Câu Hỏi Ôn Tập Pháp Luật Đại Cương và Tham Nhũng | Pháp luật đại cương | Học viện Báo chí và Tuyên truyền
CÂU 1: Áp dụng pháp luật là gì? Theo pháp luật Việt Nam, trường hợp nàocần phải áp dụng pháp luật? Khái niệm: Áp dụng pháp luật là hình thức thực hiện PL, trong đó nhà nướcthông qua các cơ quan có thẩm quyền hoặc nhà chức trách tổ chức cho các chủ thể thực hiện những quy định của pháp luật để tạo ra các quyết định làmphát sinh, đình chỉ or chấm dứt những quan hệ PL cụ thể. Tài liệu được sưu tầm và soạn thảo dưới dạng file PDF để gửi tới các bạn cùng tham khảo, ôn tập đầy đủ kiến thức, chuẩn bị cho các buổi học thật tốt. Mời bạn đọc đón xem!
Môn: Pháp luật đại cương (HV) 89 tài liệu
Trường: Học viện Báo chí và Tuyên truyền 2.8 K tài liệu
Tác giả:
Preview text:
CÂU HỎI ÔN TẬP MÔN PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG
1. Áp dụng pháp luật là gì? Theo pháp luật Việt Nam, trường hợp nào cần phải áp dụng pháp luật?
2. Chỉ ra hậu quả của tham nhũng ở Việt Nam hiện nay. (c41,t91)
3. Chỉ ra mối quan hệ của pháp luật với kinh tế, pháp luật với chính trị và liên hệ
vào điều kiện Việt Nam hiện nay. (c18 t44)
4. Hợp đồng dân sự là gì? Làm rõ hình thức và thời điểm có hiệu lực của hợp đồng dân sự. (c34, t74)
5. Chỉ ra mối quan hệ giữa pháp luật với nhà nước, pháp luật với đạo đức và liên
hệ thực tiễn Việt Nam hiện nay. (c20, t46)
6. Hệ thống pháp luật Việt Nam gồm bao nhiêu bộ phận cấu thành? Trình bày các bộ phận cấu thành đó.
7. Hình thức nhà nước được hình thành từ các yếu tố nào? Hãy làm rõ các yếu tố đó. ( c2, t7)
8. Hợp đồng dân sự là gì? Chỉ ra nội dung cơ bản của hợp đồng dân sự và cho ví dụ.
9. Kiểu nhà nước là gì? Nêu đặc trưng của kiểu nhà nước và sự thay thế các kiểu
nhà nước trong lịch sử.
10.Luật Hành chính điều chỉnh những nhóm quan hệ xã hội nào? Chỉ rõ đặc điểm
của các nhóm quan hệ xã hội đó. (c31, t65)
11.Nêu các yếu tố cấu thành quan hệ pháp luật. Lấy ví dụ minh họa.
12.Nhà nước là gì? Trình bày bản chất và đặc trưng của Nhà nước.
13.Phân biệt nhà nước với các tổ chức khác nhà nước.
14.Phân biệt tội phạm với những hành vi vi phạm pháp luật khác. Lấy ví dụ minh họa.
15.Phân tích bản chất của Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.( y1, c4, t8) 16. C36 Thực
hiện pháp luật là gì? Trình bày các hình thức thực hiện pháp luật và
chỉ rõ điểm khác biệt giữa áp dụng pháp luật với các hình thức còn lại. (c 26, t59)
17.Trình bày bản chất của nhà nước và liên hệ thực tiễn Việt Nam hiện nay.
18.Phân tích bản chất của pháp luật xã hội chủ nghĩa.( câu 21 t47)
19.Pháp chế xã hội chủ nghĩa là gì? Hãy trình bày những yêu cầu cơ bản của pháp
chế xã hội chủ nghĩa. ( c15, t34)
20.Trình bày các biện pháp tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay.
21.Trình bày các đặc điểm cơ bản của Nhà nước.
22.Pháp luật là gì? Làm rõ bản chất của pháp luật. (ý 1, c17, t41)
23.Pháp luật là gì? Trình bày nguồn gốc ra đời của pháp luật.
24.Sinh viên có trách nhiệm gì trong phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay?
25.Sự kiện pháp lí là gì? Nêu các loại sự kiện pháp lí và lấy ví dụ minh họa. (c28, t62)
26.Tại sao nói Luật Dân sự là ngành luật độc lập trong hệ thống pháp luật Việt Nam? (c35, t76)
27.Tham nhũng là gì? Cán bộ, công chức, viên chức có trách nhiệm gì trong phòng, chống tham nhũng?
28.Tham nhũng là gì? Chỉ rõ các loại tham nhũng. (c43, t94)
29.Tham nhũng là gì? Trình bày đặc trưng của tham nhũng. (c40, t90)
30.Thế nào là bộ máy nhà nước? Trình bày các loại cơ quan trong bộ máy nhà
nước ở Việt Nam hiện nay. (c5,t30)
31.Phân tích nguyên nhân tham nhũng ở Việt Nam hiện nay.
32.Trình bày quy định cơ bản về kế thừa theo di chúc.
33.Phân tích nguyên tắc cơ bản trong tổ chức và hoạt động của bộ máy Nhà nước
Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. (c8, t17)
34.Thế nào là quy phạm pháp luật? Chỉ rõ cơ cấu của quy phạm pháp luật.( c19, t45)
35.Thế nào là quyền sở hữu? Trình bày nội dung cơ bản của quyền sở hữu và lấy ví dụ minh họa.(c32, t66)
36.Thực hiện pháp luật là gì? Chỉ rõ nội dung các hình thức thực hiện pháp luật.
37.Trình bày các giai đoạn áp dụng pháp luật và cho ví dụ minh họa.
38.Trình bày các thuộc tính cơ bản của pháp luật. (ý2, c17,t41)
39.Trình bày khái niệm và phân tích đối tượng, phương pháp điều chỉnh của Luật Hiến pháp. (c30, t64)
40.Tại sao nói Luật Hành chính là ngành luật độc lập trong hệ thống pháp luật Việt Nam?
41.Tại sao nói Luật Hình sự là ngành luật độc lập trong hệ thống pháp luật Việt Nam? (c39, t88)
42.Trình bày phương hướng xây dựng và hoàn thiện bộ máy Nhà nước Cộng hòa
Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.
43.Trình bày quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về nguồn gốc của nhà nước. (c1, t4)
44.Trong phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay, công dân có trách nhiệm gì? (c42,t93)
45.Văn bản quy phạm pháp luật là gì? Trình bày các loại văn bản quy phạm pháp
luật ở Việt Nam hiện nay và chỉ ra giá trị pháp lí của chúng.( c23-t51)
CÂU 1: Áp dụng pháp luật là gì? Theo pháp luật Việt Nam, trường hợp nào
cần phải áp dụng pháp luật?
- Khái niệm: Áp dụng pháp luật là hình thức thực hiện PL, trong đó nhà nước
thông qua các cơ quan có thẩm quyền hoặc nhà chức trách tổ chức cho các
chủ thể thực hiện những quy định của pháp luật để tạo ra các quyết định làm
phát sinh, đình chỉ or chấm dứt những quan hệ PL cụ thể.
- Trường hợp cần phải ADPL là:
+ Khi cần áp dụng các bp cưỡng chế nhà nước or áp dụng các chế tài pháp
luật đối với những chủ thể có hvi vi phạm PL
+ Khi những quyền và nvu pháp lí của chủ thể ko mặc nhiên phát sinh, thay
đổi or chấm dứt nếu thiếu sự can thiệp của nhà nước
+ Khi xảy ra tranh chấp về quyền chủ thể và nvu pháp lí giữa các bên tham
gia qhe pluat mà các bên đó ko tự giải quyết đc. Trong TH này, dù quan hệ
PL đã phát sinh nhưng quyền và nvu của các bên chủ thể quan hệ PL đó ko
đc thực hiện và có sự tranh chấp
CÂU 2: Chỉ ra hậu quả của tham nhũng ở Việt Nam hiện nay
Tham nhũng bắt nguồn từ những nhu cầu của cá nhân chính; khi yếu tố về lợi
ích kết hợp sự lạm dụng quyền lực của những người có chức vụ, có quyền hạn thì
khả năng xảy ra tham nhũng là rất lớn và dẫn đến nhiều hậu quả nghiêm trọng về
tất cả các lĩnh vực của cuộc sống.
Về mặt kinh tế hậu quả của tham nhũng được thể hiện như sau:
Một là, tham nhũng cản trở sự phát triển kinh tế bởi các chính sách kinh tế của
quốc gia không thực hiện được đầy đủ hoặc hoàn toàn. Tham nhũng làm cho nền kinh tế
mọt ruỗng, làm biến chất quan hệ sở hữu , làm rối loạn chính sách phân phối, đi chệch
hướng phát triển và không có khả năng thực hiện các mục tiêu dự kiến ban đầu.
Hai là, tham nhũng gây ra lãng phí, thất thoát lớn về mặt kinh tế. Bởi lẽ một phần
khá lớn tiền của các nhà đâif tư trong nước cũng như nước ngoài bị “rơi vào túi” của
những kẻ quan liêu, tham nhũng, mà không được sử dụng vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Ba là, tham nhũng tạo ra một rào cản, cản trở đầu tư nước ngoài.
Trong lĩnh vực chính trị- xã hội hậu quả của tham nhũng dược thể hiện như sau:
Một là, tham nhũng gây trở ngại lớn đối với quá trình đổi mới và xây dựng đất
nước ; làm thất thoát khoản tài chính , tài sản lớn .
Hai là, tham nhũng tạo ra và làm gia tăng bất công trong xã hội . Trong khi những
người có thế lực , có điều kiện về kinh tế nhờ tham nhũng có thể làm giàu một cách bất
chính, thì những người nghèo lại không có tiền để hối lộ nên gặp phải những bất công so
với những người có hành vi tham nhũng . Tham nhũng trong các dự án lớn của Chính
phủ tại nhiều quốc gia phát triển cũng như đang phát triển là trở ngại chính cho sự phát
triển kinh tế xã hội , đã “ cướp ” đi từ ngân sách số tiền khổng lồ mà lẽ ra được dành cho
y tế , giáo dục và chống đói nghèo . Muốn đạt được mục tiêu giảm một nửa số người
nghèo đói vào năm 2015 như Liên Hợp quốc đề Chính phủ cần mạnh tay trong cuộc
chiến chống tham nhũng , nhất là đối với các dự án công cộng .
Ba là , tham nhũng bóp méo hoạt động quản lý nhà nước , vô hiệu hóa quyền lực
nhà nước , khiến cho hoạt động quản lý nhà nước kém hiệu quả và không minh bạch .
Bốn là , tham nhũng làm xói mòn lòng tin của nhân dân vào chế độ xã hội chủ
nghĩa , gây bất ổn xã hội . Không những thế , tham nhũng còn làm xấu đi hình ảnh Việt
Nam trong con mắt của cộng đồng thế giới , trước hết là các nhà đầu tư nước ngoài .
Năm là , tham nhũng làm biến chất cán bộ , công chức nhà nước , hủy hoại đạo đức công vụ .
Sáu là , tham nhũng làm băng hoại đạo đức xã hội , phá hoại các giá trị truyền
thống văn hoá của dân tộc - vốn là nguồn sức mạnh của dân tộc ta từ trước đến nay.
Bảy là , tham nhũng là nguyên nhân dẫn đến tình trạng trật tự , kỷ cương trong các
lĩnh vực không được thực hiện một cách nghiêm chỉnh ; trật tự , an toàn xã hội chưa bảo
đảm , tình trạng tội phạm gia tăng . Tham nhũng là tội phạm gốc cho sự xuất hiện của các
loại tội phạm khác , như tội phạm rửa tiền . Rửa tiền là một hình thức mà thông qua đó
các hình thái tội phạm có tổ chức có thể biến đổi tiền thu được thông qua các hoạt động
phạm pháp thành tiền đầu tư vào các hoạt động kinh doanh chính đáng , hợp pháp và từ
đó tạo ra tiền “ sạch ” về mặt hình thức để quay trở lại sử dụng cho các doanh nghiệp tội
phạm . Hoạt động rửa tiền cho phép tội phạm xóa : sự dính líu của chúng tới các hoạt
động tạo ra lợi nhuận từ phạm tội , trong đó có tham nhũng .
Như vậy , có thể thấy tham nhũng là một hiện tượng cùng nguy hiểm . Tham
nhũng không chỉ gây thiệt hại to lớn về mặt vật chất mà còn gây thiệt hại nặng nề về mặt
tinh thần . Tham nhũng không chỉ cản trở sự phát triển kinh tế mà còn gây ra sự mất ổn
định xã hội, làm gia tăng bất công xã hội và làm băng hoại đạo đức xã hội.
CÂU 3: Chỉ ra mối quan hệ của pháp luật với kinh tế, pháp luật với chính trị
và liên hệ vào điều kiện Việt Nam hiện nay.
Mối quan hệ giữa pháp luật và kinh tế
Trong mối quan hệ với kinh tế, pháp luật có tính độc lập tương đối. Một mặt, pháp
luật do điều kiện kinh tế quyết định, mặt khác, pháp luật lại có sự tác động trở lại
một cách mạnh mẽ đối với kinh tế.
- Chế độ kinh tế là cơ
sở của pháp luật, sự thay đổi của chế độ kinh tế sẽ dẫn đến sự
thay đổi về pháp luật.
- Pháp luật phản ánh trình độ phát triển của kinh tế, nó không thể cao hơn hoặc thấp
hơn trình độ của kinh tế. Nhưng pháp luật có sự tác động trở lại đối với kinh tế,
khi pháp luật phản ánh đúng trình độ phát triển của kinh tế thì pháp luật có nội
dung tiến bộ và có tác dụng tích cực. Ngược lại, khi pháp luật thể hiện ý chí của
giai cấp thống trị đã lỗi thời, dùng pháp luật để duy trì các quan hệ kinh tế lạc hậu
thì lúc đó pháp luật tác động vào kinh tế theo chiều hướng tiêu cực, kìm hãm sự phát triển của kinh tế.
Liên hệ vào điều kiện Việt Nam hiện nay:
Nhà nước thực hiện nhất quán chính sách phát triển nền kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa. Thông qua pháp luật, nhà nước ta xác định các hình thức sở hữu
trong xã hội, từ đó tác động tới quan hệ sở hữu. Chẳng hạn, việc quy đinh về các hình
thức sở hữu trong xã hội được thể chế trong chương II Hiến pháp năm 1992 sửa đổi, bổ
sung năm 2001. Việc thừa nhận kinh tế tư bản tư nhân, kinh tế tư bản nhà nước và kinh tế
có vốn đầu tư của nước ngoài dưới nhiều hình thức, bên cạnh việc củng cố, khẳng định
vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể thông qua pháp luật là một bước đi
phù hợp với nền kinh tế nước ta trong giai đoạn đổi mới. Trước tình hình hội nhập với
quốc tế, việc điều chỉnh trong pháp luật đã giúp nước ta phá bỏ được nhiều trở ngại trong
tiến trình phát triển nền kinh tế của đất nước cũng như trong các quan hệ hợp tác kinh tế
với các quốc gia trong khu vực và trên thế giới
Mối quan hệ giữa pháp luật và chính trị
Trong mối quan hệ với chính trị, pháp luật là một trong những hình thức biểu hiện
cụ thể của chính trị. Đường lối, chính sách của giai cấp thống trị luôn giữ vai trò chủ đạo
đối với pháp luật. Chính trị còn thể hiện mối quan hệ giữa các giai cấp và các lực lượng
khác nhau trong xã hội trên tất cả các lĩnh vực. Vì vậy, pháp luật không chỉ phản ánh các
chính sách kinh tế mà còn thể hiện các quan hệ giai cấp và mức độ của cuộc đấu tranh giai cấp.
- Chính trị định hướng nội dung Pháp luật
- Pháp luật cụ thể hóa đường lối chính trị
Liên hệ vào điều kiện Việt Nam hiện nay:
Hệ thống chính trị và pháp luật tại Việt Nam được xây dựng gắn liền với mục tiêu tiến
lên Chủ Nghĩa Xã Hội. Pháp luật Việt Nam hiện nay là pháp luật thuộc thời kì quá độ lên
chủ nghĩa xã hội. Giữa chính trị và pháp luật Việt Nam có mối quan hệ chặt chẽ với nhau.
CÂU 4: Hợp đồng dân sự là gì? Làm rõ hình thức và thời điểm có hiệu lực của
hợp đồng dân sự. (c34, t74)
Hợp đồng dân sự là sự thỏa thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đổi, chấm dứt
các quyền và nghĩa vụ dân sự. Đây là giao dịch dân sự trong đó các bên bày tỏ ý chí với
nhau để đi đến xác lập các quyền và nghĩa vụ.
Hình thức của Hợp đồng dân sự:
- Hợp đồng miệng: các bên giao kết chỉ cần thoả thuận miệng với nhau về nội dung
cơ bản của hợp đồng hoặc mặc nhiên thực hiện những hành vi nhất định đối với
nhau. Hình thức hợp đồng miệng thường được sử dụng trong những trường hợp
hợp đồng có giá trị nhỏ hoặc những công việc giản đơn mà quyền và nghĩa vụ của
các bên sẽ được thực hiện ngay sau khi các bên giao kết hợp đồng.
- Hình thức hợp đồng bằng văn bản: các bên phải ghi đầy đủ nội dung của sự thoả
thuận vào văn bản hợp đồng và cùng ký tên vào bản hợp đồng.
- Hình thức hợp đồng bằng văn bản gồm hai loại là hợp đồng bằng văn bản thường
(không cần phải công chứng, chứng thực) và hợp đồng bằng văn bản công chứng, chứng thực.
Những hợp đồng phải công chứng, chứng thực hoặc đăng ký, xin phép thường là
những hợp đồng mà đối tượng của nó là những tài sản và quyền tài sản mà nhà
nước cần phải quản lý, kiểm soát khi chúng được dịch chuyển từ chủ thể này sang chủ thể khác
Thời điểm có hiệu lực của hợp đồng dân sự
Về nguyên tắc, hợp đồng có hiệu lực từ thời điểm giao kết.
- Đối với hợp đồng miệng: thời điểm có hiệu lực là thời điểm các bên đã trực tiếp
thoả thuận về nội dung chủ yếu của hợp đồng hoặc đã thực hiện những hành vi
nhất định đối với nhau.
- Đối với hợp đồng bằng văn bản thường (không bắt buộc phải công chứng, chứng
thực, đăng ký...): thời điểm có hiệu lực là thời điểm bên sau cùng ký vào văn bản.
- Đối với hợp đồng bằng văn bản công chứng, chứng thực: thời điểm có hiệu lực của
hợp đồng là thời điểm hợp đồng được công chứng, chứng thực Ví dụ:
Hợp đồng miệng: Bạn A ra cửa hàng tạp hóa mua một gói kẹo
Hợp đồng bằng văn bản thường: Bạn B gửi xe phải lấy phiếu gửi xé
Hợp đồng bằng văn bản công chứng, chứng thực: Anh A mua anh B một chiếc xe máy đã qua sử dụng
CÂU 5: Chỉ ra mối quan hệ giữa pháp luật với nhà nước, pháp luật với đạo đức
và liên hệ thực tiễn Việt Nam hiện nay.
Mối liên hệ giữa pháp luật với nhà nước
Mối liên hệ giữa pháp luật với nhà nước là mối quan hệ chặt chẽ, gắn bó. Nhà nước và
pháp luật có chung nguồn gốc hình thành và phát triển.
- Nhà nước: là một tổ chức quyền lực chính trị, quyền lực chính trị được thực hiện
bằng pháp luật. Nhà nước không thể phát huy quyền lực nếu thiếu pháp luật
- Pháp luật: do Nhà nước ban hành, đảm bảo và thực hiện, có khả năng triển khai
đường lối chính trị của giai cấp cầm quyền. Pháp luật chỉ tồn tại và có hiệu lực khi
dựa trên cơ sở quyền lực nhà nước.
Liên hệ thực tiễn Việt Nam hiện nay:
Trước đổi mới, Đảng và Nhà nước ta có thực hiê €
n chính sách ngoại giao khép
kín. Hê € thống pháp luât €của nước ta ngăn cấm các hoạt đô €
ng đầu tư của tư bản nước
ngoài vào. Tuy nhiên từ khi mở cửa và hội nhập nền kinh tế Nhà nước đã đă € t quan hê €
ngoại giao với hơn 180 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới. Trước tình hình đó pháp luâ €
t của Việt Nam đã có những thay đổi để phù hợp với xu thế chung. Đó là sự thay đổi thể hiê € n trong các Luâ € t Đầu tư, Luâ €
t Thương Mại… Đặc biệt, Nhà nước ta đã có nhiều
chính sách nhằm thu hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài như tạo môi trường đầu tư thông
thoáng, giảm các loại thuế, rút gọn các thủ tục… Những chính sách đó đã được thể hiê € n tâ € p trung trong pháp luâ € t Viê € t Nam hiê € n hành.
Mối liên hệ giữa pháp luật với đạo đức
Đạo đức là những quan điểm, quan niệm của con người về cái thiện, cái ác, về sự
công bằng. Từ những quan điểm, quan niệm đó, một hệ thống quy tắc ứng xử của con
người được hình thành. Đạo đức một khi trở thành niềm tin nội tâm thì chúng sẽ là cơ sở
cho hành vi của con người. Giai cấp thống trị xã hội có điều kiện thể hiện quan điểm,
quan niệm của mình thành pháp luật. Do vậy, pháp luật luôn phản ánh đạo đức của giai
cấp cầm quyền. Tuy nhiên, do có nhiều quan niệm khác nhau trong xã hội, cho nên khi
xây dựng và thực hiện pháp luật, giai cấp cầm quyền cũng phải tính đến yếu tố đạo đức
để tạo cho pháp luật có một khả năng “thích ứng”, làm cho nó “tựa hồ” như thể hiện ý
chí của mọi tầng lớp trong xã hội. Đạo đức tác động lên pháp luật trên hai phương diện: phù hợp và mâu thuẫn.
Liên hệ thực tiễn Việt Nam hiện nay:
Hệ thống pháp luật Việt Nam phản ảnh khá rõ nét tư tưởng nhân đạo, một tư tưởng
đạo đức cơ bản của nhân dân ta. Tính nhân đạo trong hệ thống pháp luật Việt Nam được
thể hiện rất rõ trong các quy định về các chính sách xã hội của nhà nước. Nhà nước Việt
Nam đã có nhiều chính sách ưu đãi, quan tâm đặc biệt tới các thương binh, liệt sĩ, người
có công với cách mạng, người già, trẻ em không nơi nương tựa, người tàn tật…
CÂU 7:Hình thức nhà nước được hình thành từ các yếu tố nào? Hãy làm rõ
các yếu tố đó. ( c2, t7)
Hình thức nhà nước là những cách thức tổ chức quyền lực nhà nước và những phương
pháp để thực hiện quyền lực nhà nước. Hình thức nhà nước được hình thành từ ba yếu tố:
Hình thức chính thể, hình thức cấu trúc và chế độ chính trị. a. Hình thức chính thể
Hình thức chỉnh thể là cách tổ chức, cơ cấu, trình tự thành lập các cơ quan nhà nước cao
nhất và mối liên hệ của chúng với nhau cũng như mức độ tham gia của nhân dân vào việc
thiết lập các cơ quan này. Hình thức chỉnh thể gồm hai dạng cơ bản là chính thể quân chủ và chính thể cộng hoà:
Chính thể quan chủ là hình thức trong đó quyền lực tối cao của nhà nước tập trung toàn
bộ (hay một phần) trong tay người đứng đầu nhà nước(vua, hoàng đế) theo nguyên tắc thừa kế.
Chính thể quân chủ lại được chia thành chính thể quân chủ tuyệt đối và chính thể
quân chủ hạn chế. Nhà nước quân chủ tuyệt đối người đứng đầu nhà nước có
quyền lực vô hạn còn nhà nước quân chủ hạn chế, người đứng đầu nhà nước chỉ
nắm một phần quyền lực tối cao và bênh cạnh đó còn có một cơ quan quyền lực khác nữa.
Chính thể cộng hoà là hình thức mà trong đó quyền lực tối cao của nhà nước thuộc vào
một cơ quan được bầu ra trong một thời gian nhất định. Và cũng có hai hình thức chính là
cộng hoà dân chủ và cộng hoà quý tộc.
Ở các nước cộng hoà dân chủ, pháp luật quy định quyền của công dân tham gia để
bầu cử được thành lập các cơ quan đại diện (quyền lực) của nhà nước. còn trong các nước
cộng hoà quý tộc( dưới chế độ nô lệ), quyền tham gia bầu cử chỉ dành riêng cho giới quý
tộc và quyền đó được quy định cụ thể trong luật pháp.
Hiện nay, trong các nhà nước tư sản, chính thể cộng hòa có hai biến dạng chính là cộng
hoà tổng thống và cộng hoà đại nghị. Trong chính thể cộng hoà tổng thống, vai trò của
nguyên thủ quốc gia rất quan trọng, hình thức này tồn tại ở Mỹ, và một số nước Latinh.
Còn cộng hoà đại nghị thì hình thức được áp dựng ở Đức, Áo, Phần Lan, Italia…
Ngoài ra còn có một hình thức chỉnh thể khác đó là hình thức hỗn hợp giữa cộng hoà
tổng thống và cộng hoà đại nghị. Hình thức này được sử dụng ở Pháp, Hàn Quốc…
b. Hình thức cấu trúc nhà nước
Hình thức cấu trúc nhà nước là sự tổ chức nhà nước thành những đơn vị hành chính lãnh
thổ và mối quan hệ giữa các cơ quan nhà nước ở trung ương với các cơ quan nhà nước ở địa phương.
Bao gồm hình thức cấu trúc nhà nước đơn nhất và hình thức cấu trúc nhà nước liên bang.
Hình thức nhà nước đơn nhất là nhà nước có chủ quyền chung, các bộ phận hợp
thành nhà nước là các đơn vị hành chính-lãnh thổ không có chủ quyền quốc gia, đồng
thời có hệ thống cơ quan nhà nước thống nhất từ trung ương xuống địa phương, trong
nước chỉ có một hệ thống pháp luật.
Hình thức nhà nước liên bang là nhà nước có từ hai hay nhiều nước hợp lại và các
thành viên có chủ quyền riêng bên cạnh chủ quyền chung của nhà nước liên bang. Có hai
hệ thống cơ quan quyền lực và quản lí: một hệ thống chung cho toàn liên bang và một hệ
thống trong mỗi nước thành viên và có hai hệ thống pháp luật của bang và của liên bang.
Công dân của nhà nước liên bang mang hai quốc tịch gồm các nhà nước liên bang như: Mỹ, Đức, Ấn,… c. Chế độ chính trị
Chế độ chính trị là tổng thể các phương pháp, cách thức mà các cơ quan nhà nước sử
dụng để thực hiện quyền lực nhà nước. Gồm hai phương pháp chính là phương pháp dân
chủ và phương pháp phản dân chủ.
PP dân chủ là nhân dân tham gia vào quá trình tổ chức và thực hiện quyền lực nhà
nước. gồm có dân chủ thật sự, dân chỉ giả hiệu, dân chủ rộng rãi, dân chủ hạn chế, dân
chủ trực tiếp và dân chủ gián tiếp.
PP phản dân chủ: quyền lực nhà nước phụ thuộc vào ý chỉ của một hoặc 1 nhóm
người. Gồm có tàn bạo, quân phiệt và phát xít.
CÂU 16. Thực hiện pháp luật là gì? Trình bày các hình thức thực hiện pháp
luật và chỉ rõ điểm khác biệt giữa áp dụng pháp luật với các hình thức còn lại.
Thực hiện pháp luật : là một quá trình hoạt động có mục đích làm cho những quy định
của pháp luật đi vào cuộc sống, trở thành những hành vi thực tế hợp pháp của các chủ thể pháp luật
Căn cứ vào tính chất của hoạt động thực hiện pháp luật, khoa học pháp lý đã xác định
những hình thức thực hiện pháp luật như :
- Tuân thủ pháp luật ( xử sự thụ động ): là một hình thức thực hiện pháp luật, trong
đó các chủ thể pháp luật kiềm chế không tiến hành những hoạt động mà pháp luật ngăn cấm
VD1 : Pháp luật cấm các hành vi trồng cây cần sa, thuốc phiện,… tuân thủ pháp luật là
việc công dân không trồng các loại cây này.
VD2: Luật Giao thông đường bộ cấm các hành vi lạng lách, đánh võng. Tuân thủ pháp
luật là việc người tham gia giao thông không có các hành vi lạng lách, đua xe, đánh võng.
- Thi hành pháp luật : là một hình thức thực hiện pháp luật, trong đó các chủ thể thực
hiện nghĩa vụ của mình bằng hành động tích cực
VD1 : Anh A là nhân viên văn phòng thuộc diện đóng thuế thu nhập cá nhân, hàng tháng,
anh A đều thực hiện nghĩa vụ đóng thuế thu nhập cá nhân của mình.
VD2: Chị B điều khiển phương tiện tham gia giao thông, chấp hành đúng các quy định
của Luật Giao thông đường bộ (đội mũ bảo hiểm đúng cách khi điều khiển phương tiện,
chấp hành tín hiệu của đèn giao thông,...)
- Sử dụng pháp luật : là một hình thức thực hiện pháp luật, trong đó các chủ thể pháp
luật thực hiện quyền chủ thể của mình ( thực hiện những hành vi mà pháp luật cho phép )
VD 1: Công dân không mất khả năng nhận thức, làm chủ hành vi đều có quyền tham gia
giao dịch dân sự. A tham gia các giao dịch dân sự (không trái quy định pháp luật): Mua bán thực phẩm,….
VD 2: Công dân có quyền được thành lập doanh nghiệp (trừ những đối tượng không
được thành lập doanh nghiệp tư nhân). B thành lập công ty cổ phần, lựa chọn ngành nghề
kinh doanh được pháp luật cho phép (Kinh doanh đồ nội thất,…)
- Áp dụng pháp luật : là hình thức thực hiện pháp luật, trong đó nhà nước thông qua
các cơ quan có thẩm quyền hoặc nhà chức trách tổ chức cho các chủ thể thực hiện
những quy định của pháp luật để tạo ra các quyết định làm phát sinh, đình chỉ hoặc
chấm dứt những quan hệ pháp luật cụ thể.
VD 1: UBND các cấp căn cứ vào quy định pháp luật của nhà nước để điều chỉnh các lệ
phí sao cho phù hợp với điều kiện kinh tế của địa phương mình. Quy định về lệ phí này
làm phát sinh nghĩa vụ đóng phí của những người sử dụng dịch vụ công, tiến hành các
hoạt động phải nộp phí theo quy định của pháp luật.
VD 2: Cơ quan công an căn cứ quy định pháp luật về xử phạt hành vi vi phạm luật Giao
thông đường bộ để ra biên bản xử phạt những hành vi vi phạm. Biên bản xử phạt này làm
phát sinh nghĩa vụ đóng phạt của cá nhân vi phạm.
Sự khác biệt giữa tuân thủ PL, thi hành PL, sử dụng PL với áp dụng PL : Nếu
như 3 hình thức kể trên là những hình thức mà mọi chủ thể PL đều có thể thực hiện thì áp
dụng PL là hình thức luôn có sự tham gia của nhà nước. Thực tế áp dụng PL là hình thức
rất quan trọng của thực hiện PL
Tài liệu liên quan:
-
Đề cương ôn tập | Pháp luật đại cương | Học viện Báo chí và Tuyên truyền
9 5 -
Thực Trạng Tham Nhũng Hiện Nay: Phân Tích Toàn Cầu và Việt Nam | Pháp luật đại cương | Học viện Báo chí và Tuyên truyền
18 9 -
Đề Cương ôn tập: Quan Điểm Chủ Nghĩa Mác Lênin | Pháp luật đại cương | Học viện Báo chí và Tuyên truyền
9 5 -
Câu Hỏi Ôn Tập: Nhà Nước và Các Khía Cạnh Chức Năng | Pháp luật đại cương | Học viện Báo chí và Tuyên truyền
12 6