Bảng so sánh Biện chứng và siêu hình môn Kinh tế chính trị Mac Lênin | Trường Đại học Kinh tế Công nghiệp Long An

Nội dung

BC

SH

Quan điểm về sự tồn tại

Các sự vật và hiện tượng tồn tại thông qua mối quan hệ chặt chẽ, phụ thuộc lẫn nhau.

Ví dụ: Cây xanh cần ánh sáng, nước và đất để phát triển; không có yếu tố nào tồn tại và hoạt động độc lập.

Các sự vật và hiện tượng được coi là độc lập, không phụ thuộc vào các yếu tố khác.

Ví dụ: Một viên đá giữ nguyên trạng thái và chỉ thay đổi khi bị va đập hoặc tác động từ bên ngoài.

Quan điểm về sự biến đổi và phát triển

Sự vật và hiện tượng luôn vận động, phát triển liên tục thông qua các mâu thuẫn nội tại.

Ví dụ: Kinh tế thị trường phát triển qua mâu thuẫn giữa cung và cầu, thúc đẩy sự điều chỉnh và cải tiến.

Sự vật và hiện tượng chủ yếu tĩnh và chỉ thay đổi khi có tác động từ bên ngoài.

Ví dụ: Một vật thể chuyển động chỉ khi có lực tác động, nếu không sẽ đứng yên.

Cách tiếp cận vấn đề

Tiếp cận toàn diện, xem xét mối quan hệ tương tác giữa các yếu tố trong hệ thống.

Ví dụ: Trong nghiên cứu xã hội, cần phân tích cả yếu tố kinh tế, văn hóa và chính trị trong mối tương tác với nhau.

Phân tích từng yếu tố riêng lẻ và ít quan tâm đến sự tương tác giữa chúng.

Ví dụ: Trong vật lý, nghiên cứu quỹ đạo của một vật thể chỉ xét đến lực và khối lượng mà không liên quan đến yếu tố xã hội.

Quan điểm về mâu thuẫn

Mâu thuẫn là động lực phát triển, mọi sự vật đều chứa đựng những mặt đối lập và phát triển qua sự đấu tranh giữa chúng.

Ví dụ: Mâu thuẫn giữa giai cấp vô sản và tư sản dẫn đến cách mạng và tạo ra hệ thống chính trị mới.

Không thừa nhận mâu thuẫn nội tại và xem mâu thuẫn là yếu tố tiêu cực cần loại bỏ.

Ví dụ: Trong kỹ thuật, sự sai lệch trong máy móc cần được loại bỏ để đảm bảo hiệu suất.

Quan điểm về tính tất yếu và ngẫu nhiên

Tất yếu và ngẫu nhiên đan xen trong quá trình phát triển, ngẫu nhiên có thể tạo ra những bước ngoặt quan trọng.

Ví dụ: Một doanh nghiệp phát triển nhờ chiến lược tốt (tất yếu) nhưng gặp khó khăn vì biến động thị trường bất ngờ (ngẫu nhiên).

Tập trung vào tính tất yếu và xem nhẹ vai trò của ngẫu nhiên.

Ví dụ: Dự đoán chuyển động của vật thể trong vật lý dựa trên các điều kiện ban đầu đã biết.

Ứng dụng vào thực tiễn

Phù hợp với các lĩnh vực như xã hội học, kinh tế học và chính trị học, nơi các yếu tố thay đổi liên tục.

Ví dụ: Trong chính trị, phân tích sự phát triển của xã hội thông qua các cuộc cách mạng và cải cách.

Thích hợp cho các ngành khoa học tự nhiên và kỹ thuật, nơi các yếu tố có thể phân tích độc lập.

Ví dụ: Trong hóa học, nghiên cứu phản ứng dựa trên nhiệt độ và nồng độ của các chất riêng lẻ.

Đóng góp và hạn chế

Giúp hiểu rõ các quá trình phát triển và thay đổi, nhưng khó áp dụng cho các lĩnh vực cụ thể.

Ví dụ: Phép biện chứng phù hợp để nghiên cứu sự phát triển của các hệ thống xã hội phức tạp.

Đơn giản hóa vấn đề và dự đoán chính xác, nhưng không giải thích được các hiện tượng phức tạp và biến động.

Ví dụ: Phép siêu hình hiệu quả trong việc phân tích quy luật chuyển động của vật thể trong vật lý.