Chương 2: Chủ nghĩa duy vật biện chứng | Bài giảng môn Triết học mác lê nin

Triết học Mác - Lênin TS. Vũ Thị Thanh Thảo Vuthaoussh@hcmussh.edu.vn 0909354787 Nội dung gồm Chương 1 Chương 2 Chương 3
Triết học & vai trò của
Chủ nghĩa duy vật biện chứng Chủ nghĩa duy vật lịch sử
triết học trong đời sống xã hội
• Hai loại hình biện chứng và PBC duy vật 1 Chương 2:
• Nội dung của phép biện chứng duy vật
Chủ nghĩa duy vật biện chứng 2
a. Hai nguyên lý của phép biện chứng duy vật
b. Các cặp phạm trù của phép biện chứng duy vật II. PHÉP III. LÝ BIỆN LUẬN CHỨNG
c. Các quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật NHẬN DUY VẬT THỨC I. VẬT CHẤT VÀ Ý THỨC
Biện chứng (dialectic): những mối liên hệ, tương
tác, chuyển hóa & vận động, phát triển theo quy
luật của các sự vật, hiện tượng, các quá trình
trong tự nhiên, xã hội, và tư duy. Biện chứng
PHÉP BIỆN CHỨNG Biện chứng khách quan của giới DUY VẬT tự nhiên Hai loại hình biện chứng Tư duy
và Phép biện chứng biện Biện chứng chủ quan duy vật chứng Nội dung của phép biện chứng duy vật
Phép biện chứng (dialectics): học thuyết nghiên cứu, khái quát biện chứng của thế
giới thành hệ thống các nguyên lý, quy luật khoa học nhằm xây dựng hệ thống các
nguyên tắc phương pháp luận của nhận thức & thực tiễn.
MÔN TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN NGUYÊN LÝ QUY LUẬT CẶP PHẠM TRÙ
CÁI CHUNG – CÁI RIÊNG LƯỢNG - PHÉP BIỆN CHỨNG CHẤT MỐI LIÊN HỆ
NGUYÊN NHÂN - KẾT QUẢ DUY VẬT PHỔ BIẾN Hai loại hình biện chứng MÂU THUẪN
TẤT NHIÊN - NGẪU NHIÊN
và Phép biện chứng duy vật
NỘI DUNG - HÌNH THỨC Nội dung của SỰ PHÁT TRIỂN phép biện chứng PHỦ ĐỊNH CỦA
BẢN CHẤT – HIỆN TƯỢNG duy vật PHỦ ĐỊNH
KHẢ NĂNG - HIỆN THỰC
MÔN TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN
Khái niệm Nguyên lý được hiểu như các tiên đề trong các khoa học
cụ thể. Nó là tri thức không dễ chứng minh nhưng đã được xác
nhận bởi thực tiễn của nhiều thế hệ con người. Người ta chỉ còn NỘI DUNG
phải tuân thủ nghiêm ngặt, nếu không thì sẽ mắc sai lầm cả trong PHÉP BIỆN CHỨNG DUY VẬT
nhận thức lẫn hành động.
Hai nguyên lý cơ bản
của phép biện chứng
Hai nguyên lý cơ bản của phép biện chứng duy vật: duy vật
Các cặp phạm trù của Phép biện chứng
1. Nguyên lý mối liên hệ phổ biến duy vật
Các quy luật cơ bản
2. Nguyên lý về sự phát triển
của Phép biện chứng duy vật
MÔN TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN
Mối liên hệ (relationships): sự
Sự cô lập, tách rời: cái này bên
quy định, sự tác động và
cạnh cái kia, hết cái này đến cái
chuyển hóa lẫn nhau giữa các
kia, giữa chúng không có sự tác
sự vật, hiện tượng hay giữa các
động lẫn nhau hoặc có sự tác NGUYÊN LÝ
mặt, các yếu tố của mỗi sự vật,
động nhưng sự thay đổi của đối
tượng này không ảnh hưởng đến VỀ MỐI LIÊN HỆ
hiện tượng trong thế giới.
các đối tượng khác, không làm PHỔ BIẾN chúng thay đổi. Khái niệm mối liên hệ Nội dung Tính tác động Tính biến đổi SỰ của nguyên lý THỐNG NHẤT Tính ảnh hưởng Tính chuyển hóa mối liên hệ qua lại lẫn nhau Tính chất Tính quy định của mối liên hệ
Tính điều kiện, tiền đề tồn tại Ý nghĩa phương pháp luận
MÔN TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN NGUYÊN LÝ VỀ MỐI LIÊN HỆ PHỔ BIẾN Khái niệm mối liên hệ Nội dung của nguyên lý mối liên hệ Tính chất của mối liên hệ Ý nghĩa phương pháp luận
MÔN TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN
Mối liên hệ phổ biến (the universal relationship): tính phổ biến của các mối
liên hệ ở các sự vật, hiện tượng của thế giới; các mối liên hệ tồn tại ở nhiều
sự vật, hiện tượng của thế giới.
Quan điểm biện chứng các sự vật, hiện tượng của thế giới tồn tại trong mối NGUYÊN LÝ
liên hệ qua lại với nhau, quy định lẫn nhau, thâm nhập, chuyển hóa lẫn nhau, VỀ MỐI LIÊN HỆ không tách biệt nhau. PHỔ BIẾN Khái niệm mối liên hệ Nội dung của nguyên lý mối liên hệ phổ biến Tính chất của mối liên hệ Ý nghĩa phương pháp luận
MÔN TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN
- Tính khách quan (objectivity) của các mối liên hệ
Sự quy định, tác động, làm chuyển hóa lẫn nhau của các sự vật, hiện tượng
là cái vốn có của nó, gắn liền với sự vận động, phát triển của sự vật hiện
tượng; không do lực lượng nào sáng tạo ra cũng không do sự áp đặt chủ
quan của con người. Con người chỉ nhận thức sự vật thông qua các mối liên NGUYÊN LÝ hệ vốn có của nó. VỀ MỐI LIÊN HỆ PHỔ BIẾN Khái niệm mối liên hệ Nội dung của nguyên lý mối liên hệ Tính chất của mối liên hệ Ý nghĩa phương pháp luận
MÔN TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN
- Tính phổ biến (universality) của các mối liên hệ
Sự vật, hiện tượng nào cũng là một hệ thống bao gồm những yếu tố tồn tại trong
mối liên hệ với nhau, tương tác và làm biến đổi lẫn nhau.
Các mối liên hệ thể hiện ở chỗ, bất kỳ ở đâu, trong tự nhiên, xã hội và tư duy đều có
vô vàn các mối liên hệ. Mối liên hệ qua lại, quy định, chuyển hóa lẫn nhau không NGUYÊN LÝ
những diễn ra ở mọi sự vật, hiện tượng tự nhiên, xã hội, tư duy, mà còn diễn ra giữa VỀ MỐI LIÊN HỆ
các mặt, các yếu tố, các quá trình của mỗi sự vật, hiện tượng. PHỔ BIẾN Khái niệm mối liên hệ Nội dung của nguyên lý NaCl mối liên hệ Tính chất của mối liên hệ Ý nghĩa phương pháp luận
MÔN TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN
- Tính đa dạng, phong phú (diversity) của các mối liên hệ
Giữa các sự vật, hiện tượng hay quá trình khác nhau có những mối liên hệ khác
nhau, giữ vị trí, vai trò khác nhau đối với sự tồn tại & phát triển của nó. NGUYÊN LÝ VỀ MỐI LIÊN HỆ PHỔ BIẾN Khái niệm mối liên hệ Nội dung của nguyên lý mối liên hệ Tính chất của mối liên hệ Ý nghĩa phương pháp luận
MÔN TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN
- Phân loại các mối liên hệ Bản chất Hiện tượng NGUYÊN LÝ VỀ MỐI LIÊN HỆ PHỔ BIẾN Bên trong Trực tiếp Khái niệm mối liên hệ Bên ngoài Nội dung của nguyên lý Gián tiếp mối liên hệ Tính chất của mối liên hệ Ý nghĩa Chủ yếu Thứ yếu phương pháp luận
MÔN TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN NGUYÊN LÝ VỀ MỐI LIÊN HỆ PHỔ BIẾN Khái niệm mối liên hệ Nội dung của nguyên lý mối liên hệ Tính chất của mối liên hệ Ý nghĩa phương pháp luận
MÔN TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN
Nguyên tắc toàn diện (all-sided view):
Đòi hỏi con người khi nhận thức sự vật, hiện
tượng phải xem xét nó trong các mối liên hệ
qua lại giữa các bộ phận, các yếu tố, các mặt NGUYÊN LÝ
của chính sự vật, hiện tượng và trong sự tác VỀ MỐI LIÊN HỆ
động qua lại giữa sự vật, hiện tượng đó với các PHỔ BIẾN
sự vật, hiện tượng khác. Khái niệm mối liên hệ
Chống quan điểm phiến diện, xem xét qua loa Nội dung
một vài mối liên hệ đã đánh giá sự vật theo của nguyên lý
một khuynh hướng nào đó. mối liên hệ
Chống quan điểm chiết trung, coi vị trí các Tính chất mối liên hệ là như nhau của mối liên hệ
Chống quan điểm nguỵ biện, bám vào những
mối liên hệ không cơ bản, không chủ yếu để Ý nghĩa biện minh phương pháp luận
MÔN TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN NGUYÊN LÝ VỀ MỐI LIÊN HỆ PHỔ BIẾN Khái niệm mối liên hệ Nội dung của nguyên lý mối liên hệ
•Phải xét đến những tính chất đặc thù của các đối tượng nhận thức & của
các tình huống trong thực tiễn để giải quyết chúng một cách khác nhau. Tính chất của mối liên hệ
•Phải xác định vị trí, vai trò của từng mối liên hệ trong những tình huống
cụ thể để có giải pháp thích hợp. Ý nghĩa phương pháp luận
MÔN TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN Họ bán với Họ có nhu cầu giá bao Đội ngũ nhân nào khác nữa nhiêu ? viên họ như không thế nào ? NGUYÊN LÝ VỀ MỐI LIÊN HỆ Trang thiết Số lượng KH PHỔ BIẾN bị có hiện có tăng hay đại không ? không Khái niệm mối liên hệ Đâu là điểm Nội dung Hướng tới mạnh và yếu của nguyên lý loại khách của họ ? hàng nào mối liên hệ Tính chất Chất lượng hàng Chiến lược của mối liên hệ hóa –dịch vụ quảng cáo như thế nào? như thế Ý nghĩa nào?
MUỐN VIỆC KINH DOANH CỦA BẠN THÀNH CÔNG BẠN CẦN phương pháp luận
Nắm được thông tin đối thủ cạnh tranh
MÔN TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN Người lao động trong
Cách mạng công nghiệp 4.0 NGUYÊN LÝ VỀ MỐI LIÊN HỆ PHỔ BIẾN Khái niệm mối liên hệ Nội dung của nguyên lý mối liên hệ Tính chất của mối liên hệ Ý nghĩa phương pháp luận NGUYÊN LÝ VỀ MỐI LIÊN HỆ PHỔ BIẾN Khái niệm mối liên hệ Nội dung của nguyên lý mối liên hệ Tính chất của mối liên hệ Ý nghĩa phương pháp luận