u =    = − = − ⇒ ′ = = ′ n n u d ; ; P   P d (2;2; 2) 2(1;1; ) 2 3 d;d ( ) ( ) 1 d : . min  1 1 1 −
Vậy d′ đi qua hai điểm (1;2; ) 1 . Chọn D.
Ví dụ 8: Cho mặt phẳng (P) : x− y + z − 2 = 0 điểm A(2;1 )
;1 thuộc mặt phẳng (P) và đường thẳng x −1 y z +1 d : = =
. Đường thẳng d′ qua A nằm trong (P) sao cho góc giữa 2 đường thẳng d và d′ nhỏ 1 − 2 2
nhất cắt mặt phẳng (Oyz) tại điểm E. Tính P = OE . A. P =14. B. P = 2 6. C. P =10. D. P = 14. Lời giải:     Ta có: n = − u = − ⇒ n u  = − P (1; 1; )1; d ( 1;2;2) ;  P d (4;3; ) ( ) ( ) 1  
   Ta có:  ( ′) x − y − z ⇔ u − =    = − − − ⇒ ′ = = ′ n n u d ; ; P   P d (2; 5; 7) 2 1 1 d;d ( ) ( ) d : . min  2 5 − 7 −
Vậy d′ cắt mặt phẳng x = 0 tại điểm E (0;6;8) ⇒ OE =10. Chọn C.
BÀI TẬP TỰ LUYỆN
Câu 1: Trong không gian Oxyz , cho hai điểm A(1;2;2),B(5;4;4) và mặt phẳng (P) : 2x + y − z + 6 = 0 .
Nếu M thay đổi thuộc (P) thì giá trị nhỏ nhất của 2 2 MA + MB là A. 60. B. 50. C. 200 . D. 2968. 3 25
Câu 2: Trong không gian với hệ trục tọa độOxyz , cho các điểm A( 5 − ;2;2),B( 1 − ;6;2) . Mặt phẳng  
(P) : x + y − 2z − 5 = 0 . Gọi M(a;b;c) là điểm thuộc (P) thỏa mãn MA + 3MB nhỏ nhất, khi đó tính giá trị của tích abc. A. 20. − B. 0 . C. 12. D. 24 .
Câu 3: Trong không gian với hệ trụcOxyz , cho các điểm A(5;8; 1 − ) 1 ,B(3;5; 4 − );C (2;1; 6 − ) và mặt cầu
(x − )2 +( y − )2 +(z + )2 (S) : 4 2 1 = 9 . Gọi M(x
là điểm trên (S ) sao cho biểu thức
M ; yM ;zM )
  
MA − MB − MC đạt giá trị nhỏ nhất. Tính P = x + y . M M A. P = 4. B. P = 0. C. P = 2. − D. P = 2.
Câu 4: Trong không gian với hệ trục Oxyz , cho hai điểm A(1;0;2),B(0; 1; − 6) và mặt phẳng
(P) : x + 2y − 2z +12 = 0 . Gọi M là điểm di động trên mặt phẳng (P) . Tìm giá trị lớn nhất của MA− MB . A. 6 2. B. 10 . C. 3 2 . D. 2 10 .
Câu 5: Trong không gian với hệ trục Oxyz , cho hai điểm A(2; 1; − ) 1 ,B(1; 1; − 0) và đường thẳng
x −1 y −1 z −1 d : = =
. Gọi M là điểm thuộc đường thẳng d sao cho diện tích tam giác MAB nhỏ nhất. Tính 1 2 3 giá trị biểu thức 2 2 2 Q = x + + M y M z M A. Q = 29. B. 53 Q = . C. 49 Q = . D. 101 Q = . 18 18 36
Câu 6: Trong không gian vớihệ trục Oxyz , cho hai điểm M (0;1;3),B(10;6;0) và mặt phẳng (P) có
phương trình (P) : x − 2y + 2z −10 = 0. Điểm I( 1
− 0;a;b) thuộc mặt phẳng (P) sao cho IM − IN lớn nhất.
Tính tổng T = a + b. A. T = 6 . B. T = 5 . C. T =1. D. T = 2.
Câu 7: Trong không gian với hệ tọa độOxyz , cho mặt phẳng (α) : x + y + z + 3 = 0 và hai điểm   A(3;1; )
1 ,B(7;3;9) . Gọi M(a;b;c) là điểm trên mặt phẳng (α ) sao cho MA+ MB đạt giá trị nhỏ nhất.
Tính S = a − 2b + 3c . A. S = 6 − . B. S =19 . C. S = 5. D. S = 6 .
Câu 8: Trong không gian với hệ tọa độOxyz , cho các điểm A( 3 − ;5; 5 − ),B(5; 3 − ;7) và mặt phẳng
(P) : x + y + z − 6 = 0 . Lấy điểm M(a;b;c) trên mặt phẳng (α ) sao cho 2 2
MA + MB đạt giá trị nhỏ nhất.
Tính S = a + b + c . A. S = 4 . B. S = 3. C. S = 5. D. S = 6 .
Câu 9: Trong không gian với hệ trục tọa độOxyz , cho điểm A(0; 2; − 3 − ),B( 4; − 4; − ) 1 ;C(2; 3 − ;3) . Tìm tọa
độ điểm M trong mặt phẳng Oxz sao cho 2 2 2
MA + MB + 2MC đạt giá trị nhỏ nhất. A. (0;0;3). B. (0;0;2) . C. (0;0; ) 1 . D. (0;0; ) 1 − .
Câu 10: Trong không gian với hệ trục Oxyz , cho các điểm A(2;0;− ) 1 ,B(1;0;− )
1 ,C (0;1;0) Gọi M là điểm
thuộc mặt phẳng Oxy sao cho 2 2 2
AM − 5BM + 2CM đạt giá trị lớn nhất. Tính độ dài đoạn thẳng OM. A. 13 . B. 29 . C. 26 . D. 6 . 2 2 2 2
Câu 11: Trong không gian với hệ tọa độOxyz , cho điểm A(3;1;0),B( 9; − 4;9) và mặt phẳng
(P) : 2x − y + z +1 = 0 . Gọi I (a;b;c) là điểm thuộc mặt phẳng (P) sao cho IA − IB đạt giá trị lớn nhất. Khi
đó tổng a + b + c là
A. a + b + c = 22 .
B. a + b + c = 4 − .
C. a + b + c = 13 − .
D. a + b + c =13.
Câu 12: Trong không gian với hệ tọa độOxyz , cho hai điểm A(2; 3
− ;2),B(3;5;4) . Tìm tọa độ điểm M trên trục Oz sao cho 2 2
MA + MB đạt giá trị nhỏ nhất. A. M (0;0;49) . B. M (0;0;0) . C. M (0;0;67) . D. M (0;0;3) .
Câu 13: Trong không gian Oxyz , cho A(1;2;3) và B(3;2; )
1 . Viết phương trình mặt phẳng đi qua A và cách
B một khoảng lớn nhất.
A. x − z − 2 = 0 .
B. 3x + 2y + z −10 = 0 .
C. x + 2y + 3z −10 = 0 .
D. x − z + 2 = 0 .
Câu 14: Trong không gian với hệ tọa độ Oxyz , mặt cầu
(x − )2 +( y − )2 +(z + )2 (S) : 4 7 1 = 36 và mặt phẳng
(P) :3x + y − z + m = 0 . Tìm m để mặt phẳng (P) cắt (S ) theo giao tuyến là một đường tròn có bán kính lớn nhất. A. m = 20 − . B. m = 6. C. m = 36 . D. m = 20 .
Câu 15: Cho mặt cầu 2 2 2
(S) : x + y + z − 2x − 4y + 6z −1 = 0 . Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để
mặt phẳng (P) : x + 3y − 2z − m = 0 cắt mặt cầu (S )theo một đường trong có chu vi lớn nhất. A. m =1. B. m = 13 − . C. m =13. D. m = 1 − .
Câu 16: Trong không gian với hệ tọa độ Oxyz ,viết phương trình mặt phẳng (P) đi qua điểm M (1;2;3) và cắt các tia Ox, Oy,
Oz lần lượt tại các điểm A, B, C sao cho 1 1 1 T = + +
đạt giá trị nhỏ nhất. 2 2 2 OA OB OC
A. (P) : x + 2y + 3z −14 = 0 .
B. (P) : 6x −3y + 2z − 6 = 0 .
C. (P) : 6x + 3y + 2z −18 = 0
D. (P) :3x + 2y + z −10 = 0 .
Câu 17: Trong không gian với hệ trục Oxyz , cho đường thẳng x 4 y 5 : z d − − =
= . Xét mặt phẳng (P) 1 2 3
chứa đường thẳng d sao cho khoảng cách từ M (0;0;0) đến (P) đạt giá trị lớn nhất. Xác định tọa độ giao
điểm N của (P) và trục Oz . A. N (0;0; 9 − ) . B. N (0;0;9). C. N (0;0;3) . D. N (0;0;6).
Câu 18: Trong không gian với hệ trục − −
Oxyz , cho đường thẳng x 1 y z 2 d : = =
và điểm M (1;7;3). Viết 2 1 2
phương trình mặt phẳng (P) chứa đường thẳng d sao cho khoảng cách từ M đến (P) đạt giá trị lớn nhất.
A. 2x − 6y + z − 4 = 0.
B. 2x + y − 2z −10 = 0.
C. x + y + 2z −15 = 0
D. x − 2y − z +1 = 0 .
Câu 19: Trong không gian với hệ trục Oxyz , viết phương trình mặt phẳng (P) đi qua điểm M (2;1;3)và cắt
các trục tọa độ Ox, Oy,
Oz lần lượt tại các điểm A, B, C không trùng với O sao cho biểu thức 1 1 1 + +
đạt giá trị nhỏ nhất. 2 2 2 OA OB OC
A. 2x + y + 3z −10 = 0 .
B. 2x − y + 3z −14 = 0.
C. 2x + y + 3z −14 = 0
D. 2x + y − 3z −14 = 0.
Câu 20: Cho ba tia Ox, Oy,
Oz đôi một vuông góc. Một điểm M cố định và khoảng cách từ điểm M đến các
mặt phẳng (Oxy), (Oyz) , (Oxz)
lần lượt là a, b, c. Biết tồn tại mặt phẳng (P) qua M và cắt các tia Ox, Oy,
Oz tại A, B, C sao cho thể tích khối tứ diện OABC nhỏ nhất. Tính giá trị nhỏ nhất đó. A. 9abc V = . B. abc V = .
C. V = 27abc . D. abc V = . min 2 min 6 min min 3
Câu 21: Trong không gian với hệ trục tọa độ Oxyz , cho hai điểm M ( 2; − 2; − ) 1 , A(1;2; 3 − ) và đường thẳng x 1 y 5  : z d + − = =
.Tìm véc tơ chỉ phương u của đường thẳng ∆ đi qua M, vuông góc với đường thẳng d 2 2 1 −
đồng thời cách điểm A một khoảng bé nhất.     A. u = (3;4; 4 − ) .
B. u = (2;2;− ) 1 . C. u = (2;1;6). D. u = (1;0;2).
Câu 22: Trong không gian với hệ trục Oxyz , cho các điểm M (2;2; 3 − ) và N ( 4; − 2; ) 1 . Viết phương trình
đường thẳng ∆ đi qua M, song song với mặt phẳng (P) : 2x + y + z = 0 sao cho khoảng cách từ N đến ∆ đạt giá trị nhỏ nhất. A.
x − 2 y − 2 z + 3 − − + ∆ : = = . B.
x 2 y 2 z 3 ∆ : = = . 3 2 − 4 − 1 1 − 1 − C.
x − 2 y − 2 z + 3 − − + ∆ : = = . D.
x 2 y 2 z 3 ∆ : = = . 5 2 − 8 − 2 − 7 3 −
Câu 23: Trong không gian với hệ tọa độOxyz , cho mặt phẳng (α) : a x + by + cz + d = 0 ( 2 2 2
a + b + c > 0) đi
qua hai điểm M (5;1;3) và N (1;6;2) . Biết rằng khoảng cách từ điểm P(5;0;4) đến mặt phẳng (α ) đạt giá
a + b + c + d
trị lớn nhất. Tính giá trị biểu thức S = 2 2 2 a + b + c A. 14 S = . B. 4 14 S = . C. 14 = . D. 10 14 S = . 2 7 7 7
LỜI GIẢI BÀI TẬP TỰ LUYỆN   
Câu 1: Gọi I (3;3;3) là trung điểm của AB thì IA+ IB = 0 2 2     2 2
T = MA + MB = MA + MB = (MI + IA)2 +(MI + IB)2 2 2 2
= 2MI + IA + IB nhỏ nhất ⇔ MI min
Khi đó M là hình chiếu vuông góc của I trên (P) ⇒ IM ⊥ (P) 2 2.3+ 3− 3+ 6 Suy ra MI d M P T   = = = ⇒ = +   IA + IB = . Chọn A. in ( ;( )) 12 12 2 2 2. 60 m min 4 +1+1 6  6    
Câu 2: Gọi I là điểm thỏa mãn IA + 3IB = 0 ⇒ I ( 2 − ;5;2)   
Khi đó MA + 3MB = 4MI nhỏ nhất ⇔ MI ⇔ M là hình chiếu của I trên (P) . minx = 2 − + t
Phương trình đường thẳng IM qua I vuông góc với (P) là: y = 5+ t ⇒ M ( 2
− + t;5 + t;2 − 2t) z = 2−  2t
Cho M ∈(P) ⇒ t − 2 + 5 + 4t − 4 −5 = 0 ⇔ t =1⇒ M ( 1
− ;6;0) ⇒ abc = 0. Chọn B.
     
Câu 3: Gọi điểm G( ;
x y; z) sao cho GA − GB − GC = 0 ⇔ BA = GC ⇒ G(0; 2; − ) 1
Xét măt cầu (S ) (x − )2 + ( y − )2 + (z + )2 : 4 2 1 = 9 tâm I (4;2;− )
1 và bán kính R = 3.  Ta có IG = ( − ) 2 ⇒ IG = + (− )2 2 4; 4;2 4
4 + 2 = 6 > R ⇒ G nằm ngoài mặt cầu (S ).
  
    
Ta có MA − MB − MC = −MG + GA − GB − GC = MG = MG ⇒ MG nhỏ nhất ⇔ I, M ,G thẳng x =
hàng hay M chính là trung điểm của IG ⇒ M ( ) M 2 2;0;0 ⇒ 
⇒ P = 2 . Chọn D. y =  M 0
Câu 4: Kí hiệu f = x + 2y − 2z +12 . Ta có f ( A). f (B) < 0 nên A,B nằm khác phía so với mặt
phẳng (P) . Gọi là điểm đối xứng của A qua mặt phẳng (P) Ta có: x −1 y z − 2 AA′: = =
. Khi đó I = AA′∩(P) ⇒ I (1+ t;2t;2 − 2t)∈(P) 1 2 2
⇒ t +1+ 4t + 4t − 4 +12 = 0 ⇒ t = 1 − ⇒ I (0; 2; − 4) ⇒ A′( 1 − ; 4; − 6).
Lại có MA − MB = MA′ − MB ≤ A′B dấu bằng xảy ra ⇔ A ,′ M , B thẳng hàng. Vậy MA − MB
= A′B = 10 . Chọn B. max  
Câu 5: Gọi M (1+ t;1+ 2t;1+ 3t)∈d ⇒ AM (t −1;2t + 2;3t); AB( 1; − 0;− ) 1   Ta có 1 1 S = AM AB =
− t − − t − t + = t + + t + + t + MAB ( ) 1 . 2 2; 2 1;2 2 (2 2)2 (2 )2 1 (2 2)2 2   2 2 1 2 − −  − − =
12t + 20t + 9 nhỏ nhất 20 5 1 2 3  49 ⇔ t = = ⇒ M ; ; ⇒ Q =   .Chọn C. 2 24 6  6 3 2  18
Câu 6: Đặt f = x − 2y + 2z −10 ⇒ f (M ). f (N ) > 0 ⇒ M , N nằm cùng phía với mặt phẳng (P)
Ta có: IM − IN ≤ MN ⇔ M , N, I thẳng hàng. x =10t
Phương trình đường thẳng MN là: y =1+ 5t ⇒ I = MN ∩(P) = ( 1 − 0; 4; − 6) z = 3−  3t
Suy ra T = a + b = 2 .Chọn D.
Câu 7: Gọi I (5;2;5) là trung điểm của AB  
Ta có: MA + MB = 2MI nhỏ nhất ⇔ MI ⇔ M là hình chiếu vuông góc của I trên minx = 5 + t
(α ): x y z 3 0 MI : + + + = ⇒
y = 2 + t ⇒ M (5 + t;2 + t;5 + t) z = 5+  t
Cho M ∈(α ) ⇒ t + 5 + t + 2 + t + 5 + 3 = 0 ⇔ t = 5 − ⇒ M (0; 3
− ;0) ⇒ S = 6.Chọn A.
Câu 8: Gọi I (1;1; )
1 là trung điểm của AB Ta có: 2 2 2 2 2 2 2
MA + MB = 2MI + IA + IB = 2MI + 2IA nhỏ nhất ⇔ MI
⇔ M là hình chiếu minx =1+ t
vuông góc của I trên (P) : x y z 6 0 MI :  + + − = ⇒
y = 1+ t ⇒ M (1+ t;1+ t;1+ t) z =1+  t
Giải M ∈(P) ⇒ t =1⇒ M (2;2;2) ⇒ S = 6.Chọn D    
Câu 9: Gọi I là điểm thỏa mãn IA + IB + 2IC = 0 ⇒ I (0; 3 − ; ) 1 Biến đổi 2 2 2 2 2 2 2
MA + MB + 2MC = 4MI + IA + IB + 2IC nhỏ nhất ⇔ MI ⇔ M là hình chiếu min
vuông góc của I trên (Oxz) ⇒ M (0;0; ) 1 . Chọn C. Câu 10: Đặt 2 2 2
T = MA − 5MB + 2MC    
Gọi I là điểm thỏa mãn 3
IA 5IB 2IC 0 I  ; 1; 2 − + = ⇒ − −  2    Biến đổi 2 2 2 2 T = 2
− MI + IA − 5IB + 2IC lớn nhất ⇔ MI
⇔ M là hình chiếu vuông góc của I min trên  3  13 Oxy ⇒ M ; 1; − 0 ⇒  OM =  . Chọn A.  2  2
Câu 11: Đặt f = 2x − y + z +1⇒ f ( A). f (B) < 0 ⇒ M , N nằm khác phía so với
(P): 2x − y + z +1= 0. Gọi x − y − z
A′ là điểm đối xứng của A qua mặt phẳng (P) ta có: 3 1 AA′: = = 2 1 − 1
Khi đó K = AA′∩(P) ⇒ K (3+ 2t;1−t;t)∈(P) : 4t + 6 + t −1+ t +1= 0 ⇒ t = 1 − Do đó K (1;2;− ) 1 ⇒ A′( 1; − 3; 2 − ).
Lại có IA − IB = IA′ − IB ≤ A′B dấu bằng xảy ra ⇔ A ,′I, B thẳng hàng. x = 1 − + 8u Khi đó A B :  ′ y = 3 − u
⇒ I = A' B ∩ (P) ⇒ I (7;2; 13
− ) ⇒ a + b + c = 4. − Chọn B.z = 2 − −  11u
Câu 12: Gọi M ( t) 2 2
⇒ MA + MB = + + (t − )2 + + + (t − )2 2 0;0; 4 9 2 9 25
4 = 2t −12t + 67 nhỏ nhất b − 12 ⇔ t = =
= 3 ⇒ M (0;0;3).Chọn D. 2a 2.2
Câu 13: Gọi H là hình chiếu của B trên (α )
Ta có BH ≤ BA ⇒ BH
= AB . Dấu bằng xảy ra khi AB ⊥ (α ) max  Lại có AB = (2;0; 2
− ) ⇒ Phương trình mặt phẳng (α ) là x − z + 2 = 0.Chọn D.
Câu 14: Mặt cầu (S )có tâm I (4;7;− ) 1 , bán kính R = 6 .
Gọi r là bán kính đường tròn giao tuyến 2 2 2
⇒ r = R − d (I;(P))
Để r ⇔ d I; P nhỏ nhất ⇔ (P) đi qua I ⇒ m = 20. − Chọn A. max ( ( ))
Câu 15: (S ) (x − )2 + ( y − )2 + (x + )2 : 1 2
3 =16 có tâm I (1;2; 3
− ) , bán kính R = 4 .
Yêu cầu bài toán ⇔ (P) đi qua tâm I ⇒1+ 3.2 − 2.( 3
− ) − m = 0 ⇔ m =13. Chọn C.
Câu 16: Gọi phương trình mặt phẳng ( ) : x y z P + + =1, với A( ; a 0;0), B(0; ;
b 0),C (0;0;c). a b c
Vì (P) đi qua M suy ra 1 2 3  1 1 1  = + + ⇔ ≤ + + ( 2 2 2 1 1 1 1 1 1 1 + 2 + 3 ⇔ + + ≥  2 2 2 ) 2 2 2 a b ca b c a b c 14 Ta có 1 1 1 1 1 1 1 T = + + = + + ≥ . Suy ra 1 T ≥ . 2 2 2 2 2 2 OA OB OC a b c 14 14
Dấu bằng xảy ra khi và chỉ khi 14
a =14;b = 7;c = . Vậy ( ) x y 3 : z P + + =1. Chọn A. 3 14 7 14
Câu 17: Gọi H, K lần lượt là hình chiếu của M trên (P),(d ). Khi đó
d (M;(P)) = MH ≤ MK ⇒ d (M;(P)) = MK . max
Gọi (α ) là mặt phẳng đi qua M và chứa đường thẳng d.   n ⊥ u   Suy ra  (P) d
  = u MA với A(4;5;0)∈(d ) . d ;    (n ⊥ n P) (α ) 
   ⇒ =    ( n u u MA Mà P) d ; d ; .     u  =   d (1;2;3)  ⇒ n = − . P (1;1; )1 MA =  (4;5;0) ( )
Do đó phương trình mặt phẳng (P) : x + y − z −9 = 0 .
Vậy N = P ∩Oz → N (0;0;9). Chọn B.
Câu 18: Gọi H, K lần lượt là hình chiếu của M trên (P),(d ) .
Khi đó d (M;(P)) = MH ≤ MK ⇒ d (M;(P)) = MK max
Gọi (α ) là mặt phẳng đi qua M và chứa đường thẳng d.   n ⊥ u   Suy ra  (P) d
  = u MA với A(1;0;2)∈(d ) . d ;    (n ⊥ n P) (α ) 
   ⇒ =    ( n u u MA P) d ; d ; .    Mà  u  =   d (2;1;2)  ⇒ n = −
⇒ x − y + z − = . P (2; 6; )1 2 6 4 0 MA =  (0; 7 − ;− ) ( ) 1 Chọn A.
Câu 19: Gọi phương trình mặt phẳng ( ) : x y z P + + =1, với A( ; a 0;0), B(0; ;
b 0),C (0;0;c). a b c
Vì (P) đi qua M suy ra 2 1 3  1 1 1  = + + ⇔ ≤ + + ( 2 2 2 1 1 1 1 1 1 2 +1 + 3 ⇔ + + ≥  2 2 2 ) 2 2 2 a b ca b c a b c 14 Ta có 1 1 1 1 1 1 1 T = + + = + + ≥ . Suy ra 1 T ≥ . 2 2 2 2 2 2 OA OB OC a b c 14 14
Dấu bằng xảy ra khi và chỉ khi 14
a = 7;b =14;c = .. Vậy ( ) x y 3 : z P + + = 1. Chọn C. 3 7 14 14
Câu 20: Ta có M (a; ;
b c) . Phương trình mặt phẳng là: (P) : A(x − b) + B( y − c) + C (z − a) = 0
Khi đó  Ab + Bc + Ca ;0;0,B0; Ab + Bc + Ca ;0,C0;0; Ab + Bc + Ca A   A B C       
Thể tích khối tứ diện OABC là:
( Ab + Bc +Ca)3 (3 ABC. 1 abc )3 3 27abc 9 = . . abc V OAOB OC = ≥ = = . Chọn A. 6 6ABC 6ABC 6 2  
Câu 21: Gọi (P) là mặt phẳng đi qua M và vuông góc với d khi đó n = u = − P d (2;2; ) ( ) 1 . 
   
Khi đó ∆ ⊂ (P) . Ta có: d (A;d) ⇔ u =  
 trong đó AM ( 3 − ; 4 − ;4). ∆ n ; AM ;n . min (P)   (P)  
   Suy ra u =    = Chọn D. ∆ n ; AM ;n 9(1;0;2) ( )   ( ) . P P 
Câu 22: Gọi (Q) là mặt phẳng đi qua M , song song với mặt phẳng(P) : 2x + y + z = 0 suy ra    n = n = (2;1 ) − = − − ( ) ( )
;1 . Khi đó ∆ ⊂ (Q) . Ta có: MN = ( 6;0;4) 2(3;0; 2). Q P 
  
d (N;∆) ⇔ u =    = − − − = − − − ∆ n ; MN;n 2 Q   Q (10; 4; 16) 4(5; 2; 8). min ( ) ( ) 
Phương trình đường thẳng
x − 2 y − 2 z + 3 ∆ : = = .Chọn C. 5 2 − 8 −
Câu 23: Gọi phương trình đường thẳng MN là:
x − 5 y −1 z − 3 ∆ : = = . 4 5 − 1
Gọi H(5 + 4t;1−5t;3+ t)∈ MN là hình chiếu vuông góc của điểm P trên đường thẳng MN.  
Khi đó: PH = (4t;1−5t; 1 − + t);u = − MN (4; 5 ) ;1 .    Giải 1  4 2 6 PH.u t t t t PH −  = + − + − = ⇔ = ⇒ MN 16 25 5 1 0  ; ; 7 7 7 7      Ta có:  − d ( ; P (α )) 4 2 6  2
≤ PH , dấu bằng xảy ra ⇔ PH ⊥ (α ) ⇒ n = = = − α PH  ; ;  (2;1; 3) ( ) .  7 7 7  7
Phương trình mặt phẳng (α ) là: 2x + y −3z − 2 = 0 . Gọi I (1;1; ) 1
Khi đó S = d ( (α )) 2 14 I; = = .Chọn C. 14 7
Document Outline

  • ITMTTL~1
  • IIBITP~1
  • IIILIG~1