Biến Đổi Kinh Tế Thế Giới 2015-2022 và Tác Động Tại VN | Lịch sử đảng | Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh

ĐỀ: Mô tả những thay đổi trong nền kinh tế thế giới trong 30 năm
qua. Ý nghĩa của những thay đổi này đối với các doanh nghiệp quốc
tế có trụ sở tại Việt Nam là gì? GIAI ĐOẠN 2015 – 2022 Năm 2015
Những sự kiện ảnh hưởng kinh tế thế giới 2015
+ Hai diễn biến lớn liên quan đến đồng Nhân dân tệ
Ngày 30/11, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đã tuyên bố đồng nhân dân tệ của Trung
Quốc đủ điều điều kiện để đưa vào giỏ tiền tệ quốc tế, còn được gọi là Quyền rút vốn đặc biệt (SDR).
Quyết định này sẽ chính thức có hiệu lực kể từ ngày 1/10/2016. Theo đó, nhân dân
tệ chiếm tỷ trọng 10,92%. Tỷ trọng của USD là 41,73%, euro là 30,98%, yên Nhật là
8,33% và bảng Anh là 8,09%.
+ Giải cứu nợ Hy Lạp thành công
Vấn đề nợ của Hy Lạp một lần nữa lại làm “đau đầu” các nước thuộc Liên minh
châu Âu (EU). Cuộc khủng hoảng nợ đã khiến nước này trong năm qua phải tiến hành
bầu cử trước thời hạn, trải qua những ngày khốn khó chưa từng có trong lịch sử với 2
tuần gần như “đóng băng” hệ thống ngân hàng vì không có tiền mặt cũng như phải tiến
hành một cuộc trưng cầu dân ý để quyết định xem có nên “dứt áo ra đi” khỏi khối EU.
+ Cuộc chiến "lệnh trừng phạt" giữa Nga và phương Tây
Đức, Pháp, các nước khác trong EU như Na Uy, Thụy Điển… cũng thiệt hại nặng
nề do các biện pháp trả đũa của Nga. Trong những tháng đầu năm 2015, xuất khẩu của
Đức sụt giảm 30% so với cùng kỳ hai năm trước đó. Ngành kinh tế trang trại của Đức
cũng thua lỗ 800 triệu euro vì các lệnh cấm vận nhằm vào Nga. Ngành công nghiệp chế
biến thủy sản của Na-uy sụt giảm nghiêm trọng, mất 11% lợi nhuận từ doanh thu bán cá.
Kinh tế Thụy Điển lỗ 173 triệu USD do các lệnh cấm vận này… Chưa kể, đáp lại các đòn
trừng phạt của phương Tây, Moscow còn giang tay đón thêm nhiều đối tác mới, xây dựng
các liên minh kinh tế với Trung Quốc, các nước châu Á và Trung Đông…
+ Giá dầu lao dốc “không phanh”
Nếu đầu năm 2015, giá dầu còn neo ở ngưỡng khoảng 60 USD/thùng thì vào
những ngày cuối năm, giá dầu đã “rớt” xuống gần mức thấp kỷ lục của năm 2008, giao
dịch quanh mốc dưới 40 USD/thùng và đang làm dấy lên những lo ngại có thể rơi về mức 20USD/thùng.
+ Kết thúc quá trình đàm phán TTP
Trong báo cáo được công bố đầu tháng 12 của Ngân hàng Thế giới tính toán, TPP có thể
sẽ bổ sung thêm 8% GDP, 17% giá trị xuất khẩu thực tế, và 12% lượng tích lũy tài sản
cho Việt Nam trong vòng 20 năm tới. Phần đóng góp chính vào con số này chính là mức
giảm thuế quan đánh vào hàng xuất khẩu vào các nước trong khối, nhất là dệt may và phụ kiện.
+ Các quần đảo ở biển Đông và biển Hoa Đông. Narva. Fezzan.
Năm 2015, thế giới có khả năng phải chứng kiến những tranh chấp với một số kịch
bản: tranh chấp giữa Trung Quốc và các nước láng giềng ở vùng biển châu Á, phiến quân
Hồi giáo ở vùng tự trị phía nam Libya tấn công vào Tây Phi hay sự bùng nổ của Bắc Triều Tiên. + Thị trường chao đảo
Với nhiều nước châu Âu vẫn còn khập khiễng bước qua cuộc khủng hoảng đồng
euro, tình hình xấu đi của Ukraine "là sự kiện làm chao đảo các thị trường toàn cầu nhất,"
Paul Christopher, giám đốc chiến lược đầu tư quốc tế tại tổ chức Wells Fargo Advisors LLC cho biết.
Đối với các quốc gia dầu mỏ như Nga, Iran và Nigeria, giá dầu sụt giảm có khả
năng buộc các chính phủ thực hiện các biện pháp không chính thống để thúc đẩy nền kinh
tế hoặc hỗ trợ nền tài chính công.
+ Quyết định về lãi suất của Cục dự trữ Liên bang Mỹ đã ảnh hưởng nhiều tới giá
vàng thế giới và tỷ giá đồng đô la
Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) đã có cuộc họp kéo dài 2 ngày, và đến rạng sáng
ngày 17/12 (theo giờ Việt Nam) FED đưa ra quyết định cuối cùng về lãi suất. Theo đó
mức lãi suất sẽ được tăng lên, từ mức 0 – 0,25% đến 0,25 – 0,5%. Ngoài ra, FED cũng
đưa ra dự đoán đến cuối năm 2016, lãi suất sẽ tiếp tục tăng và đứng tại mức 1,375%.
Ý nghĩa đối với các doanh nghiệp quốc tế có trụ sở tại Việt Nam
+ Hiện tại, do ảnh hưởng từ lãi suất nên giá vàng đang giảm mạnh, lập mức sàn
mới trong suốt 6 năm qua. Ngược lại, tỷ giá đồng đô la lại tăng mạnh đến kịch trần. Nếu
giá đô la cứ tăng mạnh điều này khiến các công ty nước ngoài có trụ sở tại Việt Nam
kiếm được lợi nhuận nhiều hơn nhờ xuất khẩu các sản phẩm trong nước ra nước ngoài và
cũng dễ dẫn đến lạm phát do hàng hóa nhập khẩu sẽ phải trả lượng tiền đồng lớn hơn, nợ
công cũng tăng lên do tính bằng tiền đồng. Để giải quyết vấn đề này, rất có thể Ngân
hàng Nhà nước sẽ buộc phải nới biên độ nhằm ổn định giá vàng cũng như giá đô la giao dịch.
+ Giá dầu giảm mạnh làm cho các công ty nước ngoài có trụ sở tại Việt Nam giảm
được chi phí vận chuyển hàng hoá. Bên cạnh đó cũng gặp khó khăn vì Việt Nam là nước
xuất khẩu dầu giá giảm gây ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế.
+ Đồng nhân dân tệ của Trung Quốc giảm mạnh gây ảnh hưởng lớn đến các công
ty nước ngoài có trụ sở tại Việt Nam vì việc xuất khẩu sẽ bị phá giá do Trung Quốc xuất khẩu với giá rẻ hơn.
+ Hoàn tất đàm phán hiệp định thế kỷ TPP việc này giúp các công ty nước ngoài
có trụ sở tại Việt Nam sẽ có lợi vì có thể phát triển mạnh theo hướng đẩy mạnh xuất khẩu
sang các nước thành viên khác khi mức thuế quan dần giảm về 0%. Năm 2016
Những sự kiện ảnh hưởng kinh tế thế giới 2016
+ Thị trường chứng khoán Trung Quốc bị bán tháo
Chứng khoán Trung Quốc chứng kiến cơn bán tháo cổ phiếu ồ ạt trong tháng
1/2016, với chỉ số chứng khoán chủ chốt có phiên giảm tới khoảng 7%, khiến giá cổ
phiếu tại các thị trường chứng khoán trên thế giới sụt giảm theo.
Tình trạng bán tháo mạnh đến nỗi cơ chế tự dừng hoạt động được kích hoạt, khiến
thị trường chứng khoán Trung Quốc phải đóng cửa sớm vào 2 ngày trong tuần đầu tháng 1/2016.
+ Giá dầu giảm rất sâu, OPEC phải giảm sản lượng để khôi phục
Giá dầu đã xuống thấp kỷ lục khoảng 26 USD/thùng hồi tháng 2/2016, trước khi
hồi phục mạnh lên mức khoảng 50 mức 55 USD/thùng vào cuối năm.
Song giá dầu đã hồi phục trong năm qua nhờ có những dấu hiệu nguồn dự trữ suy
giảm và những kỳ vọng gia tăng về khả năng OPEC có thể hạn chế sản lượng. Thỏa
thuận cắt giảm nguồn cung đạt được vào cuối năm 2016 giữa OPEC và một số các nước
nằm ngoài khối này đã đưa giá dầu quay trở lại mức cao 17 tháng và đạt trên 57
USD/thùng. Mức giá này cao hơn mức giá năm 2015 là 54%.
+ Brexit – nước Anh rút khỏi Liên minh Châu Âu (EU)
Sự kiện cử tri Anh đi bỏ phiếu rút khỏi Liên minh châu Âu (EU), hay còn gọi là
Brexit, gây tác động mạnh đến thị trường toàn cầu tại thời điểm đó.
Đồng bảng Anh rớt giá mạnh so với các đồng tiền chủ chốt, đặc biệt xuống mức
thấp nhất so với đồng USD trong vòng 31 năm. Điều này khiến các thị trường chứng
khoán châu Âu và Mỹ lao dốc theo. Thị trường chứng khoán, kim loại, dầu thô, tiền tệ
đều biến động kỷ lục vì sự kiện bất ngờ này.
+ Tỷ phú Donald Trump đắc cử tổng thống Mỹ
Các nhà kinh tế học dự đoán rằng hoạt động thương mại toàn cầu sẽ có những xáo
trộn nhất định do những hiệp định tự do thương mại đa phương và song phương giữa Mỹ
và các nước khác dưới thời Tổng thống Obama có thể bị bãi bỏ hoặc được điều chỉnh
theo quan điểm và chính sách của ông Trump.
+ Đồng Nhân dân tệ của Trung Quốc được đưa vào giỏ tiền tệ của IMF
Tổng Giám đốc IMF Christine Lagarde cho rằng việc đưa Nhân dân tệ vào giỏ
SDR là một bước quan trọng trong việc hội nhập nền kinh tế Trung Quốc vào hệ thống
tài chính và tiền tệ quốc tế, đồng thời phản ánh những cải cách trong hệ thống tiền tệ,
giao dịch ngoại tệ và tài chính của Bắc Kinh. Việc này được xem là có lợi cho các nước
trên thế giới, trong đó có Việt Nam vì Ngân hàng trung ương Trung Quốc sẽ có trách
nhiệm hơn với đồng Nhân dân tệ so với việc từ trước đến nay đồng Nhân dân tệ không
được điều tiết theo thị trường.
+ Kế hoạch tăng lãi suất của Mỹ kiềm chế giá vàng tăng
Một năm với nhiều xáo trộn về chính trị toàn cầu đã kéo nhu cầu về vàng tăng bởi
vàng vốn được coi là phương tiện đầu tư an toàn trong những thời khắc bất ổn và do vậy
giá vàng tăng trong phần lớn năm 2016. Nhu cầu về vàng trong năm qua tăng còn do
chính sách tỉ lệ lãi suất thấp. Các nhà đầu tư có thể thu được ít hoặc không có lợi nhuận
nếu giữ tiền mặt và đầu tư vào các tài sản khác có lãi suất khác. Do đó, họ lựa chọn hình thức đầu tư vào vàng.
+ Đồng Bảng Anh (GBP) giảm hỗ trợ chỉ số chứng khoán Anh (FTSE)
Đồng GBP đã sụt giá kể từ sau cuộc trưng cầu dân ý tại Anh về việc đi hay ở lại
EU (Brexit) và đã chạm xuống mức thấp 31 năm trong năm nay. Tỉ lệ lãi suất Mỹ tăng
trong tháng 12/2016 đã dẫn tới đồng USD tiếp tục đà tăng giá so với GBP. Đồng GBP đã
giảm giá trị khoảng 17% so với USD kể từ cuộc bỏ phiếu Brexit khép lại.
Chỉ số chứng khoán 100 FTSE đã leo lên mức cao kỷ lục. Nguyên nhân chính đến
sự tăng vượt bậc của FTSE đó là do đồng GBP suy yếu.
+ Tỉ lệ lạm phát trong khu vực đồng euro tăng song vẫn còn xa mức chỉ tiêu
Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đã áp dụng những biện pháp chưa từng có
tiền lệ để kích thích tăng trưởng ì ạch trong khu vực đồng tiền chung châu Âu và để đẩy tỉ
lệ lạm phát đang ở mức thấp kéo dài. Bất chấp tỉ lệ lãi suất cực thấp và chương trình in
tiền điện tử, tỉ lệ lạm phát trong khu vực này vẫn ở xa mức chỉ tiêu "dưới song xấp xỉ 2%" mà ECB đề ra.
Theo các nhà kinh tế, tỉ lệ lạm phát cơ bản, loại trừ các mặt hàng hay biến động
như năng lượng, dậm chân ở mức 0,8% kể từ mùa hè năm 2016 và điều này cho thấy có ít
sức ép gia tăng đối với giá cả. Gần đây, ECB công bố cắt giảm kinh phí kích thích kinh tế
song Chủ tịch ECB, ông Mario Draghi, kiên quyết sẽ duy trì kế hoạch tăng cường hỗ trợ
nếu lạm phát ngừng tăng.
Ý nghĩa đối với các doanh nghiệp quốc tế có trụ sở tại Việt Nam
+ Sự suy giảm tăng trưởng của kinh tế Trung Quốc.Trung Quốc và Việt Nam có
mối quan hệ chặt chẽ, là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam. Do đó, khi tăng
trưởng của nước này suy giảm sẽ khiến cho giá các mặt hàng cơ bản trên thị trường thế
giới giảm đi, tạo điều kiện giảm chi phí đầu vào sản xuất của các công ty nước ngoài có trụ sở Tại Việt Nam.
+ Các nhà đầu tư nước ngoài sẽ đánh giá lại cơ hội đầu tư và chuyển hướng sang
các thị trường có tiềm năng tăng trưởng cao hơn như Việt Nam, thậm chí dòng vốn FDI
đã vào Trung Quốc cũng có thể dịch chuyển sang Việt Nam.
+ Bên cạnh đó các công ty nước ngoài có trụ sở tại Việt Nam cũng gặp khó khăn
ong bối cảnh tăng trưởng giảm, cầu nhập khẩu hàng hóa và Trung Quốc sẽ giảm, khiến
cho xuất khẩu của Việt Nam sang Trung Quốc khó khăn hơn.
+ Giá dầu tăng gây ảnh hưởng đến các công ty nước ngoài có trụ sợ tại Việt Nam
vì phải tăng chi phí vận chuyển, nhưng đồng thời cũng có lợi đối với những công ty sản
xuất dầu vì có thể xuất khẩu ra nước ngoài với giá cao.
+ Biến động thị trường tài chính toàn cầu. Gây ảnh hưởng đến các công ty nước
ngoài có trụ sở tại Việt Nam, đồng USD giảm giá so với hầu hết các đồng tiền chủ chốt
trên thế giới trong 5 tháng đầu năm 2016, trong đó có VND sẽ khiến nợ ngoại tệ của Việt
Nam tính bằng VND giảm xuống. Bên cạnh đó, hiện tại Việt Nam giao dịch với thế giới
chủ yếu bằng đồng USD, nên khi USD giảm giá so với hầu hết các đồng tiền chủ chốt
trên thế giới, thì giá hàng nhập khẩu tính bằng USD cũng sẽ rẻ hơn. Điều này vô hình
trung sẽ khuyến khích nhập khẩu, song xuất khẩu của Việt Nam ra các nước khác gặp khó khăn. Năm 2017
Những sự kiện ảnh hưởng kinh tế thế giới 2017
+ Năm 2017 lạm phát không phải là vấn đề nghiêm trọng đối với thế giới.
Nước Mỹ là đầu tàu động lực của tăng trưởng kinh tế thế giới trong năm 2017.
+ Đối với các nền kinh tế lớn mới nổi, dự báo GDP của Trung Quốc vẫn ổn định ở
mức trên 6,5%, tăng trưởng của Nga và Ấn Độ sẽ suy giảm nhẹ, trong khi sự phục hồi
của kinh tế Brazil phụ thuộc nhiều vào tình hình chính trị nội bộ đang có nhiều biến động
tại quốc gia Nam Mỹ này. Trong khi đó, đầu tàu tăng trưởng của thế giới trong năm 2017
được dự báo sẽ là Mỹ với mức tăng GDP khoảng 2,2%.
+ Nền kinh tế Khu vực sử dụng đồng euro (Eurozone) có thể tăng trưởng ở mức 1-
1,5%. Nhưng khu vực này chứa đựng nhiều rủi ro chính trị của Liên minh châu Âu (EU)
trong năm tới và điều này có thể sẽ gây ra khủng hoảng kinh tế.
+ Nước Mỹ là nước chi tiêu nhiều và vay mượn cũng nhiều, bởi vậy Cục Dự trữ Liên
bang Mỹ (Fed) sẽ tăng lãi suất.
+ Sức ép của lạm phát sẽ ảnh hưởng đến một số nước khiến một số đồng tiền trở nên
yếu hơn (so với đồng USD).
+ Đồng USD mạnh sẽ có tác động đến các nền kinh tế mới nổi.
+ Đối với những nước xuất khẩu nhiều sang Mỹ như Trung Quốc, các nước EU và
Nhật Bản thì sẽ có lợi.
+ Ấn Độ được đánh giá là nước sẽ có mức tăng trưởng kinh tế lớn nhất trong năm 2017.
+ Đánh giá về kinh tế khu vực Mỹ La Tinh, Brazil được nhận định là nước có kinh tế
tăng trưởng khá tốt trong khu vực, tiếp theo là Argentina, trong khi Mexico thì còn tùy
thuộc vào chính sách của ông Trump đối với nước này.
+ Nước Anh chính thức khởi động Brexit Chính phủ nước này dự định sẽ kích hoạt
quá trình rời khỏi EU (sẽ diễn ra trong 2 năm tiếp theo) vào cuối tháng 3 tới.
+ Cuộc trưng cầu dân ý ở Thổ Nhĩ Kỳ sau khi dập tắt các nỗ lực đảo chính năm 2016,
Tổng thống Recep Erdogan trở nên quyền lực hơn; năm 2017, ông có thể lãnh đạo cả nhà nước và chính phủ.
+ Trong bối cảnh nước Pháp đang khó khăn, tỷ lệ thất nghiệp cao thời kỳ hậu công
nghiệp, tỷ lệ thất nghiệp cao, các vấn đề rắc rối từ nhập cư tràn lan. Dư luận nước Pháp vì
vậy đang ngày một ủng hộ bà Marine Le Pen, Chủ tịch Đảng Mặt trận quốc gia Pháp. Là
chính trị gia có tư tưởng cực hữu mạnh mẽ, bà đang nhận được sự ủng hộ của nhiều cử tri
thuộc tầng lớp lao động.
Ý nghĩa đối với các doanh nghiệp quốc tế có trụ sở tại Việt Nam
Theo đó, triển vọng của các nền kinh tế thế giới sẽ chuyển dịch dòng vốn đầu tư
vào Việt Nam, khiến việc thu hút nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trở nên
khó khăn hơn trong năm 2017. Đặc biệt, do ngành xuất khẩu phụ thuộc nhiều vào khu
vực đầu tư nước ngoài nên tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam trong năm 2017 sẽ gặp
nhiều thử thách. Đều này khiến các doanh nghiệp nước ngoài có trụ sở tại Việt Nam gặp nhiều khó khăn.
Ngoài ra, những chính sách bảo hộ mà Tổng thống Donald Trump đang xem xét
cũng có thể ảnh hưởng đến ngành xuất khẩu trong nước, qua đó gián tiếp tác động đến thị
trường tiền tệ và gây áp lực phá giá Việt Nam đồng. Tác động mạnh mẽ đến giá sản phẩm
của các công ty có trụ sở tại Việt Nam
Hiện ông Trump vẫn chưa đưa ra được một kế hoạch cải cách thuế toàn diện, một
trong tâm trong chiến lược cải tổ nền kinh tế. Nếu chúng không được hoàn thành sớm,
Mỹ sẽ khó có đủ ngân sách để trang trải cho các biện pháp kích thích kinh tế.
Hơn nữa, chính sách thuế biên giới của Mỹ đang được xem xét và điều này gây bất
lợi cho xuất khẩu Việt Nam. Số liệu của Tổng cục Hải quan cho thấy xuất khẩu sang Mỹ
chiếm tới 22% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam năm 2016, mức cao nhất trong hơn 10 năm qua. Năm 2018
- Biến động kinh tế thế giới
+ Chiến tranh thương mại lan tràn: Mỹ khởi động cuộc chiến thương mại với hàng
loạt quốc gia nhằm giảm lượng thâm hụt khổng lồ. Biện pháp được sử dụng triệt để là
thuế nhập khẩu. Áp thuế nhập khẩu lên pin năng lượng mặt trời và máy giặt không được
sản xuất tại Mỹ. Sau đó, ông tiếp tục áp thuế này lên nhôm, thép từ hàng loạt quốc gia
khác, trong đó có cả các đồng minh của Mỹ, như Canada, Mexico và Liên minh châu Âu
(EU). Các nền kinh tế này cũng trả đũa bằng chính sách tương tự.
+ Trung Quốc chỉ tăng 6,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là tốc độ chậm nhất
kể từ khủng hoảng tài chính toàn cầu. Đà tăng trưởng được dự báo còn xuống dốc trong
quý này và cả năm sau. Nền kinh tế lớn nhì thế giới đang phải đối mặt với hàng loạt thách
thức cả trong và ngoài nước. Căng thẳng thương mại với Mỹ cùng chiến dịch giảm nợ
trong nền kinh tế đã kéo tụt tăng trưởng nước này.
+ Đòn đáp trả của các bên đã khiến thương mại và tăng trưởng toàn cầu chịu ảnh
hưởng đáng kể sau gần một năm. Các chuỗi cung ứng bị gián đoạn, còn nhà sản xuất và
người tiêu dùng phải chịu giá cao.
+ Chứng khoán toàn cầu nhiều lần chao đảo
2018 là một năm nhiều sự kiện và cảm xúc với giới đầu tư toàn cầu. Tại Mỹ, Wall
Street 2 lần lập kỷ lục, vào tháng 1 và tháng 9, nhưng sau đó đều rơi vào vùng điều chỉnh
(giảm 10% từ đỉnh). Đây cũng là năm S&P 500 có số phiên biến động từ 2% trở lên
nhiều nhất kể từ năm 2011.
Sau khi lên cao nhất mọi thời đại vào tháng 9 nhờ bình luận lạc quan của Fed về
kinh tế Mỹ, Wall Street sau đó liên tiếp dò đáy. Nhà đầu tư lo ngại cuộc chiến thương
mại Mỹ - Trung gây sức ép lên tăng trưởng, và nâng lãi suất sẽ ăn mòn lợi nhuận doanh nghiệp.
Thị trường Trung Quốc năm nay cũng lọt nhóm tệ nhất thế giới khi liên tiếp đi
xuống, khiến vốn hóa bốc hơi 2.000 tỷ USD. Shanghai Composite đã mất 20% từ đầu
năm và hiện ở đáy 4 năm. Các chính sách kích thích của Chính phủ chưa mang lại kết quả
như kỳ vọng, cùng tác động từ cuộc chiến thương mại với Mỹ là lý do khiến nhà đầu tư lo ngại.
Chỉ số MSCI theo dõi chứng khoán toàn thế giới đang có chuỗi giảm dài nhất 5
năm. DAX (Đức) đã mất 16,6% năm nay. Hồi đầu tháng, tác động cộng hưởng từ chứng
khoán toàn cầu lao dốc và lo ngại vấn đề Brexit cũng khiến chỉ số FTSE 100 (Anh) đóng
cửa ở mức thấp nhất kể từ cuối năm 1999.
+ Bitcoin mất giá 80%: Tiền ảo lao dốc đẩy hàng loạt nhà đầu tư vào cảnh tay
trắng, thậm chí nợ nần. Máy đào Bitcoin bị bán tháo như sắt vụn. Các cơ sở đào Bitcoin
phải đóng cửa. Giga Watt, công ty Mỹ nổi tiếng trong lĩnh vực khai thác Bitcoin, tháng
11 đã nộp đơn xin phá sản với khoản nợ 10-50 triệu USD
+ Năm biến động của các tỷ phú công nghệ
Năm nay tiếp tục là năm đáng nhớ với ông chủ Amazon - Jeff Bezos, khi chính
thức vượt Bill Gates để đứng đầu danh sách Tỷ phú Thế giới của Forbes. Bezos cũng là
người có tài sản tăng mạnh nhất thế giới, với 25,4 tỷ USD, theo Bloomberg Billionaires
Index. Ông hiện sở hữu 124 tỷ USD. Vốn hóa Amazon năm nay cũng từng vượt mốc 1.000 tỷ USD.
Ba tỷ phú xếp ngay sau Bezos về tốc độ tăng tài sản năm nay là Lei Jun - Chủ tịch
Xiaomi (tăng 8,87 tỷ USD), Colin Huang - CEO hãng thương mại điện tử Pinduoduo (7
tỷ USD) và cựu CEO Microsoft - Steve Ballmer (6,49 tỷ USD).
Dù vậy, không phải tỷ phú công nghệ nào cũng có năm thăng hoa. Ông chủ
Facebook - Mark Zuckerberg là người có tài sản giảm mạnh nhất thế giới, với 19,8 tỷ
USD. 2018 là một năm đầy thách thức với Facebook khi công ty liên tiếp vướng vào
nhiều scandal, từ sử dụng dữ liệu sai mục đích, tin giả đến nghi vấn can thiệp vào bầu cử.
+ Chính sách tiền tệ phân hoá trên toàn cầu
Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã 4 lần nâng lãi suất cho vay qua đêm giữa các
ngân hàng, lên quanh 2,25-2,5%. Cơ quan này cho rằng nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn
đang tăng trưởng ổn định và không còn cần sự hỗ trợ từ Fed.
Trong khi đó, một số nền kinh tế lớn khác lại giữ nguyên lãi suất ở mức thấp kỷ
lục suốt thời gian dài. Ngân hàng Trung ương Nhật Bản hôm qua (20/12) tuyên bố vẫn
duy trì mục tiêu lãi suất ngắn hạn tại -0,1%. Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) vừa
chính thức chấm dứt chương trình nới lỏng định lượng (QE) đã kéo dài vài năm qua,
nhưng vẫn duy trì các lãi suất tham chiếu từ -0,4% đến 0,25%.
Trung Quốc giữ nguyên các lãi suất cho vay ngắn hạn quanh 2,55 - 2,7%
+ Venezuela lún sâu vào khủng hoảng lạm phát tại Venezuela vẫn đang tăng với
tốc độ phi mã. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo con số này sẽ là 1,37 triệu phần trăm
năm nay. Còn GDP Venezuela sẽ giảm tới 18% - mạnh nhất thế giới.
+ Giá dầu lên đỉnh, xuống đáy chỉ trong 2 tháng
+ CPTPP có hiệu lực: Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình
Dương (CPTPP) đã được ký kết ngày 9/3/2018 và sẽ được thực thi từ tháng 1/2019. Với
11 nước tham gia, trong đó có Việt Nam, CPTPP là một trong những hiệp định thương
mại lớn nhất thế giới và khi được thực thi đầy đủ sẽ bao gồm một thị trường khoảng 500
triệu người tiêu dùng, chiếm khoảng 13,5% GDP toàn cầu.
Ý nghĩa đối với các doanh nghiệp quốc tế có trụ sở tại Việt Nam
- Năm 2018 các công ty nước ngoài có trụ sợ tại Việt Nam phát triển mạnh mẽ làm
GDP năm 2018 ước tăng 7% mức cao nhất trong vòng 10 năm kể từ khủng hoảng kinh tế
2008. Dù tăng trưởng cao nền kinh tế vẫn duy trì được ổn định vĩ mô với việc giữ vững
mục tiêu kiểm soát CPI dưới 4%, nợ công giảm so với năm 2017…Việt Nam đang là
công xưởng thế giới về điện thoại di động, dệt may,… Sự hiện diện của những cái tên
hàng đầu như Samsung cùng hàng nghìn doanh nghiệp FDI khác đã bảo chứng cho chất
lượng môi trường đầu tư Việt Nam.
- VN-Index xác lập mức giá cao nhất lịch sử tại 1.211,34 điểm do bất ổn kinh tế
gây ra bởi chiến tranh thương mại Mỹ – Trung cùng cuộc rút vốn của nhà đầu tư nước
ngoài khỏi thị trường mới nổi và cận biên. Các công ty nước ngoài đầu tư mạnh vào sàn
chứng khoán và kế hoạch thoái vốn của Nhà Nước, động lực đến từ câu chuyện nâng
hạng thị trường (cận biên lên mới nổi), từ dòng vốn nóng của Hàn Quốc và Trung Quốc
đổ vào Việt Nam khi bị hấp dẫn bởi thị trường chứng khoán tăng trưởng mạnh nhất thế giới.
- Các công ty nước ngoài có trụ sợ tại Việt Nam gặp khó khăn khi chiến tranh
thương mại chính thức nổ ra khi quyết định áp thuế các mặt hàng nhập khẩu của Mỹ bắt
đầu có hiệu lực. Cuộc xung đội này tác động theo cả hai chiều. Trong ngắn hạn, Việt
Nam có thể đón nhận dòng đầu tư chuyển dịch sản xuất mới cũng như tăng cường xuất
khẩu. Nhưng dài hạn, Việt Nam sẽ phải đối diện với rủi ro khi bị Trung Quốc “mượn
đường” và trở thành đối tượng bị Mỹ trả đũa hay nguy cơ nhập siêu trầm trọng từ Trung Quốc…
- Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) đã được ký
kết giúp các công ty nước ngoài có trụ sở tại Việt Nam dễ dàng buôn bán hàng hoá mang
ý nghĩa quan trọng trong duy trì kết nối đầu tư và tự do thương mại ở khu vực châu Á- Thái Bình Dương Năm 2019
- Biến động kinh tế thế giới
- Thương chiến Mỹ - Trung chưa có hồi kết chiến tranh thương mại Mỹ - Trung
bắt đầu từ tháng 7/2018 và ngày càng leo thang dữ dội trong năm 2019. Cho đến nay, 2
bên đã áp thuế vào 480 tỷ đô la hàng hoá của nhau.
- Brexit vẫn bế tắc: Năm 2019 ghi dấu 1 năm khủng hoảng của chính trường Anh
khi tiến trình Brexit (Anh rời EU) liên tục bị trì hoãn.
- FED hạ lãi suất lần đầu tiên kể từ năm 2008, nền kinh tế Mỹ tăng trưởng chủ yếu
do chiến tranh thương mại và đà tăng trưởng chậm của nền kinh tế toàn cầu, điều này khiến FED hạ lãi suất.
- Thị trường vàng dậy sóng năm 2019 đánh dấu thời kỳ phi mã của vàng, từ đầu
năm đến nay vàng tăng giá 14%, mạnh nhất kể từ năm 2010. Giá vàng tăng mạnh chủ yếu
do FED hạ lãi suất và cuộc chiến thuế quan giữa Mỹ và Trung Quốc.
- Trung Quốc phá giá đồng nhân dân tệ, Trung Quốc cho phép tỷ giá đồng NDT so
với đồng đô la Mỹ vượt qua ngưỡng 7 NDT đổi 1 đô la, đây là lần đầu NDT vượt qua
mốc này sau 10 năm. Động thái này của Trung Quốc đã khiến Mỹ gọi quốc gia này là
nước thao túng tiền tệ. Trung Quốc sẵn sàng chấp nhận nội tệ yếu đi để hàng hoá xuất
khẩu rẻ hơn và tăng tính cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
- Facebook ra mắt dự án tiền ảo Libra, FB kỳ vọng mang lại cơ hội tiếp cận các
gaio dịch trực tuyến cho 1,7 tỷ người không có tài khoản ngân hàng, dự án này làm dấy
lên mối lo ngại rửa tiền, tài trợ khủng bố và gây rủi ro thông tin riêng tư của người dùng.
- Các ông lớn công nghệ đối mặt thuế dịch vụ kỹ thuật số, các nước như Anh,
Pháp, Tây Ban Nha, Ý, Áo, Thổ Nhĩ Kỳ, Canada, Bồ Đào Nha đã đề xuất đánh thuế các
dịch vụ số hoá của các “ông lớn” công nghệ, với mục tiêu của các nước là để ngăn chặn
tình trạng chuyển doanh thu và lợi nhuận ra nước ngoài.
- Kinh tế Hồng Kông suy thoái vì biểu tình chính quyền đặc khu kinh tế Hồng
Kông ghi nhận tăng trưởng kinh tế của trung tâm tài chính Châu Á này trong năm nay sẽ ở mức âm 1,3%.
- Thương chiến Nhật – Hàn leo thang: Tokyo đã khơi màu thương chiến sau khi
quyết định hạn chế xuất khẩu 3 nguyên liệu công nghệ quan trọng sang Hàn Quốc vào
tháng 7. Hàn Quốc khiếu kiện Nhật Bản ra Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) và phát
động làn sóng tẩy chay hàng hoá Nhật Bản ở thị trường trong nước.
- “Tượng đài” khởi nghiệp WeWork sụp đổ từng được xem là “ngôi sao sáng” và
được định giá 47 tỷ đô la nhưng WeWork đã huỷ kế hoạch chào bán cổ phần lần đầu ra công chúng (IPO).
- Khủng hoảng trong ngành công nghiệp xe hơi toàn cầu: Trong năm 2019, số
lượng xe ô tô bán ra trên thế giới so với năm ngoái đã giảm đáng kể, ước tính lượng xe ô
tô toàn cầu năm 2019 đã giảm 3,1 triệu xe so với 2018.
- Biến động của thị trường dầu mỏ: Năm 2019 thị trường dầu mỏ chứng kiến nhiều
biến động lớn với sự ảm đạm trong bối cảnh kinh tế suy yếu và bị ảnh hưởng bởi căng
thẳng thương mại Mỹ – Trung Quốc.
- WTO gặp khủng hoảng về giải quyết tranh chấp Sự bế tắc giữa Mỹ và các thành
viên khác của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), bao gồm cả Liên minh châu Âu và
Trung Quốc, đang làm tê liệt tòa án hàng đầu thế giới và đe dọa sự sống còn của cơ quan thương mại toàn cầu
Ý nghĩa đối với các doanh nghiệp quốc tế có trụ sở tại Việt Nam
- Tuy kinh tế thế giới có nhiều biến động nhưng tổng kim ngạch xuất khẩu của
Việt Nam lần đầu tiên cán mốc 500 tỷ USD điều này cho thấy các công ty nước ngoài có
trụ sở tại Việt Nam đang hoạt động tốt và phát triển, trong bối cảnh nhiều quốc gia trong
khu vực và thế giới suy giảm xuất nhập khẩu.
- Trước nhiều áp lực từ diễn biến trên thị trường quốc tế (đồng tiền Trung Quốc
giảm giá mạnh, căng thẳng thương mại Mỹ - Trung…) nhưng thị trường ngoại tệ trong
nước vẫn duy trì ổn định, thanh khoản đảm bảo, giao dịch ngoại tệ diễn ra thông suốt,
nhu cầu ngoại tệ hợp pháp được đáp ứng đầy đủ và kịp thời điều này giúp các công ty
nước ngoài có trụ sở tại Việt Nam có thể dễ dàng trao đổi ngoại tệ và huy động vốn từ
công ty mẹ một cách nhanh chống, tiền không mất giá trị khi thị trường ngoại tệ trong
nước đang duy trì ở mức ổn định.
- Năm 2019 Việt Nam bắt đầu cùng các đối tác thực hiện Hiệp định Đối tác toàn
diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) điều này giúp các công ty nước ngoài
có trụ sở tại Việt Nam tăng trưởng xuất khẩu tốt. Và việc các FTA được ký kết đã góp
phần thúc đẩy đầu tư nước ngoài vào Việt Nam, qua đó đóng góp lớn cho thúc đẩy xuất khẩu của Việt Nam.
- Trong bối cảnh kinh tế gặp nhiều khó khăn nhưng nền kinh tế Việt Nam vẫn tăng
trưởng, năng lực sản xuất kinh doanh cũng tăng mạnh với những con số ấn tượng, điều
này giúp các công ty nước ngoài càng đầu tư mạnh vào Việt Nam và tiếp tục thu hút đầu
tư kỷ lục đầu tư trực tiếp nước ngoài (vốn FDI). Năm 2020
- Biến động kinh tế thế giới
- Kinh tế thế giới rơi vào khủng hoảng trầm trọng
+ Trong báo cáo “Viễn cảnh toàn cầu” mới nhất, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) gọi
điều đang xảy ra do tác động của dịch bệnh COVID-19 là “Đại phong tỏa”, đại dịch
COVID-19 được ví như một “cú đấm chí mạng” với sức tàn phá ghê gớm, giáng vào nền kinh tế thế giới 2020.
+ Tốc độ lây lan chóng mặt của COVID-19 đã buộc các quốc gia phải áp đặt các
biện pháp phong tỏa và đóng cửa biên giới để chống dịch đã gây ra tình trạng đứt gãy
chuỗi cung ứng toàn cầu, khiến tất cả các khâu của quá trình sản xuất - phân phối - trao
đổi - tiêu dùng vốn được liên kết trên cấp độ thế giới rơi vào tình trạng tê liệt. Thương
mại toàn cầu đình trệ, làn sóng doanh nghiệp phá sản lan khắp thế giới. Tăng trưởng tổng
sản phẩm trong nước (GDP), thước đo rộng nhất của hoạt động kinh tế, vì vậy đã giảm
xuống mức thấp kỷ lục ở nhiều nền kinh tế.
- Khủng hoảng thị trường lao động: Theo báo cáo mới nhất của Tổ chức Lao động
Quốc tế (ILO) đánh giá tác động của đại dịch COVID-19 đối với thế giới việc làm, tổn
thất nghiêm trọng về thời giờ làm việc gây nên bởi đại dịch đã dẫn tới mức sụt giảm
“khổng lồ” về thu nhập từ việc làm của người lao động trên toàn thế giới.
+ Chỉ trong 3 quý đầu của năm 2020, thu nhập của người lao động giảm 10,7%,
tương đương 3.500 tỷ USD. Khủng hoảng trên thị trường lao động và việc làm do ảnh
hưởng của dịch COVID-19 có nguy cơ để lại hậu quả lâu dài về nghèo đói và những bất
ổn về kinh tế - xã hội.
- Thị trường hàng hoá, tài chính biến động mạnh
+ Sự lây lan của đại dịch COVID-19 đã dẫn đến suy thoái toàn cầu và gây bất ổn
các thị trường tài chính và hàng hóa.
+ Lần đầu tiên trong lịch sử, giá dầu thô của Mỹ (dầu ngọt nhẹ WTI) giảm xuống
mức âm, chạm đáy ở -40,32 USD/thùng (giá đặt giao hàng tháng 5/2020) rồi quay đầu
lên -37,63 USD/thùng khi chốt phiên giao dịch ngày 20/4. Trong khi đó, giá dầu WTI
giao tháng 6/2020 cũng giảm 43% xuống còn 11,57 USD/thùng, trong khi giá dầu Brent
giao tháng 6/2020 tại thị trường London (Anh) giảm xuống còn 19,33 USD/thùng, thấp
nhất kể từ tháng 2/2002.
+ Giá vàng thế giới cũng lần đầu tiên vượt ngưỡng 2.000 USD/ounce. Giá vàng đã
duy trì đà tăng giá trong mấy tháng qua và lập kỷ lục mới trong bối cảnh hàng loạt nền
kinh tế lớn của thế giới gần như đóng băng vì đại dịch COVID-19.
+ Thị trường tiền điện tử Bitcoin lần đầu tiên vượt mức 20.000 USD và thiết lập
mức cao nhất mọi thời đại.
+ Trong đại dịch, mặc dù các hoạt động kinh tế đã suy giảm nhưng đồng USD tiếp tục tăng giá
- Ngành hàng không thế giới điêu đứng
+ Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không quốc tế (IATA) cho rằng năm 2020 là năm
tồi tệ nhất của ngành hàng không thế giới. Tổng giám đốc IATA cho biết, từ đầu năm
2020 đến nay, dịch COVID-19 đã khiến doanh số ngành hàng không lỗ khoảng 510 tỷ USD.
- Anh chính thức rời Liên minh Châu Âu (Brexit)
+ Kể từ 23 giờ ngày 31/1/2020, Vương quốc Anh chính thức rời khỏi Liên minh
châu Âu (EU) sau cuộc trưng cầu ý dân lịch sử năm 2016, kết thúc 47 năm thành viên và
bước vào giai đoạn chuyển tiếp đến hết ngày 31/12/2020. Sự kiện Anh rời EU, hay còn
gọi là Brexit, đánh dấu lần đầu tiên một nước thành viên EU rời khỏi khối này.
- Các ngân hàng trung ương giảm lãi suất về gần 0% nhằm kích thích kinh tế
+ Trong năm 2020, để hỗ trợ các nền kinh tế vượt qua giai đoạn khó khăn chưa
từng có do tác động của dịch COVID-19, lần đầu tiên trong lịch sử, ngân hàng trung
ương tại 60% nền kinh tế toàn cầu đã thúc đẩy chính sách lãi suất xuống dưới 1%, trong
đó nhiều nền kinh tế thậm chí áp dụng lãi suất âm.
+ Ngày 15/3, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) đã bất ngờ thông báo cắt giảm lãi
suất cơ bản về gần 0%, trong bối cảnh nền kinh tế Mỹ đang chao đảo vì đại dịch COVID-
19. Thông báo của Ủy ban Thị trường mở Liên bang (FOMC), cơ quan hoạch định chính
sách của FED, cho hay ngân hàng này quyết định hạ 1% lãi suất cơ bản, từ biên độ 1-
1,25% hiện nay xuống còn 0 - 0,25%.
+ Các Ngân hàng trung ương châu Âu, Trung Quốc, Nhật Bản, Anh, Australia,
Philippines... cũng hạ lãi suất xuống các mức thấp kỷ lục nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp
thoát khỏi cuộc khủng hoảng chưa từng có.
- Thương mại điện tử “bùng nổ” và làn sóng dịch chuyển đầu tư
+ Mua sắm trực tuyến đang thay thế cho việc mua sắm tại cửa hàng khi hàng tỷ
người trên khắp thế giới phải tuân thủ các sắc lệnh yêu cầu ở trong nhà để ngăn chặn sự
lây lan của đại dịch COVID-19
+ Doanh thu thương mại điện tử toàn cầu dự báo đạt 3.900 tỷ USD trong năm
2020, trong đó riêng khu vực châu Á-Thái Bình Dương là 2.450 tỷ USD, theo hãng
nghiên cứu thị trường Statista.
+ Trong năm 2019, đã có ít nhất 50 công ty và tập đoàn Mỹ đã quyết định hoặc lên
kế hoạch di dời toàn bộ hoặc một phần hoạt động sản xuất khỏi Trung Quốc do không thể
chịu nổi các đợt thuế quan của Mỹ vào các hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc. Bước
sang năm 2020 với sự bùng phát của đại dịch COVID-19 xu hướng này càng trở nên rõ nét.
- 54/55 quốc gia ký kết và 34 quốc gia phê chuẩn hiệp định thương mại tự do châu
Phi: Hiệp định AfCFTA nhằm mục đích gắn kết 1,2 tỷ người, tạo ra một khối kinh tế trên
4.000 tỷ USD, có thể mở ra một kỷ nguyên phát triển mới tại khu vực châu Phi.
- RCEP tạo ra Khu vực Thương mại tự do lớn nhất thế giới
+ RCEP là một Hiệp định thương mại tự do (FTA) bao gồm 10 nước thành viên ASEAN và
5 đối tác đối thoại là Australia, T
rung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và New Zealand.
+ Việc ký kết RCEP tạo ra khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới, đồng thời
gửi tới toàn thế giới thông điệp tích cực về ủng hộ thương mại đa phương của 15 quốc gia thành viên.
Ý nghĩa đối với các doanh nghiệp quốc tế có trụ sở tại Việt Nam
- Dịch bệnh đang diễn biến phức tạp làm cho nền kinh tế thế giới có nhiều biết
động nhưng nền kinh tế Việt Nam vẫn giữ mức ổn định do chính phủ đã thực hiện tốt
công tác phòng chống dịch, tận dụng triệt để lợi ích từ các hiệp định như: EVFTA,
CPTPP, VCFTA,… đã giúp tổng kim ngạch xuất nhập khẩu tăng điều này giúp một số
công ty nước ngoài có trụ sở tại Việt Nam phát triển.
- Giá vàng và giá USD tăng mạnh giúp các doanh nghiệp có trụ sở tại Việt Nam
thuận lợi hơn trong việc xuất khẩu ra các nước khác vì có thể bán sản phẩm giá cao và giá trị mang lại lớn.
- Có nhiều công ty của Mỹ đã rời khỏi Trung Quốc vì không chịu nổi các đợt thuế
quan của Mỹ vào các hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc, điều này cũng giúp các công ty
nước ngoài có trụ sở tại Việt Nam phát triển vì đã giảm bớt một số đối thủ cạnh tranh. Năm 2021
- Biến động kinh tế thế giới
- Covid 19 và những biến chủng mới tiếp tục đe doạ kinh tế toàn cầu
+ Kinh tế thế giới bước sang năm 2021 trong một trạng thái “tơi tả”. Cú sốc mà
Covid-19 gây ra đã khiến thế giới rơi vào cuộc suy thoái tồi tệ nhất kể từ Đại suy thoái
1930, với mức suy giảm của tổng sản phẩm trong nước (GDP) toàn cầu trong năm 2020
là 3,1%, theo số liệu của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF).
+ Đại dịch vẫn diễn biến khó lường khi các biến chủng mới của Covid xuất hiện,
trong đó gây hậu quả tàn khốc nhất là biến chủng Delta – loại phát hiện đầu tiên ở Ấn Độ
vào cuối năm 2020 và được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) chính thức đặt tên vào tháng
5/2021. Cuối năm 2021, thế giới tiếp tục phát hiện biến chủng Omicron – loại tìm thấy
đầu tiên ở Nam Phi hồi tháng 11 và nhanh chóng lây lan ra hàng chục quốc gia và vùng lãnh thổ khác.
- Sự phục hồi diễn ra không đồng đều
+ Tình trạng phục hồi không đều của kinh tế toàn cầu năm nay được ghi nhận giữa
các khu vực khác nhau, giữa các nền kinh tế có mức thu nhập khác nhau, và cả giữa các
quốc gia cùng trình độ phát triển.
+ Báo cáo mỗi năm hai lần Triển vọng Kinh tế toàn cầu mà Ngân hàng Thế giới
(WB) đưa ra hồi tháng 6 dự báo kinh tế toàn cầu có thể tăng trưởng 5,6% trong năm nay,
mức tăng hậu suy thoái mạnh nhất trong 80 năm. Tuy nhiên, các nền kinh tế thu nhập
thấp có thể chỉ tăng trưởng 2,9%, mức tăng chậm nhất 20 năm của nhóm này.
- Chuỗi cung ứng thế giới tắc nghẽ chưa từng thấy
+ Chuỗi cung ứng toàn cầu đã rơi vào tình trạng “trở tay không kịp” khi nền kinh
tế thế giới phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch. Nhu cầu hàng hoá tăng vọt trong khi hoạt
động sản xuất và vận tải không phục hồi với tốc độ tương ứng, khiến toàn bộ chuỗi cung
ứng bị thắt lại ở nhiều điểm.
+ Đại dịch bùng mạnh ở khu vực Đông Nam Á trong quý 3 buộc các nhà máy tại
khu vực này phải đóng cửa hàng loạt. Một số cảng biển lớn ở Trung Quốc tắc cứng vì các
biện pháp kiểm soát Covid ngặt nghèo. Khủng hoảng thiếu con chip do nhu cầu bùng nổ
thiết bị công nghệ, rồi khủng hoảng thiếu điện ở Trung Quốc, thiếu container, thiếu tàu
chở hàng, thiếu tài xế xe tải… tất cả đều khiến chuỗi cung ứng toàn cầu đã rối càng thêm rối.
+ Một trong những hệ quả của tình trạng tắc nghẽn chuỗi cung ứng là giá cước vận tải biển tăng vọt.
- Nỗi lo lạm phát gia tăng
+ Một hệ quả khác của tắc nghẽn chuỗi cung ứng toàn cầu là sự leo thang của lạm
phát. Ngoài ra, lạm phát còn tăng do chính sách tiền tệ và tài khoá siêu lỏng lẻo của các
quốc gia nhằm vực dậy nền kinh tế trong đại dịch.
+ Bên cạnh sự phục hồi mạnh mẽ của nhu cầu tiêu dùng, giá lương thực-thực
phẩm và giá nhiên liệu tăng chóng mặt cũng là những lý do quan trọng khác đẩy giá cả
nói chung đi lên. Chỉ số giá lương thực-thực phẩm toàn cầu của Tổ chức Nông lương
Liên hiệp quốc (FAO) tăng 1,6 điểm trong tháng 11 vừa qua, lên mức 134,4 điểm – mức
cao nhất trong 1 thập kỷ. Giá dầu thô cũng tăng hơn 50% từ đầu năm.
- Trái chiều chính sách tiền tệ giữa Trung Quốc và phương Tây.
+ Lạm phát buộc nhiều quốc gia phải dịch chuyển khỏi chính sách tiền tệ siêu lỏng
lẻo thời đại dịch. Trong cuộc họp chính sách tiền tệ cuối cùng của năm, Cục Dự trữ Liên
bang Mỹ (Fed) đã tuyên bố đẩy nhanh cắt giảm chương trình nới lỏng định lượng (QE)
và dự kiến tăng lãi suất 3 lần trong năm 2020.
+ Sự giảm tốc của kinh tế Trung Quốc khiến Ngân hàng Trung ương nước này
(POBC) phải chuyển từ siết chặt sang nới lỏng, cho dù lạm phát ở nền kinh tế lớn thứ nhì
thế giới cũng đang nóng lên.
- Cuộc khủng hoảng ngành bất động sản Trung Quốc
+ Khủng hoảng nợ trong ngành địa ốc Trung Quốc, mà tâm điểm là “gã khổng lồ”
China Evergrande Group, đã khiến thị trường tài chính toàn cầu nhiều phen “toát mồ hôi” trong năm nay.
+ Giá trị vỡ nợ trái phiếu quốc tế của doanh nghiệp Trung Quốc lập kỷ lục.
- Căng thẳng Mỹ-Trung vẫn tiếp diễn
+ Mối quan hệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới cũng không còn những pha
biến động kịch tính như dưới thời cựu Tổng thống Donald Trump. Nhưng điều đó không
có nghĩa là Washington và Bắc Kinh đã trở nên nồng ấm.
+ Mối quan hệ giữa hai cường quốc tiếp tục căng thẳng âm ỉ: chiến tranh thương
mại vẫn “treo” lơ lửng với thuế quan được áp lên hàng trăm tỷ USD hàng hoá của nhau,
Mỹ không ngừng đưa thêm các doanh nghiệp và tổ chức Trung Quốc vào “danh sách
đen” để áp các biện pháp trừng phạt.
- Một năm sôi động của thị trường tài chính toàn cầu
+ Mặc nỗi lo về đại dịch, thị trường tài chính toàn cầu đã có một năm 2021 rực rỡ
với sự tăng giá mạnh mẽ được ghi nhận ở nhiều lớp tài sản. Chỉ số MSCI All Country
World Index của chứng khoán thế giới đã tăng 17% từ đầu năm đến ngày 21/12.
+ Trong khi chỉ số S&P 500 của thị trường chứng khoán Mỹ đã tăng gần 28%, chỉ
số MSCI All Country Asia Index của chứng khoán châu Á-Thái Bình Dương giảm 1% tính đến ngày 21/12.
+ Giá vàng đã giảm khoảng 7%, nhưng dầu thô lại là một trong những tài sản tăng giá mạnh nhất.
+ Giá tiền ảo Bitcoin biến động chóng mặt và lập hàng loạt kỷ lục mới trong năm
nay, với mức tăng từ đầu năm đạt hơn 70%.
+ Theo dữ liệu từ MorningStar, năm 2021 có gần 1.500 công ty chào sàn trên toàn
cầu, huy động gần 500 tỷ USD tiền vốn, tăng gấp đôi cả về số lượng và giá trị so với năm
ngoái. Theo Dealogic, giá trị M&A toàn cầu năm nay đạt hơn 5.000 tỷ USD, xô đổ mọi kỷ lục trước đó.
- “Nóng” cuộc đua công nghệ ô tô điện
+ Đại dịch không thể làm chậm lại cuộc đua trong các lĩnh vực công nghệ mới của
thế giới năm nay, điển hình là lĩnh vực ô tô điện.
+ Các hãng xe lớn lần lượt công bố kế hoạch rót nhiều tỷ USD để đầu tư cho ô tô
điện, nhằm đón đầu xu hướng dịch chuyển từ động cơ đốt trong sang động cơ điện.
- Hàng không chưa hết “lảo đảo” sau cú sốc Covid-19
+ Trong một dự báo đưa ra hồi tháng 10, Hiệp hội Vận tải hàng không quốc tế
(IATA) dự báo Covid-19 sẽ khiến hãng hàng không trên toàn cầu thua lỗ tổng cộng trên
200 tỷ USD vì hạn chế đi lại sẽ kéo dài sang năm 2022.
+ IATA dự báo mức thua lỗ của ngành hàng không toàn cầu trong năm 2022 sẽ là
11,6 tỷ USD, từ mức lỗ ước tính khoảng 52 tỷ USD trong năm nay và 138 tỷ USD trong năm 2019.
+ Theo dữ liệu từ FlightAware, các hãng bay trên toàn cầu đã huỷ hơn 6.000
chuyến bay trong 3 ngày của kỳ nghỉ Giáng sinh năm nay, từ hôm 24-26/12. Trong số
này có 1.700 chuyến bay nội địa Mỹ hoặc ra, vào nước Mỹ.
Ý nghĩa đối với các doanh nghiệp quốc tế có trụ sở tại Việt Nam
- Các công ty nước ngoài có trụ sở tại Việt Nam gặp nhiều khó khăn trong việc
xuất nhập khẩu hàng hoá do giá nhập khẩu và chi phí thương mại vẫn đang tăng cao do
tình hình dịch diễn biến phức tạp, ách tắc ở biên giới do công tác phòng dịch.
- Một số công ty nước ngoài có trụ sở tại Việt Nam đã phải đóng cửa tạm thời
hoặc phá sản do tình hình dịch trên toàn thế giới diễn biến phức tạp, số ca nhiễm tăng
cao, lệnh phong toả được đặt ra.
- Dòng vốn FDI vào Việt Nam đã sụt giảm và quy mô dự án cũng nhỏ hơn cho
thấy một ngụ ý khá quan trọng bối cảnh Covid-19 hiện nay, Việt Nam khó tận dụng được
xu hướng dịch chuyển chuỗi. Điều này càng gây khó khăn cho các doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam.
- Lạm phát có thể là mức đỉnh của giai đoạn hậu Covid-19 ảnh hưởng đến sản xuất
hàng hoá xuất khẩu, các công ty nước ngoài có trụ sở tại Việt Nam sẽ giảm đầu tư và
không mở rộng quy mô sản xuất vì công ty không chịu mạo hiểu đầu tư, cơ cấu giá cả,
kéo theo là các nguồn tài nguyên, vốn và các nguồn nhân lực không được phân bổ một
cách hiệu quả. Kết quả là tác động xấu tới sản xuất hàng xuất khẩu, làm cho tăng trưởng
sản xuất chậm lại, thậm chí là tăng trưởng âm. Năm 2022
- Biến động kinh tế thế giới
- Khủng hoảng năng lượng toàn cầu
+ Đối với ngành năng lượng, năm 2022 sẽ được ghi nhớ là năm mà cuộc khủng
hoảng tại Ukraine đã đẩy nhanh cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu.
+ Nguồn cung hạn hẹp, nhu cầu tiêu thụ tăng trở lại cùng với đà mở cửa kinh tế
sau đại dịch khiến giá hàng hóa, năng lượng tăng. Giá khí đốt chạm mức cao nhất trong
nhiều năm. Giá dầu thô chạm ngưỡng gần 140 USD/thùng, gần mức kỷ lục mọi thời đại,
thúc đẩy vòng xoáy lạm phát hậu đại dịch và gây ra cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt ở nhiều quốc gia.
- Lạm phát toàn cầu tăng phi mã
+ “Cơn bão” lạm phát, vốn hình thành từ giữa năm 2021, đã kéo dài hơn dự báo và
đến nay vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại.
+ Tháng 6/2022, lạm phát tại Mỹ đạt 9,1% - mạnh nhất kể từ năm 1982. Lạm phát
tại Anh và Nhật Bản lập đỉnh trong vòng 40 năm trong tháng 10. Bên cạnh đó, cũng vào
tháng 10, lạm phát tại Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) lập kỷ lục mới, với
10,7% - cao nhất kể từ năm 1997.
- Các nước đồng loạt thắt chặt chính sách tiền tệ
+ Năm 2022, trong khi các chuỗi cung ứng bị đứt gãy do đại dịch COVID-19 chưa
kịp phục hồi, xung đột Nga - Ukraine bùng nổ khiến giá năng lượng, hàng hóa tăng
mạnh, cùng với chính sách tiền tệ nới lỏng trong giai đoạn đại dịch khiến lạm phát tăng
vọt ở nhiều nước, gây ra tình trạng vừa lạm phát, vừa suy giảm kinh tế trên phạm vi toàn cầu.
+ Lạm phát tăng cao kỷ lục đã buộc nhiều Ngân hàng Trung ương trên thế giới
phải ứng phó bằng cách thắt chặt chính sách tiền tệ mạnh tay nhất trong vòng 15 năm qua.
+ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) đã nâng lãi suất 7 lần năm nay, đưa lãi suất
tham chiếu lên cao nhất kể từ năm 2007.
- Kinh tế toàn cầu đối mặt rủi ro suy thoái
+ Theo thống kê của hãng tin Bloomberg, khoảng 90 Ngân hàng Trung ương trên
thế giới đã nâng lãi suất trong năm nay và một nửa trong số đó tăng lãi suất ít nhất là 75
điểm cơ bản mỗi lần. Nhiều ngân hàng hơn một lần tăng lãi suất ở mức này.
- OPEC cắt giảm sản lượng mạnh nhất kể từ năm 2020
+ Việc các nhà sản xuất và xuất khẩu dầu lớn trên thế giới giảm 2 triệu thùng/ngày
sẽ đánh dấu mức cắt giảm sản lượng lớn nhất kể từ tháng 4/2020 của tổ chức này. Con số
này tương đương với khoảng 2% nhu cầu dầu toàn cầu.
+ Quyết định này của OPEC+ đã làm gia tăng lo ngại về nguồn cung dầu mỏ,
khiến tình trạng lạm phát trầm trọng thêm và kéo lùi đà tăng trưởng trên toàn cầu.
- Euro ngang giá USD lần đầu tiên sau 20 năm
+ Nửa đầu năm nay, euro liên tục mất giá so với USD, do cú sốc năng lượng từ
xung đột tại Ukraine đẩy châu Âu đến bờ vực khủng hoảng kinh tế.
+ Một yếu tố đẩy đồng euro xuống mức ngang giá với đồng USD là do sự chênh
lệch về mức lãi suất ở Mỹ và châu Âu.
+ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) đã tăng lãi suất mạnh để giảm lạm phát, trong
khi Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cho đến nay vẫn ngăn các đợt tăng lãi suất
mạnh do lo ngại việc này sẽ làm đảo ngược quá trình tăng trưởng kinh tế.
- Năm "thảm họa" của thị trường tiền số
+ Theo số liệu của công ty quản lý tài sản kỹ thuật số CoinShares, các nguồn đầu
tư ròng vào tiền kỹ thuật số trong năm 2022 đạt 498 triệu USD so với 9,1 tỷ USD trong năm ngoái.
+ Đồng Bitcoin, loại tiền điện tử được cho là lớn nhất thế giới, cũng đã trải qua
năm 2022 đầy sóng gió khi mất đến 60% giá trị.
+ Theo số liệu của công ty quản lý tài sản kỹ thuật số CoinShares, các nguồn đầu
tư ròng vào tiền kỹ thuật số trong năm 2022 đạt 498 triệu USD so với 9,1 tỷ USD trong năm ngoái.
- Giá vàng chạm mức cao nhất mọi thời đại
+ Giá vàng trên thị trường quốc tế tăng mạnh sau khi Tổng thống Mỹ Joe Biden
công bố lệnh cấm nhập khẩu dầu và các loại năng lượng khác từ Nga, giá dầu thô sau khi
tăng xấp xỉ ngưỡng 131 USD/thùng đêm qua. Trong khi đó giá vàng thế giới đã tăng
dựng đứng vượt đỉnh cũ 2.063 USD/ounce và ghi nhận mức cao mới trong lịch sử.
+ Vàng tiếp tục tăng giá trong bối cảnh xung đột Nga - Ukraine gây ra những tổn
thất nặng nề cho nền kinh tế với ước tính lên tới 1.000 tỷ USD.
+ Sau khi vượt ngưỡng 2.000 USD/ounce, giá vàng thế giới có thời điểm chững lại
do áp lực chốt lời. Tuy nhiên, vàng được dự báo có thể sẽ tăng tiếp nếu căng thẳng Nga - Ukraine còn leo thang.
- Tỷ phú Elon Musk mua lại Twitter
+ Ngày 27/10, Giám đốc điều hành (CEO) của Công ty Tesla (Mỹ) Elon Musk đã
hoàn tất mua lại mạng xã hội Twitter trong một thương vụ trị giá 44 tỷ USD.
+ Sau khi mua lại Twitter ông Musk đang chịu áp lực phải xoay chuyển tình hình
trong bối cảnh Twitter vốn đã gặp khó khăn từ trước với khoản lỗ ròng 221 triệu USD
vào năm ngoái. Đến nay, ông Musk đã sa thải khoảng một nửa nhân viên của Twitter.
- Kinh tế Mỹ tăng trưởng cao hơn nhiều so với dự báo
+ Ngày 22/12, Bộ Thương mại Mỹ công bố nền kinh tế tăng trưởng 3,2% trong
quý III/2022. Đây là lần đầu tiên trong năm nay nền kinh tế lớn nhất thế giới cho thấy sự
tăng trưởng dương trở lại sau 2 quý đầu tiên tăng trưởng âm khiến giới chức Mỹ lo ngại
nguy cơ suy thoái có thể xảy ra.
Ý nghĩa đối với các doanh nghiệp quốc tế có trụ sở tại Việt Nam
- Các công ty nước ngoài có trụ sở tại Việt Nam đang gặp nhiều khó khăn vì phải
đối diện với áp lực điều hành giá, lãi suất, tỷ giá trước xu hướng lạm phát toàn cầu tăng
cao và chính sách thắt chặt tiền tệ của các ngân hàng trung ương Mỹ và châu Âu (hai thị
trường xuất khẩu chính chiếm 41% thị phần xuất khẩu của Việt Nam).
- Covit-19 dần được kiểm soát hàng hoá có thể xuất nhập khẩu dễ dàng hơn điều
này giúp các công ty nước ngoài có trụ tại Việt Nam có thể xuất hàng hoá đi một cách dễ
dàng và nhập khẩu nguyên liệu cũng thuận lợi.
- Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện tại Việt Nam năm 2022 ước đạt gần
22,4 tỷ USD, tăng 13,5% so với năm trước. Đây là số vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài
thực hiện cao nhất trong 5 năm qua. Các công ty nước ngoài du nhập vào Việt Nam ngày
càng nhiều khiến thị trường cạnh tranh khóc liệt hơn.