TÀI LIỆU LƯU HÀNH NỘI BỘ
LÊ MINH TÂM
Chuyên Đề.
QUAN HỆ
SONG SONG
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 2
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
※※※MỤC LỤC※※※
BÀI 01. ĐẠI CƯƠNG VỀ ĐƯỜNG THẲNG & MẶT PHẲNG .................................................. 4
I. KHÁI NIỆM MỞ ĐẦU ................................................................................................................................ 4
II. CÁC TÍNH CHẤT THỪA NHẬN ............................................................................................................... 6
III. CÁC CÁCH XÁC ĐỊNH MẶT PHẲNG .................................................................................................... 7
IV. HÌNH CHÓP VÀ TỨ DIỆN ...................................................................................................................... 7
V. CÁC DẠNG TOÁN. ................................................................................................................................... 8
Dạng 01.
XÁC ĐỊNH GIAO TUYẾN CỦA HAI MẶT PHẲNG PHÂN BIỆT...................................... 8
Dạng 02.
TÌM GIAO ĐIỂM CỦA ĐƯỜNG THẲNG D VÀ MẶT PHẲNG (P). ............................... 10
Dạng 03.
CHỨNG MINH 03 ĐIỂM THẲNG HÀNG VÀ 03 ĐƯỜNG THẲNG ĐỒNG QUI.......... 11
Dạng 04.
THIẾT DIỆN CỦA HÌNH H KHI BỊ CẮT BỞI MẶT PHẲNG (P). .................................. 12
VI. BÀI TẬP RÈN LUYỆN. .......................................................................................................................... 12
BÀI 02. HAI ĐƯỜNG CHÉO NHAU – HAI ĐƯỜNG SONG SONG ............................................ 38
I. VỊ TRÍ TƯƠNG ĐỐI CỦA HAI ĐƯỜNG THẲNG TRONG KHÔNG GIAN: ........................................ 38
II. TÍNH CHẤT: ............................................................................................................................................ 38
III. CÁC DẠNG BÀI TẬP. ............................................................................................................................. 41
Dạng 01.
CHỨNG MINH HAI ĐƯỜNG THẲNG SONG SONG. .................................................... 41
Dạng 02.
TÌM GIAO TUYẾN CỦA HAI MẶT PHẲNG CHỨA HAI ĐƯỜNG THẲNG SONG
SONG. ..................................................................................................................................................... 44
Dạng 03.
CHỨNG MINH HAI ĐƯỜNG THẲNG CHÉO NHAU. ................................................... 48
Dạng 04.
CHỨNG MINH MỘT ĐƯỜNG THẲNG DI ĐỘNG LUÔN ĐI QUA MỘT ĐIỂM CỐ
ĐỊNH. ....................................................................................................................................................... 50
BÀI 03. ĐƯỜNG THẲNG & MẶT PHẲNG SONG SONG............................................................. 52
I. VỊ TRÍ TƯƠNG ĐỐI CỦA ĐƯỜNG THẲNG VÀ MẶT PHẲNG TRONG KHÔNG GIAN .................. 52
II. TÍNH CHẤT: ............................................................................................................................................ 52
III. CÁC DẠNG BÀI TẬP. ............................................................................................................................ 55
Dạng 01.
CHỨNG MINH ĐƯỜNG THẲNG SONG SONG VỚI MẶT PHẲNG. ........................... 55
Dạng 02.
TÌM GIAO TUYẾN CỦA HAI MẶT PHẲNG CHỨA MỘT ĐƯỜNG THẲNG SONG
SONG VỚI MẶT PHẲNG. . ..................................................................................................................... 61
BÀI 04. HAI MẶT PHẲNG SONG SONG ......................................................................................... 69
I. ĐỊNH NGHĨA: ........................................................................................................................................... 69
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 3
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
II. TÍNH CHẤT: ............................................................................................................................................ 69
III. ĐỊNH LÝ THALES TRONG HÌNH HỌC KHÔNG GIAN: ................................................................... 72
IV. HÌNH LĂNG TRỤ VÀ HÌNH HỘP: ...................................................................................................... 73
V. HÌNH CHÓP CỤT: ................................................................................................................................. 75
III. CÁC DẠNG BÀI TẬP. ............................................................................................................................ 75
Dạng 01.
CHỨNG MINH HAI MẶT PHẲNG SONG SONG. ......................................................... 75
Dạng 02.
GIAO TUYẾN CỦA 2 MẶT PHẲNG CÓ 1 MẶT PHẲNG SONG SONG VỚI MẶT THỨ
BA . ............................................................................................................................................................ 79
Dạng 03.
HÌNH LĂNG TRỤ - HÌNH HỘP . ................................................................................... 84
Dạng 04.
ĐỊNH LÝ THALES TRONG KHÔNG GIAN . ................................................................ 90
BÀI 05. TỔNG ÔN TẬP CHƯƠNG ................................................................................................... 94
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 4
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
BÀI 01
I. KHÁI NIỆM MỞ ĐẦU
1.1. Mặt phẳng
– Hình ảnh mô phỏng trong thực tế ví dụ: mặt gương phẳng, mặt hồ phẳng lặng được xem
là một phần của mặt phẳng.
Chú ý :
– Mặt phẳng ko có bề dày và không bị giới hạn.
– Cách biểu diễn mặt phẳng lên mặt phẳng hình học:
dùng hình bình hành hay một góc và ghi tên của mặt
phẳng vào một góc của hình.
– Kí hiệu mặt phẳng:
1.2. Điểm thuộc mặt phẳng
Cho điểm
A
và
mp
. Khi đó:
– Điểm
A
thuộc
hay
A
nằm trên
hay
chứa
A
hoặc đi qua
A
.
Kí hiệu:
A
– Điểm
A
nằm ngoài
hay
không chứa
A
hoặc
không đi qua
A
.
Kí hiệu:
A
.
1.3. Hình biểu diễn của một hình không gian.
Khi vẽ một hình không gian lên bảng, lên giấy ta tuân thủ nguyên tắc sau:
Hình biểu diễn của đường thẳng là đường thẳng, của đoạn thẳng là đoạn thẳng.
Hình biểu diễn của hai đường thẳng song song là hai đường thẳng song song, hai
đường thẳng cắt nhau là hai đường thẳng cắt nhau.
Giữ nguyên quan hệ thuộc giữa điểm với đường thẳng.
Nét liền để vẽ đường nhìn thấy, nét đứt đọa để vẽ đường bị che khuất.
Bảo toàn tỷ lệ giữa các đoạn thẳng song song, các đoạn thẳng cùng nằm trên một
đường thẳng. Không bảo toàn về góc.
Một tam giác bất kỳ đều được coi là hình biểu diễn của tam giác có dạng tùy ý( vuông,
cân, đều).
ĐẠI CƯƠNG VỀ ĐƯỜNG THẲNG & MẶT PHẲNG
☆☆★☆☆
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 5
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Hình bình hành là hình biểu diễn cho hình bình hành có dạng tùy ý (hình bình hành ,
vuông, chữ nhật, thoi) và kèm theo kí hiệu vuông, bằng nhau nếu là hình đặc biệt.
Cho các hình 1 – 2 – 3 – 4 được đánh dấu như bên dưới.
Hãy kể tên các mặt phẳng thấy hay không thấy trong các hình 1, 2, 3, 4.
Hình 1:
– Các mặt phẳng nhìn thấy là:
,SAB SBC
.
– Các mặt phẳng không nhìn thấy là:
,SAC ABC
.
Hình 2:
– Các mặt phẳng nhìn thấy là:
,SBC SCD
.
– Các mặt phẳng không nhìn thấy là:
,,SAB SAD ABCD
.
Hình 3:
– Các mặt phẳng nhìn thấy là:
,,ABCD ADD A DCC D
.
– Các mặt phẳng không nhìn thấy là:
,,A B C D ABB A BCC B
.
Hình 4:
– Các mặt phẳng nhìn thấy là:
,,SAB SBC SCD
.
– Các mặt phẳng không nhìn thấy là:
,SAD ABCD
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 6
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
II. CÁC TÍNH CHẤT THỪA NHẬN
TÍNH CHẤT
HÌNH MINH HỌA
01
Có một và chỉ một đường thẳng đi qua 02
điểm phân biệt.
02
Có một và chỉ một mặt phẳng đi qua 3 điểm
không thẳng hàng.
Kí hiệu:
ABC
.
03
Nếu một đường thẳng có hai điểm phân biệt
thuộc một mặt phẳng thì mọi điểm của đường
thẳng đều thuộc mặt phẳng đó.
Aa
AB a
Ba


04
Điểm
M
và đường thẳng
AM
đều nằm trong
ABC
vì
M
thuộc đường thẳng
AB
còn
AM
trùng với đường thẳng
AB
mà
AB
nằm trong
ABC
.
05
Tồn tại 04 điểm không cùng thuộc 01 mặt
phẳng.
06
Nếu hai mặt phẳng phân biệt có 01 điểm
chung thì chúng còn có điểm chung khác nữa.
Suy ra: Nếu hai mặt phẳng phân biệt có một
điểm chung thì chúng có một đường thẳng
chung chứa tất cả các điểm chung của hai mặt
phẳng.
Đường thẳng chung đó gọi là giao tuyến của
hai mặt phẳng.
07
Trong mỗi mặt phẳng, các kết quả của hình học phẳng đều đúng.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 7
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
III. CÁC CÁCH XÁC ĐỊNH MẶT PHẲNG
MẶT PHẲNG ĐƯỢC XÁC ĐỊNH
HÌNH MINH HỌA
01
Khi biết nó đi qua 3 điểm không thẳng
hàng cho trước.
Kí hiệu:
mp ABC
hoặc
ABC
.
02
Khi biết nó đi qua một đường thẳng và
một điểm không nằm trên đường thẳng đó.
Kí hiệu:
;mp d A
hoặc
;mp A d
.
03
Khi biết nó đi qua hai đường thẳng cắt
nhau.
Kí hiệu:
;mp a b
hoặc
;mp b a
.
IV. HÌNH CHÓP VÀ TỨ DIỆN
Trong mặt phẳng
cho đa giác lồi
12
...
n
A A A
. Lấy
S
nằm ngoài
.
Lần lượt nối
S
với
12
, ,...,
n
A A A
được
n
tam giác:
1 2 2 3 1
, ,..., .
n
SA A SA A SA A
Hình gồm đa giác
12
...
n
A A A
và
n
tam giác:
1 2 2 3 1
, ,...,
n
SA A SA A SA A
gọi là hình chop.
Kí hiệu:
12
. ...
n
S A A A
.
01
Hình tứ diện là hình được tạo thành từ bốn tam
giác
, , ,ABC ABD ACD BCD
trong đó
,A
,,B C D
không đồng phẳng.
– Đỉnh:
,A
,,B C D
– Mặt bên:
;;ABC ABD ACD
– Cạnh bên:
;;AB AC AD
– Mặt đáy:
BCD
– Cạnh đáy:
;;BC BD CD
– Cặp cạnh đối diện:
;BC AD
và
;BD AC
và
;AB DC
.
– Đỉnh đối diện với mặt: đỉnh
A
đối diện
BCD
; đỉnh
B
đối diện
ACD
; đỉnh
C
đối
diện
ABD
; đỉnh
D
đối diện
ABC
.
Lưu ý: Tứ diện đều là hình tứ diện
có bốn mặt là các tam giác đều.
02
Các mặt bên, cạnh bên, cạnh đáy của hình chóp
.S ABCD
.
– Mặt bên:
; ; ;SBC SAD SCD SAB
– Cạnh bên:
; ; ;SA SB SC SD
– Cạnh đáy:
; ; ;AB BC AD CD
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 8
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
V. CÁC DẠNG TOÁN.
Dạng 01. XÁC ĐỊNH GIAO TUYẾN CỦA HAI MẶT PHẲNG PHÂN BIỆT.
Giao tuyến của hai mặt phẳng phân biệt là đường thẳng chung (đường thẳng đi qua ít
nhất 2 điểm chung) của hai mặt phẳng đó.
Phương pháp giải
Ta thường gặp:
Tình huống 01
Giả thiết
1 2 1 2
;;M d d d d
Kết luận
M
Tình huống 02
Giả thiết
M
;
N
Kết luận
MN
Kỹ thuật: Nối các đoạn hoặc kéo dài các đoạn thẳng có trong mặt phẳng để tìm điểm
chung và chú ý nét vẽ đứt hoặc liền.
Ví dụ 01.
Cho
S
là một điềm không thuộc mặt phằng
P
chứa
tứ giác
ABCD
có
AB
không song song
CD
;
BC
không song song
DA
. Tìm giao tuyến của :
a.
SAB SBC
.
b.
SAB SCD
.
c.
SAD SBC
.
d.
SAC SBD
.
Lời giải
a. Tìm giao tuyến
SAB SBC
.
Hai mặt phẳng
( ),( )SAB SBC
có
SB
chung. Suy ra
SB
là giao tuyến,
Kí hiệu:
( ) ( )SAB SBC SB
.
b. Tìm giao tuyến
SAB SCD
.
Có:
1( ) ( )S SAB SBC
.
Trong
ABCD
có
AB
và
CD
không song song. Gọi
F AB CD
.
2
,
,
F AB AB SAB
F SAB SCD
F CD CD SCD


Từ
12, SAB SCD SF
.
c. Tìm giao tuyến
SAD SBC
.
Có:
1( ) ( )S SAD SBC
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 9
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Trong
ABCD
có
AD
và
BC
không song song. Gọi
H AD BC
.
2
,
,
H AD AD SAD
H SAD SBC
H BC BC SBC


Từ
12, SAD SBC SH
.
d. Tìm giao tuyến
SAC SBD
.
Có:
1S SAC SBD
.
Trong
ABCD
có
AC
và
BD
không song song. Gọi
O AC BD
.
2
,
,
O AC AC SAC
O SAC SBD
O BD BD SBD


Từ
12, SAC SBD SO
.
Ví dụ 02.
Cho tứ diện
ABCD
. Gọi
,IJ
là các điềm lần lượt nằm trên
các cạnh
,AB AD
với
1
2
AI AB
,
3
2
AJ JD
. Tìm giao
tuyến của:
a.
ACD CIJ
.
b.
CIJ BCD
.
Lời giải
a. Tìm giao tuyến
ACD CIJ
.
Có:
1( ) ( )C ACD CIJ
.
2,J AD AD ACD J ACD CIJ
Từ
12, ACD CIJ CJ
.
b. Tìm giao tuyến
CIJ BCD
.
Có:
1C CIJ BCD
.
Trong
ABD
có
BD
và
IJ
không song song. Gọi
M BD IJ
.
2
,
,
M BD BD BCD
M BCD CIJ
M IJ IJ CIJ


Từ
12 (), ()CMCIJ BCD
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 10
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Dạng 02. TÌM GIAO ĐIỂM CỦA ĐƯỜNG THẲNG D VÀ MẶT PHẲNG (P).
Phương pháp giải
Bài toán: Tìm giao điểm của đường thẳng và mặt phẳng.
Giả thiết
,,d P M d M P
Kết luận
M d P
Ta có các trường hợp sau xảy ra.
Trường hợp 01
Trong
P
có sẵn đường thằng
a
cắt
d
tại
M
Ta trình bày:
,a d M a P d P M
.
Trường hợp 02
Trong mặt phẳng
chưa có đường
a
cắt
d
. Khi đó
Bước 1: Chọn mặt phằng phụ
P
chứa
d
.
Bước 2: Tìm giao tuyến
a
của
P
và
()
.
Bước 3: Trong
P
, cho
a
cắt
d
tại
M
, khi đó
M
thuộc
d
,
M
thuộc
a
mà
a
chứa trong
. Vậy
M
là điểm cần tìm.
Ta trình bày:
Chọn
P
chứa
d
.
Tìm
Pa
.
Trong
,P a d M
,
Md
dM
M a a

Ví dụ 03.
Cho tứ diện
ABCD
. Trên cạnh
AB
lấy điểm
M
thỏa
mãn
1
4
,AM AB G
là trọng tâm
BCD
. Tìm:
a. Giao điểm của
GD
với
ABC
.
b. Giao điểm
MG
với
()ACD
.
Lời giải
a. Giao điểm của
GD
với
ABC
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 11
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Gọi
F
là trung điểm
BC
.
G
là trọng tâm
BCD
nên
DG BC F
mà
BC ABC
DG ABC F
.
b. Giao điểm
MG
với
()ACD
.
Trong
ABH
với
H
là trung điểm
DC
. Có
,AH MG
không song song.
Vì
32
43
;
BM BG
AB BH

. Gọi
P AH MG
. Mà
AH ACD
MG ACD P
.
Dạng 03. CHỨNG MINH 03 ĐIỂM THẲNG HÀNG VÀ 03 ĐƯỜNG THẲNG
ĐỒNG QUI.
Phương pháp giải
Muốn chứng minh ba điểm
,,A B C
thẳng hàng:
Ta chứng minh ba điểm đó đồng thời thuộc hai mặt phẳng phân biệt
và
suy
ra ba điểm
,,A B C
nằm trên giao tuyến của
và
nên chúng thẳng hàng.
Cơ sở
A
B AB AC
C


.
Muốn chứng minh ba đường
,,abc
thẳng đồng quy tại một điểm:
Ta chọn một mặt phẳng
P
chứa đường thẳng
a
và
b
. Gọi
I a b
chứng minh
Ic
(chứng minh ba điểm thẳng hàng như trên).
Ví dụ 04.
Cho 3 điểm
,,A B C
không thuộc mặt phằng
,,P BC P M CA P N
,
.AB P Q
Chứng
minh , ,M N P
thẳng hàng.
Lời giải
1BC P M M ABC P
2CA P N N ABC P
3AB P Q Q ABC P
Từ
1 2 3, , , ,M N Q
thẳng hàng.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 12
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Dạng 04. THIẾT DIỆN CỦA HÌNH H KHI BỊ CẮT BỞI MẶT PHẲNG (P).
Phương pháp giải
Khi cắt hình
H
bởi mặt phẳng
P
ta được phần chung
của
H
và
P
phần chung này gọi là thiết diện của hình
H
và
P
Xem hình minh họa sau: Tứ giác
MNCP
là thiết diện của
hình chóp
.S ABCD
với
CHN
.
Ví dụ 05.
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy
ABCD
là hình thang, đáy lớn
2AD BC
,
AB
không song song
CD
. Lấy điểm
M
và
N
lần lượt là trung điểm của
,SA AB
.
Gọi
O
là giao điểm của
AC
và
BD
.
Tìm thiết diện tạo bởi
MNO
với hình
chóp
.S ABCD
.
Lời giải
Gọi
P NO CD CD MNO P
.
Gọi
H NP AD H SAD
Gọi
Q HM SD Q MNO SD
Do đó thiết diện tạo bởi
MNO
với hình chóp
.S ABCD
là tứ giác
MNPQ
.
VI. BÀI TẬP RÈN LUYỆN.
Bài 01.
Cho hình chóp
.S ABCD
, đáy
ABCD
là tứ giác có các cặp cạnh đối không song song, điểm
M
thuộc cạnh
SA
. Tìm giao tuyến của các mặt phẳng:
.
SAC
và
SBD
. .
SAC
và
MBD
.
.
MBC
và
SAD
. .
SAB
và
SCD
.
Lời giải
.
SAC
và
SBD
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 13
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Gọi
O
là giao điểm của
AC
và
BD
.
Ta có
1
S SAC
S SAC SBD
S SBD
Vì
O AC BD
Nên
2
O SAC
O SAC SBD
O SBD
.
Từ (1) và (2) suy ra
SAC SBD SO
.
SAC
và
MBD
.
Vì
M SA
nên
M SAC
.
Do đó
3
M SAC
M SAC MBD
M MBD
Vì
O AC BD
.
Nên
4
O SAC
O SAC MBD
O MBD
.
Từ (3) và (4) suy ra
SAC MBD MO
.
MBC
và
SAD
.
Gọi
E
là giao điểm của
BC
và
AD
.
Vì
M SA
nên
M SAD
Do đó
5
M SAD
M SAD MBC
M MBC
Vì
E BC AD
Nên
6
E MBC
E MBC SAD
E SAD
.
Từ (5) và (6) suy ra
MBC SAD ME
.
SAB
và
SCD
.
Gọi
F
là giao điểm của
AB
và
CD
.
Ta có
7
S SAB
S SAB SCD
S SCD
Vì
F AB CD
Nên
8
F SAB
F SAB SCD
F SCD
.
Từ (7) và (8) suy ra
SAB SCD SF
.
Bài 02.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 14
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Cho tứ diện
ABCD
. Lấy các điểm
M
thuộc cạnh
AB
,
N
thuộc cạnh
AC
sao cho
MN
cắt
BC
.
Gọi
I
là điểm nằm bên trong tam giác
BCD
. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng:
.
MNI
và
BCD
.
.
MNI
và
ABD
.
.
MNI
và
ACD
.
Lời giải
.
MNI
và
BCD
.
Gọi
E
là giao điểm của
MN
và
BC
.
Ta có
1
I IMN
I IMN BCD
I BCD
.
Vì
E MN BC
Nên
2
E IMN
E IMN BCD
E BCD
.
Từ (1) và (2) suy ra
IMN ICD IE
.
.
MNI
và
ABD
.
Gọi
F
là giao điểm của
IE
và
BD
.
Vì
M AB
nên
M ABD
3
M ABD
M IMN ABD
M IMN
Vì
F IE BD
Nên
4
F IMN
F IMN ABD
F ABD
.
Từ (3) và (4) suy ra
IMN ABD MF
.
.
MNI
và
ACD
.
Gọi
P
là giao điểm của
IE
và
CD
.
Vì
N AC
nên
N ACD
5
N ACD
N IMN ACD
N IMN
.
Vì
P IE CD
Nên
6
P IMN
P IMN ACD
P ACD
.
Từ (5) và (6) suy ra
IMN ACD NP
.
Bài 03.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 15
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Cho tứ diện
.S ABC
. Lấy
,,M SB N AC I SC
sao cho
MI
không song song với
BC
,
NI
không song
song với
SA
. Tìm giao tuyến của mặt phẳng
MNI
với các mặt và .
.
MNI
và
ABC
.
.
MNI
và
SAB
.
Lời giải
.
MNI
và
ABC
.
Trong mặt phẳng
SBC
, kéo dài
IM
cắt
BC
tại
G
.
,
,
G MI MI MNI
G BC BC ABC


G
là điểm chung I của
MNI
và
ABC
.
,
N MNI
N AC AC ABC

N
là điểm chung II của
MNI
và
ABC
.
Vậy giao tuyến của hai mặt phẳng
ABC
và
MNI
là
NG
.
.
MNI
và
SAB
.
Trong mặt phẳng
ABC
, nối
NG
cắt
AB
tại
D
.
,
,
D AB AB ABC
D NG NG MNI


D
là điểm chung I của hai mặt phẳng
MNI
và
SAB
.
,
M MNI
M SB SB SAB

M
là điểm chung II của hai mặt phẳng
MNI
và
SAB
.
Vậy giao tuyến của hai mặt phẳng
MNI
và
SAB
là
MD
.
Bài 04.
Cho tứ diện
ABCD
,
M
là một điểm bên trong tam giác
ABD
,
N
là một điểm bên trong tam giác
ACD
. Tìm giao tuyến của các cặp mặt phẳng sau:
.
AMN
và
BCD
.
.
DMN
và
ABC
.
Lời giải
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 16
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
.
AMN
và
BCD
.
Trong mặt phẳng
ABD
,
AM
cắt
BD
tại
E
;
Trong mặt phẳng
BCD
,
EN
cắt
DC
tại
F
.
,
,
E AM AM AMN
E DB DB BCD


E
là điểm chung I của
AMN
và
BCD
.
,
,
F EN EN AMN
F DC DC BCD


F
là điểm chung II của
AMN
và
BCD
Vậy
EF
là giao tuyến của hai mặt phẳng
AMN
;
BCD
.
DMN
và
ABC
.
Trong mặt phẳng
ABD
,
DM
cắt
AB
tại
G
;
Trong mặt phẳng
BDC
,
DN
cắt
BC
tại
H
,
,
G DM DM DMN
G AB AB ABC


G
là điểm chung I của 2 mặt phẳng
ABC
và
DMN
.
,
,
H DN DN DMN
H BC BC ABC


H
là điểm chung II của 2 mặt phẳng
ABC
và
DMN
Vậy
GH
là giao tuyến của hai mặt phẳng
DMN
;
ABC
Bài 05.
Cho hình chóp
.S ABCD
đáy là hình bình hành tâm
O
. Gọi
,,M N P
lần lượt là trung điểm các cạnh
,,BC CD SA
. Tìm giao tuyến của:
.
MNP
và
SAB
.
.
MNP
và
SAD
.
.
MNP
và
SBC
.
MNP
và
SCD
Lời giải
Trong mặt phẳng
ABCD
, kéo dài
MN
cắt
,AB AD
lần lượt tại
F
và
G
Trong mặt phẳng
SAB
nối
FP
cắt
SB
tại
H
.
Trong mặt phẳng
SAD
nối
GP
cắt
SD
tại
I
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 17
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
.
MNP
và
SAB
.
,
,
H FP FP MNP
H SB SB SAB


H
là điểm chung thứ I của
MNP
;
SAB
P
là điểm chung thứ II của
MNP
;
SAB
Vậy giao tuyến của
MNP
và
SAB
là
PH
.
MNP
và
SAD
.
,
,
I GP GP MNP
I SD SD SAD


I
là điểm chung thứ I của
MNP
;
SAD
P
là điểm chung thứ II của
MNP
;
SAD
Vậy giao tuyến của
MNP
và
SAD
là
PI
.
MNP
và
SBC
.
,
,
H FP FP MNP
H SB SB SBC


H
là điểm chung thứ I của
MNP
;
SBC
M
là điểm chung thứ II của
MNP
;
SBC
Vậy giao tuyến của
MNP
và
SBC
là
MH
MNP
và
SCD
,
,
I GP GP MNP
I SD SD SCD


I
là điểm chung thứ I của
MNP
;
SCD
N
là điểm chung thứ II của
MNP
;
SCD
Vậy giao tuyến của
MNP
và
SCD
là
IN
Bài 06.
Cho hình chóp
.S ABCD
đáy
ABCD
có các cạnh đối không song song. Hai điểm
;MG
lần lượt là
trọng tâm
; ; ,SAB SAD N SG N G P
nằm trong tứ giác
ABCD
. Tìm giao tuyến của:
.
MNP
và
ABCD
.
.
MNP
và
SAC
.
.
MNP
và
SCD
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 18
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Lời giải
.
MNP
và
ABCD
.
Gọi
,EF
lần lượt là trung điển của
,AB AD
.
Vì
'N G MN EF I
.
,
,
I MN MN MNP I MNP
I EF EF ABCD I ABCD
I MNP ABCD
Lại có
P MNP ABCD
.
Vậy
MNP ABCD IP
.
.
MNP
và
SAC
.
Trong
ABCD
gọi
,J IP AC H EF AC
.
Trong
SEF
gọi
K MN SH
.
,
,
J AC AC SAC J SAC
J IP IP MNP J MNP
J MNP SAC
,
,
K SH SH SAC K SAC
K MN MN MNP K MNP
K MNP SAC
Vậy
MNP SAC JK
.
.
MNP
và
SCD
.
Trong
ABCD
gọi
,QR
lần lượt là giao điểm của
IP
với
,CD AD
.
Trong
SAD
gọi
T
là giao điểm của
NR
với
SD
,
,
,
Q CD CD SCD
Q IP IP MNP


Q MNP SCD
,
,
T SD SD SCD
T NR NR MNP


T MNP SCD
Vậy
MNP SCD QT
.
Bài 07.
Cho hình chóp
.S ABCD
với đáy
ABCD
là hình bình hành. Gọi
,'GG
lần lượt là trọng tâm của các
tam giác
SAD
và
SBC
. Tìm giao tuyến của các cặp mặt phẳng:
.
'SGG
và
ABCD
. .
CDGG
và
ABS
.
.
ADG
và
SBC
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 19
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Lời giải
.
'SGG
và
ABCD
.
Gọi
,MN
lần lượt là trung điểm của
,AD BC
, ta có
,
'
,'
M AD AD ABCD
M SGG ABCD
M SG SG SGG


,
'
', ' '
N BC BC ABCD
N SGG ABCD
N SG SG SGG


Vậy
'SGG ABCD MN
.
.
CDGG
và
ABS
.
Gọi
,EF
lần lượt là trung điểm của
,SA SB
, ta có
,
'
,'
E SA SA SAB
E CDGG SAB
E DG DG CDGG


,
'
', ' '
F SB SB SAB
F CDGG SAB
F CG CG CDGG


Vậy
'CDGG SAB EF
.
.
ADG
và
SBC
.
Trong mp
ABCD
, gọi
O AC MN
.
Trong mp
SMN
, gọi
'P G M SO
.
Trong mp
SAC
, gọi
I AP SC
. Ta có
,'
'
,
I AP AP ADG
I ADG SBC
I SC SC SBC


Lại có
''G ADG SBC
.
Vậy
''ADG SBC IG
.
Bài 08.
Cho tứ diện
ABCD
. Trên hai đoạn
AB
và
AC
lấy hai điểm
,MN
sao cho
1
AM
BM
và
2
AN
NC
. Hãy
xác định giao điểm của đường thẳng
BC
và mặt phẳng
DMN
.
Lời giải
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 20
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Ta có
12
23
AM AN
AB AC
nên theo định lý
talet
MN BC I
.
Vậy
I BC
I BC DMN
I DMN
.
Bài 09.
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy
ABCD
là hình thang, đáy lớn
AB
. Gọi
,IJ
là trung điểm của
,SA SB
. Lấy điểm
M
tùy ý trên
SD
. Tìm giao điểm của:
.
IM
và
SBC
.
.
JM
và
SAC
.
.
SC
và
IJM
.
Lời giải
.
IM
và
SBC
.
Ta có
ABCD
là hình thang đáy lớn
AB
nên gọi
Q BC AD
.
Và
SBC SAD S
SBC SAD SQ
Trong
SAD
gọi
N IM SQ
N IM SBC
.
.
JM
và
SAC
.
Gọi
O AC BD SAC SBD SO
.
Trong mặt phẳng
SAC
gọi
R JM SO
.
R SAC
R JM SAC
R JM
.
SC
và
IJM
.
Ta có
R JM
R JIM
JM JIM

Trong
SAC
gọi
P IJM
P IR SC P SC IJM
P SC
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 21
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Bài 10.
Cho hình chóp
SABCD
có đáy là hình bình hành
ABCD
tâm
O
. Gọi
E
là trung điểm
SC
.
. Tìm giao tuyến của
BDE
và
SAC
..
. Tìm giao tuyến của
ABE
và
SBD
.
. Tìm giao điểm của
SD
và
ABE
.
Lời giải
. Tìm giao tuyến của
BDE
và
SAC
.
Ta có:
O BED SAC
E BED SAC


OE BED SAC
.
. Tìm giao tuyến của
ABE
và
SBD
.
Trong mp
SAC
, gọi
I SO AE
. Khi đó:
B ABE SBD
I ABE SBD


BI ABE SBD
.
. Tìm giao điểm của
SD
và
ABE
.
Trong
SBD
, gọi
H SD IB
H SD ABE
.
Bài 11.
Cho hình chóp
SABCD
. Gọi
,MN
lần lượt là trung điểm
SA
,
SD
,
P
là điểm thuộc cạnh
SB
sao
cho
3SP PB
.
.Tìm giao điểm
Q
của
SC
và
MNP
.
. Tìm giao tuyến của
MNP
và
ABCD
.
Lời giải
.Tìm giao điểm
Q
của
SC
và
MNP
.
Gọi
O
là giao điểm của
AC
và
BD
,
I
là giao điểm của
SO
và
NP
.
Ta có:
M SAC MNP
I SAC MNP


MI SAC MNP
.
Trong
SAC
, gọi
Q MI SC
Q SC MNP
.
. Tìm giao tuyến của
MNP
và
ABCD
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 22
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Trong
SAB
, gọi
E MP AB
E ABCD MNP
(1).
Trong
SAC
, gọi
F MQ AC
F ABCD MNP
(2).
Từ (1) và (2) suy ra
EF ABCD MNP
.
Bài 07.
Cho tứ diện
ABCD
. Trên
AC
và
AD
lần lượt lấy các điểm
,MN
sao cho
MN
không song song
với
CD
. Gọi
O
là một điểm thuộc miền trong tam giác
BCD
.
. Tìm giao tuyến của
BCD
và
OMN
. . Tìm giao điểm của
BD
và
OMN
.
. Tìm giao điểm của
BC
và
OMN
. . Tìm giao điểm của
MN
và
ABO
.
. Tìm giao điểm của
AO
và
BMN
.
Lời giải
. Tìm giao tuyến của
BCD
và
OMN
.
Trong mp
ABD
, gọi
E MN CD
.
Ta có:
O OMN BCD
E OMN BCD


OE OMN BCD
. Tìm giao điểm của
BD
và
OMN
.
Trong
BCD
, gọi
I OE BD
.
,
I BD
I BD OMN
I OE OE OMN

.
. Tìm giao điểm của
BC
và
OMN
.
Trong
BCD
, gọi
H OE BC
.
,
I BC
H BC OMN
H OE OE OMN

.
. Tìm giao điểm của
MN
và
ABO
.
Trong
BCD
, gọi
K OB CD
.
Trong
ACD
, gọi
Q MN AK
.
Suy ra
Q MN ABO
.
.Tìm giao điểm của
AO
và
BMN
.
Trong
ABK
, gọi
F AO BQ
.
,
F AO
F AO BMN
F BQ BQ OMN

Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 23
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Bài 08.
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy là hình thang, đáy lớn
AB
. Gọi
I
,
J
,
K
là ba điểm trên
SA
,
AB
,
BC
.
. Tìm giao tuyến
IK
với
SBD
.
. Tìm các giao điểm của
IJK
với
SD
và
SC
.
Lời giải
. Tìm giao tuyến
IK
với
SBD
.
Trong
ABCD
, vẽ
AK BD M
Trong
SAK
, vẽ
SM IK N
N SM SBD
N IK

IK SBD N
.
. Tìm các giao điểm của
IJK
với
SD
và
SC
.
* Tìm giao điểm của
IJK
với
SD
Trong
ABCD
, vẽ
JK BD P
P BD SBD
P IK IJK


Ta đã có
IK SBD N
(theo CMT)
Trong
SBD
, vẽ
PN SD Q
Q SD
Q PN IJK

SD IJK Q
.
* Tìm giao điểm của
IJK
với
SC
Trong
ABCD
, vẽ
AC BD R
Trong
SBD
, vẽ
PQ SR U
U SR SAC
U PQ IJK


Trong
SAC
, vẽ
IU SC T
T SC
T IU IJK

SC IJK T
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 24
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Bài 08.
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy là hình bình hành.
M
là trung điểm của
SB
;
N
là trọng tâm tam
giác
SCD
. Xác định giao điểm của:
.
MN
với
ABCD
.
.
MN
với
SAC
.
.
SC
với
AMN
.
.
SA
với
CMN
.
Lời giải
.
MN
với
ABCD
.
Vì
N
là trọng tâm tam giác
SCD
.
Nên trong
SCD
, vẽ
SN CD P
Trong
SBP
, vẽ
MN BP Q
Q MN
Q BP ABCD

MN ABCD Q
.
.
MN
với
SAC
.
Trong
ABCD
, vẽ
BP AC T
T AC
T BP SBQ

Trong
SBQ
, vẽ
ST MN R
R ST SAC
R MN

MN SAC T
.
.
SC
với
AMN
.
Trong
SAC
, vẽ
AR SC D

D SC
D AR AMN

SC AMN D

.
.
SA
với
CMN
.
Trong
SAC
, vẽ
CR SA U
U SA
U CR SAC

SA SAC U
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 25
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Bài 09.
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy
ABCD
là hình bình hành. Gọi
M
là trung điểm của cạnh
SD
.
. Tìm giao điểm
I
của
BM
với
SAC
. Chứng minh
2BI IM
.
. Tìm giao điểm
E
của
SA
và
BCM
. Chứng minh
E
là trung điểm của
SA
.
Lời giải
. Tìm giao điểm
I
của
BM
với
SAC
. Chứng minh
2BI IM
.
Gọi
O AC BD
.
Ta có,
SO SAC SBD
.
Trong
SBD
, gọi
I SO BM
I SO SAC
I BM

I SAC
I BM
I BM SAC
.
SBD
có
SO
và
BM
là đường trung tuyến,
Mà
I SO BM
Nên
I
là trọng tâm của
SBD
.
Do đó,
2BI IM
.
. Tìm giao điểm
E
của
SA
và
BCM
. Chứng minh
E
là trung điểm của
SA
.
Tìm
SAD BCM
:
Ta có
//
AD SAD
BC BCM
AD BC
và có chung điểm
M
.
Nên giao tuyến của hai mặt phẳng
SAD
và
BCM
là đường thẳng đi qua
M
và song song
AD
,
BC
cắt
SA
tại
E
.
Suy ra,
E
là giao điểm của của
SA
và
BCM
.
Xét tam giác
SAD
có
//ME AD
Mà
M
là trung điểm của cạnh
SD
,
Suy ra
E
là trung điểm của
SA
.
Bài 10.
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy
ABCD
là hình thang,
AB
là đáy lớn và
3AB CD
. Gọi
N
là trung
điểm
CD
,
M
là điểm trên cạnh
SB
thỏa mãn
3SM MB
;
I
là điểm trên cạnh
SA
thỏa mãn
3AI IS
.
. Tìm giao điểm của
MN
và
SAD
.
. Gọi
H
là giao điểm của
CB
và
IMN
. Tính
HB
HC
?
Lời giải
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 26
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
. Tìm giao điểm của
MN
và
SAD
.
Tìm giao tuyến của
SBN
và
SAD
.
Trong
ABCD
, gọi
P BN AD
P SBN SAD
SP SBN SAD
.
Trong
SBN
, gọi
K SP MN
K SP SAD
K MN

K MN SAD
.
. Gọi
H
là giao điểm của
CB
và
IMN
. Tính
HB
HC
?
Tìm giao tuyến của
ABCD
và
IMN
.
Ta có,
N DC
N ABCD IMN
(1).
Trong
SAB
, gọi
Q IM AB
Q IM IMN
Q AB ABCD


Q ABCD IMN
(2).
Từ (1) và (2) suy ra,
NQ ABCD IMN
.
Trong
ABCD
, gọi
H CB NQ
H CB
H NQ IMN

H CB IMN
.
Tính
HB
HC
:
Xét tam giác
SAB
có
;;I SA M SB Q AB
. Do 3 điểm
,,I M Q
thẳng hàng
Nên theo định lý Menenauyt ta có:
1..
IS QA MB
IA QB MS
11
1
33
..
QA
QB

9
QA
QB

9QA QB
8AB QB
68NC QB
63
84
QB
NC
.
Mặt khác,
//NC QB
3
4
HB QB
HC NC
.
Bài 11.
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy
ABCD
là hình bình hành tâm
O
, hai điểm
,MN
lần lượt là trung
điểm của
,SB SD
, điểm
P SC
và không là trung điểm của
SC
.
. Tìm giao điểm của
SO
với mặt phẳng
MNP
.
. Tìm giao điểm của
SA
với mặt phẳng
MNP
.
. Gọi
,,F G H
lần lượt là giao điểm của
QM
và
AB
,
QP
và
AC
,
QN
và
AD
. Chứng minh
ba điểm
,,F G H
thẳng hàng.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 27
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Lời giải
. Tìm giao điểm của
SO
với mặt phẳng
MNP
.
Ta có
,MN SO
đều thuộc mặt phẳng
SBD
,
Gọi
I MN SO I SO MNP
. Tìm giao điểm của
SA
với mặt phẳng
MNP
.
Ta có
,IP SA
cùng thuộc mặt phẳng
SAC
.
Gọi
, Q IP SA IP MNP Q SA MNP
. Gọi
,,F G H
lần lượt là giao điểm của
QM
và
AB
,
QP
và
AC
,
QN
và
AD
.
Chứng minh ba điểm
,,F G H
thẳng hàng.
Ta có
.F QM AB F MNP ABCD
G QP AC G MNP ABCD
H QN AD H MNP ABCD
Vậy
,,F G H
là ba điểm chung của
MNP
và
ABCD
Nên
,,F G H
thẳng hàng.
Bài 12.
Cho hình chóp
.S ABCD
có
AB
không song song với
AD
. Gọi
M
là trung điểm của
SC
và
O
là giao
điểm của
AC
và
BD
.
. Tìm giao điểm
N
của
SD
với mặt phẳng
MAB
.
. Chứng minh:
,,SO AM BN
đồng quy.
Lời giải
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 28
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
. Tìm giao điểm
N
của
SD
với mặt phẳng
MAB
.
Ta có
,AM SO
cùng thuộc mặt phẳng
SAC
,
Gọi
.I SO AM I ABM BI ABM
Trong mặt phẳng
SBD
, gọi
N BI SD
N SD
N SD ABM
N BI ABM

.
. Chứng minh:
,,SO AM BN
đồng quy.
Ta có
S SAC SBD
SO SAC SBD
O SAC SBD


Lại có
I AM SAC
I BN AM
I BN SBD


I SAC SBD I SO
,,SO AM BN
đồng quy tại
I
.
Bài 13.
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy
ABCD
có các cạnh đối không song song
AC BD O
. Gọi
,,E F H
lần l;ượt là các điểm thuộc cạnh
,,SA SB SC
.
. Tìm giao điểm
K SD EFH
.
.
AC DB O
,
EH FK I
. Chứng minh
,,S I O
thẳng hàng.
.
AD BC M
,
EK FH N
. Chứng minh
,,S M N
thẳng hàng.
.
AB CD P
,
EF HK Q
. Chứng minh
,,A P Q
thẳng hàng.
Lời giải
. Tìm giao điểm
K SD EFH
.
Trong
:SAC
I SO EH SBD EFH FI
Trong
:SDB K SD FI K SD EFH
.
AC DB O
,
EH FK I
.
Chứng minh
,,S I O
thẳng hàng.
EH FK I I SAC SBD
.
Mặt khác
SBD SAC SO I SO
,,S I O
thẳng hàng.
.
AD BC M
,
EK FH N
. Chứng minh
,,S M N
thẳng hàng.
EK FH N N d SAD SBC
Mặt khác
SAD SBC SM N SM
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 29
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
,,S M N
thẳng hàng.
.
AB CD P
,
EF HK Q
. Chứng minh
,,A P Q
thẳng hàng.
EF HK Q Q SAB SCD
.
Mặt khác
SAB SCD SP I SP
,,S P Q
thẳng hàng.
Bài 14.
Cho hình chóp
.S ABCD
, gọi
,IJ
là hai điểm trên hai cạnh
,AD SB
. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng
,SAC SBI
.
. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng
SAC
và
SBD
.
.
AD
cắt
BC
tại
,O
OJ
cắt
SC
tại
M
. Chứng minh
, , ,A K L M
thẳng hàng.
Lời giải
. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng
,SAC SBI
.
Tìm giao điểm
K
của
IJ
và
SAC
.
Trong
ABCD
G AC BI SG SAC SBI
.
Ta có:
IJ SBI
SBI SAC SG
K IJ SAC


K IJ SGtrong SAC
.
. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng
SAC
và
SBD
. Tìm giao điểm
L
của
DJ
và
SAC
Gọi
H AC BD SH SAC SDB
Ta có:
DJ SBD
SBD SAC SH
L DJ SAC


L DJ SHtrong SAC
.
.
AD
cắt
BC
tại
,O
OJ
cắt
SC
tại
M
. Chứng minh
, , ,A K L M
thẳng hàng.
, , ,A K L M
thuộc các đường thẳng
, , , , , ,OA IJ JD JO A K L M AOJ
, , ,A K L M
thuộc các đường thẳng
, , , , , ,AC SG SH SC A K L M SAC
, , ,I K L M SAC OAJ
nên
, , ,A K L M
thẳng hàng.
Bài 15.
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy là hình thang, đáy lớn
AB
; lấy
,MN
lần lượt thuộc các cạnh
,SC SD
. Tìm thiết diện của hình chóp cắt bởi mặt phẳng
;ABM AMN
. Xác định thiết diện của hình chóp cắt bởi
ABM
.
. Xác định thiết diện của hình chóp với
AMN
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 30
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Lời giải
. Xác định thiết diện của hình chóp cắt bởi
ABM
:
Gọi
O AC BD
Trong
SAC
, gọi
I SO AM
Trong
SCD
, gọi
P BI SD
P SCD ABM
.
Ta có :
ABM SBC BM
.
ABM SCD MP
ABM SAD AP
.
Vậy thiết diện là hình thang
ABMP
( Vì
//AB MP
)
. Xác định thiết diện của hình chóp với
AMN
.
Nếu
MN AB
:
AMN ABMN
thiết
diện cần tìm là từ giác
ABMN
.
Nếu
MN
không song song
AB
:
Trong mặt phẳng
SCD
, gọi
I MN CD
Trong mặt phẳng
ABCD
, gọi
Q AI BC
.
Ta có:
AMN SAD AN
AMN ABCD AQ
AMN SCD QM
AMN SCD MN
Vậy thiết diện cần tìm là tứ giác
AQMN
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 31
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Bài 16.
Hình chóp
.S ABCD
có đáy
ABCD
không là hình thang, điểm
P
nằm trong tam giác
SAB
và điểm
M
thuộc cạnh
SD
sao cho
2MD MS
.
. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng
SAB
và
PCD
.
. Tìm giao điểm của
SC
với mặt phẳng
ABM
.
. Gọi
N
là trung điểm của
AD
, tìm thiết diện tạo bởi mặt phẳng
MNP
và hình chóp
.S ABCD
.
Lời giải
. Tìm giao tuyến của
SAB
và
PCD
.
Ta có
P
là điểm chung thứ I.
Gọi
E AB CD
Nên
E
là điểm chung thứ II.
PE SAB PCD
. Tìm giao điểm của
SC
với mặt phẳng
ABM
Chọn
SCD SC
.
Ta có:
M SCD ABM
Nên
M
là điểm chung thứ I.
E AB CD
nên
E
là điểm chung thứ II.
SCD ABM ME
Gọi
G SC ME SC ABM G
. Tìm thiết diện tạo bởi mặt phẳng
MNP
và hình chóp
.S ABCD
.
Ta có
MNP SAD MN
Gọi
F PE SB
H GF CB


và
I EH MP
J MNP
J AB NI



Gọi
PJ SB L
MP FG K
O KL SC



.
Suy ra thiết diện của
MNP
và
.S ABCD
là ngũ giác
MNJLO
.
Bài 17.
Hình chóp
.S ABCD
có đáy
ABCD
là hình bình hành, gọi
K
là trọng tâm tam giác
SAC
và
,IJ
lần
lượt là trung điểm của
,CD SD
.
. Tìm giao điểm
H
của
IK
với mặt phẳng
SAB
.
. Xác định thiết diện tạo bởi mặt phẳng
IJK
và hình chóp
.S ABCD
.
Lời giải
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 32
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
. Tìm giao điểm
H
của
IK
với
SAB
.
Gọi
O
là tâm của hình bình hành
ABCD
.
Vì
K
là trọng tâm tam giác
SAC
nên
K SO
.
Gọi
E IO AB
IK SIE
Ta có:
S
là điểm chung thứ I của
SAB
và
SIE
E
là điểm chung thứ II của
SAB
và
SIE
SAB SIE SE
Gọi
IK SE H
IK SIE H
.
. Xác định thiết diện tạo bởi
IJK
và
.S ABCD
.
Xét tam giác
SBD
có
SO
là trung tuyến
2
3
SK SO
,
Nên
K
là trọng tâm suy ra
B JK
.
Gọi
G BH SA
.
Ta có
IJK ABCD BI
IJK SAB BG
IJK SAD GJ
IJK SCD JI




.
Suy ra thiết diện là tứ giác
BIJG
.
Bài 18.
Cho hình chóp
.S ABCD
. Gọi
,MN
là 2 điểm lần lượt nằm trên 2 cạnh
BC
và
SD
.
. Tìm giao điểm
I
của
BN
và
SAC
.
. Tìm giao điểm
J
của
MN
và
SAC
.
. Chứng minh
,,I J C
thẳng hàng.
. Xác định thiết diện của mặt phẳng
BCN
với hình chóp.
Lời giải
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 33
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
. Tìm giao điểm
I
của
BN
và
SAC
.
Trong mp
ABCD
gọi
O AC BD
Ta có:
S SAC SBD
1
;O AC AC SAC O SAC
;O BD BD SBD O SBD
Do đó:
O SAC SBD
2
12&
SO SAC SBD
Trong
SBD
gọi
I SO BN
Ta có:
I BN
;I SO SO SAC I SAC
Vậy
I BN SAC
.
. Tìm giao điểm
J
của
MN
và
SAC
.
Trong
ABCD
gọi
H AC MD
Ta có:
S SAC SMD
3
;H AC AC SAC H SAC
;H MD MD SMD H SMD
Do đó:
H SAC SMD
4
34&
SH SAC SMD
Trong
SMD
gọi
J SH MN
Ta có:
J MN
;J SH SH SAC J SAC
Vậy
J MN SAC
.
. Chứng minh
,,I J C
thẳng hàng.
Ta có:
C SAC BNC
5
6
;
I SAC
I SAC BNC
I BN BN BNC I BNC
56&
CI SAC BNC
*
Mặt khác:
;
J SAC
J SAC BNC
J MN MN BNC J BNC
Từ
*
và
**
suy ra
,,I J C
thẳng hàng.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 34
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
. Xác định thiết diện của mặt phẳng
BCN
với
hình chóp.
Trong
SAC
gọi
Q SA CI
Ta có:
SAB BCN BQ
SBC BCN BC
ABCD BCN BC
SCD BCN CN
SAD BCN NQ
Vậy thiết diện cần tìm là tứ giác
BCNQ
.
Bài 19.
Cho hình chóp
.S ABCD
. Lấy một điểm
M
thuộc miền trong tam giác
SBC
. Lấy một điểm
N
thuộc
miền trong tam giác
SCD
.
. Tìm giao điểm của
MN
và
SAC
.
. Tìm giao điểm của
SC
và
AMN
.
. Tìm thiết diện của hình chóp
.S ABCD
với
AMN
.
Lời giải
. Tìm giao điểm của
MN
và
SAC
.
Trong
SBC
gọi
Q SM BC
.
Trong
SDC
gọi
P SN DC
.
Trong
ABCD
gọi
O AC PQ
Ta có:
1S SAC SPQ
;O AC AC SAC O SAC
;O PQ PQ SPQ O SPQ
Do đó:
2O SAC SPQ
12&
SO SAC SPQ
Trong
SPQ
gọi
H MN SO
.
Ta có:
;H SO SO SAC H SAC
Mà
H MN
nên:
H MN SAC
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 35
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
. Tìm giao điểm của
SC
và
AMN
.
Trong mp
SAC
gọi
K AH SC
Ta có:
K SC
;K AH AH AMN K AMN
Vậy
K SC AMN
.
. Tìm thiết diện của hình chóp với
AMN
Trong
SBC
gọi
I MK SB
.
Trong
SDC
gọi
J KN SD
.
Ta có:
SAB AMN AI
SBC AMN IK
SCD AMN KJ
SAD AMN JA
Vậy thiết diện cần tìm là tứ giác
AIKJ
.
Bài 20.
Cho tứ diện
..S ABC
Gọi
,KN
lần lượt là trung điểm các cạnh
SA
và
,BC
M
là điểm thuộc đoạn
SC
sao cho
32.SM MC
. Tìm thiết diện tạo bởi mặt phẳng
KMN
và tứ diện
.S ABC
.
. Mặt phẳng
KMN
cắt
AB
tại
I
. Tính tỉ số
IA
IB
.
Lời giải
. Tìm thiết diện tạo bởi mặt phẳng
KMN
và tứ
diện
.S ABC
.
Trong
SAC
nối
KM
cắt
AC
tại
D
.
Trong
ABC
nối
DN
cắt
AB
tại
I
.
Vậy tứ giác
KMNI
là thiết diện cần tìm.
. Mặt phẳng
KMN
cắt
AB
tại
I
. Tính tỉ số
IA
IB
.
BỔ ĐỀ:
Định lí Menelaus:
Cho tam giác ABC. Các điểm D, E, F lần lượt
nằm trên các đường thẳng BC, CA, AB.
Khi đó D, E, F thẳng hàng khi và chỉ khi
1..
FA DB EC
FB DC EA
.
Phần thuận:
Giả sử
,,D E F
thẳng hàng với nhau.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 36
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Vẽ đường thẳng qua
C
và song song với
AB
cắt đường thẳng
DE
tại
G
.
Vì
//CG AB
(cách dựng) nên theo định lý
Ta-lét, ta có:
DB FB
DC CG
(1) và
2()
EC CG
EA FA
.
Nhân (1) và (2) vế theo vế
.
DB EC FB
DC EA FA
.
Từ đó suy ra
1..
FA DB EC
FB DC EA
.
Phần đảo:
Giả sử
1..
FA DB EC
FB DC EA
.
Khi đó gọi
F
là giao của đường thẳng
ED
với đường thẳng
AB
.
Theo chứng minh ở trên, ta có
1..
F A DB EC
F B DC EA
Kết hợp giả thuyết suy ra
FA F A
FB F B
.
Hay
1
FA FB FA FB
F A F B F A F B
.
Nên
F A FA
và
F B FB
. Do đó
F
trùng với
F
.
Vậy định lí đã được chứng minh.
Áp dụng:
Vì
,,K M D
thẳng hàng nên
2
1
3
..
CM SK AD AD
MS KA DC DC
.
Vì
,,D N I
thẳng hàng nên
2
1
3
..
AI BN CD AI AD
IB NC DA IB CD
.
Bài 21.
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy
ABCD
là hình bình hành tâm
.O
Trên các cạnh
,SB SD
ta lần lượt lấy
các điểm
M
và
N
sao cho
12
33
;.
SM SN
SB SD

. Tìm giao điểm
I
của
SC
và mặt phẳng
AMN
. Suy ra thiết diện của mặt phẳng
AMN
và hình chóp
.S ABCD
.
. Gọi
K
là giao điểm của
IN
và
.CD
Tính tỉ số
.
KC
KD
Lời giải
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 37
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
. Tìm giao điểm
I
của
SC
và mặt
AMN
.
Suy ra thiết diện của mặt phẳng
AMN
và hình
chóp.
Trong
SBD
gọi
.H SO MN
Ta có:
1;.A SAC A AMN A SAC AMN
2;.H SAC H AMN H SAC AMN
12&
.AH SAC AMN
Trong
SAC
gọi
I AH SC
Thì
.I SC AMN
Khi đó thiết diện là tứ giác
.AMIN
. Gọi
K
là giao điểm của
IN
và
.CD
Tính tỉ số
.
KC
KD
Trong
mp SBD
gọi
.J BD MN
p dụng định lí Menelaus cho các tam giác
; ; ;SBD SBO SCO SCD
ta có:
1 2 2 1 4. . . . .
MB NS JD JD
JB JD
MS ND JB JB
54
1 2 1
85
. . . . .
MB HS JO HS HS
MS HO JB HO HO
4 1 5
11
5 2 2
. . . . .
IC HS AO IC IC
IS HO AC IS IS
5
1 2 1 5
2
. . . . .
IC NS KD KD KC
IS ND KC KC KD
Vậy
5
KC
KD
.
------------------ HẾT ------------------
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 38
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
BÀI 02
I. VỊ TRÍ TƯƠNG ĐỐI CỦA HAI ĐƯỜNG THẲNG TRONG KHÔNG GIAN:
//a b a
và
b
cùng nằm trong một mặt phẳng và không có
điểm chung.
a
cắt
b
hay
ab
a
và
b
cùng nằm trong một mặt phẳng
và có một điểm chung duy nhất.
a b a
và
b
cùng nằm trong một mặt phẳng và có từ hai
điểm chung trở lên.
a
chéo
b
a
và
b
không cùng nằm trong một mặt phẳng.
II. TÍNH CHẤT:
Định lý 1
Trong không gian, qua một điểm không nằm trên
đường cho trước, có một và chỉ một đường thẳng song
song song đường thẳng đã cho.
Nhận xét:
Ta có thêm một cách để xác định mặt phẳng như sau:
Hai đường thẳng song song
a
và
b
xác định nên một mặt
phẳng ký hiệu
,ab
.
HAI ĐƯỜNG CHÉO NHAU – SONG SONG
☆☆★☆☆
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 39
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Định lý 2 (về giao tuyến của ba mặt phẳng)
Nếu ba mặt phẳng đôi một cắt nhau theo ba giao
tuyến phân biệt thì ba giao tuyến ấy hoặc đồng quy
hoặc đôi một song song với nhau.
Hệ quả:
Nếu hai mặt phẳng phân biệt lần lượt chứa hai đường thẳng song song thì giao tuyến của
chúng (nếu có) cũng song song với hai đường thẳng đó hoặc trùng với một trong hai đường
thẳng đó.
Ví dụ 01.
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy là hình bình hành
ABCD
. Tìm giao tuyến của
SAD
và
SBC
,
SAB
và
SCD
.
. Gọi
,,M N H
.lần lượt là trung điểm của
,SA SB
và
BC
. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng
MNH
và
ABCD
,
MDH
và
NAC
.
Lời giải
. Tìm giao tuyến của
SAD
và
SBC
,
SAB
và
SCD
.
Ta có
S SAD SBC
và
//AD CB
Nên
/ / / /SAD SBC m AD CB
.
Ta có
S SAB SCD
và
//AB CD
Nên
/ / / /SAB SCD d AB CD
. Tìm giao tuyến của
MNH
và
ABCD
,
MDH
và
NAC
Ta có
H MNH ABCD
và
//MN AB
/ / / / ,MNH ABCD HK AB NM K AD
Gọi
,E AC HD F NC MD
Suy ra
MDH
NAC EF
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 40
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Ví dụ 02.
Cho tứ diện
ABCD
. Gọi
,IJ
là trung điểm
,BC BD
. Mặt phẳng
P
qua
IJ
cắt
,AC AD
lần
lượt tại
,MN
. Chứng minh:
IJNM
là hình thang. Nếu
M
là trung điểm
AC
thì
IJNM
là hình
gì?
Lời giải
Ta có
IJ
là đường trung bình của tam giác
BCD
nên
//IJ CD
.
; ; / /P ACD MN IJ P CD ACD MN IJ
.
Do đó tứ giác
IJNM
là hình thang.
Nếu
M
là trung điểm
AC
thì
N
là trung điểm
AD
.
Khi đó
/ / / /
/ / / /
IM NJ AB
MN IJ CD
nên tứ giác
IJNM
là hình bình hành.
Định lý 3
Hai đường thẳng phân biệt cùng song song với đường thẳng
thứ ba thì song song với nhau.
Ví dụ 03.
Cho tứ diện
ABCD
. Gọi
, , , , ,M N P Q R S
lần lượt là trung điểm
, , , , ,AC BD AB CD AD BC
.
Chứng minh tứ giác
,PMQN MRNS
là các hình bình hành. Từ đó suy ra
,,MN PQ RS
đồng
quy tại
1
điểm.
Lời giải
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 41
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Ta có
MP
là đường trung bình của tam giác
ABC
nên
1
2
//MP BC
MP BC
.
Tương tự
NQ
là đường trung bình của tam giác
DBC
nên
1
2
//NQ BC
NQ BC
.
Suy ra tứ giác
PMQN
là hình bình hành.
Ta có
MR
là đường trung bình của tam giác
ACD
nên
1
2
//MR CD
MR CD
.
Tương tự
NS
là đường trung bình của tam giác
BCD
nên
1
2
//NS CD
NS CD
.
Suy ra tứ giác
MRNS
là hình bình hành.
Do tứ giác
,PMQN MRNS
là các hình bình hành
Nên các đường chéo
,,MN PQ RS
cắt nhau tại chung điểm
I
của mỗi đường.
Suy ra
,,MN PQ RS
đồng quy tại
1
điểm.
III. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 01. CHỨNG MINH HAI ĐƯỜNG THẲNG SONG SONG.
Phương pháp giải
Ta có thể dùng một trong các cách sau
01
Xét mặt phẳng chứa
a
,
b
.
Dùng các định lý đường trung bình, Định lý Thales đảo,.... để chứng minh
//ab
.
02
Dùng định lý bắc cầu
//
//
//
ac
ab
bc
.
03
Dùng định lý 4
//
// //
,
ab
a b c
a b a b
ac
c

Bài 01.
Cho hình chóp
.S ABCD
đáy là hình bình hành. Gọi
I
,
J
lần lượt là trọng tâm các tam giác
SAB
,
SBC
.
. Chứng minh
//IJ AC
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 42
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
. Gọi
là mặt phẳng chứa
IJ
và cắt
SC
,
SA
lần lượt tại
E
,
F
. Chứng minh rằng
IJEF
là hình thang.
. Gọi
M
,
N
lần lượt là trung điểm
SC
,
SD
. Gọi
K AN BM
. Chứng minh
// //SK AD BC
. Tứ giác
SADK
là hình gì?
Lời giải
. Chứng minh
//IJ AC
.
Gọi
P
,
Q
lần lượt là trung điểm
AB
,
BC
.
Trong
SPQ
có
2
3
SI SJ
SP SQ

nên
//IJ PQ
.
Mà trong
BAC
có
PQ
là đường trung bình
nên
//PQ AC
.
Do đó
// //IJ AC PQ
.
. Chứng minh rằng
IJEF
là hình thang.
Ta có:
//
S SPQ SAC
PQ SPQ
SPQ SAC d
AC SAC
PQ AC

với
// //d PQ AC
Xét
SPQ
,
SAC
,
có:
// //
//
SPQ IJ
SAC EF
IJ EF d
SAC SPQ d
d IJ



.
Do đó
IJEF
là hình thang.
. Chứng minh
// //SK AD BC
. Tứ giác
SADK
là hình gì?
Ta có
S SBC SAD
và
AN SAD
BM SBC K SAD SBC
K AN BM

.
Do đó
SK SBC SAD
.
Mặt khác
// //
//
AD SAD
BC SBC
SK AD BC
AD BC
SK SAD SBC

.
Tứ giác
SADK
có
//SK AD
và hai đường chéo giao nhau tại trung điểm mỗi đường nên là hình
bình hành.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 43
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Bài 02.
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy
ABCD
là hình thang đáy lớn
AB
. Gọi
,EF
lần lượt là trung
điểm của
SA
và
SB
.
. Chứng minh rằng
//EF CD
.
. Tìm giao điểm
I
của
SC
và
ADF
.
. Gọi
J
là giao điểm của
AF
và
DI
. Chứng minh rằng
// //SI AB CD
.
Lời giải
. Chứng minh rằng
//EF CD
.
Xét
SAB
có
,EF
lần lượt là trung điểm của
,SA SB
(gt)
Nên
EF
là đường trung bình của tam giác
Do đó
//EF AB
mà lại có
//AB CD
(gt)
Suy ra
//EF CD
.
. Tìm giao điểm
I
của
SC
và
ADF
.
Trong
ABCD
gọi
O AC BD
Khi đó có
,SO FD SBD
Trong
SBD
gọi
K SO FD
.
Khi đó có
,AK SC SAC
; gọi
I SC AK
.
Khi đó có
I SC ADF
.
. Chứng minh rằng
// //SI AB CD
.
Có
J
là giao điểm của
AF
và
DI
(gt) suy ra
,
,
J DI DI SCD
J SAB SCD
J AF AF SAB


(1).
Lại có
S SAB SCD
(2).
Từ (1) và (2) suy ra
SAB SCD SJ
.
Lại có
//AB CD
;
,AB SAB CD SCD
;
Suy ra
// //SI AB CD
(theo hệ quả).
Bài 03.
Cho tứ diện
ABCD
. Gọi
,MN
lần lượt là trung điểm của
BC
và
BD
. Lấy
P
trên
AB
. Gọi các
điểm
;I PD AN J PC AM
. Chứng minh rằng
//IJ CD
.
Lời giải
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 44
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Có
,MN
lần lượt là trung điểm của
BC
và
BD
(gt)
Nên
MN
là đường trung bình của
//BCD MN CD
(1).
Xét
,,AMN BCD PCD
có
AMN BCD MN
;
AMN PCD IJ
;
PCD BCD CD
(2).
Từ (1) và (2) suy ra
// //MN CD IJ
(Theo định
lý về giao tuyến của 3 mặt phẳng).
Hay
//IJ CD
(đpcm).
Bài 03.
Cho hai hình vuông
ABCD
và
ABEF
không đồng phẳng. Trên các đường chéo
,AC BF
lấy
,MN
sao cho
1
3
AM BN
AC BF

. Chứng minh rằng
//MN DE
.
Lời giải
Gọi
I
là trung điểm của đoạn thẳng
AB
.
Gọi
M DI AC

.
Ta có
11
23
AM AI AM
M C DC AC

Lại có
1
3
AM
AC
suy ra
MM
.
Hay
,,D M I
thẳng hàng và
1
3
IM
ID
.
Tương tự, ta có
,,I N E
thẳng hàng và
1
3
IN
IE
Xét tam giác
IDE
có
//
IM IN
MN DE
ID IE

(Định lý Ta-let đảo) (đpcm).
Dạng 02. TÌM GIAO TUYẾN CỦA HAI MẶT PHẲNG CHỨA HAI ĐƯỜNG
THẲNG SONG SONG.
Phương pháp giải
Sử dụng định lí phương pháp giao tuyến thứ nhất.
, , // //
//
S
a b Sx Sx a b
ab

Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 45
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Bài 01.
Cho hình chóp
.S ABC
. Gọi
M
,
N
lần lượt là các điểm trên các cạnh
AC
,
BC
sao cho
AM BN
AC BC
. Gọi
,E
,F
G
lần lượt là các điểm trên cạnh
,AB
,SB
SC
sao cho
1
3
.
AE SF SG
AB SB SC
. Tìm
SMN SAB
,
.SAC CEF
. Tìm
EFG SAC
, tìm
H AC EFG
.
. Tìm thiết diện
EFG
. Thiết diện là hình gì?
Lời giải
. Tìm
SMN SAB
,
.SAC CEF
Ta có:
//
AM BN
MN AB
AC BC

Nên
,MN
//
S SAB SMN
AB SAB SMN
AB MN


, // // .SAB SMN Sz Sz AB MN
Vì
AE SF
AB SB
//SA EF
(Định lí Ta-let)
,
//
C SAC CEF
SA SAC EF CEF
SA EF


, // // .SAC CEF Cx Cx SA EF
. Tìm
EFG SAC
, tìm
H AC EFG
.
, , // // .
//
G SAC EFG
SA SAC EF EFG SAC EFG Gy Gy SA EF
SA EF

Vì
SAC EFG Gy AC EFG AC Gy
.H AC Gy
. Tìm thiết diện
EFG
. Thiết diện là hình gì?
Ta có:
2
3
EB EF BF
AB SA SB
2
3
EF SA
(1)
Do
//GH SA
2
3
CH GH CG
CA SA SC
2
3
GH SA
(2)
12&
EF GH
, mà
//EF GH
FGHE
là hình bình hành
Thiết diện là hình bình
hành.
Bài 02.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 46
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Cho tứ diện
ABCD
. Gọi
,I
J
là trọng tâm
ABC
và
ABD
;
,E
F
lần lượt là trung điểm
,BC
.AC
. Chứng minh rằng
//IJ CD
. Tìm giao tuyến
DEF
và
ABD
.
Lời giải
. Chứng minh rằng
//IJ CD
Gọi
M
là trung điểm
AB
,
I
là trọng tâm
ABC
C
,
I
,
M
thẳng hàng.
J
là trọng tâm
ABD
D
,
J
,
M
thẳng
hàng.
Xét
DMC
có:
1
3
MI MJ
MC MD

(do
I
là trọng tâm
ABC
,
J
là
trọng tâm
ADB
).
//IJ DC
(Định lí Ta-lét).
. Tìm giao tuyến
DEF
và
ABD
.
Chứng minh được
EF
là đường trung bình
của
ABC
//EF AB
.
,
//
D DEF ABD
SA DEF EF ABD
EF AB


, // // .DEF ABD Dx Dx EF AB
Bài 03.
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy là tứ giác lồi không có cặp cạnh nào song song. Gọi
,MN
lần
lượt là trọng tâm của hai tam giác
SAB
và
SAD
. Gọi
E
trung điểm của cạnh
CB
.
. Chứng minh rằng
MN BD
.
. Xác định thiết diện của hình chóp với mặt phẳng
MNE
.
. Gọi
,OJ
lần lượt là các giao điểm của mặt phẳng
MNE
với các cạnh
,SB SD
. Chứng
minh rằng
OJ BD
.
Lời giải
. Chứng minh rằng
MN BD
.
Gọi
F
là trung điểm của
SA
.
Theo tính chất trọng tâm của tam giác ta có
1
3
FM FN
MN BD
FB FD
.
. Xác định thiết diện của hình chóp với mặt phẳng
MNE
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 47
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Xét hai mặt phẳng
MNE
và
ABCD
có
Ed
E MNE ABCD
d MNE ABCD
MN BD
d MN BD


Gọi
P d CD
G d AB
I d AD



. Gọi
O MG SB
H MG SA
J HI SD



.
Vậy thiết diện cần tìm là ngũ giác
OHJPE
.
. Chứng minh rằng
OJ BD
.
Ta có
BD MN
BD SBD
OJ BD MN
MN MNE
OJ MNE SBD

.
Bài 04.
Cho tứ diện
ABCD
có
,,I J K
là ba điểm lần lượt nằm trên các cạnh
,,AD AC BC
sao cho
1
3
AI AJ BK
AD AC BC
. Xác định giao tuyến của mặt phẳng
IJK
với các mặt phẳng
,BCD ABD
và xác định hình tính của thiết cắt bởi mặt
IJK
Lời giải
Vì
1
3
AI AJ
AD AC

nên
IJ CD
.
Ta có
IJ CD
d IJK BCD
IJ IJK
Kd
CD BCD
d IJ CD
K IJK BCD





.
Gọi
E d BD EK CD IJ
.
Theo chứng minh trên:
EK BCD IJK
.
Vì
AJ BK
AC BC
11
CA CJ CB CK CJ CK CJ CK
AC BC AC BC AC BC

Nên
JK AB
. Ta có
IE ABD IJK
JK IJK
IE JK AB
AB ABD
JK AB

.
Thiết diện cần tìm là tứ giác
IJKE
. Ta có
IJ EK
JK IE
nên
IJKE
là hình bình hành.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 48
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Dạng 03. CHỨNG MINH HAI ĐƯỜNG THẲNG CHÉO NHAU.
Phương pháp giải
(Chứng minh phản chứng) Giả sử hai đường thẳng đồng phẳng rồi suy ra điều vô lí.
Bài 01.
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy
ABCD
là một tứ giác lồi. Chứng minh rằng các cặp đường
thẳng sau đây chéo nhau:
,;SA BC
,;SA CD
,;SB CD
,;SB DA
,;SC AD
,;SC AB
,SD AB
và
,.SD BC
Lời giải
*
,SA BC
Giả sử
,SA BC
đồng phẳng, thì
, , ,S A B C
đồng phẳng.
Nhưng rõ ràng
C SAB
, nên điều giả sử là sai.
Vậy
,SA BC
chéo nhau.
*
,SA CD
Giả sử
,SA CD
đồng phẳng, thì
, , ,S A C D
đồng phẳng.
Nhưng rõ ràng
C SAD
, nên điều giả sử là sai.
Vậy
,SA CD
chéo nhau.
*
,SB CD
Giả sử
,SB CD
đồng phẳng, thì
, , ,S B C D
đồng phẳng.
Nhưng rõ ràng
B SCD
, nên điều giả sử là sai.
Vậy
,SB CD
chéo nhau.
Các ý còn lại làm tương tự.
Bài 02.
Cho hai đường thẳng chéo nhau
a
và
.b
Trên đường thẳng
a
lấy hai điểm phân biệt
,AB
tùy
ý. Trên đường thẳng
b
lấy hai điểm phân biệt
,CD
tùy ý. Chứng minh hai đường thẳng
AC
và
BD
chéo nhau.
Lời giải
Giả sử
,AC BD
đồng phẳng. Nghĩa là
, , ,A B C D
đồng
phẳng.
Rõ ràng,
D ABC
nên điều giả sử là sai.
Vậy
,AC BD
chéo nhau.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 49
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Bài 03.
Cho tam giác
BCD
và điểm
A BCD
.
,MN
lần lượt là trung điểm của
,AB CD
. Chứng
minh
AB
và
CD
chéo nhau,
AD
và
MN
chéo nhau.
Lời giải
Giả sử
AB
và
CD
đồng phẳng, thì
BCD ABCD
Tức là
A BCD
(Vô lý).
Do đó
AB
và
CD
chéo nhau.
Giả sử
AD
và
MN
đồng phẳng,
Mà
,MN
lần lượt thuộc
,AB CD
Nên
;AB ADMN CD ADMN
,
Suy ra
AB
và
CD
đồng phẳng (vô lý theo ý trên).
Vậy
AD
và
MN
chéo nhau.
Bài 04.
Cho hình thang
ABCD
có đáy lớn
,AD
đáy nhỏ
BC
và điểm
S ABCD
. Gọi
I
là giao điểm
của
AC
và
BD
.
,MN
là hai điểm phân biệt trên đường thẳng
SI
. Chứng minh
AM
và
BN
chéo nhau,
BM
và
AN
chéo nhau.
Lời giải
Ta có
SI SAC SBD
,
,M N SI
Nên
,,A M N SAC
.
Giả sử
AM
và
BN
đồng phẳng,
Suy ra
B SAC
nên
S ABC
(mâu thuẫn giả thiết
S ABC
).
Vậy
AM
và
BN
chéo nhau.
Chứng minh tương tự
AN
và
BM
chéo nhau.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 50
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Dạng 04. CHỨNG MINH MỘT ĐƯỜNG THẲNG DI ĐỘNG LUÔN ĐI QUA MỘT
ĐIỂM CỐ ĐỊNH.
Phương pháp giải
Sử dụng định lý về giao tuyến của ba mặt phẳng (ĐL3)
Bài tập.
Cho tứ giác
ABCD
với
AB
không song song với
CD
và điểm
()S ABCD
. Mặt phẳng di động
qua
AB
cắt
,SC SD
tại
,MN
. Mặt phẳng di động
qua
CD
cắt
,SA SB
tại
,PQ
.
. Chứng minh đường thẳng
MN
luôn đi qua một điểm cố định.
. Chứng minh nếu
AN
và
BM
cắt nhau tại
I
,
CQ
và
DP
cắt nhau tại
J
thì đường thẳng
IJ
luôn đi qua một điểm cố định.
. Gọi
K
là giao điểm của
AM
và
BN
,
L
là giao điểm của
CP
và
DQ
. Chứng minh đường
thẳng
KL
qua một điểm cố định trong
ABCD
Lời giải
. Chứng minh
MN
luôn đi qua một điểm cố định.
Ta có
SCD MN
ABCD AB
ABCD SCD CD



Suy ra
,,MN AB CD
đồng quy tại
E AB CD
Vậy
MN
đi qua
E
cố định.
. Chứng minh nếu
AN
và
BM
cắt nhau tại
I
,
CQ
và
DP
cắt nhau tại
J
thì đường thẳng
IJ
luôn đi
qua một điểm cố định.
Ta có
AN BM I
I AN SAD
I BM SBC


I SAD SBC
Lại có
CQ DP J
J DP SAD
J CQ SBC


J SAD SBC
Mà
S SAD SBC
Nên đường thẳng
IJ
luôn đi qua điểm
S
cố định.
. Chứng minh đường thẳng
KL
qua một điểm cố định trong
ABCD
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 51
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Ta có
AM BN K
K AM SAC
K BN SBD


K SAC SBD
Lại có
CP DQ L
L DQ SBD
L CP SAC


L SAC SBD
Gọi
O AC BD
O SAC SBD
Nên đường thẳng
KL
luôn đi qua điểm
O
cố định.
------------------ HẾT ------------------
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 52
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
BÀI 03
I. VỊ TRÍ TƯƠNG ĐỐI CỦA ĐƯỜNG THẲNG VÀ MẶT PHẲNG TRONG KHÔNG GIAN
Vị trí tương đối của đường thẳng và mặt phẳng được xét theo số điểm chung của chúng
và không có điểm chung.
Khi đó ta nói song song với hay song song với
và kí hiệu là hay
và có một điểm chung duy nhất
Khi đó ta nói và cắt nhau tại điểm và kí hiệu là
hay .
và có từ hai điểm chung trở lên.
Khi đó ta nói nằm trong hay chứa và kí hiệu
là hay
II. TÍNH CHẤT:
Định lý 1
Nếu đường thẳng không nằm trong mặt phẳng và song song với đường thẳng
nằm trong mặt phẳng thì song song với .
Tóm tắt định lý:
Ví dụ 01.
Cho hình chóp có đáy là hình bình hành. Gọi là giao điểm của và
, các điểm , , lần lượt là trung điểm của .
. Chứng minh , .
. Chứng minh , .
Lời giải
d
d
d
//d
// .d
d
.M
d
M
dM
dM
d
d
d
d
d
d
d
d
d
// //
d
d d d
d
.S ABCD
ABCD
O
AC
BD
M
I
K
,,SC AB AD
//AD SBC
//IK MBD
//CD ABM
//SA MBD
HAI ĐƯỜNG CHÉO NHAU – SONG SONG
☆☆★☆☆
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 53
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
. Chứng minh ,
Ta có: .
.
. Chứng minh , .
.
.
Ví dụ 02.
Cho hình chóp có đáy là hình bình hành. Gọi là trọng tâm , là
một điểm trên cạnh sao cho , Chứng minh
. Chứng minh , .
. Chứng minh , .
Lời giải
Gọi là trung điểm của .
Do là trọng tâm tam giác , nên
.
Trong , gọi
.
Vì .
12&
//
HG HM
GM SK
HS HK

.
Khi đó .
Định lý 2
//AD SBC
//IK MBD
// BC //
BC
AD SBC
AD AD SBC
SBC
// //
IK MBD
IK BD IK MBD
BD MBD
//CD ABM
//SA MBD
// //
CD ABM
CD AB CD ABM
AB ABM
// //
SA MBD
SA OM SA MBD
OM MBD
.S ABCD
ABCD
G
SAB
M
AD
3AD AM
// .MG SCD
//AD SBC
//IK MBD
//CD ABM
//SA MBD
H
AB
G
SAB
2
1
3
HG
HS
ABCD
K HM CD
SK SCD
2
2
3
//
HM AM
AH DK
HK AD
// //
GM SCD
SGM SK MG SCD
SK SCD
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 54
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Cho đường thẳng song song với mặt phẳng . Nếu mặt phẳng chứa và cắt
theo giao tuyến thì song song với
Tóm tắt định lý:
Ví dụ 03.
Cho tứ diện . Lấy điểm thuộc miền trong của tam giác . Gọi là mặt phẳng qua
và song song với , .
. Tìm giao tuyến của lần lượt với các mặt phẳng , , , .
. Mặt phẳng cắt tứ diện theo thiết diện là hình gì?
Lời giải
. Tìm giao tuyến của với các mặt phẳng
, , , .
và có
Điểm chung,
P ABC IJ
với
/ / , ,
IJ qua M
IJ AB I BC J AC

và có
Điểm chung,
P BCD IH
, với
và có
Điểm chung,
P ACD JK
, với
và có điểm chung,
P ABD KH
, với .
. Mặt phẳng cắt tứ diện theo thiết diện là hình gì?
Mặt phẳng cắt tứ diện theo thiết diện là hình bình hành (vì và
).
Hệ quả
a
a
b
b
.a
//
//
a
a a b
b


ABCD
M
ABC
P
M
AB
CD
P
ABC
BCD
ACD
ABD
P
P
ABC
BCD
ACD
ABD
P
ABC
M
, / /AB ABC AB P
P
BCD
I
, / /CD BCD CD P
/ / ,IH CD H BD
P
ACD
J
, / /CD ACD CD P
/ / ,JK CD K AD
P
ABD
,KH
, / /AB ABD AB P
//KH AB
P
P
IJKH
/ / / /KH IJ AB
/ / / /IH JK CD
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 55
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Hai mặt phẳng cùng song song với một đường thẳng thì giao tuyến của chúng nếu có cũng
song song với đường thẳng đó.
Tóm tắt định lý:
//
/ / , / /
PQ
d
P d Q d

Định lý 3
Cho hai đường thẳng chéo nhau, có duy nhất một mặt phẳng
chứa đường thẳng này và song song với đường thẳng còn lại.
Chú ý
Cho
a
và
b
là hai đường thẳng chéo nhau.
Cách dựng mặt
chứa đường
a
và song song với
đường
b
:
– Lấy
M
thuộc
a
.
– Qua
M
kẻ đường thẳng
b
song song với
b
.
– Mặt phẳng
chứa
a
và
b
.
III. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 01. CHỨNG MINH ĐƯỜNG THẲNG SONG SONG VỚI MẶT PHẲNG.
Phương pháp giải
Ta có thể dùng một trong các cách sau
01
Dùng ĐL1
//
//
ab
ba
a

02
– Xét mặt phẳng
chứa .
– Tìm giao tuyến
b 
.
– Chứng minh
// //a b a
Bài 01.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 56
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy
ABCD
là hình bình hành. Gọi
,MN
lần lượt là trung điểm của
,AB CD
.
. Chứng minh
//MN SBC
,
//MN SAD
. Gọi
P
là trung điểm
SA
. Chứng minh
//SB MNP
,
//SC MNP
.
. Gọi
G
là trọng tâm
SBC
,
I
thuộc cạnh
BD
sao cho
1
3
BI BD
, Chứng minh
Lời giải
. Chứng minh
//MN SBC
,
//MN SAD
Vì
,MN
lần lượt là trung điểm của
,AB CD
của
ABCD
Nên
//BC//AD MN
Ta có:
//
//
AD SAD MN SAD
MN SA
AD MN
D

Tương tự
//
//
BC SBC MN SBC
MN SB
BC MN
C

. Gọi
P
là trung điểm
SA
.
Chứng minh
//SB MNP
,
//SC MNP
.
Ta có
// //SPMN SAD MN
//
//
MN MNP SP MNP
SP SA
SP MN
D

Tương tự
//SC MNP
.
. Chứng minh
Gọi
J
là trung điểm
BC
Ta có
I
là trọng tâm tam giác ABC suy ra
1
3
IJ AJ
.
G là trọng tâm
SBC
suy ra
1
3
JG JS
SAJ
có
1
3
IJ AJ
,
1
3
JG JS
nên
//GI SA
.
Mà
SA SAB
suy ra
// .GI SAB
Bài 02.
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy
ABCD
là hình thang đáy lớn
AB
, đáy nhỏ
CD
với
2AB CD
. Gọi
O
là giao điểm của
AC
và
BD
,
I
là trung điểm của
SA
,
G
là trọng tâm tam giác
SBC
và
E
là một
điểm trên cạnh
SD
sao cho
23SE SD
. Chứng minh
. Chứng minh
//MN SBC
,
//MN SAD
. Gọi
P
là trung điểm
SA
. Chứng minh
//SB MNP
,
//SC MNP
.
. Gọi
G
là trọng tâm
SBC
,
I
thuộc cạnh
BD
sao cho
1
3
BI BD
, Chứng minh
Lời giải
// .GI SAB
// .GI SAB
// .GI SAB
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 57
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
.
//DI SBC
.
Gọi
N
là trung điểm
SB
.
Có
I
là trung điểm của
SA
NI
là đường trung bình
SAB
1
2
//NI AB
NI AB
.
Mà
1
2
//
CD AB
AB CD
suy ra
//
IN DC
IN DC
.
Tứ giác
NIDC
có
//
IN DC
IN DC
Nên
NIDC
là hình bình hành suy ra
//DI NC
Ta có
//
//
DI NC
NC SBC DI SBC
DI SBC

.
.
//GO SCD
.
Gọi
P
là trung điểm của
SC
.
Có
G
là trọng tâm
SBC
2
3
BG
BP

1
Ta có
//AB CD
2
2
3
OB OA AB OB
OD OC CD OD
2
12&
//OG BH
.
Mà
//BH SCD OG SCD
.
.
// .SB ACE
Ta có
2
OB
OD
nên
1
3
OD
BD
.
Mặt khác vì
3
23
2
SE SD SE SD
nên
1
3
DE
DS
1
3
//
OD DE
OE BS
BD DS
Mà
OE ACE
suy ra
// .SB ACE
Bài 03.
Cho hình chóp
.S ABCD
đáy là hình bình hành. Trên các cạnh
,SA SB
lần lượt lấy các điểm
,MN
sao
cho
SM SN
SA SB
. Chứng minh rằng:
.
// ; //AD SBC DC SAB
.
.
// ; // ; //MN ABCD AB MNCD MN SCD
Lời giải
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 58
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
.
// ; //AD SBC DC SAB
.
Do tứ giác
ABCD
là hình bình hành
Suy ra
// ; //AD BC DC AB
Mà
, //AD SBC BC SBC AD SBC
.
Chứng minh tương tự ta có
//DC SAB
.
// ; // ; //MN ABCD AB MNCD MN SCD
Tam giác
SAB
có
//
SM SN
MN AB
SA SB

.
Mà
, //MN ABCD AB ABCD MN ABCD
.
Theo trên có
//MN AB
Mà
, //AB MNCD MN MNCD AB MNCD
.
Lại có
// //CD AB MN CD
Mà
, //MN SCD CD SCD MN SCD
.
Bài 04.
Cho hình chóp
.S ABCD
đáy là hình chữ nhật. Gọi
G
là trọng tâm tam giác
SAD
. Điểm
E
thuộc
DC
sao cho
1
3
DE DC
và I là trung điểm của
AD
.
. Tìm giao điểm của
IE
và
SBC
.
. Chứng minh rằng:
//GE SBC
Lời giải
. Tìm giao điểm của
IE
và
SBC
.
Trong
ABCD
ta có
IE BC H IE SBC
. Chứng minh rằng:
//GE SBC
Trong
ABCD
ta có
11
22
//
DE IE IG IE
EG SH
DC EH SG EH
//ID CH
Mà
, //EG SBC SH SBC EG SBC
.
Bài 05.
Cho tứ diện
ABCD
có
G
là trọng tâm tam giác
ABD
. Điểm
I
thuộc
BC
sao cho
2BI IC
. Chứng
minh rằng:
//GI ACD
.
Lời giải
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 59
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Gọi
M
là trung điểm của
AD
,
Trong
BCM
có
2 //
BG BI
IG CM
GM IC
Mà
, //IG ACD CM ACD IG ACD
.
Bài 06.
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy là hình bình hành tâm
O
. Gọi
, MN
lần lượt là trung điểm các cạnh
, AB AD
. Gọi
, IJ
thuộc
, SM SN
sao cho
2
3
SI SJ
SM SN

. Chứng minh rằng
//MN SBD
;
//IJ SBD
;
//SC IJO
.
Lời giải
//MN SBD
Trong
ABCD
:
//MN BD
mà
BD SBD
Nên
//MN SBD
//IJ SBD
Ta có
SI SJ
SM SN
nên
//IJ MN
( theo định lí
ta- lét)
Suy ra
/ / / / BDIJ MN
mà
BD SBD
.
Nên
//IJ SBD
//SC IJO
Gọi
;H MN AC K IJ SH
Từ
2
3
//
SI SJ
IJ MN
SM SN
2
3
SK SI
SH SM
Mà
MN
là đường trung bình tam giác
ABD
1
1
2
AH AM
AH HO OC
HO MB
Xét
SHC
:
2
3
//
SK CO
OK SC
SH CH
Mà
OK OIJ
Suy ra
//SC OIJ
.
Bài 07.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 60
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Cho hai hình bình hành
ABCD
và
ABEF
không đồng phẳng.
. Gọi
,PQ
là trọng tâm
ABD
và
ABE
. Chứng minh rằng
//PQ CEF
. Gọi
,MN
là trọng tâm
BCD
và
AEF
. Chứng minh rằng
//MN CEF
Lời giải
. Chứng minh rằng
//PQ CEF
Gọi
I
là trung điểm của
AB
.
Xét tam giác
DEI
:
1
3
IQ IP
IE ID

//PQ DE
( theo định lí ta lét )
Mà
DE DCEF CEF
Nên
//PQ CEF
. Chứng minh rằng
//MN CEF
Gọi
K
là trung điểm
EF
.
N
là trọng tâm
AEF
:
2
3
AN
AK
M
là trọng tâm
BCD
:
12
33
MC AM
AC AC
Xét
AKC
:
AN AM
AK AC
Nên
//MN KC
( theo định lí ta lét)
Mà
KC CEF
.
Suy ra
//MN CEF
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 61
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Dạng 02. TÌM GIAO TUYẾN CỦA HAI MẶT PHẲNG CHỨA MỘT ĐƯỜNG
THẲNG SONG SONG VỚI MẶT PHẲNG. .
Phương pháp giải
Ta có thể dùng:
; / /
//
M
a b Mx a
ab

Bài 01.
Cho hình chóp
.S ABCD
đáy là hình bình hành tâm
O
. Gọi
là mặt phẳng qua
O
và song song với
,SA BC
.
. Tìm giao tuyến của
và
ABCD
. Xác định
,MN
lần lượt là giao điểm của
,AB CD
với
. Xác định giao điểm
Q
của
SB
và
. Tìm giao tuyến của
và
SAB
.
. Tìm thiết diện cắt bởi
. Thiết diện là hình gì ?
Lời giải
. Tìm giao tuyến của
và
ABCD
.
Xác định
,MN
lần lượt là giao điểm của
,AB CD
với
.
Ta có:
//
ladiemchung cua va
BC
ABCD BC
O ABCD
.
//ABCD BC
và đi qua
O
.
Trong
ABCD
gọi
M AB
Mà
M AB
.
Trong
ABCD
gọi
N CD
Mà
N CD
.
. Xác định giao điểm
Q
của
SB
và
. Tìm giao tuyến của
và
SAB
Ta có:
//
P SBC
MN
BC SBC
MN BC

//SBC d BC
và
d
đi qua
P
.
Trong
SAB
gọi
Q d SB SB Q
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 62
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Dễ thấy
SAB MQ
. Tìm thiết diện cắt bởi
. Thiết diện là hình gì?
Ta có:
ABCD MN
SAB MQ
SBC PQ
SCD NP




Thiết diện cần tìm là
MNPQ
,
Có
//PQ MN
nên tứ giác
MNPQ
là hình thang
Bài 02.
Cho hình chóp
.S ABC
. Gọi
M
là trung điểm
AC
. Mặt phẳng
qua
M
và song song với
;SA BC
,
cắt
,,AB SB SC
lần lượt tại
;;N H K
. Chứng minh rằng
MNHK
là hình bình hành.
Lời giải
//
ladiemchungcua va
SA
SAC SA
M SAC
//SAC MK SA
K SC
.
//
ladiemchung cua va
BC
SBC BC
K SBC
//SBC KH BC
H SB
.
//
ladiem chungcua va
SAB SA
MK
SA MK
H SAB
// SAB HN SA
N AB
Ta có:
SBC KH
SAB HN
ABC NM
SAC MK




Thiết diện của hình chóp cắt bởi
là tứ giác
MNHK
.
Ta có:
M
là trung điểm
AC
,
//MK SA
MK
là đường trung bình của
SAC
,
Nên
// MK SA
và
1
2
MK SA
(1)
Chứng minh tương tự
// HN SA
,
1
2
HN SA
(2)
Từ (1) (2) suy ra
MNHK
là hình bình hành.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 63
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Bài 03.
Cho tứ diện
.SABC
Gọi
,MN
là trung điểm
,.AB SB
. Chứng minh
//SA CMN
. Tìm giao tuyến
CMN
và
()SAC
Lời giải
. Chứng minh
//SA CMN
Xét
SAB
có
MN
là đường trung bình
//MN SA
Mà
//MN CMN SA CMN
. Tìm giao tuyến
CMN
và
()SAC
Ta có :
()
()
C SAC
C CMN
C
là điểm chung của hai mặt
phẳng
Mặt khác
//MN SA
,
MN CMN
,
SA SAC
Nên
// //CMN SAC d MN SA
và
d
qua
C
.
Bài 04.
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy
ABCD
là hình thang đáy lớn
AB
. Gọi
M
là trung điểm
CD
,
là
mặt phẳng qua
M
song song với
SA
và
BC
. Tìm hình tính thiết diện của
và hình chóp
.S ABCD
Lời giải
//BC
ABCD BC
M ABCD

//ABCD d BC
với
d
qua
M
và cắt
AB
tại
N
.
// SA
SA SAB
N SAB

//SAB d SA
với
d
qua
N
và cắt
SB
tại
P
.
//
BC SBC
MN
BC MN
P SBC

//SBC d SA

với
d

qua
P
và cắt
SC
tại
Q
Vậy khi đó
cắt khối chóp
.S ABCD
theo thiết diện là hình thang
MNPQ
vì có
// //MN PQ BC
Bài 05.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 64
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Cho hình chóp
.S ABCD
. Gọi
,MN
thuộc cạnh
,AB CD
. Gọi
là mặt phẳng qua
MN
và song song
với
SA
. Tìm thiết diện của hình chóp cắt bởi
. Tìm điều kiện của
MN
để thiết diện là hình thang
Lời giải
. Tìm thiết diện của hình chóp cắt bởi
// SA
SA SAB
M SAB

//SAB d SA
với
d
qua
M
và cắt
SB
tại
Q
Trong
ABCD
, gọi
O MN AC
O MN
O AC SAC


.
Ta có
// SA
SA SAC
O SAC

//SAC d SA
với
d
qua
O
và cắt
SC
tại
P
.
Vậy khi đó thiết diện là tứ giác
MNPQ
. Tìm điều kiện của
MN
để thiết diện là hình thang
Nếu
// MQ PN
thì
// SA NP
Mà
NP SCD
nên
//SA SCD
(vô lý).
Do đó để
MNPQ
là hình thang thì
// QP MN
.
Ta có
SBC PQ
ABCD MN
SBC ABCD BC



Mà
// PQ MN
nên
// MN BC
.
Vậy để thiết diện là hình thang thì
// MN BC
.
Bài 06.
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy
ABCD
là hình bình hành tâm
O
. Gọi
M
là trung điểm
AB
. Mặt phẳng
qua
M
, song song với
SA
và
BC
cắt
,,DC SC SB
lần lượt tại
,,N H K
. Chứng minh tứ giác
MNHK
là hình thang.
Lời giải
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 65
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Ta có:
//BC
BC SBC
SBC HK

//HK BC
1
.
Lại có:
//BC
BC ABCD
ABCD MN

//MN BC
2
.
Từ
1
và
2
//HK MN
tứ giác
MNHK
là hình thang.
Bài 07.
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy
ABCD
là hình thang, đáy lớn
2AB CD
.Gọi
M
là trung điểm
SB
.
Tìm thiết diện của mặt phẳng
với hình chóp
.S ABCD
biết mặt phẳng
qua
M
, song song với
SD
và
AB
. Chứng minh thiết diện là một hình thang.
Lời giải
Có
//
M SAB
AB
AB SAB

, ( / / )SAB Mx Mx AB
.
Trong
SAB
gọi
N Mx SA
.
Có:
//
N SAD
SD
SD SAD

, / /SAD Ny Ny SD
.
Trong
SAD
gọi
P Ny AD
.
Có:
//
P ABCD
AB
AB ABCD

, / /ABCD Pz Pz AB
.
Trong
ABCD
gọi
Q Pz BC
.
SAB MN
SAD NP
ABCD PQ
SBC QM





Thiết diện cần tìm là tứ giác
MNPQ
, mà
//MN PQ
//AB
.
Do đó tứ giác
MNPQ
là một hình thang.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 66
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Bài 08.
Cho tứ diện
ABCD
. Hãy xác định thiết diện của hình tứ diện
ABCD
khi bị cắt bởi mặt phẳng
P
trong mỗi trường hợp sau:
. Mặt phẳng
P
đi qua trọng tâm
G
của tứ diện, qua
E
thuộc cạnh
BC
và
//P AD
.
. Đi qua trọng tâm của tứ diện và song song với
BC
và
AD
.
Lời giải
. Mặt phẳng
P
đi qua trọng tâm
G
của tứ diện, qua
E
thuộc cạnh
BC
và
//P AD
.
Gọi
,IJ
lần lượt là trung điểm
,BC AD
G là trung điểm
IJ
( vì
G
là trọng tâm của tứ
diện).
Trong
BCJ
gọi
M EG CJ
.
,
,
M EG EG P
M CJ CJ ACD


M P ACD
.
Mà :
/ / ,P AD AD ACD
.
Do đó
, / /P ACD Mx Mx AD
.
Trong
ACD
gọi
;F Mx AC K Mx CD
.
Ta có:
P ABC FE
P BCD EK
P ACD KF



.
Vậy thiết diện cần tìm là
EFK
.
. Đi qua trọng tâm của tứ diện và song song với
BC
và
AD
.
Gọi
, , ,L P Q O
lần lượt là trung điểm các cạnh
, , ,AB AC CD BD
Theo tính chất trọng tâm của tứ diện và có mặt
phẳng
P
đi qua trọng tâm
G
của tứ diện và song
song với BC.
Suy ra thiết diện cần tìm là hình bình hành
LPQO
Bài 08.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 67
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy
ABCD
là hình bình hành. Gọi
M
là trung điểm của cạnh
SC
,
P
là
mặt phẳng qua
AM
và song song với
BD
.
. Xác định thiết diện của hình chóp khi cắt bởi mặt phẳng
P
.
. Gọi
, EF
lần lượt là giao điểm của
P
với các cạnh
SB
và
SD
. Tính tỉ số diện tích của
SME
và
SBC
và tỉ số diện tích của
SFM
và
SCD
.
. Gọi
K
là giao điểm của
ME
và
CB
;
J
là giao điểm của
MF
và
CD
. Hãy chứng minh ba điểm
, , K A J
nằm trên đường thẳng song song với
EF
và tìm tỉ số
EF
KJ
.
Lời giải
. Xác định thiết diện của hình chóp khi cắt bởi mặt phẳng
P
.
Trong
ABCD
, gọi
O AC BD
Trong
SAC
, gọi
I SO AM
Khi đó
I SO SBD
I SBD P
I AM P


.
Ta có
// BD P
BD SBD
I SBD P

//SBD P d BD
và
d
qua
I
.
Trong
SBD
có
E d SB
và
F SD d
.
Ta có:
E d SB
E d P
E P SBC
E SB SBC


1
.
Và
M AM P
M P SBC
M SC SBC


2
.
Từ
ME P SBC
I
.
Tương tự, ta cũng có
MF P SCD
II
.
Ta có
E d P
E d SB E P SAB
E SB SAB


3
.
Và
4
A AM P
A P SAB
A SAB

.
Từ
34,
ta có
AE P SAB
III
.
Tương tự, ta có
AF P SAD
IV
.
Từ
, , , I II III IV
ta có tứ giác
AFME
là thiết diện của hình chóp khi cắt bởi
P
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 68
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
. Tính tỉ số diện tích của
SME
và
SBC
và tỉ số diện tích của
SFM
và
SCD
.
SAC
có
, SO AM
là hai đường trung tuyến cắt nhau tại
I
Nên
I
là trọng tâm của tam giác
SAC
2
3
SI
SO

.
Xét tam giác
SOB
có
// IE OB
nên
2
3
SE SI
SB SO

.
Tương tự ta cũng có
2
3
SF SI
SD SO

.
Ta có
1
1 2 1
2
1
2 3 3
2
1
1 2 1
2
1
2 3 3
2
. . .sin
..
. . .sin
. . .sin
..
. . .sin
SME
SBC
SFM
SCD
SM SE ESM
S
SM SE
S SC SB
SC SB CSB
SM SF MSF
S
SM SF
S SC SD
SC SD DSC
. Hãy chứng minh ba điểm
, , K A J
nằm trên đường thẳng song song với
EF
và tìm tỉ số
EF
KJ
.
Ta có
5
K ME P
K ME CB K P ABCD
K CB ABCD


.
Ta có
6
J MF P
J MF CD J P ABCD
J CD ABCD


Và
7
A AM P
A P ABCD
A ABCD

.
Từ
5 6 7, ,
ta được
, , A K J
cùng thuộc giao tuyến của
P
và
ABCD
nên
, , A J K
thẳng
hàng.
Gọi
P ABCD
nên
, , A J K
thuộc .
Ta có
//
//
BD P
BD ABCD BD
P ABCD


.
Mà
// EF BD
nên
// EF
.
Vậy ba điểm
, , K A J
nằm trên đường thẳng song song với
EF
.
Ta có
// // EF BD JK
.
Xét tam giác
AMK
có
// IE AK
nên
1
3
MI ME
MA MK

.
Xét tam giác
JKM
có
// EF JK
nên
1
3
EF ME
JK MK

.Vậy
1
3
EF
JK
.
------------------ HẾT ------------------
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 69
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
BÀI 04
I. ĐỊNH NGHĨA:
Hai mặt phẳng
P
và
Q
được gọi là song song với
nhau nếu chúng không có điểm chung.
Ký hiệu:
//PQ
hoặc
//QP
.
Nhận xét:
Nếu hai mặt phẳng
P
và
Q
song song với nhau thì bất
kỳ đường thẳng nào nằm trong mặt phẳng này cũng song
song với mặt phẳng kia.
II. TÍNH CHẤT:
Định lý 1:
Định lý 1
Nếu mặt phẳng
P
chứa hai đường thẳng cắt nhau
,ab
và
,ab
cùng song song với mặt
phẳng
Q
thì
P
song song với
Q
.
Tóm tắt định lý:
;
//
//
//
a P b P
a b M
PQ
aQ
bQ


Ví dụ 01.
Cho tứ diện
SABC
. Hãy dựng mặt phẳng
qua trung điểm
I
của đoạn
SA
và song song với
mặt phẳng
ABC
.
Lời giải
Cách dựng:
Xét
SAB
, qua
I
dựng
//IK AB
.
Xét
SAC
, qua
I
dựng
//IH AC
.
Vậy mặt phẳng
qua trung điểm
I
của đoạn
SA
và song song với mặt phẳng
ABC
là
IHK
HAI MẶT PHẲNG SONG SONG
☆☆★☆☆
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 70
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Chứng minh:
Ta có:
//
//
IK AB
IK ABC
AB ABC
.
//
//
IH AC
IH ABC
AC ABC
.
Ta lại có:
,
//
//
//
IK IH IHK
IK IH I
IHK ABC
IK ABC
IH ABC
.
Ví dụ 02.
Cho tứ diện
ABCD
. Gọi
1 2 3
,,G G G
lần lượt là trọng tâm của
,,ABC ACD ABD
. Chứng minh:
1 2 3
//GG G BCD
.
Lời giải
Ta có:
1 2 3
,,G G G
lần lượt là trọng tâm của
,,ABC ACD ABD
3
12
2
3
AG
AG AG
AM AP AN
Nên
1 2 1 3 2 3
// , // , //GG MP GG MN G G PN
12
12
1
//
) //
G G MP
G G BCD
MP BCD

.
23
23
2
//PN
) //
GG
G G BCD
PN BCD

.
Mà
1 2 2 3 2
3GG G G G
.
Từ
1
,
2
,
3
suy ra
1 2 3
//GG G BCD
.
Định lý 2
Qua một điểm nằm ngoài một mặt phẳng cho trước có một
và chỉ một mặt phẳng song song với mặt phẳng đã cho.
Ta có các hệ quả sau:
Nếu đường thẳng
d
song song với mặt phẳng
Q
thì qua
d
có duy nhất một mặt phẳng song
song với
Q
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 71
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Hai mặt phẳng phân biệt cùng song song với
mặt phẳng thứ ba thì song song với nhau.
Cho điểm
A
không nằm trên mặt phẳng
P
.
Mọi đường thẳng đi qua
A
và song song với
P
thì đều nằm trong mặt phẳng đi qua
A
song song
với
P
là
Q
.
Ví dụ 03.
Cho tứ diện
.S ABC
có
SA SB SC
. Gọi
Sx
,
Sy
,
Sz
lần lượt là phân giác ngoài của các góc
S
trong tam giác
SBC
,
SAC
,
SAB
. Chứng minh:
.
;Sx Sy
//
ABC
.
Sx
;
Sy
;
Sz
cùng nằm trên mặt phẳng
Lời giải
.
;Sx Sy
//
ABC
Gọi
SM
là đường phân giác trong của tam
giác
SBC
(với
M BC
)
Mà
SBC
cân tại
S
(do
SC SB
)
SM BC
mà
Sx SM
Sx
//
BC
Ta có
//
//
Sx BC
BC ABC Sx ABC
Sx ABC

Chứng minh tương tự
//Sy ABC
Ta có
//
// ; //
Sx ABC
Sy ABC Sx Sy ABC
Sx Sy S

.
Sx
;
Sy
;
Sz
cùng nằm trên mặt phẳng
Chứng minh tương tự
;Sy Sz
//
ABC
Ta có
; //
;;
; //
Sx Sy ABC
Sx Sy Sy Sz
Sy Sz ABC

;;Sx Sy Sz
đồng phẳng
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 72
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Định lý 3
Nếu một mặt phẳng thứ 3 cắt một trong hai mặt phẳng song song thì sẽ cắt mặt phẳng
còn lại và hai giao tuyến của chúng song song với nhau
Tóm tắt định lý:
1
2 1 2
//
//
Pd
Q d d d
PQ

Hệ quả: Hai mặt phẳng song song chắn trên hai cát tuyến song song những đoạn thẳng
bằng nhau.
III. ĐỊNH LÝ THALES TRONG HÌNH HỌC KHÔNG GIAN:
Ba mặt phẳng đôi một song song chắn trên hai cát tuyến bất kì những đoạn thẳng tương
ứng tỉ lệ.
1 1 1 1 1 1
2 2 2 2 2 2
A B BC C A
A B B C C A

.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 73
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
IV. HÌNH LĂNG TRỤ VÀ HÌNH HỘP:
Cho
P
//
Q
.
Trên
P
cho đa giác
12
...
n
A A A
. Qua các đỉnh
12
, ,...,
n
A A A
ta vẽ các đường thẳng song song
với nhau và cắt
Q
lần lượt tại
12
, ,...,
n
A A A
.
Hình lăng trụ gồm
– Hai đa giác
12
...
n
A A A
,
12
...
n
A A A
– Các hình bình hành
1 1 2 2
A A A A

,
2 2 3 3
A A A A

, …,
11nn
A A A A

Hình lăng trụ có:
– Mặt đáy:
12
...
n
A A A
,
12
...
n
A A A
– Các cạnh bên:
11
AA
,
22
AA
, ...,
nn
AA
– Mặt bên:
1 1 2 2
A A A A

,
2 2 3 3
A A A A

, …,
11nn
A A A A

– Các đỉnh: là các đỉnh của đáy.
Gọi tên lăng trụ: hình lăng trụ + tên đa giác
* Hình lăng trụ có đáy là tam giác gọi là hình lăng trụ tam giác .
* Hình lăng trụ có đáy là hình bình hành gọi là hình hộp.
Ví dụ 04.
Cho hình lăng trụ
.ABC A B C
. Gọi
M
và
M
lần lượt là trung điểm của các cạnh
BC
và
BC

.
. Chứng minh
//AM A M

.
. Tìm giao điểm của
AB C

với
AM
.
. Tìm giao tuyến
d
của
AB C

với
BA C

.
. Tìm giao điểm
G
của
d
với
AM M
. Chứng minh
G
là trọng tâm tam giác
AB C

.
Lời giải
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 74
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
. Chứng minh
//AM A M

.
Do
M
và
M
lần lượt là trung điểm của các
cạnh
BC
và
BC

Nên
// CC
=CC
MM
MM


.
Mà
// CC //
=CC =
AA AA MM
AA AA MM



Tứ giác
AAMM

là hình bình hành
//A MAM

.
. Tìm giao điểm của
AB C

với
AM
.
Ta có
M
là trung điểm của cạnh
BC

M B C
M AM

mà
B C AB C
M AA M M
AB C AA M M M
.
Mặt khác
AB C AA M M A

.
Nên ta có
AB C AA M M AM

.
Trong
AA M M

gọi
I
là giao điểm của
AM
và
AM
A M AB C I
.
. Tìm giao tuyến
d
của
AB C

với
BA C

.
Trong
ABA B

gọi
D
là giao điểm
AB
và
AB
D A B
D AB
mà
A B BA C
AB AB C
AB C BA C D
.
Ta lại có
AB C BA C C AB C BA C C D
.
Vậy giao tuyến
d
của
AB C

với
BA C

là
CD
.
. Tìm giao điểm
G
của
d
với
AM M
. Chứng minh
G
là trọng tâm tam giác
AB C

.
Ta có
AM M AB C AM

.
Mà
.C D AB C
Trong
AB C

gọi
G
là giao điểm
CD
và
AM
. Suy ra
C D AM M G


.
Ta có
D
là trung điểm
AB
CD
là đường trung tuyến của tam giác
C AB

.
Tương tự ta có
AM
là đường trung tuyến của tam giác
AB C

.
Mà
G
là giao điểm
CD
và
AM
.
Vậy
G
là trọng tâm tam giác
AB C

.
V. HÌNH CHÓP CỤT:
Cắt hình chóp bởi mặt phẳng song song với đáy và không đi qua đỉnh ta được hình chóp
cụt.
Tính chất :
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 75
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Hai đáy là hai đa giác có các cạnh tương ứng song song , các tỷ số các cặp cạnh tương
ứng bằng nhau.
Các mặt bên là những hình thang.
Các đường thẳng chứa các cạnh bên đồng quy tại một điểm.
III. CÁC DẠNG BÀI TẬP.
Dạng 01. CHỨNG MINH HAI MẶT PHẲNG SONG SONG.
Phương pháp giải
Chứng minh 2 mặt phẳngsong song:
//
//
//
:
:
aa
bb
a b I
a b I


.
Chứng minh đường thẳng song song với mặt phẳng:
//
//a
a
.
Bài 01.
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy là hình bình hành tâm
O
. Gọi
,,M N P
lần lượt là trung điểm
,,SA SB SD
.
. Chứng minh
//PMN ABCD
,
//OMN SCD
.
. Gọi
,KJ
lần lượt là trung điểm
,BC OM
. Chứng minh
//KI SCD
.
Lời giải
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 76
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
. Chứng minh
//PMN ABCD
Ta có:
,
,
MN//AB, //AD
MN MNP MP MNP
AB ABCD AD ABCD
MN MP M
AB AD A
MP




//MNP ABCD
Chứng minh
//OMN SCD
Ta có:
MN
là đường trung bình của
SAB
Nên
//MN AB
mà
//AB CD
hay
//MN CD
.
1
//
//
MN C D
MN SCD MN SCD
CD SCD

Tương tự
OM
là đường trung bình của
SAC
Nên
//OM SC
.
2
//
//
OM SC
OM SBC OM SBC
SC SBC

MN OM M
trong
OMN
3
Từ
1 2 3,,
suy ra
//SCD OMN
.
. Chứng minh
//KI SCD
//
O OMN ABCD
MN OMN
AB ABCD
MN AB

//OMN ABCD Ox AB
Mặt khác
//OK AB
//OMN ABCD OK AB KI OMN
Ta có
//
//
OMN SCD
KI SCD
KI OMN
Bài 02.
Cho tứ diện
ABCD
. Gọi
1 2 3
,,G G G
lần lượt là trọng tâm của
;;ABC ACD ABD
. Chứng
minh rằng
1 2 3
// GG G BCD
.
Lời giải
Gọi
, ,PMN
lần lượt là trung điểm của
,,BC CD DB
.
Theo tính chất của trọng tâm và định lý ta- lét:
3
12
2
3
AG
AG AG
AM AN AP
12
23
//
//
G G MN
G G NP
12
23
//
//
G G MNP
G G MNP
(1)
Mà
12
GG
và
23
GG
cắt nhau tại
2
G
và cùng nằm
trong
1 2 3
G G G
(2)
12
1 2 3
&
// G G G MNP
, hay
1 2 3
// GG G BCD
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 77
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Bài 03.
Cho hai hình bình hành
ABCD
và
ABEF
không đồng phẳng.
. Chứng minh
// AB CDEF
.
. Chứng minh
// ADF BCE
.
. Gọi
, , ,M N P Q
lần lượt là trung điểm
, , ,AD BC BE AF
. Chứng minh
// MNPQ DCEF
Lời giải
. Chứng minh
// AB CDEF
.
Ta có
// AB CD
(do tứ giác
ABCD
là hình
bình hành)
// AB FE
(do tứ giác
ABEF
là hình bình
hành)
// //AB FE CD
// AB CDEF
.
. Chứng minh
// ADF BCE
.
Ta có
// AD BC
(do tứ giác
ABCD
là hình
bình hành),
Mà
// BC BCE AD BCE
.
Chứng minh tương tự ta có
// AF BCE
Mà
AD
và
AF
cắt nhau tại
A
, và cùng nằm
trong mặt phẳng
ADF
.
Suy ra
// ADF BCE
.
. Gọi
, , ,M N P Q
lần lượt là trung điểm
, , ,AD BC BE AF
. Chứng minh
// MNPQ DCEF
Xét hình bình hành
ABEF
có
,PQ
là trung điểm
,BE AF
Nên
PQ
là đường trung bình của hình bình hành
ABEF
// // , = PQ AB EF PQ AB EF
(3) (tính chất đường trung bình).
Chứng minh tương tự ta có
// // , = MN AB CD MN AB CD
(4)
Từ (3) và (4) suy ra
// , / / MN PQ EF CD
.
Suy ra tồn tại mặt phẳng
MNPQ
và mặt phẳng
DCEF
.
Ta có
// MN CD
,
// CD DCEF MN DCEF
(5)
Xét
BCE
có
,PN
là trung điểm của
BE
và
BC
(gt),
Suy ra
PN
là đường trung bình của
// BCE PN EC
Mà
EC DCEF
, suy ra
// PN DCEF
(6)
Ta có
,MN PN
cùng nằm trong mặt phẳng
MNPQ
và cắt nhau tại
N
(7)
Từ (5), (6) và (7) suy ra
// MNPQ DCEF
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 78
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Bài 04.
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy
ABCD
là hình bình hành. Gọi
G
là trọng tâm
ABS
và điểm
E
trên cạnh
AD
sao cho
3AD AE
. Gọi
M
là trung điểm
AB
.
. Tìm giao tuyến
SAB
và
SCD
.
. Đường thẳng qua
E
song song với
AB
cắt
MC
tại
F
. Chứng minh rằng
//GF SCD
.
. Chứng minh rằng
//EG SCD
.
Lời giải
. Tìm giao tuyến
SAB
và
SCD
.
Ta có:
// ;
;
S SAB SCD
AB CD
AB SAB CD SCD


/ / / /SAB SCD Sx AB CD
.
. Đường thẳng qua
E
song song với
AB
cắt
MC
tại
F
. Chứng minh rằng
//GF SCD
.
Xét hình thang
AMCD
có
EF AM
,
Suy ra:
1
3
AE MF
AD MC

.
Xét
SAB
:
M
là trung điểm
AB
,
G
là trọng
tâm
ABC
suy ra:
1
3
MG
MS
.
Xét
SCM
có
1
3
//
MG MF
GF SC
MS MC
.
Ta có:
//
//
GF SC
GF SCD
SC SCD
. Chứng minh rằng
//EG SCD
.
Ta có:
//
// //
GF SC cmt
EF CD AB
// //SCD EFG EG SCD
.
Bài 05.
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy
ABCD
là hình bình hành. Gọi
I
là trung điểm của
AB
,
G
là
trọng tâm
SAB
và điểm
M
trên cạnh
AD
sao cho
3AD AM
. Đường thẳng qua
M
song song
với
AB
cắt
IC
tại
N
. Chứng minh rằng
//GN SCD
và
//GM SCD
.
Lời giải
Xét hình thang
AICD
có
//MN AI
, suy ra:
1
3
AM IN
AD IC

.
Xét
SAB
có
I
là trung điểm
AB
,
G
là trọng
tâm
ABC
Suy ra:
1
3
IG
IS
.
Xét
SCM
có
1
3
//
IG IN
GN SC
IS IC
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 79
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Ta có:
//
//
GN SC
GN SCD
SC SCD
.
Ta có:
//
// //
GN SC cmt
MN CD AB
// //SCD GNM GM SCD
.
Dạng 02. GIAO TUYẾN CỦA 2 MẶT PHẲNG CÓ 1 MẶT PHẲNG SONG
SONG VỚI MẶT THỨ BA .
Phương pháp giải
Ta có thể dùng một trong các cách sau
01
// ; //b
M
Mx Mx
b


02
Đưa về dạng thiết diện song song với đường thẳng
//
, //
,
ab
ab
Như vậy thay vì tìm thiết diện song song với mặt phẳng
thì ta tìm thiết
diện song song với các đường thẳng
,ab
nằm trong
Bài 01.
Cho hình chóp
.S ABCD
đáy là hình bình hành .Gọi
M
là trung điểm
SA
,gọi
là mặt phẳng
qua
M
và
song song với
ABCD
.
. Tìm
SAB
,
N SB
.Tìm
,SBC P SC
.
. Tìm thiết diện cắt bởi
.Thiết diện là hình gì ?
Lời giải
. Tìm
SAB
,
N SB
.
Tìm
,SBC P SC
.
SAB
Ta có
// ABCD
,
SAB ABCD AB
.
Mà
SAB M
SAB d
(với
d
là là đường thẳng đi qua
M
và song
song
AB
).
Do
M
là trung điểm của
SA
d
cắt
SB
tai
trung điểm
N
.
SB N
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 80
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
SBC
.
Ta có
// ABCD
,
SBC ABCD BC
.
Mà
SCB N
SCB
(với là là đường thẳng đi qua
N
và song song
BC
).
Do
N
là trung điểm của
SB
cắt
SC
tai trung điểm
P
SC P
.
. Tìm thiết diện cắt bởi
.Thiết diện là hình gì ?
Ta có
// ABCD
,
SAD ABCD AD
.
Mà
SAD M
SAD a
(với
a
là đường thẳng đi qua
M
và song song
AD
).
Do
M
là trung điểm của
SA
a
cắt
SD
tai trung điểm
Q
.
Nối
, , ,M N P Q
ta được thiết diện là tứ giác
MNPQ
.
Ta có
// // ; //
// // ; //
MN PQ MN AB PQ AB
NP MQ NP AD MQ AD
. Vậy tứ giác
MNPQ
là hình bình hành.
Bài 02.
Cho hình chóp
.S ABCD
đáy là hình thang
//AB CD
,
M
là một điểm thuộc cạnh
,BC M B C
. Xác định thiết diện của hình chóp cắt bởi mặt
P
qua
M
và song song với
SAB
.
. Gọi
,,N E F
lần lượt là giao điểm của
P
và
,,AD SD SC
. Gọi
I
là giao điểm của
NE
và
MF
. Chứng minh rằng
I
chạy trên một đường thẳng cố định.
Lời giải
. Xác định thiết diện của hình chóp cắt bởi mặt
P
qua
M
và song song với
SAB
.
Ta có:
P
đi qua
M
và song song với
SAB
//P ABCD d AB
với
d
đi qua
M
và
d AD N
.
P
đi qua
N
và song song với
SAB
//P SAD d SA
với
d
đi qua
N
và
d SD E
.
P
đi qua
M
và song song với
SAB
//P SBC d SB

với
d

đi qua
M
và
d SC F
.
Suy ra thiết diện tìm được là tứ giác
MNEF
Vì
, / /P SCD EF CD AB
/ / / / / /EF AB CD MN
Vậy thiết diện tìm được là hình thang
MNEF
. Chứng minh rằng
I
chạy trên một đường thẳng cố định.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 81
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Ta có:
NE SAD
MF SBC
,SAD SBC SK K AD BC
suy ra
SK
cố định
I
là giao điểm của
NE
và
MF
I SK
(ĐPCM)
Bài 03.
Cho hình chóp
.S ABCD
đáy là hình bình hành tâm
O
,
,AC a BD b
,tam giác
SBD
đều. Một
mặt phẳng
di động song song với mặt
SBD
và đi qua điểm
I
trên đoạn thẳng
AC
,I A C
. Xác định thiết diện của hình chóp cắt bởi mặt phẳng
.
. Tính diện tích thiết diện theo
,ab
và
x AI
Lời giải
. Xác định thiết diện của hình chóp cắt bởi mặt phẳng
.
Trường hợp 1:
I AO
Ta có:
đi qua
I
và song song với
SBD
//P ABCD d BD
với
d
đi qua
I
và
d AB M
d AD N


.
đi qua
N
và song song với
SBD
//P SAD d SD
với
d
đi qua
N
và
d SA P
.
SAB MP
mà
/ / / /SBD MP SB
Suy ra thiết diện tìm được là tam giác
MNP
.
Do tam giác
SBD
đều nên tam giác
MNP
đều.
Trường hợp 2:
I CO
Ta có:
đi qua
I
và song song với
SBD
//P ABCD d BD
với
d
đi qua
I
và
d CB E
d CD F


.
đi qua
F
và song song với
SBD
//P SCD d SD
với
d
đi qua
F
và
d SC G
.
SBC EG
mà
/ / / /SBD EG SB
Suy ra thiết diện tìm được là tam giác
EFG
.
Do tam giác
SBD
đều nên tam giác
EFG
đều.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 82
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
. Tính diện tích thiết diện theo
,ab
và
x AI
Trường hợp 1:
I AO
, thiết diện tìm được là tam giác
MNP
đều
MNP SBD
nên
2
MNP SBD
MN
SS
BD




2
2
MN AI x x
a
BD AO a
,
2
13
60
24
sin
SBD
b
S b b
2
2 2 2
2
233
4
MNP
x b x b
S
a
a



Trường hợp 2:
I CO
, thiết diện tìm được là tam giác
EFG
đều
EFG SBD
nên
2
EFG SBD
EF
SS
BD




2
2
ax
EF CI a x
a
BD CO a
,
2
13
60
24
sin
SBD
b
S b b
2
2
2
2
2
23
3
4
EFG
a x a x b
b
S
a
a





.
Bài 04.
Cho hình chóp
.S ABCD
đáy là hình bình hành tâm
O
. Gọi
E
là trung điểm của
SB
. Biết tam
giác
ACE
đều và
AB OD a
. Một mặt phẳng
di động song song với mặt phẳng
ACE
và qua
I
trên đoạn
OD
;
cắt
AD
,
CD
,
SC
,
SB
,
SA
lần lượt tại
M
,
N
,
P
,
Q
,
R
.
. Xác định thiết diện của hình chóp cắt bởi mặt phẳng
.
. Tính diện tích thiết diện theo
,ab
và
x AI
Lời giải
Kẻ
QI
//
OE
với
Q SB
.
Qua
I
kẻ
MN
//
AC
với
M AD
,
N AC
.
Gọi
QR SAB
mà
AE CAE SAB
QR
//
AE
.
Gọi
PQ SAC
mà
CE CAE SAC
QP
//
CE
P MNPQR
.
. Có nhận xét gì về
PQR
và tứ giác
MNPR
Ta có
DI x
DO a
SQ x
SE a

QR PQ PR x
AE AE CA a
Mà
CAE
đều
PQR
đều.
OE AC
(do
OE
là đường trung tuyến trong
tam giác đều)
QI NM
PN NM
.
Dễ thấy
PNMR
là hình bình hành
Mà
PN NM
PNMR
là hình chữ nhật.
. Tìm tập hợp giao điểm của
MP
và
NR
khi
I
di động trên đoạn
OD
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 83
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Gọi
K PM NR
1
2
KI PN
Mà
.
ax
PN SD
a
2
.
ax
KI SD
a

Gọi
G
là trung điểm
SD
. Ta có
IK OI a x
GD OD a




Mà
IK
//
GD
K GO
.Vậy khi
I
di động trên
DO
thì
K
di động trên
GO
.
. Tính diện tích đa giác
MNPQR
theo
a
và
x DI
. Tính
x
để diện tích ấy lớn nhất.
Ta có
.
x
PR NM a x
a
2
1 3 3
2 2 4
..
PQR
xx
Sx
Ta có
. . .
PRMN
ax
S NM PN x SD
a

2 2 2. . . . .
a x a x
x OE x a a x x
aa

Vậy
2
3
2
4
MNPQR
x
S a x x
(đvdt)
Dạng 03. HÌNH LĂNG TRỤ - HÌNH HỘP .
Phương pháp giải
Chú ý vào các đường thẳng và mặt phẳng song song của hình lăng trụ để áp dụng các định
lí song song đã học.
Bài 01.
Cho lăng trụ tam giác
. ' ' 'ABC A B C
. Gọi
,M
'M
làn lượt là trung điểm của cạnh
BC
và
''BC
.
. Chứng minh
// ' 'AM A M
.
. Tìm giao điểm
''AB C
và đường thẳng
'AM
.
. Tìm giao tuyến
d
của
''AB C
và
''BA C
.
. Tìm giao điểm
G
của
d
với
'AMA
. Chứng minh rằng
G
là trọng tâm
''AB C
Lời giải
. Chứng minh
// ' 'AM A M
.
Xét tứ giác
''BCC B
có
M
,
'M
là trung điểm
của
BC
và
''BC
.
'MM
là đường trung bình của hình bình
hành
''BCC B
.
'// '// '; ' ' 'MM BB CC MM BB CC
Nên tứ giác
''AMA M
là hình bình hành
// ' 'AM A M
.
. Tìm giao điểm
''AB C
và đường thẳng
'AM
.
Gọi
I
là trung điểm của
'AM
I
cũng là trung điểm của
'AM
.
Mà
AM
thuộc
''AB C
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 84
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Do vậy I là giao điểm của
'AM
và
''AB C
.
. Tìm giao tuyến
d
của
''AB C
và
''BA C
.
Trong
( ' ')ABB A
có
AB BA J


, ' ' ' 'J C AB C BA C
' ' ' 'JC AB C BA C
. Tìm giao điểm
G
của
d
với
'AMA
. Chứng minh rằng
G
là trọng tâm
''AB C
Trong
''AB C
có
' ' ' ' 'JC IM G G JC AMM A
.
Xét
''AC B
có
'; 'AM C J
lần lượt là trung tuyến.
Do vậy giao điểm
G
của chúng chính là trọng tâm
''AC B
.
Bài 02.
Cho hình hộp
1 1 1 1
.DABCD A BC
. Gọi
1
O
là tâm hình bình hành
1 1 1 1
A B C D
;
K
là trung điểm
CD
,
E
là trung điểm của
1
BO
.
. Chứng minh
1
E ACB
.
. Xác định thiết diện của hình hộp với
P
đi qua
K
và song song với
EAC
.
Lời giải
. Chứng minh
1
E ACB
.
Gọi giao điểm của hai hình bình hành
1 1 1 1
,A B BA BC BC
là
,PQ
Ta có
;PE QE
lần lượt đường trung bình của
1 1 1 1;
BO A BOC
Nên ta có
1 1 1 1
//A C ;A C //PE QE
Do vậy
1
E PQ E ABC
. Trong
ABCD
kẻ
//KI AC I AD
Trong
11
A ADD
kẻ
1 1 1 1
// ; //IG A D G AA A D BC
11
// //IG BC IG B AC
Trong
11
ABA B
kẻ
11
// 'GM AB M A B
Trong
1 1 1 1
A BC D
kẻ
1 1 1 1
//HM AC H BC
Trong
11
BBC C
kẻ
1 1 1
//HN AC N CC
Do vậy giao tuyến cần tìm là ngũ giác
KIGMHN
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 85
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Bài 03.
Cho lăng trụ tam giác
. ' ' 'ABC A B C
. Trên đường thẳng BA lấy điểm
M
sao cho
A
nằm giữa
đoạn thẳng
MB
và
1
2
MA AB
.
. Xác định thiết diện của hình lăng trụ cắt bởi mặt
P
đi qua
M
,
'B
và trung điểm
E
của
AC
.
. Tính tỉ số
BD
CD
với
'D BC MB E
Lời giải
Do
D BC MB E

;
,BC ME ABC
D BC ME
.
. Xác định thiết diện của hình lăng trụ cắt bởi mặt
P
đi qua
M
,
'B
và trung điểm
E
của
AC
.
Trong
( ')ABB
, gọi
''F MB AA
.
Như vậy, ta có:
P ABB FB
P BCC B B D
P ABC DE
P ACC A EF






Vậy thiết diện của hình lăng trụ cắt bởi mặt
phẳng
()P
là tứ giác
'B DEF
.
. Tính tỉ số
BD
CD
với
'D BC MB E
Kẻ
//AI DE
với
.I BC
Mà
E
là trung điểm của
AC
,
DE
là đường trung bình của
ACI
.
D
là trung điểm của
CI
hay
CD DI
Do
//AI DM
nên
2
3
BD BM BA AM AM AM
DI AM AM AM

3BD DI
. Vậy
3
BD
CD
.
Bài 04.
Cho lăng trụ tam giác
. ' ' 'ABC A B C
. Gọi I, J, K lần lượt là tâm của các hình bình hành
''ACC A
,
''BCC B
,
''ABB A
. Chứng minh rằng:
//IJ ABB A

;
//( ' ')JK ACC A
;
//( ' ')IK BCC B
.
. Chứng minh rằng: Ba đường thẳng AJ, CK, BI đồng qui tại điểm O.
. Chứng minh rằng:
()IJK
song song với mặt đáy của lăng trụ.
. Gọi G,
'G
là trọng tâm của các tam giác ABC và
' ' 'A B C
. Chứng minh G, O,
'G
thẳng hàng
Lời giải
. Chứng minh rằng:
//IJ ABB A

;
//( ' ')JK ACC A
;
//( ' ')IK BCC B
.
Ta có IJ là đường trung bình của
'C AB
,
Nên
//IJ AB
. Mà
''AB ABB A
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 86
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Vậy
// ' 'IJ ABB A
.
Chứng minh tương tự, ta có:
// ' 'JK ACC A
,
// ' 'IK BCC B
.
. Chứng minh rằng: Ba đường thẳng AJ, CK, BI
đồng qui tại điểm O.
Xét ba mặt phẳng
:' , ' , 'C AB A BC B AC
C AB A BC BI
;
C AB B AC AJ
;
B AC A BC CK
;
C AB A BC BI
;
C AB B AC AJ
;
B AC A BC CK
Suy ra, theo định lí giao tuyến: ba đường
thẳng
, , BI AJ CK
đồng quy tại một điểm.
. Chứng minh rằng:
()IJK
song song với mặt đáy của lăng trụ.
Theo ý , ta có:
//
//
//
IJ AB
IJK ABC
JK AC
.
. Chứng minh
,,G O G
thẳng hàng
Dễ thấy
O
là trọng tâm
’C AB
.
Gọi
M ABCO

thì
M
là trung điểm của
AB
.
Vậy ba điểm
,,G M C
thẳng hàng.
Vì
O
và
G
lần lượt là trọng tâm của hai
C AB
và
CAB
Nên ta có:
1
3
//
MO MG
OG CC
MC MC
(1)
Chứng minh tương tự
'// 'OG CC
(2)
Từ (1) và (2) suy ra ba điểm
,,G O G
thẳng hàng.
Bài 05.
Cho hình hộp
.ABCD A B CD
.
. Chứng minh
BDA
song song với
B D C

.
. Chứng minh đường chéo
AC
đi qua trọng tâm
1
G
,
2
G
của hai
BDA
và
B D C

.
. Chứng mình
1
G
,
2
G
chia đoạn
AC
thành ba phần bằng nhau.
. Gọi
I
,
K
lần lượt là tâm các hình bình hành
ABCD
,
BCC B

. Xác định thiết diện của
A IK
với hình hộp.
Lời giải
. Chứng minh
BDA
song song với
B D C

.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 87
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Gọi
I
,
O
lần lượt là tâm các hình bình hành
ABCD
,
AB C D
.
Ta có:
//
//
,
,
BD B D
A I OC
BD A I BDA
OC B D B D C
BD A I I
OC B D O




//BDA B D C
.
. Chứng minh đường chéo
AC
đi qua trọng tâm
1
G
,
2
G
của hai
BDA
và
B D C

.
Ta có:
ACC A BDA A I

và
1
AC A I G


1
AC BDA G

.
Ta có:
//AI A C

11
11
1
2
G A G I
AI
G C A C G A
1
G
là trọng tâm tam giác
BDA
.
Ta có:
ACC A B D C CO

và
2
AC CO G

2
AC B D C G
.
Ta có:
//OC AC
22
22
1
2
G O G C
OC
G C G A AC
2
G
là trọng tâm tam giác
B D C

.
. Chứng mình
1
G
,
2
G
chia đoạn
AC
thành ba phần bằng nhau.
Theo ý ta có:
12
1
3
AG AC C G


1
G
,
2
G
chia đoạn
AC
thành ba phần bằng nhau.
. Xác định thiết diện của
A IK
với hình hộp.
Ta có:
AI CC P


A IK BCC B KP

,
KP BC M
và
KP B C N


.
Suy ra:
A IK A B C D A N

.
A IK ABCD IM

và
IM AD Q
.
Suy ra:
A IK ADA D A Q

.
Vậy thiết diện của
A IK
với hình hộp là tứ
giác
A NMQ
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 88
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Bài 06.
Cho hình hộp
.ABCD AB C D
. Gọi
, , ,P Q R S
lần lượt là tâm các mặt
ABB A

,
BCC B

,
CDD C

,
DAA D

.
. Chứng minh rằng:
//RQ ABCD
;
//PQRS ABCD
.
. Xác định thiết diện của hình hộp khi cắt bởi
AQR
.
.Gọi
M
là giao điểm của cạnh
CC
với
AQR
. Tính tỉ số
MC
MC
.
Lời giải
. Chứng minh rằng:
//RQ ABCD
;
//PQRS ABCD
.
//
// //
RQ ABCD
RQ ABCD
RQ BD BD B D

(1).
//
//
PQ ABCD
PQ ABCD
PQ AC
(2).
Từ (1) và (2)
//PQRS ABCD
. Xác định thiết diện của hình hộp khi cắt bởi
AQR
.
Gọi
O
là trung điểm
BD

.
CO RQ E

.
AE CC M

.
MQ BB G

.
MR DD F

.
Vậy thiết diện của hình hộp khi cắt bởi
AQR
là tứ giác
AGMF
.Tính tỉ số
MC
MC
.
Theo ý
E
là trung điểm
RQ
và
CO
.
Đặt
0CM xCC x

AM AC CM
AC xCC

AC x AC AC
1xAC AC x
.
11
22
AE AC AO

11
22
AC AC C O
1 1 1
2 2 2
AC AC AC



11
24
AC AC

.
Vì
,,A M E
thẳng hàng
AE
,
AM
cùng phương
1
11
24
xx

21xx
2
3
x
.
Vậy
1
2
MC
MC
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 89
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Dạng 04. ĐỊNH LÝ THALES TRONG KHÔNG GIAN .
Phương pháp giải
Tìm 2 đường thẳng chéo nhau trên đó có các đoạn thẳng tỉ lệ.
Bài 01.
Cho tứ diện
ABCD
,
M
là một điểm lưu động trên cạnh
AB
;
N
là điểm lưu động trên cạnh
CD
. Chứng tỏ rằng trung điểm
I
của đoạn
MN
thuộc một mặt phẳng cố định.
Lời giải
Kẻ
IK AB
K
là trung điểm
BN
(do
I
là
trung điểm
MN
).
Qua
K
kẻ đường thẳng song song với
CD
,
cắt
BC
tại
P
, cắt
BD
tại
Q
P
là trung điểm
BC
,
Q
là trung điểm
BD
P
,
Q
cố định.
Kẻ hình bình hành
BEDC
()BE CD PQ PQ ABE
1
()IK AB IK ABE
2
12&
PQI ABE
Do
ABE
là mặt phẳng cố định,
PQ
cố định
PQI
cố định.
Vậy
I
thuộc mặt phẳng cố định qua
PQ
và song song
ABE
.
Bài 02.
Cho hình vuông
ABCD
và
ABEF
nằm trong hai mặt phẳng phân biệt. Trên các đường chéo
AC
và
BF
lần lượt lấy hai điểm
M
và
N
sao cho
AM BN
. Chứng minh rằng
MN
luôn
song song với một mặt phẳng cố định.
Lời giải
Vẽ
NN AB
BN A N
CF AF

(1)
Vẽ
MM AB CD
AM AM BN
AD AC BF
(do
,AM BN AC BF
)(2)
12&
A N AM
AF AD


M N DF M N DFEC
(3)
Mà
M M CD M M DFEC
(4)
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 90
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
34&
M N NM DFEC


, mà
MN M N NM MN DFEC


.
Vậy
MN
luôn song song mặt phẳng cố định
DFEC
.
Bài 03.
Cho hình hộp
.ABCD A B CD
,
M
là điểm thuộc cạnh
AD
,
N
là điểm thuộc cạnh
DC

sao
cho
AM D N
MD NC
.
. Chứng minh rằng
//MN C BD
.
. Xác định thiết diện cắt bởi mặt phẳng
()P
qua
MN
và song song
C BD
.
Lời giải
. Chứng minh rằng
//MN C BD
.
Theo giả thiết ta có
AM D N AM DM AD
MD NC D N C N D C
.
Theo định lý Talet đảo ta có
,,MN AD DC

cùng song song với
Q
Khi đó
//
//
Q AD
Q DC
Mà
//AD BC

Nên
//
// //
//
Q BC
Q BDC MN BDC
Q DC


(ĐPCM).
. Xác định thiết diện cắt bởi
()P
qua
MN
và song song
C BD
.
Ta có mặt phẳng
P
qua
MN
và song song
C BD
Nên:
Từ
M
kẻ
//MF BD
, cắt
AB
tại
F
;
Từ
F
kẻ đường thẳng
//EF AB
, cắt
BB
tại
E
Từ
E
kẻ đường thẳng
//EI BC
, cắt
BC
tại
I
;
Từ
N
kẻ đường thẳng
//NJ C D
cắt
DD
tại
J
Dễ thấy thiết diện là lục giác
MEFINJ
có các
cạnh đối lần lượt song song với ba cạnh của
tam giác
CBD
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 91
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Bài 04.
Cho hình lập phương
.ABCD AB C D
cạnh
a
,
,MN
lần lượt là các điểm trên
,AD DB
sao cho
02AM DN x x a
.
. Chứng minh khi
x
thay đổi đường thẳng
MN
luôn song song với một mặt phẳng cố định.
. Chứng minh khi
2
3
a
x
thì
//MN A C
.
Lời giải
. Chứng minh khi
x
thay đổi đường thẳng
MN
luôn song song với một mặt phẳng cố định.
Kẻ
// ; //ME AD E AA NF AD F AB

, , ,M N E F
đồng phẳng.
Áp dụng định lý Talet ta có:
;
AM AE DN AF
AD AA DB AB


.
Mà
2 ;AD BD a gt

Theo gt:
AM DN x
nên
//
AE AF
EF A B
AA AB

Ta có:
//
// //
EF A B
ME BC BC AD
// //MNFE A BC MN A BC


. Chứng minh khi
2
3
a
x
thì
//MN A C
.
Gọi
O
là giao điểm của
AC
và
BD
;
I
là giao điểm của
AD
và
AD
.
2
2
a
DO
Mà
2
3
a
DN x
2
3
DN DO
hay
N
là trọng tâm
ADC
.
Tương tự:
M
là trọng tâm
AA D
.
Gọi
J
là trung điểm
AD
,
Khi đó ta có:
1
3
JM JN
JA JC

//MN A C
(ĐPCM).
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 92
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Bài 05.
Cho tứ diện
ABCD
và 4 điểm
, , ,M N E F
lần lượt nằm trên các cạnh
,,AB BC CD
và
DA
.
Dùng định lý đảo Thalès trong không gian chứng minh rằng:Nếu 4 điểm
, , ,M N E F
đồng
phẳng thì
1. . .
MA NB EC FD
MB NC ED FA
Lời giải
Gọi
d
là đường thẳng bất kỳ cắt
MNEF
tại
O
.
Từ các điểm
, , ,A B C D
vẽ các mặt phẳng song
song với
MNEF
và cắt đường thẳng
d
lần
lượt tại
, , ,A B C D
. Khi đó ta có:
//
MA OA
MNEF OA A
MB OB

//
NB OB
MNEF OB B
NC OC

//
EC OC
MNEF OC C
ED OD

//
EC OD
MNEF OD D
ED OA

Do đó:
1. . . . . .
MA NB EC FD OA OB OC OD
MB NC ED FA OB OC OD OA

.
------------------ HẾT ------------------
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 93
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
BÀI 05
Bài 01.
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy
ABCD
là hình bình hành tâm
O
. Gọi
,,M N P
lần lượt là
trung điểm
,,SA BC CD
.
. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng
SAD
và
MOP
.
. Chứng minh
//MOP SBC
.
. Gọi
K
là điểm bất kỳ trên
OM
. Chứng minh
//KN SCD
.
. Mặt phẳng
qua
N
, song song với
SA
và
CD
. Tìm thiết diện của mp
và hình chóp
.S ABCD
. Xác định hình tính thiết diện.
Lời giải
. Tìm giao tuyến của
SAD
và
MOP
.
Ta có
,M SA SA SAD M SAD
;
M MOP
.
Mặt khác
//
AD SAD
OP MOP
AD OP
// //SAD MOP d AD OP
với
d
qua
M
.
d SD E
M
là trung điểm
SA
nên
E
là trung điểm
SD
.
Vậy
SAD MOP ME
.
. Chứng minh
//MOP SBC
.
Ta có:
//
//
ME AD
AD BC
1// ; // ME BC BC SBC ME SBC
.
2// ; // EP SC SC SBC EP SBC
.
ME
và
EP
là hai đường thẳng cắt nhau
cùng nằm trong mặt phẳng
3 MOP
.
Từ
1
,
2
và
3
suy ra
//MOP SBC
TỔNG ÔN TẬP CHƯƠNG
☆☆★☆☆
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 94
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
. Gọi
K
là điểm bất kỳ trên
OM
. Chứng minh
//KN SCD
.
Ta có
4// ; // ON DC DC SCD ON SCD
.
5// ; // OM SC SC SCD OM SCD
.
ON
và
OM
là hai đường thẳng cắt nhau cùng nằm trong mặt phẳng
6 MON
.
Từ
4
,
5
và
6
suy ra
//MON SCD
.
K
là điểm bất kỳ trên
OM
nên
KN MON
mà
//MON SCD
nên
//KN SCD
.
. Tìm thiết diện của
và hình chóp
.S ABCD
.
Xác định hình tính thiết diện.
Ta có
ABCD NO
và
NO AD Q
.
SAD QE
.
//SCD d CD

;
d
qua
E
và
d SC F

.
SBC FN
.
//
//
//
NQ CD
NQ EF
EF CD
Vậy thiết diện của mp
và hình chóp
.S ABCD
là hình thang
NQEF
.
Bài 02.
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy
ABCD
là hình bình hành tâm
O
.
. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng
SBC
và
SAD
.
. Trên các cạnh
,SB SD
ta lần lượt lấy các điểm
M
và
N
thỏa
12
33
;
SM SN
SB SD

. Tìm giao điểm
I
của
SC
và mặt phẳng
AMN
. Suy ra thiết diện của mặt phẳng
AMN
và hình chóp
.S ABCD
. Gọi
K
là giao điểm của
IN
và
CD
. Tính tỉ số
KC
KD
.
Lời giải
. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng
SBC
và
SAD
.
Ta thấy:
S SBC SAD
Và
//
AD SAD
BC SBC
AD BC
Nên
// //SBC SAD d AD BC
và
d
qua
S
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 95
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
. Tìm giao điểm
I
của
SC
và mặt phẳng
AMN
Suy ra thiết diện của mặt phẳng
AMN
và hình
chóp
.S ABCD
.
Gọi
,E MN SO I SC AE
I SC
I AE
Mà
AE AMN
I SC
I SC AMN
I AMN
.
Khi đó thiết diện của mặt phẳng
AMN
và
hình chóp
.S ABCD
là tứ giác
AMIN
.
. Tính tỉ số
KC
KD
.
Gọi
G
là trung điểm
SD
,
F OG AN
//OG SB
1
4
NF GF NG
NE SM SN
1
4
GF SM
1 1 1 1 5
3
2 4 2 4 4
.OF OG FG SB SM SM SM SM
.
SME
đồng dạng với
OFE
5
4
OE OF
SE SM
.
Gọi
H
là trung điểm
IC
//OH AI
4
5
SI SE
IH OE

4 4 1 2 2
5 5 2 5 5
.
SI
SI IH IC IC
IC
.
J SD
sao cho
//IJ CD
2
5
SJ SI
JD IC

5
7
JD
SD

5 5 15 15
3
7 7 7 7
.
JD
JD SD ND ND
ND
15 8 7
1 1 1
7 7 8
IJ NJ JD ND JD
KD IJ
KD ND ND ND
Mặt khác
2
7
IJ SI
CD SC

7 7 7 35
2
2 8 2 8
CD IJ KC KD CD IJ IJ IJ
.
Từ
1
và
2
suy ra
35
8
5
7
8
IJ
KC
KD
IJ

.
Bài 03.
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy
ABCD
là hình bình hành,
O
là giao điểm của hai đường chéo,
,AC a BD b
, tam giác
SBD
đều.
. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng
SAB
và
SCD
.
. Gọi
12
,GG
lần lượt là trọng tâm của các tam giác
,ACD SCD
. Chứng minh
12
GG
song song
với mặt phẳng
SAC
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 96
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
. Gọi
M
là điểm di động trên
AO
với
0
2
a
AM x x



. Gọi
là mặt phẳng đi qua
M
và song song với mặt phẳng
SBD
. Tìm thiết diện tạo bởi
và hình chóp
.S ABCD
.
. Tính diện tích thiết diện tìm được ở ý theo
,,a b x
.
Lời giải
. Tìm giao tuyến của
SAB
và
SCD
.
Ta thấy:
S SAB SCD
Và
//
AD SAB
BC SCD
AB CD
Nên
// //SBC SAD AB CD
và qua
S
. Chứng minh
12
//GG SAC
.
Gọi
K
là trung điểm
CD
.
Ta có
12
12
1
3
//
KG KG
G G SA
KA KS
Mà
SA SAC
nên
12
//G G SAC
. Tìm thiết diện tạo bởi
và hình chóp
.S ABCD
.
Ta có
// SBD
nên:
//ABCD d BD
và
d
qua
M
.
Gọi
E d AB
F d AD


//SAB d SB

và
d
qua
E
.
Gọi
P
là giao của
d
với
SA
.
SAB PF
.
Từ đó thiết diện là tam giác
PEF
.
. Tính diện tích thiết diện tìm được ở ý theo
,,a b x
.
Ta có
PEF
và
SBD
là hai tam giác đồng
dạng,
SBD
đều nên
PEF
đều.
2.EF AM AM BD xb
EF
BD AO AO a
.
Suy ra diện tích tam giác
PEF
là
2
2 2 2
2
3 2 3 3
44
4
.
PEF
EF xb x b
S
a
a



.
Bài 04.
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy
ABCD
là hình bình hành
. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng
SBC
và
SAD
.
. Gọi
G
là trọng tâm tam giác
SBD
. Trên các cạnh
CD
và
AB
lần lượt lấy các điểm
M
và
N
thoả
2MD MC
và
2NB NA
. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng
SND
và
BGM
.
Tìm giao điểm
I
của
SN
và mặt phẳng
BGM
.
. Gọi
K
là giao điểm của
SA
và mặt phẳng
BGM
. Tính tỷ số
.
KS
KA
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 97
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Lời giải
. Tìm giao tuyến của
SBC
và
SAD
.
Ta có:
//
S SBC SAD
BC AD
BC SBC
AD SAD

// //SBC SAD Sx BC AD
.
. Tìm giao điểm
I
của
SN
và mặt phẳng
BGM
.
Trong
:ABCD H AC BM
,
L AC ND
Trong
:SAC P GH SL
// //
//
P GH BGM
P SND BGM
P SL SND
SND BGM Px BM DN
BM DN
BM BGM
DN SND


Tìm
I SN BGM
Trong
:
I SN
SND I SN Px I SN BGM
I Px BGM

. Tính tỷ số
.
KS
KA
Trong
:SAC K GH SA
K GH BGM
K SA BGM
K SA

Áp dụng định lý Menelaus
Xét
ODC
, ta có:
1..
HC BO MD
HO BD MC
1 1 1
21
2 2 2
..
HC
HC HO OC OA
HO
Xét
SOA
, ta có:
1..
KS GO HA
KA GS HO
1
1
2
..
HO OA
KS
KA HO

1 3 2
1
2 1 3
. . .
KS KS
KA KA
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 98
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Bài 05.
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy
ABCD
là hình bình hành,
2,.AB a AD a
. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng
SAB
và
SCD
.
. Gọi M là điểm di động trên cạnh
AB
với
0AM x x a
. Gọi
P
là mặt phẳng đi qua
M
và song song với mặt phẳng
SAD
. Tìm thiết diện tạo bởi
P
và hình chóp
.S ABCD
.
. Cho
SA a
,
SA
vuông góc với
AD
. Tìm
x
để diện tích thiết diện bằng
2
2
3
a
.
Lời giải
. Tìm giao tuyến của
SAB
và
SCD
.
Ta có:
//
S SAB SCD
AB CD
AB SAB
CD SCD

// //SAB SCD Sx AB CD
.
. Tìm thiết diện tạo bởi
P
và hình chóp
.S ABCD
Vì mặt phẳng
//P SAD P
song song
với mọi đường thuộc mặt phẳng
.SAD
Tìm giao tuyến của mặt phẳng
P
và mặt phẳng
.ABCD
Ta có
M P ABCD
,vì
//P AD
nên
//ABCD P d AD
và
d
qua
M
Khi đó
1d CD Q
.
Tương tự:
Ta có
M P SAB
,vì
//P SA
nên
// ;SAB P MN SA N SB
.
Ta có
N P SBC
,vì
// //P AD BC
nên
2//SBC P NP BC
.
Ta có
P SCD PQ
Suy ra thiết diện cần tìm là
.MNPQ
Từ (1) và (2) thì
//MQ PN
. Vậy
MNPQ
là hình thang.
. Tìm
x
để diện tích thiết diện bằng
2
2
3
a
.
Áp dụng Ta-lét cho
SAB
và
SBC
ta được:
2
2
x AM SN NP NP
NP x
a AB SB BC a
Áp dụng Ta-lét cho
SAB
, ta có:
a x SA
MN BM a x
MN a x
SA AB a a
.
Vì
SA AD MNPQ
là hình thang vuông .
22
11
22
22
..
MNPQ
S MN NP MQ a x x a a x
.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 99
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Vì
2 2 2
2 2 2
22
3
0
3 3 3
3
()
(do )
()
MNPQ
a
xn
a a a
S a x x x a
a
xl

. Vậy
3
a
x
.
Bài 06.
Cho hình chóp
.S ABCD
có đáy
ABCD
là hình thang, đáy lớn
,AB M
là trung điểm cạnh
SB
.
. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng
SAD
và
SBC
.
. Tìm giao điểm
N
của
SC
và mặt phẳng
ADM
.
. Xác định thiết diện của hình chóp
.S ABCD
khi cắt bởi mặt phẳng
CDM
.
. Gọi
I
là giao điểm của
AM
và
DN
. Chứng minh
// // .SI AB CD
Lời giải
. Tìm giao tuyến của
SAD
và
SBC
.
Ta có:
1 S SAD SBC
Trong
:ABCD J AD BC
2
J AD SAD
J SAD SBC
J BC SBC


Từ
12,.SJ SAD SBC
. Tìm giao điểm
N
của
SC
và
ADM
.
Tìm
N SC ADM
.
Ta có:
ADM AJM
.
Trong
:.SBJ N MJ SC
N SC
N SC ADM
N MJ ADM

.
. Xác định thiết diện của hình chóp
.S ABCD
khi
cắt bởi
CDM
.
//
M SAB CDM
AB CD
AB SAB
CD CDM

// //SAB CDM Mx AB CD
.
Trong
:SAB
Kẻ
// // , .Mx AB CD P Mx SA
Ta có:
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 100
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
CDM ABCD CD
CDM SBC CM
CDM SAB PM
CDM SAD PD
CDM SCD CD





Thiết diện cần tìm là
.CDPM
. Chứng minh
// // .SI AB CD
Ta có:
1 S SAB SCD
2
I AM SAB
I AM DN I SAB SCD
I DN SCD


Từ
12, SI SAD SCD
.
Ta có:
//
// //
SAD SCD SI
AB CD
SI AB CD
AB SAB
CD SCD

.
Bài 07.
Cho hình chóp
.S ABCD
, có đáy
ABCD
là hình bình hành tâm
O
. Gọi
, MN
lần lượt là trung
điểm của
SA
và
CD
. Chứng minh rằng :
.
//OMN SBC
.
. Mặt phẳng
qua
N
và song song
SAD
. Tìm thiết diện của
với hình chóp và xác
định hình tính của thiết diện.
. Giả sử
AS AD
,
AB AC
. Gọi
AE
,
AF
lần lượt là phân giác trong của tam giác
ACD
và
SAB
. Chứng minh
//EF SAD
Lời giải
.
//OMN SBC
.
Vì
MO
và
NO
lần lượt là đường trung bình
của
ASC
và
DBC
Nên
//MO SC
và
//ON BC
.
// ( ) //MO SC SBC MO SBC
// ( ) //ON BC SBC ON SBC
Ta có:
// , //
//
( ), ( )
MO SBC ON SBC
MO ON O OMN SBC
MO OMN ON OMN

. Tìm thiết diện của
với hình chóp và xác định hình tính của thiết diện.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 101
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
// //SAD
với
SD
,
AD
,
SA
// // DSS d SCDD
với
d
qua
N
và
d SC P
Trong
ABCD
, kẻ
//Nx AD
Nx AB R

.
Trong
SAB
, kẻ
//Ry AS
Ry SB Q

.
Nối
P
với
Q
ta được thiết diện là tứ giác
NPQR
.
Ba mặt phẳng phân biệt
,
ABCD
và
SBC
cắt nhau theo ba giao tuyến
NR
,
BC
và
PQ
. Mà
// //NR AD BC
nên
//NR PQ
hay thiết diện
NPQR
là hình thang.
. Chứng minh
//EF SAD
Sử dụng tính chất đường phân giác, ta có
ED AD AS FS
EC AC AB FB
tồn tại duy nhất bộ ba
mặt phẳng song song lần lượt chứa
SD
,
EF
và
BC
.
Một trong ba mặt phẳng đó là
SAD
. Do đó
//EF SAD
.
Bài 08.
Cho hình chóp
.S ABCD
, có đáy
ABCD
là hình thang,
2// ,AB CD AB CD
. Gọi
M
là trung
điểm của
SB
và
P
là điểm thuộc cạnh
SA
thỏa
2AP SP
.
. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng
SBA
và
SCD
.
. Tìm giao điểm
I
của
MA
và mặt phẳng
SDC
.
. Tìm giao điểm
E
của
BC
và mặt phẳng
PMD
. Tính
EC
EB
.
Lời giải
. Tìm giao tuyến của
SBA
và
SCD
.
Ta có
DS SB CA S
.
//
,B
S SCD S
AB CD
A SA C
BA
B D SCD

// //SCD Sx AB CDSBA
.
. Tìm giao điểm
I
của
MA
và
SDC
.
Trong
SAB
,
AM Sx I
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 102
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Khi đó
D
I AM
I AM SC
I Sx SCD

.
. Tìm giao điểm
E
của
BC
và mặt phẳng
PMD
. Tính
EC
EB
.
Trong
SAB
, kéo dài
PM
cắt
AB
tại
K
, khi đó
K PMD
.
Trong
ABCD
, kẻ đường thẳng
DK
cắt
BC
tại
E
.
Khi đó
E
là điểm cần tìm.
Ta có
EC DC
EB BK
.
Kẻ
//BH AP
, ta có
1 1 1
2 2 2
BH KB BH EC
BH SP BK AB
AP AK AP EB

.
Bài 09.
Cho hình chóp
.S ABCD
, có đáy
ABCD
là hình bình hành. Gọi
I
,
J
,
K
lần lượt là trung điểm
SB
,
AB
và
SC
.
. Chứng minh
//IJK SAD
. Từ đó suy ra
//JK SAD
.
.
M
là một điểm trên
AD
. Mặt phẳng
P
qua
M
và song song
SAB
cắt
BC
,
SC
và
SD
lần lượt tại
N
,
P
và
Q
. Hỏi
MNPQ
là hình gì?
Lời giải
. Chứng minh
//IJK SAD
. Từ đó suy ra
//JK SAD
.
Vì
IJ
và
IK
lần lượt là đường trung bình của
ASB
và
SBC
Nên
//IJ SA
và
// // IK BC IK AD
.
// //IJ SA SAD IJ SAD
.
// // //IK BC AD SAD IK SAD
.
Ta có
//
//
( ), ( ),
IJ SAD
IK SAD
IJ IJK IK IJK IJ IK I
( )//( )IJK SAD
. Suy ra
//JK SAD
. Hỏi
MNPQ
là hình gì?
//P SAB P
song song với
AB
,
SB
, và
SA
.
// // BP AB P ABCD dA
với
d
qua
M
.
Trong
ABCD
, kẻ
//MN AB
MN BC N

.
Trong
SBC
, kẻ
//Ny SB
Ny SC P

.
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 103
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Trong
SAD
, kẻ
//Mz SA
Mz SD Q

.
Nối
P
với
Q
ta được thiết diện là tứ giác
MNPQ
.
Ba mặt phẳng phân biệt
SCD
,
P
và
ABCD
cắt nhau theo ba giao tuyến
MN
,
CD
và
PQ
. Mà
//MN CD
nên
//MN PQ
hay thiết diện
MNPQ
là hình thang.
Bài 10.
Cho hình lập phương
.ABCD AB C D
cạnh
a
. Gọi
;;M N P
lần lượt là trung điểm của các cạnh
;;AB B C DD
. Chứng minh
MNP
song song với các mặt
AB D

và
BDC
. Xác định thiết diện của hình lập phương với mặt phẳng
MNP
. Thiết diện đó là hình gì ?
Tính diện tích của nó.
Lời giải
. Chứng minh
MNP
song song với các mặt
AB D

và
BDC
Ta có
1
'PD MA
PD MB
,,MP AD DB
cùng song song với
(theo
định lý Ta-let đảo)
// //
//
, ( )
D B DB
AD
AD AB D B D AB D


// //AB D MP AB D

Tương tự,
//MN AB D

.
Suy ra
//MNP AB D

Mặt khác
//
// .
//
BD B D
BDC AB D
BC AD


Vậy
// //MNP AB D BDC
. Xác định thiết diện của hình lập phương với mặt phẳng
MNP
.
Gọi
,,E F K
lần lượt là trung điểm của các cạnh
,,C D AD BB
, ta có:
// //
//
NE B D NE AB D
N MNP
MNP AB D

NE MNP
.
Tương tự
PF
và
MK
cũng chứa trong
MNP
Suy ra thiết diện của
MNP
với hình lập
phương là lục giác
MNKEPF
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trang 104
Biên So
ạn: LÊ MINH TÂM
Hình tính thiết diện:
NE
là đường trung bình
BCD
nên
12
22
a
NE B D


.
Tương tự
6
cạnh của thiết diện đều bằng
2
2
a
Mặc khác
// , // , //NE MF EP MK PF KN
.
Vậy thiết diện là lục giác đều cạnh
2
2
a
.
Diện tích thiết diện:
Gọi
O
là tâm đường tròn ngoại tiếp của thiết diện thì tam giác
ONE
là tam giác đều,
Suy ra diện tích của thiết diện:
2
22
6 3 2 3 3 3
66
4 2 4 4
OEN
NE a a
SS




.
------------------ HẾT ------------------

Preview text:

LÊ MINH TÂM Chuyên Đề. QUAN HỆ SONG SONG
TÀI LIỆU LƯU HÀNH NỘI BỘ
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
※※※MỤC LỤC※※※
BÀI 01. ĐẠI CƯƠNG VỀ ĐƯỜNG THẲNG & MẶT PHẲNG .................................................. 4
I. KHÁI NIỆM MỞ ĐẦU ................................................................................................................................ 4
II. CÁC TÍNH CHẤT THỪA NHẬN ............................................................................................................... 6
III. CÁC CÁCH XÁC ĐỊNH MẶT PHẲNG .................................................................................................... 7
IV. HÌNH CHÓP VÀ TỨ DIỆN ...................................................................................................................... 7
V. CÁC DẠNG TOÁN. ................................................................................................................................... 8
 Dạng 01. XÁC ĐỊNH GIAO TUYẾN CỦA HAI MẶT PHẲNG PHÂN BIỆT...................................... 8
 Dạng 02. TÌM GIAO ĐIỂM CỦA ĐƯỜNG THẲNG D VÀ MẶT PHẲNG (P). ............................... 10 Bi
 Dạng 03. CHỨNG MINH 03 ĐIỂM THẲNG HÀNG VÀ 03 ĐƯỜNG THẲNG ĐỒNG QUI.......... 11 ê
 Dạng 04. THIẾT DIỆN CỦA HÌNH H KHI BỊ CẮT BỞI MẶT PHẲNG (P). .................................. 12 n So
VI. BÀI TẬP RÈN LUYỆN. .......................................................................................................................... 12 ạ
BÀI 02. HAI ĐƯỜNG CHÉO NHAU – HAI ĐƯỜNG SONG SONG ............................................ 38 n:
I. VỊ TRÍ TƯƠNG ĐỐI CỦA HAI ĐƯỜNG THẲNG TRONG KHÔNG GIAN: ........................................ 38 LÊ MINH
II. TÍNH CHẤT: ............................................................................................................................................ 38
III. CÁC DẠNG BÀI TẬP. ............................................................................................................................. 41
 Dạng 01. CHỨNG MINH HAI ĐƯỜNG THẲNG SONG SONG. .................................................... 41
 Dạng 02. TÌM GIAO TUYẾN CỦA HAI MẶT PHẲNG CHỨA HAI ĐƯỜNG THẲNG SONG TÂM
SONG. ..................................................................................................................................................... 44
 Dạng 03. CHỨNG MINH HAI ĐƯỜNG THẲNG CHÉO NHAU. ................................................... 48
 Dạng 04. CHỨNG MINH MỘT ĐƯỜNG THẲNG DI ĐỘNG LUÔN ĐI QUA MỘT ĐIỂM CỐ
ĐỊNH. ....................................................................................................................................................... 50
BÀI 03. ĐƯỜNG THẲNG & MẶT PHẲNG SONG SONG............................................................. 52
I. VỊ TRÍ TƯƠNG ĐỐI CỦA ĐƯỜNG THẲNG VÀ MẶT PHẲNG TRONG KHÔNG GIAN .................. 52
II. TÍNH CHẤT: ............................................................................................................................................ 52
III. CÁC DẠNG BÀI TẬP. ............................................................................................................................ 55
 Dạng 01. CHỨNG MINH ĐƯỜNG THẲNG SONG SONG VỚI MẶT PHẲNG. ........................... 55
 Dạng 02. TÌM GIAO TUYẾN CỦA HAI MẶT PHẲNG CHỨA MỘT ĐƯỜNG THẲNG SONG
SONG VỚI MẶT PHẲNG. . ..................................................................................................................... 61

BÀI 04. HAI MẶT PHẲNG SONG SONG ......................................................................................... 69
I. ĐỊNH NGHĨA: ........................................................................................................................................... 69 Trang 2
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
II. TÍNH CHẤT: ............................................................................................................................................ 69
III. ĐỊNH LÝ THALES TRONG HÌNH HỌC KHÔNG GIAN: ................................................................... 72
IV. HÌNH LĂNG TRỤ VÀ HÌNH HỘP: ...................................................................................................... 73
V. HÌNH CHÓP CỤT: ................................................................................................................................. 75
III. CÁC DẠNG BÀI TẬP. ............................................................................................................................ 75
 Dạng 01. CHỨNG MINH HAI MẶT PHẲNG SONG SONG. ......................................................... 75
 Dạng 02. GIAO TUYẾN CỦA 2 MẶT PHẲNG CÓ 1 MẶT PHẲNG SONG SONG VỚI MẶT THỨ
BA . ............................................................................................................................................................ 79
 Dạng 03. HÌNH LĂNG TRỤ - HÌNH HỘP . ................................................................................... 84
 Dạng 04. ĐỊNH LÝ THALES TRONG KHÔNG GIAN . ................................................................ 90
BÀI 05. TỔNG ÔN TẬP CHƯƠNG ................................................................................................... 94 TÂM LÊ MINH n:ạ n SoêBi Trang 3
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONGBÀI 01
ĐẠI CƯƠNG VỀ ĐƯỜNG THẲNG & MẶT PHẲNG ☆☆★☆☆
I. KHÁI NIỆM MỞ ĐẦU
1.1. Mặt phẳng Bi ê
– Hình ảnh mô phỏng trong thực tế ví dụ: mặt gương phẳng, mặt hồ phẳng lặng được xem n
là một phần của mặt phẳng. So  Chú ý : ạ
– Mặt phẳng ko có bề dày và không bị giới hạn. n:
– Cách biểu diễn mặt phẳng lên mặt phẳng hình học: LÊ MINH
dùng hình bình hành hay một góc và ghi tên của mặt
phẳng vào một góc của hình.
– Kí hiệu mặt phẳng: mpP , mpQ , .
mp ,mp ,
1.2. Điểm thuộc mặt phẳng TÂM
Cho điểm A và mp  . Khi đó:
– Điểm A thuộc   hay A nằm trên   hay   chứa
A hoặc đi qua A .
Kí hiệu: A 
– Điểm A nằm ngoài   hay   không chứa A hoặc không đi qua A .
Kí hiệu: A .
1.3. Hình biểu diễn của một hình không gian.
Khi vẽ một hình không gian lên bảng, lên giấy ta tuân thủ nguyên tắc sau:
Hình biểu diễn của đường thẳng là đường thẳng, của đoạn thẳng là đoạn thẳng.
 Hình biểu diễn của hai đường thẳng song song là hai đường thẳng song song, hai
đường thẳng cắt nhau là hai đường thẳng cắt nhau.
 Giữ nguyên quan hệ thuộc giữa điểm với đường thẳng.
 Nét liền để vẽ đường nhìn thấy, nét đứt đọa để vẽ đường bị che khuất.
 Bảo toàn tỷ lệ giữa các đoạn thẳng song song, các đoạn thẳng cùng nằm trên một
đường thẳng. Không bảo toàn về góc.
 Một tam giác bất kỳ đều được coi là hình biểu diễn của tam giác có dạng tùy ý( vuông, cân, đều). Trang 4
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Hình bình hành là hình biểu diễn cho hình bình hành có dạng tùy ý (hình bình hành ,
vuông, chữ nhật, thoi) và kèm theo kí hiệu vuông, bằng nhau nếu là hình đặc biệt.
 Cho các hình 1 – 2 – 3 – 4 được đánh dấu như bên dưới. TÂM LÊ MINH n:ạ n Soê
 Hãy kể tên các mặt phẳng thấy hay không thấy trong các hình 1, 2, 3, 4. Bi
– Các mặt phẳng nhìn thấy là: SAB ,SBC. Hình 1:
– Các mặt phẳng không nhìn thấy là: SAC ,ABC .
– Các mặt phẳng nhìn thấy là: SBC ,SCD . Hình 2:
– Các mặt phẳng không nhìn thấy là: SAB ,SAD ,ABCD .
– Các mặt phẳng nhìn thấy là: ABCD ,ADD A  ,DCC D   . Hình 3:
– Các mặt phẳng không nhìn thấy là: A BCD  ,ABB A  ,BCC B   .
– Các mặt phẳng nhìn thấy là: SAB,SBC ,SCD . Hình 4:
– Các mặt phẳng không nhìn thấy là: SAD ,ABCD . Trang 5
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
II. CÁC TÍNH CHẤT THỪA NHẬN TÍNH CHẤT HÌNH MINH HỌA
01  Có một và chỉ một đường thẳng đi qua 02 điểm phân biệt.
 Có một và chỉ một mặt phẳng đi qua 3 điểm Bi
02 không thẳng hàng. ê
Kí hiệu:ABC . n So
 Nếu một đường thẳng có hai điểm phân biệt
thuộc một mặt phẳng thì mọi điểm của đường ạn:
03 thẳng đều thuộc mặt phẳng đó. Aa     LÊ MINH     B a     AB a  
 Điểm M và đường thẳng AM đều nằm trong
ABCvì M thuộc đường thẳng AB còn AM
04 trùng với đường thẳng AB mà AB nằm trong TÂMABC.
05  Tồn tại 04 điểm không cùng thuộc 01 mặt phẳng.
 Nếu hai mặt phẳng phân biệt có 01 điểm
chung thì chúng còn có điểm chung khác nữa.
Suy ra: Nếu hai mặt phẳng phân biệt có một
06 điểm chung thì chúng có một đường thẳng
chung chứa tất cả các điểm chung của hai mặt phẳng.
 Đường thẳng chung đó gọi là giao tuyến của hai mặt phẳng.
07  Trong mỗi mặt phẳng, các kết quả của hình học phẳng đều đúng. Trang 6
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
III. CÁC CÁCH XÁC ĐỊNH MẶT PHẲNG
MẶT PHẲNG ĐƯỢC XÁC ĐỊNH HÌNH MINH HỌA
 Khi biết nó đi qua 3 điểm không thẳng 01 hàng cho trước.
Kí hiệu: mpABC hoặcABC .
 Khi biết nó đi qua một đường thẳng và
02 một điểm không nằm trên đường thẳng đó.
Kí hiệu: mp ;
d A hoặc mp ; A d .
 Khi biết nó đi qua hai đường thẳng cắt 03 nhau.
Kí hiệu: mp ;ab hoặc mp ; b a .
IV. HÌNH CHÓP VÀ TỨ DIỆN
TÂM Trong mặt phẳng   cho đa giác lồi AA ...A . Lấy S nằm ngoài  . 1 2 n
 Lần lượt nối S với A , A ,..., A được n tam giác: SA A , SA A ,..., SA A . 1 2 n 1 2 2 3 n 1
 Hình gồm đa giác A A ...A và n tam giác: SA A , SA A ,..., SA A gọi là hình chop. 1 2 n 1 2 2 3 n 1  Kí hiệu: . S A A ...A . 1 2 n
Hình tứ diện là hình được tạo thành từ bốn tam LÊ MINH giác
ABC, ABD, ACD, BCD trong đó A, n:
B,C, D không đồng phẳng. ạ
– Đỉnh: A, B,C, D
– Mặt bên: ABC; AB ; D ACD n So – Cạnh bên: A ; B AC; AD
ê 01 – Mặt đáy: BCD Bi
– Cạnh đáy: BC; B ; D CD
– Cặp cạnh đối diện: BC; AD và B ; D AC và A ; B DC .
– Đỉnh đối diện với mặt: đỉnh A đối diện 
BCD ; đỉnh B đối diện  ACD; đỉnh C đối
Lưu ý: Tứ diện đều là hình tứ diện
diện  ABD; đỉnh D đối diện ABC .
có bốn mặt là các tam giác đều.
Các mặt bên, cạnh bên, cạnh đáy của hình chóp . S ABCD.
02 – Mặt bên: SBC; SA ;D SC ;D SAB – Cạnh bên: S ; A S ; B SC;SD – Cạnh đáy: A ; B BC; A ; D CD Trang 7
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG V. CÁC DẠNG TOÁN.
Dạng 01. XÁC ĐỊNH GIAO TUYẾN CỦA HAI MẶT PHẲNG PHÂN BIỆT.
Giao tuyến của hai mặt phẳng phân biệt là đường thẳng chung (đường thẳng đi qua ít
nhất 2 điểm chung) của hai mặt phẳng đó.
Phương pháp giải  Ta thường gặp: Bi Giả thiết
M d d ; d  ; d  1 2 1   2   ê
Tình huống 01  n Kết luận M     So Giả thiết
M     ; N    
Tình huống 02 ạ Kết luận
    MN n: 
Kỹ thuật: Nối các đoạn hoặc kéo dài các đoạn thẳng có trong mặt phẳng để tìm điểm LÊ MINH
chung và chú ý nét vẽ đứt hoặc liền. Ví dụ 01.
Cho S là một điềm không thuộc mặt phằng P chứa
tứ giác ABCD có AB không song song CD ; BC TÂM
không song song DA . Tìm giao tuyến của :
a. SAB SBC.
b. SAB SCD .
c. SAD SBC .
d. SAC SBD . Lời giải
a. Tìm giao tuyến SAB SBC .
Hai mặt phẳng (SA )
B ,(SBC) có SB chung. Suy ra SB là giao tuyến, Kí hiệu: (SA )
B  (SBC)  SB .
b. Tìm giao tuyến SAB SCD . Có: S(SA )
B (SBC)   1 .
Trong  ABCD có AB và CD không song song. Gọi F ABCD .
F AB, AB   SAB 
F SAB SCD
F CD,CD   SCD     2 Từ  
1 ,2  SAB SCD  SF .
c. Tìm giao tuyến SAD SBC . Có: S(SA )
D (SBC)   1 . Trang 8
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Trong  ABCD có AD và BC không song song. Gọi H ADBC .
H AD, AD   SAD 
H SAD SBC
H BC, BC   SBC     2 Từ  
1 ,2  SAD SBC  SH .
d. Tìm giao tuyến SAC SBD .
Có: SSAC SBD   1 .
Trong  ABCD có AC và BD không song song. Gọi O AC BD. O
  AC, AC   SAC 
O SAC SBD
O BD, BD   SBD     2 Từ  
1 ,2  SAC SBD  SO .  Ví dụ 02. TÂM
Cho tứ diện ABCD . Gọi I , J là các điềm lần lượt nằm trên 1 3
các cạnh AB, AD với AI AB , AJ JD . Tìm giao 2 2 tuyến của:
a. ACD CIJ. LÊ MINH
b. CIJ BCD . n:ạ n So ê Lời giải
Bi a. Tìm giao tuyến ACDCIJ. Có: C (AC )
D (CIJ)   1 .
J AD, AD  ACD  J ACD CIJ 2 Từ  
1 ,2   ACD CIJ  CJ .
b. Tìm giao tuyến CIJ BCD.
Có: C CIJ BCD   1 .
Trong  ABD có BD và IJ không song song. Gọi M BD IJ .
M BD,BD   BCD 
M BCD CIJ
M IJ, IJ   CIJ     2 Từ  
1 ,2  (CIJ) (BC ) D CM Trang 9
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Dạng 02. TÌM GIAO ĐIỂM CỦA ĐƯỜNG THẲNG D VÀ MẶT PHẲNG (P).
Phương pháp giải
Bài toán: Tìm giao điểm của đường thẳng và mặt phẳng. Giả thiết
d  P , M d, M P Bi Kết luận
M d  P ên So
 Ta có các trường hợp sau xảy ra. ạ
Trong P có sẵn đường thằng a cắt d tại M n:
Trường hợp 01
Ta trình bày: a d M,a  P  dP  M . LÊ MINH
Trong mặt phẳng   chưa có đường a cắt d . Khi đó
Bước 1: Chọn mặt phằng phụ P chứa d .
Bước 2: Tìm giao tuyến a của P và ( ).
Bước 3: Trong P , cho a cắt d tại M, khi đó M thuộc d , M TÂM
thuộc a mà a chứa trong   . Vậy M là điểm cần tìm.
Trường hợp 02
Ta trình bày:
 Chọn P chứa d .
 Tìm P   a .
 Trong P, ad M M   d       a  
  d   M M a, Ví dụ 03.
Cho tứ diện ABCD . Trên cạnh AB lấy điểm M thỏa 1 mãn AM
AB,G là trọng tâm BCD. Tìm: 4
a. Giao điểm của GD với  ABC .
b.
Giao điểm MG với (ACD) . Lời giải
a. Giao điểm của GD với  ABC . Trang 10
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Gọi F là trung điểm BC . G là trọng tâm BCD nên DGBC F mà BC  ABC
DG ABC  F .
b. Giao điểm MG với (ACD) .
Trong  ABH với H là trung điểm DC . Có AH, MG không song song. BM 3 BG 2 Vì  ;
 . Gọi P AHMG. Mà AH  ACDAB 4 BH 3
MG ACD  P .
Dạng 03. CHỨNG MINH 03 ĐIỂM THẲNG HÀNG VÀ 03 ĐƯỜNG THẲNG ĐỒNG QUI.
Phương pháp giải
Muốn chứng minh ba điểm ,
A B, C thẳng hàng:
 Ta chứng minh ba điểm đó đồng thời thuộc hai mặt phẳng phân biệt   và   suy TÂM ra ba điểm ,
A B, C nằm trên giao tuyến của   và   nên chúng thẳng hàng.
A     
Cơ sở B      AB AC       . C    
LÊ MINH Muốn chứng minh ba đường a,b,c thẳng đồng quy tại một điểm:     n:
Ta chọn một mặt phẳng P chứa đường thẳng a và b . Gọi I a b chứng minh I c ạ
(chứng minh ba điểm thẳng hàng như trên). n So  Ví dụ 04. ê
Cho 3 điểm A, B,C không thuộc mặt phằng P ,BC P  M,CAP  N , ABP  . Q Bi
Chứng minh M, N, P thẳng hàng. Lời giải
BC P  M M ABC P   1
CA P  N N ABC P 2
AB P  Q QABC P   3 Từ   1 ,2 , 
3  M, N,Q thẳng hàng. Trang 11
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Dạng 04. THIẾT DIỆN CỦA HÌNH H KHI BỊ CẮT BỞI MẶT PHẲNG (P).
Phương pháp giải
 Khi cắt hình H bởi mặt phẳng P ta được phần chung
của H và P phần chung này gọi là thiết diện của hình H và P Bi
Xem hình minh họa sau: Tứ giác MNCP là thiết diện của ên hình chóp .
S ABCD với CHN . So ạ n:  Ví dụ 05. LÊ MINH Cho hình chóp .
S ABCD có đáy ABCD
là hình thang, đáy lớn AD  2BC , AB
không song song CD . Lấy điểm M và
N lần lượt là trung điểm của SA, AB .
Gọi O là giao điểm của AC và BD . TÂM
Tìm thiết diện tạo bởi MNO với hình chóp . S ABCD. Lời giải
Gọi P NO CD CD MNO  P .
Gọi H NP AD H SAD
Gọi Q HM SD Q  MNO SD
Do đó thiết diện tạo bởi MNO với hình chóp .
S ABCD là tứ giác MNPQ .
VI. BÀI TẬP RÈN LUYỆN. Bài 01. Cho hình chóp .
S ABCD, đáy ABCD là tứ giác có các cặp cạnh đối không song song, điểm M
thuộc cạnh SA . Tìm giao tuyến của các mặt phẳng:
. SAC và SBD .
. SAC và MBD .
. MBC và SAD.
. SAB và SCD . Lời giải
. SAC và SBD . Trang 12
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
 Gọi O là giao điểm của AC và BD . S    SAC  Ta có     S  
SBDS SAC SBD  1
 Vì O AC BD O    SAC  Nên     . O  
SBDO SAC SBD 2
 Từ (1) và (2) suy ra SACSBD  SO.
SAC và MBD .
 Vì MSA nên M SAC . M   SAC  Do đó     M  
MBDM SAC MBD 3 TÂM
 Vì O AC BD. O    SAC  Nên     . O  
MBDO SAC MBD 4
 Từ (3) và (4) suy ra SACMBD  MO .
MBC và SAD. LÊ MINH
 Gọi E là giao điểm của BC và AD . n:  ạ
 Vì M SA nên MSAD M   SAD  Do đó 
M SAD MBC 5 n So M   MBC       ê
 Vì E BC AD Bi E  MBC  Nên     . E   SAD
E MBC SAD 6
 Từ (5) và (6) suy ra MBCSAD  ME .
SAB và SCD .
 Gọi F là giao điểm của AB và CD . S    SAB  Ta có     S  
SCDS SAB SCD 7
 Vì F ABCD F   SAB  Nên     . F  
SCDF SAB SCD 8
 Từ (7) và (8) suy ra SABSCD  SF .  Bài 02. Trang 13
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Cho tứ diện ABCD . Lấy các điểm M thuộc cạnh AB , N thuộc cạnh AC sao cho MN cắt BC .
Gọi I là điểm nằm bên trong tam giác BCD . Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng:
. MNI và BCD .
. MNI và ABD .
. MNI và ACD . Lời giải Bi
. MNI và BCD . ê
 Gọi E là giao điểm của MN và BC . n I   IMN So  Ta có     . I   BCD
I IMN  BCD  1 ạn:
 Vì E MN BC   LÊ MINHE IMN   Nên     . E  
BCDE IMN BCD 2
 Từ (1) và (2) suy ra IMNICD  IE.
. MNI và ABD .
 Gọi F là giao điểm của IE và BD . TÂM
 Vì MAB nên M ABD M   ABD 
M IMN ABD 3  M  IMN      
 Vì F IE BDF   IMN  Nên     . F  
ABDF IMN ABD 4
 Từ (3) và (4) suy ra IMNABD  MF .
. MNI và ACD .
 Gọi P là giao điểm của IE và CD .
 Vì NAC nên N ACD N   ACD     . N   IMN
N IMN   ACD 5
 Vì P IECD P   IMN  Nên     . P  
ACDP IMN ACD 6
 Từ (5) và (6) suy ra IMNACD  NP . Bài 03. Trang 14
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG Cho tứ diện .
S ABC . Lấy M S ,
B N AC,I SC sao cho MI không song song với BC , NI không song
song với SA . Tìm giao tuyến của mặt phẳng MNI  với các mặt và .
. MNI và ABC .
. MNI và SAB . Lời giải
. MNI và ABC .
 Trong mặt phẳng SBC , kéo dài IM cắt BC tại G . G
  MI, MI   MNI  
G BC, BC   ABC
G là điểm chung I của MNI và ABC . N   MNI   TÂM
N AC, AC   ABC
N là điểm chung II của MNI và ABC .
 Vậy giao tuyến của hai mặt phẳng ABC và MNI là NG.
. MNI và SAB .
 Trong mặt phẳng ABC , nối NG cắt AB tại D . LÊ MINH
DAB, AB   ABC n:   ạ
D NG, NG   MNI
D là điểm chung I của hai mặt phẳng MNI và SAB . n Soê M   MNI   Bi
M SB,SB   SAB
M là điểm chung II của hai mặt phẳng MNI và SAB .
Vậy giao tuyến của hai mặt phẳng MNI  và SAB là MD .  Bài 04.
Cho tứ diện ABCD , M là một điểm bên trong tam giác ABD , N là một điểm bên trong tam giác
ACD . Tìm giao tuyến của các cặp mặt phẳng sau:
. AMN và BCD .
. DMN và ABC . Lời giải Trang 15
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
. AMN và BCD .
 Trong mặt phẳng ABD , AM cắt BD tại E ;
 Trong mặt phẳng BCD , EN cắt DC tại F .
EAM, AM   AMN  
E DB, DB   BCD
E là điểm chung I của AMN và BCD . Bi
F EN,EN   AMN ê   n
F DC, DC   BCD So
F là điểm chung II của AMN và BCD ạ  n:
Vậy EF là giao tuyến của hai mặt phẳng AMN ; BCD  LÊ MINH
. DMN và ABC .
 Trong mặt phẳng ABD , DM cắt ABtại G ;
 Trong mặt phẳng BDC, DN cắt BC tại H G
  DM,DM   DMN  
G AB, AB   ABC TÂM
G là điểm chung I của 2 mặt phẳng ABC và DMN.
H DN,DN   DMN  
H BC, BC   ABC
H là điểm chung II của 2 mặt phẳng ABC và DMN
Vậy GH là giao tuyến của hai mặt phẳng DMN ;  ABC  Bài 05.
Cho hình chóp S.ABCD đáy là hình bình hành tâm O . Gọi M , N, P lần lượt là trung điểm các cạnh
BC, CD, SA . Tìm giao tuyến của:
. MNP và SAB .
. MNP và SAD.
. MNP và SBC .
 MNP và SCDLời giải
Trong mặt phẳng  ABCD , kéo dài MN cắt AB, AD lần lượt tại F và G
Trong mặt phẳng SAB nối FP cắt SB tại H .
Trong mặt phẳng SAD nối GP cắt SD tại I . Trang 16
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
. MNP và SAB. H F , P FP   MNP   H S , B SB   SAB
H là điểm chung thứ I của MNP ;SAB
P là điểm chung thứ II của MNP ; SAB
 Vậy giao tuyến của MNP và SAB là PH
. MNP và SAD.
I GP,GP   MNP   I S , D SD   SAD
I là điểm chung thứ I của MNP ;SAD
P là điểm chung thứ II của MNP ;SAD TÂM
 Vậy giao tuyến của MNP và SAD là PI
. MNP và SBC . H F , P FP   MNP   H S , B SB   SBCLÊ MINH
H là điểm chung thứ I của MNP ;SBC
n:ạ  M là điểm chung thứ II của MNP;SBC
 Vậy giao tuyến của MNP vàSBC là MH n So
ê  MNP và SCD Bi
I GP,GP   MNP   I S , D SD   SCD
I là điểm chung thứ I của MNP ;SCD
N là điểm chung thứ II của MNP ;SCD
 Vậy giao tuyến của MNP và SCD là IN Bài 06. Cho hình chóp .
S ABCD đáy ABCD có các cạnh đối không song song. Hai điểm M ;G lần lượt là
trọng tâm SAB; SAD; N SGN G ,P nằm trong tứ giác ABCD . Tìm giao tuyến của:
. MNP và ABCD .
. MNP và SAC .
. MNP và SCD . Trang 17
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG Lời giải
. MNP và ABCD .
 Gọi E,F lần lượt là trung điển của AB, AD .
 Vì N G'  MN EF I .
I MN , MN  MNP  I   MNP 
I EF , EF   ABCD  I   ABCD Bi
I MNPABCD ê
 Lại có PMNPABCD . n    So
Vậy MNP ABCDIP .
. MNP và SAC . ạn:
 Trong ABCD gọi J IP AC ,H EF AC . LÊ MINH
 Trong SEF gọi K MN SH .
J AC , AC  SAC  J   SAC 
J IP , IP   MNP  J   MNP
J MNPSAC TÂM
K SH ,SH  SAC  K   SAC 
K MN , MN  MNP  K   MNP
KMNPSAC
 Vậy MNPSAC  JK .
.MNP và SCD .
 Trong ABCD gọi Q ,R lần lượt là giao điểm của
IP với CD , AD .
 Trong SAD gọi T là giao điểm của NR với SD, Q
 CD ,CD   SCD 
QMNPSCD
Q IP , IP   MNPT
 SD ,SD   SCD 
T MNPSCD
T NR , NR   MNP
 Vậy MNPSCD  QT .  Bài 07. Cho hình chóp .
S ABCD với đáy ABCD là hình bình hành. Gọi G ,G' lần lượt là trọng tâm của các
tam giác SAD và SBC . Tìm giao tuyến của các cặp mặt phẳng:
. SGG' và ABCD .
. CDGG và ABS .
. ADG và SBC . Trang 18
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG Lời giải
. SGG' và ABCD .
 Gọi M , N lần lượt là trung điểm của AD ,BC , ta có
M AD , AD   ABCD 
M SGG ABCD
M SG ,SG   SGG'  '  
N BC ,BC   ABCD 
N SGG ABCD
N SG ' ,SG '   SGG'  '  
 Vậy SGG'ABCD  MN .
. CDGG và ABS .
 Gọi E,F lần lượt là trung điểm của SA,SB, ta có
ESA ,SA   SAB TÂM
ECDGG SAB
E DG , DG   CDGG'  '  
F SB ,SB   SAB 
F CDGG SAB
F CG ' ,CG '   CDGG'  '  
 Vậy CDGG'SAB  EF . LÊ MINH
n: . ADG và SBC. ạ
 Trong mp ABCD , gọi O AC MN .    n So
Trong mp SMN, gọi P G' M SO . ê
 Trong mp SAC , gọi I APSC. Ta có Bi
I AP , AP   ADG' 
I ADG SBC
I SC ,SC   SBC  '  
 Lại có G'ADG'SBC .
 Vậy ADG'SBC  IG' .  Bài 08. AM AN
Cho tứ diện ABCD . Trên hai đoạn AB và AC lấy hai điểm M, N sao cho 1 và  2 . Hãy BM NC
xác định giao điểm của đường thẳng BC và mặt phẳng DMN . Lời giải Trang 19
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG AM 1 2 AN  Ta có    nên theo định lý AB 2 3 AC
talet MN BC I . I   BC  Vậy     . I   DMNI BCDMN  Bài 09. Bi Cho hình chóp .
S ABCD có đáy ABCD là hình thang, đáy lớn AB . Gọi I , J là trung điểm của SA,SB ên
. Lấy điểm M tùy ý trên SD. Tìm giao điểm của: So
. IM và SBC . ạ
. JM và SAC . n:
. SC và IJM . LÊ MINH Lời giải
. IM và SBC .
 Ta có ABCD là hình thang đáy lớn AB nên gọi
Q BC AD .
 Và SBCSAD  S TÂM
 SBCSAD  SQ
 Trong SAD gọi N IM SQ
N IM SBC.
. JM và SAC .
 GọiO AC BD  SACSBD  SO.
 Trong mặt phẳng SAC gọi R JM SO .
RSAC  
R JM SAC RJM
. SC và IJM . R  JM  Ta có    JM  
JIMR JIM
 Trong SAC gọi
PIJM
P IR SC  
P SC IJM. PSC Trang 20
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONGBài 10.
Cho hình chóp SABCD có đáy là hình bình hành ABCD tâm O . Gọi E là trung điểm SC .
. Tìm giao tuyến của BDE và SAC ..
. Tìm giao tuyến của ABE và SBD .
. Tìm giao điểm của SD và ABE . Lời giải
. Tìm giao tuyến của BDE và SAC . O  BED  SAC  Ta có: 
E  BED   SAC
OE  BEDSAC .
. Tìm giao tuyến của ABE và SBD .   TÂM
 Trong mpSAC , gọi I SO AE . Khi đó:
BABE  SBD 
BI  ABE SBD .
I   ABE   SBD
. Tìm giao điểm của SD và ABE .
 Trong SBD , gọi H SDIB LÊ MINH
H SDABE . n:ạ  Bài 11.
Cho hình chóp SABCD. Gọi M , N lần lượt là trung điểm SA , SD, P là điểm thuộc cạnh SB sao
n So cho SP3PB . ê
.Tìm giao điểm Q của SC và MNP . Bi
. Tìm giao tuyến của MNP và ABCD . Lời giải
.Tìm giao điểm Q của SC và MNP .
 Gọi O là giao điểm của AC và BD ,
I là giao điểm của SO và NP .
M SAC  MNP  Ta có: 
I  SAC   MNP
MI  SACMNP .
 Trong SAC , gọi Q MI SC
Q SC MNP.
. Tìm giao tuyến của MNP và ABCD . Trang 21
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
 Trong SAB , gọi E MPAB EABCDMNP (1).
 Trong SAC , gọi F MQ AC FABCDMNP (2).
 Từ (1) và (2) suy ra EF  ABCDMNP. Bài 07.
Cho tứ diện ABCD . Trên AC và AD lần lượt lấy các điểm M , N sao cho MN không song song
với CD . Gọi O là một điểm thuộc miền trong tam giác BCD . Bi
. Tìm giao tuyến của BCD và OMN . . Tìm giao điểm của BD và OMN . ê
. Tìm giao điểm của . . Tìm giao điểm của . n
BC và OMN
MN và  ABO So
. Tìm giao điểm của AO và BMN . ạ Lời giải n:
. Tìm giao tuyến của BCD và OMN . LÊ MINH
 Trong mpABD, gọi E MN CD. O  OMN  BCD  Ta có: 
E  OMN    BCD
OE  OMNBCD TÂM
. Tìm giao điểm của BD và OMN .
 Trong BCD , gọi I OEBD. I   BD      . I OE OE 
OMNI BD OMN ,
. Tìm giao điểm của BC và OMN .
 Trong BCD , gọi H OEBC . I   BC      . H OE OE 
OMNH BC OMN ,
. Tìm giao điểm của MN và ABO .
 Trong BCD , gọi K OBCD.
 Trong ACD , gọi Q MN AK .
 Suy ra Q MN ABO.
.Tìm giao điểm của AO và BMN .
 Trong ABK , gọi F AO BQ . F   AO      F BQ BQ  
OMNF AO BMN , Trang 22
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONGBài 08. Cho hình chóp .
S ABCD có đáy là hình thang, đáy lớn AB . Gọi I , J , K là ba điểm trên SA , AB , BC .
. Tìm giao tuyến IK với SBD .
. Tìm các giao điểm của IJK với SD và SC . Lời giải
. Tìm giao tuyến IK với SBD .
 Trong ABCD , vẽ AKBD M
 Trong SAK , vẽ SMIK N
N SM  SBD   N IK
  IK SBD  N . TÂM
. Tìm các giao điểm của IJK với SD và SC .
* Tìm giao điểm của IJK với SD
 Trong ABCD , vẽ JK BD P LÊ MINHP BD   SBD n:   ạ P IK   IJK
 Ta đã có IK SBD  N (theo CMT) n Soê
 Trong SBD , vẽ PN SD Q Bi    QSDQ PN   IJK
  SD IJK  Q.
* Tìm giao điểm của IJK với SC
 Trong ABCD , vẽ AC BD R
 Trong SBD , vẽ PQ SR U U  SR   SAC   U PQ   IJK
 Trong SAC , vẽ IU SC T    TSCT IU   IJK
  SC IJK  T . Trang 23
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONGBài 08. Cho hình chóp .
S ABCD có đáy là hình bình hành. M là trung điểm của SB ; N là trọng tâm tam
giác SCD . Xác định giao điểm của:
. MN với ABCD .
. MN với SAC .
. SC với AMN. Bi
. SA với CMN . ê Lời giải n  So
. MN với  ABCD .
 Vì N là trọng tâm tam giác SCD . ạn:
 Nên trong SCD , vẽ SN CD P LÊ MINH
 Trong SBP, vẽ MN BP Q Q    MN   Q BP   ABCD
  MN ABCD  Q .
. MN với SAC . TÂM
 Trong ABCD , vẽ BPAC T T    AC   T BP   SBQ
 Trong SBQ , vẽ ST MN R
RST  SAC   RMN
  MN SAC  T .
. SC với AMN.
 Trong SAC , vẽ ARSC D    D SCD AR   AMN
  SC AMN  D.
. SA với CMN .
 Trong SAC , vẽ CRSA U    USAU CR   SAC
  SA SAC U . Trang 24
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONGBài 09. Cho hình chóp .
S ABCD có đáy ABCD là hình bình hành. Gọi M là trung điểm của cạnh SD.
. Tìm giao điểm I của BM với SAC . Chứng minh BI  2IM.
. Tìm giao điểm E của SA và BCM. Chứng minh E là trung điểm của SA . Lời giải
. Tìm giao điểm I của BM với SAC . Chứng minh BI  2IM.
 Gọi O AC BD.
 Ta có, SO  SACSBD.
 Trong SBD , gọi I SOBM
I SO  SAC I SAC    
I BM SAC .  I BM  I BM
SBD có SO và BM là đường trung tuyến, TÂM
 Mà I SOBM
 Nên I là trọng tâm của SBD.
 Do đó, BI  2IM.
. Tìm giao điểm E của SA và BCM. Chứng minh E là trung điểm của SA .
 Tìm SADBCM : LÊ MINH
AD  SAD  n:
 Ta có BC  BCM và có chung điểm M . ạ AD// BC 
 Nên giao tuyến của hai mặt phẳng SAD và n Soê
BCM là đường thẳng đi qua M và song song AD, Bi
BC cắt SA tại E .
 Suy ra, E là giao điểm của của SA và BCM.
 Xét tam giác SAD có ME//AD
 Mà M là trung điểm của cạnh SD, 
Suy ra E là trung điểm của SA .  Bài 10. Cho hình chóp .
S ABCD có đáy ABCD là hình thang, AB là đáy lớn và AB  3CD . Gọi N là trung
điểm CD , M là điểm trên cạnh SB thỏa mãn SM  3MB; I là điểm trên cạnh SA thỏa mãn AI  3IS .
. Tìm giao điểm của MN và SAD. HB
. Gọi H là giao điểm của CB và IMN. Tính ? HC Lời giải Trang 25
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
. Tìm giao điểm của MN và SAD.
 Tìm giao tuyến của SBN và SAD.
 Trong ABCD , gọi P BNAD
PSBNSAD SP  SBNSAD .
 Trong SBN, gọi K SPMN
KSP  SAD Bi  
K MN SAD .  K MN ê n HB
. Gọi H là giao điểm của CB và IMN. Tính ? So HC ạ
 Tìm giao tuyến của ABCD và IMN. n:
 Ta có, N DC N ABCDIMN (1). LÊ MINH
 Trong SAB , gọi Q IM AB
 QIM  IMN  
QABCDIMN (2). Q AB   ABCD
 Từ (1) và (2) suy ra, NQ  ABCDIMN. TÂM
 Trong ABCD , gọi H CB NQ  H CB  
H CBIMN. H NQ   IMNHB  Tính : HC
 Xét tam giác SAB có I SA; MSB;QAB. Do 3 điểm I , M ,Q thẳng hàng  IS QA MB
Nên theo định lý Menenauyt ta có: . .  1 IA QB MS 1 QA 1  QA QB . .  1 
 9  QA  9QB AB  8QB  6NC  6 3 8QB    . 3 QB 3 QB NC 8 4 HB QB 3
 Mặt khác, NC//QB    . HC NC 4  Bài 11. Cho hình chóp .
S ABCDcó đáy ABCD là hình bình hành tâm O , hai điểm M, N lần lượt là trung
điểm của SB,SD , điểm PSC và không là trung điểm của SC .
. Tìm giao điểm của SOvới mặt phẳng MNP .
. Tìm giao điểm của SA với mặt phẳng MNP .
. Gọi F,G, H lần lượt là giao điểm của QM và AB , QP và AC , QN và AD . Chứng minh
ba điểm F,G, H thẳng hàng. Trang 26
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG Lời giải
. Tìm giao điểm của SOvới mặt phẳng MNP . TÂM
 Ta có MN,SO đều thuộc mặt phẳng SBD ,
 Gọi I MN SO I SO MNP
. Tìm giao điểm của SA với mặt phẳng MNP .
 Ta có IP,SA cùng thuộc mặt phẳng SAC . LÊ MINH       
Gọi Q IP SA, IP
MNPQ SA MNP
n: . Gọi F,G,Hlần lượt là giao điểm của QM và AB, QPvà AC, QN và AD.
ạ Chứng minh ba điểm F,G,H thẳng hàng.
 Ta có F QM AB F MNPABCD. n Soê
G QP AC GMNPABCD Bi
H QN AD H MNPABCD
 Vậy F,G, H là ba điểm chung của MNP và ABCD
Nên F,G, H thẳng hàng. Bài 12. Cho hình chóp .
S ABCDcó AB không song song với AD . Gọi M là trung điểm của SC và O là giao
điểm của AC và BD .
. Tìm giao điểm N của SDvới mặt phẳng MAB.
. Chứng minh: SO, AM,BN đồng quy. Lời giải Trang 27
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
. Tìm giao điểm N của SDvới mặt phẳng MAB.
 Ta có AM,SO cùng thuộc mặt phẳng SAC ,
 Gọi I SO AM I ABM  BI  ABM.
 Trong mặt phẳng SBD , gọi N BI SDN   SD     . N BI  
ABMN SD ABM Bi
. Chứng minh: SO, AM,BN đồng quy. ê  n Ta có  So
S  SAC   SBD    
O  SAC  
SBDSO SAC SBD ạn:  I AM   SAC
 Lại có I BN AM LÊ MINHIBN   SBD
I SACSBD  I SO 
SO, AM,BN đồng quy tại I .  Bài 13. Cho hình chóp .
S ABCD có đáy ABCD có các cạnh đối không song song AC BD O. Gọi E, F, H TÂM
lần l;ượt là các điểm thuộc cạnh SA,S , B SC .
. Tìm giao điểm K SD EFH .
. AC DB O, EH FK I . Chứng minh S,I,O thẳng hàng.
. ADBC M , EK FH N . Chứng minh S, M,N thẳng hàng.
. ABCD P , EF HK Q . Chứng minh A, P,Q thẳng hàng. Lời giải
. Tìm giao điểm K SD EFH.  Trong SAC :
I SO EH  SBD EFH  FI  Trong
SDB:K SDFI K SDEFH
. AC DB O, EH FK I .
Chứng minh S, I,O thẳng hàng.
EH FK I I SACSBD .
 Mặt khác SBDSAC  SO I SO
S,I,O thẳng hàng.
. ADBC M , EK FH N . Chứng minh S, M,N thẳng hàng.
EK FH N N d  SADSBC
 Mặt khácSADSBC  SM N SM Trang 28
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
S,M,N thẳng hàng.
. ABCD P , EF HK Q . Chứng minh A, P,Q thẳng hàng.
EF HK Q QSABSCD .
 Mặt khác SABSCD  SP I SP
S, P,Q thẳng hàng. Bài 14. Cho hình chóp .
S ABCD, gọi I , J là hai điểm trên hai cạnh AD,SB
. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng SAC,SBI .
. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng SAC và SBD .
. AD cắt BC tại O, OJ cắt SC tại M . Chứng minh A,K, L, M thẳng hàng. Lời giải
. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng SAC,SBI .
TÂM Tìm giao điểm K của IJ và SAC.  Trong ABCD
G AC BI SG  SAC SBI  .
IJ  SBI   Ta có: 
SBI   SAC  SG LÊ MINHK IJ   SAC n:ạ
  K IJ SGtrongSAC .
. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng SAC và SBD . Tìm giao điểm L của DJ và SAC n Soê
 Gọi H AC BD SH  SACSDB Bi
DJ  SBD   Ta có: 
SBD SAC  SH L DJ SHtrongSAC . L DJ   SAC
. AD cắt BC tại O, OJ cắt SC tại M . Chứng minh A,K, L, M thẳng hàng.
A,K, L, M thuộc các đường thẳng OA,IJ, JD, JO A,K, L, M AOJ
A,K, L, M thuộc các đường thẳng AC,SG,SH,SC A,K, L, M SAC
  I,K, L, M SACOAJ nên A,K,L,M thẳng hàng.  Bài 15. Cho hình chóp .
S ABCD có đáy là hình thang, đáy lớn AB ; lấy M, N lần lượt thuộc các cạnh
SC,SD . Tìm thiết diện của hình chóp cắt bởi mặt phẳng  ABM;AMN
. Xác định thiết diện của hình chóp cắt bởi ABM .
. Xác định thiết diện của hình chóp với AMN. Trang 29
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG Lời giải
. Xác định thiết diện của hình chóp cắt bởi ABM :
 Gọi O AC BD
 Trong SAC , gọi I SOAM
 Trong SCD , gọi P BI SD
PSCDABM . Bi  Ta có : ê
ABMSBC  BM. n So
ABMSCD  MP ạ
ABMSAD  AP. n:
 Vậy thiết diện là hình thang ABMP ( Vì LÊ MINH AB//MP )
. Xác định thiết diện của hình chóp với AMN.
 Nếu MN AB : AMN  ABMN  thiết
diện cần tìm là từ giác ABMN . TÂM
 Nếu MN không song song AB :
 Trong mặt phẳng SCD , gọi I MN CD
 Trong mặt phẳng ABCD , gọi Q AI BC .  Ta có:
AMNSAD  AN
AMNABCD  AQ
AMNSCD QM
AMNSCD  MN
 Vậy thiết diện cần tìm là tứ giác AQMN . Trang 30
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONGBài 16. Hình chóp .
S ABCD có đáy ABCD không là hình thang, điểm P nằm trong tam giác SAB và điểm
M thuộc cạnh SD sao cho MD  2MS.
. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng SAB và PCD .
. Tìm giao điểm của SC với mặt phẳng ABM .
. Gọi N là trung điểm của AD , tìm thiết diện tạo bởi mặt phẳng MNP và hình chóp . S ABCD. Lời giải
. Tìm giao tuyến của SAB và PCD .
 Ta có P là điểm chung thứ I.
 Gọi E ABCD
Nên E là điểm chung thứ II.
PE  SABPCD
TÂM . Tìm giao điểm của SC với mặt phẳng ABM
 Chọn SCD  SC .
 Ta có: M SCDABM
 Nên M là điểm chung thứ I. LÊ MINH
E ABCD nên E là điểm chung thứ II. n:
  SCDABM  ME ạ
 Gọi G SC ME SC ABM   G
. Tìm thiết diện tạo bởi mặt phẳng MNP và hình chóp . S ABCD. n Soê
 Ta có MNPSAD  MN Bi
F PE SB
I EH MP  Gọi  và 
J MNPH GF   CB J AB   NI
PJ SB L
 Gọi MP FG K .
O KLSC
 Suy ra thiết diện của MNP và .
S ABCD là ngũ giác MNJLO . Bài 17. Hình chóp .
S ABCD có đáy ABCD là hình bình hành, gọi K là trọng tâm tam giác SAC và I , J lần
lượt là trung điểm của CD,SD .
. Tìm giao điểm H của IK với mặt phẳng SAB .
. Xác định thiết diện tạo bởi mặt phẳng IJK và hình chóp . S ABCD. Lời giải Trang 31
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
. Tìm giao điểm H của IK với SAB .
 Gọi O là tâm của hình bình hành ABCD .
 Vì K là trọng tâm tam giác SAC nên K SO .
 Gọi E IOAB IK  SIE  Ta có:
S là điểm chung thứ I của SAB và SIE Bi
E là điểm chung thứ II của SAB và SIE ên
 SABSIE  SE So
 Gọi IK SE H ạ
IK SIE   H . n: LÊ MINH
. Xác định thiết diện tạo bởi IJK và . S ABCD.
 Xét tam giác SBD có SO là trung tuyến 2 SK SO , 3
 Nên K là trọng tâm suy ra BJK .  Gọi   . TÂM G BH SA
IJKABCD  BI
IJKSAB  BG  Ta có  .
IJKSAD   GJ IJK
SCD  JI
 Suy ra thiết diện là tứ giác BIJG .  Bài 18. Cho hình chóp .
S ABCD. Gọi M,N là 2 điểm lần lượt nằm trên 2 cạnh BC và SD .
. Tìm giao điểm I của BN và SAC .
. Tìm giao điểm J của MNvà SAC .
. Chứng minh I, J,C thẳng hàng.
. Xác định thiết diện của mặt phẳng BCN với hình chóp. Lời giải Trang 32
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
. Tìm giao điểm I của BN và SAC .
 Trong mp ABCD gọi O AC BD
 Ta có: SSACSBD   1
OAC; AC  SAC  OSACOB ;
D BD  SBD  OSBD
 Do đó: OSACSBD 2   1&2
SO  SAC  SBD
 Trong SBD gọi I SOBN
 Ta có: I BN I S ;
O SO  SAC  I SAC
 Vậy I BN SAC .  TÂM
. Tìm giao điểm J của MN và SAC .
 Trong ABCD gọi H ACMD
 Ta có: SSACSMD 3
H AC; AC  SAC  H SACH M ;
D MD  SMD  H SMDLÊ MINH
 Do đó: H SACSMD 4 n: 3 & 4 ạ     
SH  SAC  SMD
 Trong SMD gọi J SH MN n So
 Ta có: J MN ê
J SH;SH  SAC  J SAC Bi
 Vậy J MN SAC .
. Chứng minh I, J,C thẳng hàng.
 Ta có: C SACBNC 5 I   SAC 
I SAC BNC
I BN; BN  BNC  I   BNC     6  5&6
CI  SAC  BNC * J   SAC  Mặt khác:     
J MN MN  BNC  J  
BNCJ SAC BNC   ;
 Từ * và * * suy ra I, J,C thẳng hàng. Trang 33
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
. Xác định thiết diện của mặt phẳng BCN với hình chóp.
 Trong SAC gọi Q SA CI
 Ta có: SABBCN  BQ
SBCBCN  BC
ABCDBCN  BC Bi
SCDBCN CN ên
SADBCN  NQ So
 Vậy thiết diện cần tìm là tứ giác BCNQ . ạn:  LÊ MINH Bài 19. Cho hình chóp .
S ABCD. Lấy một điểm M thuộc miền trong tam giác SBC . Lấy một điểm N thuộc
miền trong tam giác SCD .
. Tìm giao điểm của MNvà SAC .
. Tìm giao điểm của SC và AMN.  TÂM
. Tìm thiết diện của hình chóp .
S ABCD với AMN . Lời giải
. Tìm giao điểm của MNvà SAC .
 Trong SBC gọi Q SM BC .
 Trong SDC gọi P SN DC .
 Trong ABCD gọi O AC PQ
 Ta có: SSACSPQ   1
OAC; AC  SAC  OSACOP ;
Q PQ  SPQ  OSPQ
 Do đó: OSACSPQ 2  1&2
SO  SAC  SPQ
 Trong SPQ gọi H MN SO.
 Ta có: H S ;
O SO  SAC  H SAC
 Mà H MN nên: H MN SAC Trang 34
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
. Tìm giao điểm của SC và AMN.
 Trong mpSAC gọi K AHSC
 Ta có: KSC
K AH; AH AMN  K AMN
 Vậy K SC AMN .
. Tìm thiết diện của hình chóp với AMN
 Trong SBC gọi I MKSB.
 Trong SDC gọi J KN SD .
 Ta có: SABAMN  AI
SBCAMN  IK
SCDAMN  KJ TÂM
SADAMN  JA
 Vậy thiết diện cần tìm là tứ giác AIKJ .  Bài 20. Cho tứ diện .
S ABC . Gọi K, N lần lượt là trung điểm các cạnh SA và BC, M là điểm thuộc đoạn
SC sao cho 3SM  2M . C LÊ MINH
. Tìm thiết diện tạo bởi mặt phẳng KMN và tứ diện . S ABC . n:
. Mặt phẳng KMNcắt AB tại I . Tính tỉ số IA . ạ IB Lời giải
n So . Tìm thiết diện tạo bởi mặt phẳng KMN và tứ
ê diện .SABC. Bi
 Trong SAC nối KM cắt AC tại D .
 Trong ABC nối DN cắt AB tại I .
Vậy tứ giác KMNI là thiết diện cần tìm.
. Mặt phẳng KMNcắt AB tại I . Tính tỉ số IA IB .  BỔ ĐỀ:
Định lí Menelaus:
Cho tam giác ABC. Các điểm D, E, F lần lượt
nằm trên các đường thẳng BC, CA, AB.

Khi đó D, E, F thẳng hàng khi và chỉ khi FA DB EC . . 1. FB DC EA
Phần thuận:
 Giả sử D,E,F thẳng hàng với nhau. Trang 35
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
 Vẽ đường thẳng qua C và song song với
AB cắt đường thẳng DE tại G .
 Vì CG / /AB (cách dựng) nên theo định lý Ta-lét, ta có: DB FB  (1) và EC CG  (2) . DC CG EA FA
 Nhân (1) và (2) vế theo vế DB EC FB .  . DC EA FA Bi
 Từ đó suy ra FA DB EC . . 1. ê FB DC EA n So
Phần đảo: FA DB EC ạ  Giả sử . . 1. n: FB DC EA
 Khi đó gọi F là giao của đường thẳng ED với đường thẳng AB . LÊ MINH  
Theo chứng minh ở trên, ta có F A DB EC . . 1 F BDC EA  
Kết hợp giả thuyết suy ra FA F A. FB F B    Hay FA FB FA FB   1 . F AF BF A   F B TÂM  Nên F A
  FA và F B
  FB . Do đó F trùng với F .
 Vậy định lí đã được chứng minh.  Áp dụng: CM SK AD AD
 Vì K, M,D thẳng hàng nên 2 . . 1  . MS KA DC DC 3
 Vì D,N,I thẳng hàng nên AI BN CD AI AD 2 . . 1   . IB NC DA IB CD 3  Bài 21. Cho hình chóp .
S ABCD có đáy ABCD là hình bình hành tâm .
O Trên các cạnh SB, SD ta lần lượt lấy
các điểm M và N sao cho SM 1 SN 2  ;  . SB 3 SD 3
. Tìm giao điểm I của SC và mặt phẳng AMN. Suy ra thiết diện của mặt phẳng AMN và hình chóp . S ABCD.
. Gọi K là giao điểm của IN và .
CD Tính tỉ số KC . KD Lời giải Trang 36
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
. Tìm giao điểm I của SC và mặt AMN.
Suy ra thiết diện của mặt phẳng AMN và hình chóp.
 Trong SBD gọi H SOM . N  Ta có:
ASAC; A AMN  ASAC  AMN   1 .
H SAC; H AMN  H SAC AMN 2.  1&2
 AH  SAC   AMN .
 Trong SAC gọi I AHSC
Thì I SC  AMN.
 Khi đó thiết diện là tứ giác AMI . N
. Gọi K là giao điểm của IN và . CD Tính tỉ số TÂM KC . KD
 Trong mpSBD gọi J BD MN.
 Áp dụng định lí Menelaus cho các tam giác SB ; D SB ; O SC ; O SCD ta có: MB NS JD JD      LÊ MINH  . . 1 2.2. 1 JB 4 . JD MS ND JB JB n: MB HS JO HS 5 HS 4 ạ  . .  1  2. .  1   . MS HO JB HO 8 HO 5  IC HS AO IC 4 1 IC 5 . . 1  . .  1  . n So IS HO AC IS 5 2 IS 2 ê  IC NS KD 5 KD KC . . 1  2 . . 1  5. Bi IS ND KC 2 KC KD  Vậy KC  5 . KD
------------------ HẾT ------------------ Trang 37
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONGBÀI 02
HAI ĐƯỜNG CHÉO NHAU – SONG SONG ☆☆★☆☆
I. VỊ TRÍ TƯƠNG ĐỐI CỦA HAI ĐƯỜNG THẲNG TRONG KHÔNG GIAN: Bi
a / / b a và b ê
cùng nằm trong một mặt phẳng và không có n điểm chung. So ạn:
a cắt b hay a b a và b cùng nằm trong một mặt phẳng LÊ MINH
và có một điểm chung duy nhất.
a b a và b cùng nằm trong một mặt phẳng và có từ hai
điểm chung trở lên. TÂM
a chéo b a và b không cùng nằm trong một mặt phẳng. II. TÍNH CHẤT:
Định lý 1
 Trong không gian, qua một điểm không nằm trên
đường cho trước, có một và chỉ một đường thẳng song
song song đường thẳng đã cho.
Nhận xét:
Ta có thêm một cách để xác định mặt phẳng như sau:
Hai đường thẳng song song a và b xác định nên một mặt
phẳng ký hiệu a,b . Trang 38
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Định lý 2 (về giao tuyến của ba mặt phẳng)
 Nếu ba mặt phẳng đôi một cắt nhau theo ba giao
tuyến phân biệt thì ba giao tuyến ấy hoặc đồng quy
hoặc đôi một song song với nhau.
Hệ quả:
 Nếu hai mặt phẳng phân biệt lần lượt chứa hai đường thẳng song song thì giao tuyến của
chúng (nếu có) cũng song song với hai đường thẳng đó hoặc trùng với một trong hai đường thẳng đó. TÂMVí dụ 01. LÊ MINH Cho hình chóp .
S ABCD có đáy là hình bình hành ABCD n:
. Tìm giao tuyến của SAD và SBC , SAB và SCD . ạ
. Gọi M,N,H .lần lượt là trung điểm của SA,SB và BC . Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng
MNH và ABCD, MDH và NAC . n Soê Lời giải
Bi . Tìm giao tuyến của SAD và SBC, SAB và SCD .
 Ta có SSADSBC và AD/ /CB
 Nên SADSBC  m / / AD/ /CB.
 Ta có SSABSCD và AB/ /CD
 Nên SABSCD  d / / AB/ /CD
. Tìm giao tuyến của MNH và ABCD ,
MDH và NAC
 Ta có H MNHABCD và MN / / AB
MNHABCD  HK / / AB/ /NM, KAD
 Gọi E AC HD, F NC MD
Suy ra MDH  NAC  EF . Trang 39
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONGVí dụ 02.
Cho tứ diện ABCD . Gọi I , J là trung điểm BC, BD . Mặt phẳng P qua IJ cắt AC , AD lần
lượt tại M,N . Chứng minh: IJNM là hình thang. Nếu M là trung điểm AC thì IJNM là hình gì? Lời giải Bi ên Soạn: LÊ MINH
 Ta có IJ là đường trung bình của tam giác BCD nên IJ / /CD .
 PACD  MN ; IJ  P; CD  ACD  MN / /IJ . TÂM
 Do đó tứ giác IJNM là hình thang.
 Nếu M là trung điểm AC thì N là trung điểm AD .  
IM / /NJ / / AB Khi đó 
nên tứ giác IJNM là hình bình hành.
MN / / IJ / / CD
Định lý 3
 Hai đường thẳng phân biệt cùng song song với đường thẳng
thứ ba thì song song với nhau. Ví dụ 03.
Cho tứ diện ABCD . Gọi M , N, P ,Q , R,S lần lượt là trung điểm AC , BD , AB,CD , AD , BC .
Chứng minh tứ giác PMQN , MRNS là các hình bình hành. Từ đó suy ra MN,PQ ,RS đồng quy tại 1 điểm. Lời giải Trang 40
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
 Ta có MP là đường trung bình của tam giác ABC MP / / BC  nên  1 . MP   BC  2
 Tương tự NQ là đường trung bình của tam giác NQ / / BCDBC nên  1 . NQ   BC  2
 Suy ra tứ giác PMQN là hình bình hành.
 Ta có MR là đường trung bình của tam giác ACD MR / /CD  nên .  1 MR   CD  2 NS / / CD
TÂM  Tương tự NS là đường trung bình của tam giác BCD nên  1 . NS   CD  2
 Suy ra tứ giác MRNS là hình bình hành.
 Do tứ giác PMQN , MRNS là các hình bình hành
Nên các đường chéo MN , PQ , RS cắt nhau tại chung điểm I của mỗi đường. 
LÊ MINH Suy ra MN,PQ,RS đồng quy tại 1 điểm.
III. CÁC DẠNG BÀI TẬP. n:ạ
Dạng 01. CHỨNG MINH HAI ĐƯỜNG THẲNG SONG SONG.
Phương pháp giải
n Soê  Ta có thể dùng một trong các cách sau Bi
01 Xét mặt phẳng chứa a, b.
Dùng các định lý đường trung bình, Định lý Thales đảo,.... để chứng minh a//b .  02 a//c
Dùng định lý bắc cầu   a//b . b//ca//b
a//b//c  
03 Dùng định lý 4 a   ,b    a b       a c c   Bài 01. Cho hình chóp .
S ABCD đáy là hình bình hành. Gọi I , J lần lượt là trọng tâm các tam giác SAB , SBC .
. Chứng minh IJ//AC . Trang 41
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
. Gọi   là mặt phẳng chứa IJ và cắt SC , SA lần lượt tại E , F . Chứng minh rằng IJEF là hình thang.
. Gọi M , N lần lượt là trung điểm SC , SD. Gọi K AN BM . Chứng minh
SK//AD//BC . Tứ giác SADK là hình gì? Lời giải
. Chứng minh IJ//AC .
 Gọi P , Q lần lượt là trung điểm AB , BC . Bi SI SJ 2 ê  Trong SPQ có 
 nên IJ//PQ . n SP SQ 3 So
 Mà trong BAC có PQ là đường trung bình nên PQ//AC . ạn:
 Do đó IJ//AC//PQ .
. Chứng minh rằng IJEF là hình thang. LÊ MINH  Ta có: S
 SPQSAC 
PQ  SPQ 
 SPQ SAC      d AC SAC  PQ//AC TÂM
với d // PQ // AC
 SPQ  IJ
 SAC   EF
Xét SPQ , SAC ,   có:  .  
  IJ//EF//d SAC SPQ d  d//IJ
Do đó IJEF là hình thang.
. Chứng minh SK//AD//BC . Tứ giác SADK là hình gì?
AN  SAD 
 Ta có SSBCSAD và BM  SBC  K SAD SBC .
K AN BM 
 Do đó SK  SBCSAD .
AD  SAD 
BC  SBC  Mặt khác 
SK//AD//BC . AD//BC
SK  SAD  SBC
 Tứ giác SADK có SK//AD và hai đường chéo giao nhau tại trung điểm mỗi đường nên là hình bình hành. Trang 42
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONGBài 02. Cho hình chóp .
S ABCDcó đáy ABCD là hình thang đáy lớn AB . Gọi E,F lần lượt là trung
điểm của SA và SB.
. Chứng minh rằng EF // CD .
. Tìm giao điểm I của SC và ADF .
. Gọi J là giao điểm của AF và DI . Chứng minh rằng SI // AB//CD . Lời giải
. Chứng minh rằng EF // CD .
 Xét SAB có E,F lần lượt là trung điểm của SA,SB (gt)
 Nên EF là đường trung bình của tam giác
 Do đó EF // AB mà lại có AB// CD (gt)
 Suy ra EF // CD.
TÂM . Tìm giao điểm I của SC và ADF.
 Trong ABCD gọi O AC BD
Khi đó có SO, FD  SBD
 Trong SBD gọi K SOFD. LÊ MINH
Khi đó có AK,SC  SAC; gọi I SC AK . n:
 Khi đó có I SC ADF . ạ
. Chứng minh rằng SI // AB//CD .
J DI,DI   SCD n So
 Có J là giao điểm của AF và DI (gt) suy ra 
J SAB SCD (1). ê
J AF, AF   SAB     Bi
 Lại có SSABSCD (2).
 Từ (1) và (2) suy ra SABSCD  SJ .
 Lại có AB// CD ; AB  SAB,CD  SCD;
 Suy ra SI // AB//CD (theo hệ quả).  Bài 03.
Cho tứ diện ABCD . Gọi M,N lần lượt là trung điểm của BC và BD . Lấy P trên AB . Gọi các
điểm I PD AN; J PC AM . Chứng minh rằng IJ // CD . Lời giải Trang 43
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
 Có M,N lần lượt là trung điểm của BC và BD (gt)
 Nên MN là đường trung bình của
BCD MN // CD (1).
 Xét AMN,BCD,PCD có
AMNBCD  MN ; AMNPCD  IJ ;
PCDBCD CD (2). Bi  ê
Từ (1) và (2) suy ra MN // CD // IJ (Theo định n
lý về giao tuyến của 3 mặt phẳng). So
Hay IJ // CD (đpcm). ạ  Bài 03. n:
Cho hai hình vuông ABCD và ABEF không đồng phẳng. Trên các đường chéo AC, BF lấy LÊ MINH AM BN M, N sao cho 1 
 . Chứng minh rằng MN // DE . AC BF 3 Lời giải
 Gọi I là trung điểm của đoạn thẳng AB .
 Gọi M  DI AC .   Ta có AM AI 1 AM 1     TÂM M CDC 2 AC 3  Lại có AM 1
 suy ra M  M . AC 3 IM
 Hay D, M,I thẳng hàng và 1  . ID 3  Tương tự, ta có IN
I, N, E thẳng hàng và 1  IE 3
 Xét tam giác IDE có IM IN   MN // DE ID IE
(Định lý Ta-let đảo) (đpcm).
Dạng 02. TÌM GIAO TUYẾN CỦA HAI MẶT PHẲNG CHỨA HAI ĐƯỜNG THẲNG SONG SONG.
Phương pháp giải
 Sử dụng định lí phương pháp giao tuyến thứ nhất. S     
a    ,b           Sx,Sx//a//b a//b  Trang 44
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONGBài 01. Cho hình chóp .
S ABC. Gọi M , N lần lượt là các điểm trên các cạnh AC , BC sao cho AM BN
. Gọi E, F , G lần lượt là các điểm trên cạnh ,
AB SB, SC sao cho AC BC AE SF SG 1    . AB SB SC 3
. Tìm SMNSAB, SACCEF.
. Tìm EFGSAC, tìm H AC EFG.
. Tìm thiết diện EFG . Thiết diện là hình gì? Lời giải
. Tìm SMNSAB, SACCEF.  Ta có: AM BN   MN / /AB AC BC S
 SABSMN TÂM 
 Nên AB  SAB ,MN  SMN  AB // MN 
 SABSMN  Sz, Sz // AB// MN.  Vì AE SF
SA // EF (Định lí Ta-let) LÊ MINH AB SB C
 SACCEF n:  ạ S
A  SAC ,EF  CEF SA// EF  n So     ê
SAC CEFCx, Cx//SA// E .F
Bi . Tìm EFGSAC, tìm H ACEFG. G
 SACEFG   S
A  SAC ,EF  EFG  SAC  EFG  Gy, Gy // SA // EF. SA// EF 
 Vì SACEFG  Gy AC EFG  AC Gy   
H AC G . y
. Tìm thiết diện EFG . Thiết diện là hình gì?  Ta có: EB EF BF 2    2
EF SA (1) AB SA SB 3 3  Do CH GH CG GH // SA 2     2
GH SA (2) CA SA SC 3 3  1&2
  EF GH , mà EF // GH FGHElà hình bình hành Thiết diện là hình bình hành.  Bài 02. Trang 45
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Cho tứ diện ABCD . Gọi I , J là trọng tâm ABC và ABD ; E, F lần lượt là trung điểm BC, . AC
. Chứng minh rằng IJ//CD
. Tìm giao tuyến DEF và ABD. Lời giải
. Chứng minh rằng IJ//CD
 Gọi M là trung điểm AB ,
I là trọng tâm A
BC C , I , M thẳng hàng. Bi
J là trọng tâm A
BD D , J , M thẳng ên hàng. So  Xét DMC có: MI MJ 1 ạ 
 (do I là trọng tâm ABC , J là MC MD 3 n: trọng tâm ADB). LÊ MINH
 IJ // DC (Định lí Ta-lét).
. Tìm giao tuyến DEF và ABD.
 Chứng minh được EF là đường trung bình của ABC EF // AB . TÂM
DDEFABD    S
A  DEF ,EF   ABD EF // AB 
  DEFABD  Dx, Dx // EF // A . B Bài 03. Cho hình chóp .
S ABCD có đáy là tứ giác lồi không có cặp cạnh nào song song. Gọi M,N lần
lượt là trọng tâm của hai tam giác SAB và SAD . Gọi E trung điểm của cạnh CB .
. Chứng minh rằng MN BD .
. Xác định thiết diện của hình chóp với mặt phẳng MNE .
. Gọi O, J lần lượt là các giao điểm của mặt phẳng MNE với các cạnh SB,SD . Chứng minh rằng OJ BD . Lời giải
. Chứng minh rằng MN BD .
 Gọi F là trung điểm của SA .
Theo tính chất trọng tâm của tam giác ta có FM FN 1    MN BD . FB FD 3
. Xác định thiết diện của hình chóp với mặt phẳng MNE . Trang 46
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
 Xét hai mặt phẳng MNE và ABCD có     Ed E MNE ABCD  
 d  MNE ABCD MN BD  d MN BD
P d CD O   MG SB    Gọi G
  d AB . Gọi H MG SA .  
I d AD
J HI SD
 Vậy thiết diện cần tìm là ngũ giác OHJPE .
. Chứng minh rằng OJ BD . BD MNBD   SBD  Ta có  .      OJ BD MN MN MNE
OJ  MNE  SBD TÂMBài 04.
Cho tứ diện ABCD có I, J,K là ba điểm lần lượt nằm trên các cạnh AD, AC, BC sao cho AI AJ BK 1  
 . Xác định giao tuyến của mặt phẳng IJK với các mặt phẳng BCD ,ABDAD AC BC 3
và xác định hình tính của thiết cắt bởi mặt IJKLÊ MINH Lời giải n:ạ  Vì AI AJ 1   nên IJ CD . AD AC 3  Ta có n So IJ CD ê     IJ   IJKd
IJK BCD  Bi  .      K d CD BCD        d IJ CDK IJK BCD
 Gọi E d BD EK CD IJ .
 Theo chứng minh trên: EK  BCDIJK .    Vì AJ BKCA CJ CB CK CJ CK CJ CK    1 1   AC BC AC BC AC BC AC BC
IE  ABDIJK 
JK  IJK
 Nên JK AB . Ta có  .      IE JK AB AB ABD  JK AB   IJ EK
Thiết diện cần tìm là tứ giác IJKE . Ta có 
nên IJKE là hình bình hành. JK IE Trang 47
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Dạng 03. CHỨNG MINH HAI ĐƯỜNG THẲNG CHÉO NHAU.
Phương pháp giải
 (Chứng minh phản chứng) Giả sử hai đường thẳng đồng phẳng rồi suy ra điều vô lí.  Bài 01. Cho hình chóp .
S ABCD có đáy ABCD là một tứ giác lồi. Chứng minh rằng các cặp đường Bi
thẳng sau đây chéo nhau: SA,BC; SA,CD; SB,CD; SB, DA; SC, AD; SC, AB; ên
SD,AB và SD,BC. So Lời giải ạ * SA, BC n:
 Giả sử SA,BC đồng phẳng, thì S, A,B,C đồng phẳng. LÊ MINH
 Nhưng rõ ràng C SAB, nên điều giả sử là sai.
 Vậy SA,BC chéo nhau. * SA,CD
 Giả sử SA,CD đồng phẳng, thì S, A,C,D đồng phẳng. TÂM
 Nhưng rõ ràng C SAD , nên điều giả sử là sai.
 Vậy SA,CD chéo nhau. * SB,CD
 Giả sử SB,CD đồng phẳng, thì S,B,C,D đồng phẳng.
 Nhưng rõ ràng BSCD , nên điều giả sử là sai.
 Vậy SB,CD chéo nhau.
 Các ý còn lại làm tương tự. Bài 02.
Cho hai đường thẳng chéo nhau a và .
b Trên đường thẳng a lấy hai điểm phân biệt A,B tùy
ý. Trên đường thẳng b lấy hai điểm phân biệt C, D tùy ý. Chứng minh hai đường thẳng AC và BD chéo nhau. Lời giải
 Giả sử AC,BD đồng phẳng. Nghĩa là A,B,C,D đồng phẳng.
 Rõ ràng, DABC nên điều giả sử là sai.
 Vậy AC,BD chéo nhau. Trang 48
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONGBài 03.
Cho tam giác BCD và điểm ABCD . M, N lần lượt là trung điểm của A , B CD . Chứng
minh AB và CD chéo nhau, AD và MN chéo nhau. Lời giải
 Giả sử AB và CD đồng phẳng, thì BCD  ABCD
 Tức là ABCD (Vô lý).
 Do đó AB và CD chéo nhau.
 Giả sử AD và MN đồng phẳng,
 Mà M,N lần lượt thuộc AB,CD
 Nên AB  ADMN;CD  ADMN,
 Suy ra AB và CD đồng phẳng (vô lý theo ý trên).
 Vậy AD và MN chéo nhau. TÂMBài 04.
Cho hình thang ABCD có đáy lớn AD, đáy nhỏ BC và điểm SABCD . Gọi I là giao điểm
của AC và BD . M,N là hai điểm phân biệt trên đường thẳng SI . Chứng minh AM và BN
chéo nhau, BM và AN chéo nhau. Lời giải LÊ MINH     Ta có SI
SAC SBD, M,N SI n:   ạ
Nên A, M, N SAC.
 Giả sử AM và BN đồng phẳng,
 Suy ra BSAC nên SABC (mâu thuẫn giả thiết n Soê
S ABC ). Bi
 Vậy AM và BN chéo nhau.
 Chứng minh tương tự AN và BM chéo nhau. Trang 49
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Dạng 04. CHỨNG MINH MỘT ĐƯỜNG THẲNG DI ĐỘNG LUÔN ĐI QUA MỘT ĐIỂM CỐ ĐỊNH.
Phương pháp giải
 Sử dụng định lý về giao tuyến của ba mặt phẳng (ĐL3) Bài tập. Bi
Cho tứ giác ABCD với AB không song song với CD và điểm S (ABCD) . Mặt phẳng di động ên
  qua AB cắt SC,SD tại M,N . Mặt phẳng di động  qua CD cắt SA,SB tại P,Q. So
. Chứng minh đường thẳng MN luôn đi qua một điểm cố định.
. Chứng minh nếu AN và BM cắt nhau tại I , CQ và DP cắt nhau tại J thì đường thẳng IJ ạn:
luôn đi qua một điểm cố định.
. Gọi K là giao điểm của AM và BN , L là giao điểm của CP và DQ . Chứng minh đường LÊ MINH
thẳng KL qua một điểm cố định trong  ABCDLời giải
. Chứng minh MN luôn đi qua một điểm cố định.
 SCD  MN     TÂM
 Ta có    ABCDAB ABCD  SCD   CD
 Suy ra MN, AB,CD đồng quy tại E ABCD
 Vậy MN đi qua E cố định.
. Chứng minh nếu AN và BM cắt nhau tại I , CQ và DP cắt nhau tại J thì đường thẳng IJ luôn đi
qua một điểm cố định. I AN   SAD
 Ta có AN BM I   I BM   SBC
I SADSBC  Lại có J DP   SAD
CQ DP J   J CQ   SBC
J SADSBC
 Mà SSADSBC
 Nên đường thẳng IJ luôn đi qua điểm S cố định.
. Chứng minh đường thẳng KL qua một điểm cố định trong ABCD Trang 50
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONGK AM   SAC
 Ta có AMBN K   K BN   SBD
KSACSBD LDQ   SBD
 Lại có CP DQ L   L CP   SAC
LSACSBD
 Gọi O AC BD OSACSBD
 Nên đường thẳng KL luôn đi qua điểm O cố định. TÂM
------------------ HẾT ------------------ LÊ MINH n:ạ n SoêBi Trang 51
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONGBÀI 03
HAI ĐƯỜNG CHÉO NHAU – SONG SONG ☆☆★☆☆
I. VỊ TRÍ TƯƠNG ĐỐI CỦA ĐƯỜNG THẲNG VÀ MẶT PHẲNG TRONG KHÔNG GIAN
Vị trí tương đối của đường thẳng và mặt phẳng được xét theo số điểm chung của chúng Bi d ê
và   không có điểm chung. n
Khi đó ta nói d song song với   hay   song song với So
d và kí hiệu là d//   hay   // . d ạ n:
d và   có một điểm chung duy nhất . M LÊ MINH
Khi đó ta nói d và   cắt nhau tại điểm M và kí hiệu là
d     
M hay d    M .
d và   có từ hai điểm chung trở lên.
Khi đó ta nói d nằm trong   hay   chứa d và kí hiệu TÂM
là d    hay    d II. TÍNH CHẤT:
Định lý 1
 Nếu đường thẳng d không nằm trong mặt phẳng   và d song song với đường thẳng d
nằm trong mặt phẳng   thì d song song với   .
Tóm tắt định lý: d     d//d  d//   d      Ví dụ 01. Cho hình chóp .
S ABCD có đáy ABCD là hình bình hành. Gọi O là giao điểm của AC và
BD , các điểm M , I , K lần lượt là trung điểm của SC, A , B AD .
. Chứng minh AD // SBC , IK //MBD .
. Chứng minh CD // ABM , SA//MBD . Lời giải Trang 52
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
. Chứng minh AD // SBC , IK //MBD
AD SBC   Ta có: AD // BC
AD// SBC . BC SBC 
IK  MBD   IK // BD
IK // MBD .
BD  MBD 
. Chứng minh CD // ABM , SA// MBD . C
D  ABM   CD // AB
CD // ABM .
AB  ABM  SA   MBD TÂM   SA  // OM
SA // MBD .
OM  MBD   Ví dụ 02. Cho hình chóp .
S ABCD có đáy ABCD là hình bình hành. Gọi G là trọng tâm SAB , M là LÊ MINH
một điểm trên cạnh AD sao cho AD  3AM , Chứng minh MG // SCD. n:
. Chứng minh AD // SBC , IK //MBD . ạ
. Chứng minh CD // ABM , SA//MBD . n So Lời giải ê
 Gọi H là trung điểm của AB . Bi
 Do G là trọng tâm tam giác SAB , nên HG 2    1 . HS 3
 Trong ABCD , gọi K HMCD
SK  SCD .  HM AM 2 Vì AH// DK    2 . HK AD 3   1&2 HG HM    GM//SK . HS HK G
M  SCD   Khi đó SGM // SK
MG // SCD.
SK  SCD 
Định lý 2 Trang 53
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
 Cho đường thẳng a song song với mặt phẳng   . Nếu mặt phẳng   chứa a và cắt  
theo giao tuyến b thì b song song với . a
Tóm tắt định lý: a//    a     a//b      b Bi ê n So  Ví dụ 03. ạ
Cho tứ diện ABCD . Lấy điểm M thuộc miền trong của tam giác ABC . Gọi P là mặt phẳng n: qua AB M và song song với , CD . LÊ MINH
. Tìm giao tuyến của P lần lượt với các mặt phẳng ABC , BCD , ACD , ABD .
. Mặt phẳng P cắt tứ diện theo thiết diện là hình gì? Lời giải
. Tìm giao tuyến của P với các mặt phẳng TÂM
ABC , BCD , ACD, ABD.
 P và ABC có
Điểm M chung, AB  ABC , AB / / P    IJ qua M
P ABC  IJ với 
IJ / / AB, I BC, J   AC
 P và BCD có
Điểm I chung, CD  BCD ,CD / / P
 PBCD  IH , với IH / /CD,HBD
 P và ACD có
Điểm J chung, CD  ACD ,CD / / P
 PACD  JK , với JK / /CD,KAD
 P và ABD có điểm K,H chung, AB  ABD, AB / / P
 PABD  KH , với KH / /AB .
. Mặt phẳng P cắt tứ diện theo thiết diện là hình gì?
 Mặt phẳng P cắt tứ diện theo thiết diện là hình bình hành IJKH (vì KH / /IJ / /AB và
IH / / JK / /CD ).  Hệ quả Trang 54
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
 Hai mặt phẳng cùng song song với một đường thẳng thì giao tuyến của chúng nếu có cũng
song song với đường thẳng đó.
Tóm tắt định lý:
PQ       d Q / /d P / / , / /d
Định lý 3
 Cho hai đường thẳng chéo nhau, có duy nhất một mặt phẳng
chứa đường thẳng này và song song với đường thẳng còn lại. TÂM Chú ý
Cho a và b là hai đường thẳng chéo nhau.
Cách dựng mặt   chứa đường a và song song với
LÊ MINH đường b:
n: – Lấy M thuộc a.
ạ – Qua M kẻ đường thẳng b song song với b.
– Mặt phẳng   chứa a và b .
n Soê III. CÁC DẠNG BÀI TẬP. Bi
Dạng 01. CHỨNG MINH ĐƯỜNG THẲNG SONG SONG VỚI MẶT PHẲNG.
Phương pháp giải
 Ta có thể dùng một trong các cách sau a // b 
01 Dùng ĐL1 b    a//  a    
– Xét mặt phẳng   chứa .
02 – Tìm giao tuyến b   .
– Chứng minh a // b a //   Bài 01. Trang 55
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG Cho hình chóp .
S ABCD có đáy ABCD là hình bình hành. Gọi M, N lần lượt là trung điểm của AB,CD .
. Chứng minh MN // SBC, MN //SAD
. Gọi P là trung điểm SA . Chứng minh SB// MNP , SC // MNP .  1
. Gọi G là trọng tâm SBC , I thuộc cạnh BD sao cho BI BD , Chứng minh GI // SAB. 3 Lời giải Bi
. Chứng minh MN // SBC, MN //SAD ên
 Vì M,N lần lượt là trung điểm của AB,CD So của ABCD
 Nên AD //BC//MN ạn: AD //MN  LÊ MINH
 Ta có: AD  SAD  MN // SAD MN   SAD BC //MN 
 Tương tự BC  SBC  MN // SBC MN   SBC TÂM
. Gọi P là trung điểm SA .
. Chứng minh GI // SAB.
Chứng minh SB // MNP , SC // MNP . 
Gọi J là trung điểm BC
 Ta có MN// SAD  MN//SP
 Ta có I là trọng tâm tam giác ABC suy ra 1 SP //MN IJ AJ .  3
 MN  MNP  SP // MNP 1 
 G là trọng tâm SBC suy ra JG JS SP   SAD 3  1 1
Tương tự SC // MNP .
SAJ có IJ AJ , JG JS nên GI //SA . 3 3
 Mà SA  SAB suy ra GI //SAB.  Bài 02. Cho hình chóp .
S ABCD có đáy ABCD là hình thang đáy lớn AB , đáy nhỏ CD với AB  2CD. Gọi
O là giao điểm của AC và BD , I là trung điểm của SA , G là trọng tâm tam giác SBC và E là một
điểm trên cạnh SD sao cho 2SE  3SD . Chứng minh
. Chứng minh MN // SBC, MN //SAD
. Gọi P là trung điểm SA . Chứng minh SB// MNP , SC // MNP .  1
. Gọi G là trọng tâm SBC , I thuộc cạnh BD sao cho BI BD , Chứng minh GI // SAB. 3 Lời giải Trang 56
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
. DI // SBC .
 Gọi N là trung điểm SB.
 Có I là trung điểm của SA
  NI là đường trung bình SAB NI//AB    1 . NI   AB  2  1   IN DCCD AB Mà  2 suy ra  .  IN // DCAB // CDIN DC  Tứ giác 
NIDC có IN //DC
 Nên NIDC là hình bình hành suy ra DI // NC TÂMDI // NC 
 Ta có NC  SBC  DI // SBC. DI   SBC
. GO // SCD .
. SB// ACE. LÊ MINH
 Gọi P là trung điểm của SC .  OB OD 1 Ta có  2 nên  . BG 2 OD BD 3 n:
 Có G là trọng tâm SBC     1 ạ BP 3  3
Mặt khác vì 2SE  3SD SE SD nên
 Ta có AB// CD 2 OB OA AB OB 2 DE 1  n So     2   2 DS 3 ê OD OC CD OD 3  1&2 OD DE 1 Bi
 OG // BH .  
  OE// BS BD DS 3
 Mà BH  SCD  OG//SCD.
 Mà OE  ACE suy ra SB//ACE.  Bài 03. Cho hình chóp .
S ABCD đáy là hình bình hành. Trên các cạnh SA ,SB lần lượt lấy các điểm M , N sao SM SN cho  . Chứng minh rằng: SA SB
. AD// SBC; DC// SAB .
. MN// ABCD; AB// MNCD; MN// SCDLời giải Trang 57
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
. AD// SBC; DC//SAB .
 Do tứ giác ABCD là hình bình hành
 Suy ra AD//BC; DC//AB
 Mà AD  SBC,BC  SBC  AD//SBC .
 Chứng minh tương tự ta có DC// SAB
. MN// ABCD; AB// MNCD; MN// SCD Bi  SM SN Tam giác SAB có   MN//AB. ê SA SB n
Mà MN  ABCD , AB  ABCD  MN// ABCD. So
 Theo trên có MN//AB ạ
Mà AB  MNCD , MN  MNCD  AB// MNCD . n:
 Lại có CD//AB MN//CD LÊ MINH
Mà MN  SCD ,CD  SCD MN// SCD . Bài 04. Cho hình chóp .
S ABCD đáy là hình chữ nhật. Gọi G là trọng tâm tam giác SAD . Điểm E thuộc DC 1
sao cho DE DC và I là trung điểm của AD . 3 TÂM
. Tìm giao điểm của IE và SBC .
. Chứng minh rằng:GE// SBCLời giải
. Tìm giao điểm của IE và SBC .
 Trong ABCD ta có IEBC H IESBC
. Chứng minh rằng:GE// SBC
 Trong ABCD ta có DE IE 1 IG IE 1     
  EG//SH ID//CH DC EH 2 SG EH 2
 Mà EG  SBC,SH  SBC EG//SBC .  Bài 05.
Cho tứ diện ABCD có G là trọng tâm tam giác ABD . Điểm I thuộc BC sao cho BI  2IC . Chứng
minh rằng: GI// ACD . Lời giải Trang 58
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
 Gọi M là trung điểm của AD ,  BG BI Trong BCM có  2   IG//CM GM IC
 Mà IG  ACD,CM  ACD IG//ACD.  Bài 06. Cho hình chóp .
S ABCD có đáy là hình bình hành tâm O . Gọi M, N lần lượt là trung điểm các cạnh SI SJ 2 A ,
B AD . Gọi I, J thuộc SM, SN sao cho 
 . Chứng minh rằng MN / / SBD; IJ / / SBDSM SN 3
; SC / / IJO . TÂM Lời giải
MN / / SBD
 Trong  ABCD : MN / /BD mà BD  SBD
 Nên MN / / SBD
LÊ MINH IJ//SBD n: SI SJ ạ  Ta có 
nên IJ / /MN ( theo định lí SM SN ta- lét) n So
 Suy ra IJ / /MN / / BD mà BD  SBD . ê
 Nên IJ / / SBD
Bi  SC//IJO
 Gọi H MN AC; K IJ SH SI SJ 2 Từ 
  IJ / /MN SM SN 3 SK SI 2    SH SM 3  AH AM 1
Mà MN là đường trung bình tam giác ABD  
1 AH HO OC HO MB 2  SK CO 2 Xét SHC : 
  OK / /SC SH CH 3
Mà OK  OIJ
 Suy ra SC / / OIJ .  Bài 07. Trang 59
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Cho hai hình bình hành ABCD và ABEF không đồng phẳng.
. Gọi P,Q là trọng tâm ABD và ABE
. Chứng minh rằng PQ / / CEF
. Gọi M,N là trọng tâm BCD và AEF
. Chứng minh rằng MN / / CEFLời giải
. Chứng minh rằng PQ / / CEF
 Gọi I là trung điểm của AB . Bi  IQ IP 1 Xét tam giác DEI :   ê IE ID 3 n
PQ / /DE ( theo định lí ta lét ) So
 Mà DE  DCEF  CEF ạ
 Nên PQ / / CEF n: LÊ MINH
. Chứng minh rằng MN / / CEF
 Gọi K là trung điểm EF . AN 2
N là trọng tâm AEF :  AK 3 MC 1 AM 2 TÂM
M là trọng tâm BCD:    AC 3 AC 3  AN AM Xét AKC :  AK AC
 Nên MN / /KC ( theo định lí ta lét)
 Mà KC  CEF .
 Suy ra MN / / CEF . Trang 60
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Dạng 02. TÌM GIAO TUYẾN CỦA HAI MẶT PHẲNG CHỨA MỘT ĐƯỜNG
THẲNG SONG SONG VỚI MẶT PHẲNG. .

Phương pháp giải  Ta có thể dùng:
M       
a   ; b           Mx / /a a / /b   Bài 01. Cho hình chóp .
S ABCD đáy là hình bình hành tâm O . Gọi   là mặt phẳng qua O và song song với SA, BC . TÂM
. Tìm giao tuyến của   và ABCD . Xác định M,N lần lượt là giao điểm của AB,CD với  
. Xác định giao điểm Q của SB và   . Tìm giao tuyến của   và SAB .
. Tìm thiết diện cắt bởi   . Thiết diện là hình gì ? Lời giải
. Tìm giao tuyến của   và ABCD .
LÊ MINH Xác định M,N lần lượt là giao điểm của AB,CD
n:ạ với   . BC//   n So  Ta có: 
ABCD  BC . ê O  la diem chung cua  ABCD va   Bi
 ABCD   //BC và đi qua O .
 Trong ABCD gọi M   AB
 Mà     M AB  .
 Trong ABCD gọi N  CD
 Mà     N CD  .
. Xác định giao điểm Q của SB và   . Tìm giao tuyến của   và SAB
P  SBC  MN     Ta có: 
 SBC   d//BC và d đi qua P .
BC  SBC  MN / /BC
 Trong SAB gọi Q dSB SB   Q Trang 61
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
 Dễ thấy  SAB  MQ
. Tìm thiết diện cắt bởi   . Thiết diện là hình gì?
 ABCD  MN    
SAB  MQ   Ta có:  
Thiết diện cần tìm là MNPQ ,    SBC   PQ     
SCD  NP  Bi
 Có PQ//MN nên tứ giác MNPQ là hình thang ên  Bài 02. So Cho hình chóp .
S ABC . Gọi M là trung điểm AC . Mặt phẳng   qua M và song song với S ; A B ạC ,
  cắt AB,SB,SC lần lượt tại N;H;K. Chứng minh rằng MNHK là hình bình hành. n: Lời giải LÊ MINH SA  //     
SAC  SA  M la diem chung cua    va SAC
 SAC   MK//SA KSC . TÂMBC//     
SBC  BC  K la diem chung cua  SBC va  
 SBC   KH//BC HSB .
SAB  SA    MK   SA // MKH ladiemchungcua  SAB va  
 SAB   HN // SANAB
 SBC  KH
 SAB  HN  Ta có:  
 Thiết diện của hình chóp cắt bởi   là tứ giác MNHK .  ABC   NM
 SAC  MK
 Ta có: M là trung điểm AC , MK//SA MK là đường trung bình của SAC ,  1
Nên MK // SA và MK SA (1) 2  1
Chứng minh tương tự HN // SA , HN SA (2) 2
 Từ (1) (2) suy ra MNHK là hình bình hành. Trang 62
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONGBài 03. Cho tứ diện SAB .
C Gọi M, N là trung điểm AB,S . B
. Chứng minh SA/ / CMN
. Tìm giao tuyến CMN và (SAC) Lời giải
. Chứng minh SA/ / CMN
 Xét SAB có MN là đường trung bình  MN //SA
 Mà MN CMN SA// CMN
. Tìm giao tuyến CMN và (SAC) C  (SAC)  Ta có : 
C là điểm chung của hai mặt C   (CMN) phẳng TÂM
 Mặt khác MN // SA, MN  CMN, SA  SAC
 Nên CMNSAC  d//MN//SA và d qua C .  Bài 04. LÊ MINH Cho hình chóp .
S ABCD có đáy ABCD là hình thang đáy lớn AB . Gọi M là trung điểm CD ,   là n:
mặt phẳng qua M song song với SA và BC . Tìm hình tính thiết diện của   và hình chóp . S ABCD ạ Lời giải BC //   n So ABCD ê   BC  Bi
M   ABCD    
  ABCD  d//BC với d qua M và cắt AB tại N . SA  //     S
A  SAB
NSAB   
  SAB  d//SA với d qua N và cắt SB tại P .
BC  SBC  MN     
  SBC  d//SA với d qua P và cắt SC tại Q BC // MNP   SBC
 Vậy khi đó   cắt khối chóp .
S ABCD theo thiết diện là hình thang MNPQ vì có MN//PQ//BC Bài 05. Trang 63
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG Cho hình chóp .
S ABCD. Gọi M, N thuộc cạnh AB,CD . Gọi   là mặt phẳng qua MN và song song với SA
. Tìm thiết diện của hình chóp cắt bởi  
. Tìm điều kiện của MN để thiết diện là hình thang Lời giải
. Tìm thiết diện của hình chóp cắt bởi   Bi SA  //    ê   S
A  SAB n  So
M  SAB     ạ
  SAB  d//SA với d qua M và cắt SB tại Q n: O   MN     LÊ MINH
 Trong ABCD , gọi O MN AC   . O AC   SACSA  //     Ta có S
A  SAC
OSAC    TÂM
  SAC  d//SA với d qua O và cắt SC tại P .
 Vậy khi đó thiết diện là tứ giác MNPQ
. Tìm điều kiện của MN để thiết diện là hình thang
 Nếu MQ // PN thì SA// NP
 Mà NP  SCD nên SA //SCD (vô lý).
 Do đó để MNPQ là hình thang thì QP // MN .
 SBC  PQ   Ta có 
   ABCD  MN SBC  ABCD   BC
 Mà PQ // MN nên MN // BC .
 Vậy để thiết diện là hình thang thì MN // BC .  Bài 06. Cho hình chóp .
S ABCDcó đáy ABCD là hình bình hành tâm O . Gọi M là trung điểm AB . Mặt phẳng
  qua M, song song với SA và BC cắt DC,SC,SBlần lượt tại N,H,K. Chứng minh tứ giác MNHK là hình thang. Lời giải Trang 64
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG  / /BC 
 Ta có: BC  SBC
HK / /BC   1 .
 SBC   HK   / /BC 
 Lại có: BC   ABCD
MN / /BC 2 . 
    ABCD   MN  Từ  
1 và 2  HK / /MN
tứ giác MNHK là hình thang.  Bài 07. Cho hình chóp .
S ABCDcó đáy ABCD là hình thang, đáy lớn AB  2CD.Gọi M là trung điểm SB .
Tìm thiết diện của mặt phẳng   với hình chóp .
S ABCD biết mặt phẳng   qua M , song song với TÂM
SD và AB . Chứng minh thiết diện là một hình thang. Lời giải
M  SAB   Có    / /ABAB   SABLÊ MINH
  SAB  n:
Mx , (Mx / /A ) B . ạ
 Trong SAB gọi N MxSA.
N  SAD n So  ê  Có:    / /SD  Bi SD   SAD
  SAD  Ny, Ny / /SD.
 Trong SAD gọi P Ny AD .
P  ABCD 
 Có:   / /AB
  ABCD  Pz, Pz / /AB. AB   ABCD
 Trong ABCD gọi Q Pz BC .
 SAB  MN
 SAD  NP    
Thiết diện cần tìm là tứ giác MNPQ , mà MN / /PQ / / AB.     ABCD   PQ
 SBC QM
 Do đó tứ giác MNPQ là một hình thang. Trang 65
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONGBài 08.
Cho tứ diện ABCD . Hãy xác định thiết diện của hình tứ diện ABCD khi bị cắt bởi mặt phẳng P
trong mỗi trường hợp sau:
. Mặt phẳng P đi qua trọng tâm G của tứ diện, qua E thuộc cạnh BC và P//AD.
. Đi qua trọng tâm của tứ diện và song song với BC và AD . Lời giải Bi
. Mặt phẳng P đi qua trọng tâm G của tứ diện, qua ê
E thuộc cạnh BC và P //AD . n So
 Gọi I , J lần lượt là trung điểm BC, AD
G là trung điểm IJ ( vìG là trọng tâm của tứ ạn: diện).
 Trong BCJ gọi M EG CJ . LÊ MINH
M EG,EG   P  
MPACD.
M CJ,CJ   ACD
 Mà :P / /AD, AD  ACD .
 Do đó PACD  Mx, Mx / /AD . TÂM
 Trong ACD gọi F MxAC;K MxCD .
PABC  FE   Ta có: 
P BCD  EK . P
    ACD   KF
 Vậy thiết diện cần tìm là EFK .
. Đi qua trọng tâm của tứ diện và song song với BC và AD .
 Gọi L, P,Q,O lần lượt là trung điểm các cạnh A ,
B AC,CD, BD
 Theo tính chất trọng tâm của tứ diện và có mặt
phẳng P đi qua trọng tâm G của tứ diện và song song với BC.
 Suy ra thiết diện cần tìm là hình bình hành LPQO Bài 08. Trang 66
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG Cho hình chóp .
S ABCD có đáy ABCD là hình bình hành. Gọi M là trung điểm của cạnh SC , P là
mặt phẳng qua AM và song song với BD .
. Xác định thiết diện của hình chóp khi cắt bởi mặt phẳng P .
. Gọi E, F lần lượt là giao điểm của P với các cạnh SB và SD. Tính tỉ số diện tích của SME
và SBC và tỉ số diện tích của SFM và SCD .
. Gọi K là giao điểm của ME và CB ; J là giao điểm của MF và CD . Hãy chứng minh ba điểm EF
K, A, J nằm trên đường thẳng song song với EF và tìm tỉ số . KJ Lời giải
. Xác định thiết diện của hình chóp khi cắt bởi mặt phẳng P .
 Trong ABCD , gọi O AC BD
 Trong SAC , gọi I SOAM TÂMI SO   SBD  Khi đó     . I AM   P
I SBD P BD // P 
 Ta có BD  SBD
ISBD  PLÊ MINH
 SBDP n:
d//BD và d qua I . ạ
 Trong SBD có E dSB và F SDd .
 Ta có: E dSB n So Ed   P ê  
EP SBC   1 . Bi E SB   SBC     M AM   P  Và     2 . M SC  
SBCM P SBC
 Từ ME  PSBC I .
 Tương tự, ta cũng có MF  PSCD II . Ed   P
 Ta có Ed SB      3 . E SB  
SABE P SAB AAM   P  Và     . A   SAB
A P SAB 4
 Từ 3 , 4 ta có AE  PSAB III .
 Tương tự, ta có AF  PSAD IV  .
 Từ I, II, III, IV  ta có tứ giác AFME là thiết diện của hình chóp khi cắt bởi P . Trang 67
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
. Tính tỉ số diện tích của SME và SBC và tỉ số diện tích của SFM và SCD .
SAC có SO, AM là hai đường trung tuyến cắt nhau tại I SI 2
Nên I là trọng tâm của tam giác SAC   . SO 3  SE SI 2
Xét tam giác SOB có IE // OB nên   . SB SO 3  SF SI 2 Tương tự ta cũng có   . SD SO 3 Bi  1 ê .SM.S . E sin ESMS SM SE 1 2 1 SME 2 n    .  .  S 1 SC SB 2 3 3  SBC So .SC.S . B sin CSB   Ta có 2  ạ 1 
.SM.SF.sin MSF n: S SM SF 1 2 1 SFM 2   .  .  S 1 SC SD 2 3 3 LÊ MINH SCD  .SC.S . D sin DSC  2  EF
. Hãy chứng minh ba điểm K, A, J nằm trên đường thẳng song song với EF và tìm tỉ số . KJK ME   P
 Ta có K ME CB      . K CB  
ABCDK P ABCD 5 TÂMJ MF   P
 Ta có J MF CD      J CD  
ABCDJ P ABCD 6 AAM   P  Và     . A   ABCD
A P  ABCD 7
 Từ 5, 6, 7 ta được A, K, J cùng thuộc giao tuyến của P và ABCD nên A, J, K thẳng hàng.
 Gọi  PABCD nên A, J, K thuộc . BD // P 
 Ta có BD  ABCD  BD // .
PABCD  
 Mà EF // BD nên // EF .
 Vậy ba điểm K, A, J nằm trên đường thẳng song song với EF .
 Ta có EF // BD // JK .  MI ME 1
Xét tam giác AMK có IE // AK nên   . MA MK 3  EF ME 1 EF 1
Xét tam giác JKM có EF // JK nên   .Vậy  . JK MK 3 JK 3
------------------ HẾT ------------------ Trang 68
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONGBÀI 04
HAI MẶT PHẲNG SONG SONG ☆☆★ ☆☆ I. ĐỊNH NGHĨA:
 Hai mặt phẳng P và Q được gọi là song song với
nhau nếu chúng không có điểm chung.
Ký hiệu: P//Q hoặc Q//P.
Nhận xét:
Nếu hai mặt phẳng P và Q song song với nhau thì bất
kỳ đường thẳng nào nằm trong mặt phẳng này cũng song
TÂM song với mặt phẳng kia. II. TÍNH CHẤT:
Định lý 1:
Định lý 1
 Nếu mặt phẳng P chứa hai đường thẳng cắt nhau a,bvà a,b cùng song song với mặt LÊ MINH
phẳng Q thì P song song với Q .
n:  Tóm tắt định lý: ạ
a  P;b  P 
a b  M 
 P // Q n So a// Q ê  Bi b//  Q  Ví dụ 01.
Cho tứ diện SABC. Hãy dựng mặt phẳng   qua trung điểm I của đoạn SA và song song với
mặt phẳng  ABC . Lời giải Cách dựng:
 Xét SAB , qua I dựng IK//AB .
 Xét SAC , qua I dựng IH//AC .
Vậy mặt phẳng   qua trung điểm I của đoạn SA và song song với mặt phẳng  ABC là IHKTrang 69
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONGChứng minh: IK//AB  Ta có:   . AB  
ABCIK//ABC IH//AC    . AC  
ABCIH//ABC
IK ,IH  IHK  Bi
IK IH  I  Ta lại có: 
 IHK // ABC. ê
IK//  ABC n  So IH //  ABC  ạ Ví dụ 02. n:
Cho tứ diện ABCD . Gọi G ,G ,G lần lượt là trọng tâm của ABC, ACD, ABD . Chứng minh: 1 2 3 LÊ MINH
GG G // BCD . 1 2 3    Lời giải
 Ta có: G ,G ,G lần lượt là trọng tâm của 1 2 3 ABC, ACD, ABD AG AG AG 2 1 2 3     TÂM AM AP AN 3
 Nên G G //MP, G G //MN, G G //PN 1 2 1 3 2 3 G  G //MP 1 2 )
G G // BCD 1 . MP   BCD 1 2     G  G //PN 2 3 )  . PN  
BCDG G // BCD 2 2 3    
 Mà G G G G G 3 . 1 2 2 3  2    Từ  
1 , 2 , 3 suy ra G G G // BCD . 1 2 3   
Định lý 2
 Qua một điểm nằm ngoài một mặt phẳng cho trước có một
và chỉ một mặt phẳng song song với mặt phẳng đã cho.
Ta có các hệ quả sau:
 Nếu đường thẳng d song song với mặt phẳng
Q thì qua d có duy nhất một mặt phẳng song song với Q . Trang 70
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
 Hai mặt phẳng phân biệt cùng song song với
mặt phẳng thứ ba thì song song với nhau.
 Cho điểm A không nằm trên mặt phẳng P .
Mọi đường thẳng đi qua A và song song với P
thì đều nằm trong mặt phẳng đi qua A song song
với P là Q. Ví dụ 03. Cho tứ diện .
S ABC có SA SB SC . Gọi Sx , Sy , Sz lần lượt là phân giác ngoài của các góc S TÂM
trong tam giác SBC , SAC , SAB . Chứng minh:
.Sx;Sy // ABC
. Sx ; Sy ; Sz cùng nằm trên mặt phẳng Lời giải LÊ MINH
.Sx;Sy // ABC  n:
Gọi SM là đường phân giác trong của tam ạ
giác SBC (với M BC )
 Mà SBC cân tại S (do SC SB)
SM BC mà Sx SM n Soê Sx// BC Bi Sx//BC  
 Ta có BC  ABC  Sx// ABC 
Sx   ABC 
 Chứng minh tương tự  Sy// ABC
Sx//  ABC 
 Ta có Sy// ABC   Sx;Sy // ABC 
Sx Sy    S 
. Sx ; Sy ; Sz cùng nằm trên mặt phẳng
 Chứng minh tương tự  Sy;Sz // ABC
Sx;Sy//ABC  Ta có 
  Sx Sy Sy Sz S ;
x Sy;Sz đồng phẳng
Sy;Sz //  ABC  ;   ;   Trang 71
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Định lý 3
 Nếu một mặt phẳng thứ 3 cắt một trong hai mặt phẳng song song thì sẽ cắt mặt phẳng
còn lại và hai giao tuyến của chúng song song với nhau
Tóm tắt định lý:    Bi
  Pd1  ê
 Q  d   d //d 2 1 2 n  P//Q  So  ạn: LÊ MINH
Hệ quả: Hai mặt phẳng song song chắn trên hai cát tuyến song song những đoạn thẳng bằng nhau. TÂM
III. ĐỊNH LÝ THALES TRONG HÌNH HỌC KHÔNG GIAN:
 Ba mặt phẳng đôi một song song chắn trên hai cát tuyến bất kì những đoạn thẳng tương ứng tỉ lệ. A B B C C A 1 1 1 1 1 1   . A B B C C A 2 2 2 2 2 2 Trang 72
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
IV. HÌNH LĂNG TRỤ VÀ HÌNH HỘP:
 Cho P // Q .
Trên P cho đa giác A A ...A . Qua các đỉnh A , A ,..., A ta vẽ các đường thẳng song song 1 2 n 1 2 n
với nhau và cắt Q lần lượt tại A , A ,..., A  . 1 2 n TÂM Hình lăng trụ gồm
– Hai đa giác A A ...A , A A ...A LÊ MINH 1 2 n 1 2 n
– Các hình bình hành A AA A , A A A A , …, A A AA n: 1 1 2 2 2 2 3 3 n n 1 1
ạ  Hình lăng trụ có:
– Mặt đáy: A A ...A , A A ...A  1 2 n 1 2 n
n So – Các cạnh bên: A A, A A , ..., A A  ê 1 1 2 2 n n
– Mặt bên: A A A A , A A A A , …, A A A A Bi 1 1 2 2 2 2 3 3 n n 1 1
– Các đỉnh: là các đỉnh của đáy.
Gọi tên lăng trụ: hình lăng trụ + tên đa giác
* Hình lăng trụ có đáy là tam giác gọi là hình lăng trụ tam giác .
* Hình lăng trụ có đáy là hình bình hành gọi là hình hộp.  Ví dụ 04.
Cho hình lăng trụ AB . C A BC
 . Gọi Mvà Mlần lượt là trung điểm của các cạnh BC và B C  .
. Chứng minh AM // A M   .
. Tìm giao điểm của AB C  với A M  .
. Tìm giao tuyến d của AB C  với BA C   .
. Tìm giao điểm G của d với AM M
  . Chứng minh G là trọng tâm tam giác AB C  . Lời giải Trang 73
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
. Chứng minh AM // A M   .
 Do M và M lần lượt là trung điểm của các
cạnh BC và B C   MM // CC  Nên  . MM = CC  AA// CC AA// MM  Mà    AA = CC AA = MM   Bi Tứ giác AA MM  là hình bình hành ê  AM//A M   . n
. Tìm giao điểm của AB C  với A M  . So
 Ta có M là trung điểm của cạnh B C   ạn: M B C   B C     AB C   mà       LÊ MINHM AMM  AA M M  AB C  AA MM
  M .
 Mặt khác AB C  AA MM     A .  Nên ta có AB C  AA MM    AM.  Trong AA MM
  gọi I là giao điểm của AM và A M   A M  AB C
  I . TÂM
. Tìm giao tuyến d của AB C  với BA C   .  Trong ABA B
  gọi D là giao điểm AB và A B  DA B  A B    BA C   mà   AB C  BA C     D . D   ABAB   AB C
 Ta lại có AB C  BA C
  C  AB C  BA C    C D  .
 Vậy giao tuyến d của AB C  với BA C   là C D  .
. Tìm giao điểm G của d với AM M
  . Chứng minh G là trọng tâm tam giác AB C  .  Ta có AM M  AB C    AM .  Mà C D   AB C  .  Trong AB C
  gọi G là giao điểm C D
 và AM . Suy ra C D  AM M     G .
 Ta có D là trung điểm AB C D
 là đường trung tuyến của tam giác C AB.
 Tương tự ta có AM là đường trung tuyến của tam giác AB C  .
 Mà G là giao điểm C D  và AM .
 Vậy G là trọng tâm tam giác AB C  . V. HÌNH CHÓP CỤT:
 Cắt hình chóp bởi mặt phẳng song song với đáy và không đi qua đỉnh ta được hình chóp cụt. Tính chất : Trang 74
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Hai đáy là hai đa giác có các cạnh tương ứng song song , các tỷ số các cặp cạnh tương ứng bằng nhau.
Các mặt bên là những hình thang.
Các đường thẳng chứa các cạnh bên đồng quy tại một điểm. TÂM
III. CÁC DẠNG BÀI TẬP. LÊ MINH
Dạng 01. CHỨNG MINH HAI MẶT PHẲNG SONG SONG. n:ạ
Phương pháp giải a//a n So b//b ê 
 Chứng minh 2 mặt phẳngsong song:     //     . Bi : a b I
 :abI  // 
 Chứng minh đường thẳng song song với mặt phẳng:   . a     a//   Bài 01. Cho hình chóp .
S ABCDcó đáy là hình bình hành tâm O . Gọi M, N, P lần lượt là trung điểm
SA,SB,SD .
. Chứng minh PMN// ABCD , OMN//SCD .
. Gọi K, J lần lượt là trung điểm BC,OM . Chứng minh KI// SCD . Lời giải Trang 75
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
. Chứng minh PMN//ABCD
MN  MNP,MP  MNP 
AB   ABCD , AD  ABCD 
 Ta có: MN MP M
ABAD A  MN//AB, MP//AD  Bi
 MNP//ABCD ên
 Chứng minh OMN//SCD So
 Ta có: MN là đườ
ng trung bình của SAB
 Nên MN//AB mà A // B CD hay ạ MN// CD . n: MN//C D
. Chứng minh KI// SCD  LÊ MINH
 MN  SCD  MN// SCD   1 O
 OMNABCD   CD   SCD
MN  OMN   
 Tương tự OM là đường trung bình của SAC
AB   ABCD
 Nên OM//SC .  MN//AB OM//SC
 OMNABCD  Ox//AB TÂM   O
M  SBC  OM// SBC 2  
Mặt khác OK//AB SC   SBC
 OMNABCD  OK//AB KI  OMN   
MN OM M trong OMN 3
OMN//SCD    KI// SCD  Ta có Từ  
1 ,2 ,3 suy ra SCD // OMN . KI   OMN    Bài 02.
Cho tứ diện ABCD . Gọi G ,G ,G lần lượt là trọng tâm của ABC; AC ; D ABD . Chứng 1 2 3
minh rằng G G G // BCD . 1 2 3    Lời giải
 Gọi M,N,P lần lượt là trung điểm của
BC,CD, DB .
 Theo tính chất của trọng tâm và định lý ta- lét: AG AG AG 2 1 2 3    AM AN AP 3 GG // MN G  G // MNP 1 2   1 2     (1) G G // NPGG // MNP  2 3   2 3
 Mà G G và G G cắt nhau tại G và cùng nằm 1 2 2 3 2 trong G G G (2) 1 2 3   1&2
G G G // MNP , hay G G G // BCD . 1 2 3    1 2 3    Trang 76
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONGBài 03.
Cho hai hình bình hành ABCD và ABEF không đồng phẳng.
. Chứng minh AB // CDEF.
. Chứng minh ADF // BCE.
. Gọi M, N, P,Q lần lượt là trung điểm AD,BC,BE, AF . Chứng minh MNPQ // DCEFLời giải
. Chứng minh AB // CDEF.
 Ta có AB // CD (do tứ giác ABCD là hình bình hành)
AB // FE (do tứ giác ABEF là hình bình hành)
AB // FE //CD A
B // CDEF .  TÂM
. Chứng minh ADF // BCE .
 Ta có AD // BC (do tứ giác ABCD là hình bình hành),
 Mà BC  BCE  AD // BCE .
 Chứng minh tương tự ta có AF // BCELÊ MINH
 Mà AD và AF cắt nhau tại A , và cùng nằm
trong mặt phẳng  ADF .
n:ạ  Suy ra ADF // BCE.
. Gọi M, N, P,Q lần lượt là trung điểm AD,BC,BE, AF . Chứng minh MNPQ // DCEF n So  ê
Xét hình bình hành ABEF có P,Q là trung điểm BE, AF  Bi
Nên PQ là đường trung bình của hình bình hành ABEF
PQ // AB// EF, PQ = AB EF (3) (tính chất đường trung bình).
 Chứng minh tương tự ta có  MN // A /
B / CD, MN = AB CD (4)
 Từ (3) và (4) suy ra  MN // PQ, EF / / CD .
 Suy ra tồn tại mặt phẳng MNPQ và mặt phẳng DCEF .
 Ta có MN // CD, CD  DCEF  MN // DCEF(5)
 Xét BCE có P, N là trung điểm của BE và BC (gt),
 Suy ra PN là đường trung bình của BCE PN // EC
 Mà EC  DCEF , suy ra PN // DCEF(6)
 Ta có MN,PN cùng nằm trong mặt phẳng MNPQ và cắt nhau tại N (7)
 Từ (5), (6) và (7) suy ra MNPQ // DCEF . Trang 77
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONGBài 04. Cho hình chóp .
S ABCD có đáy ABCD là hình bình hành. Gọi G là trọng tâm ABS và điểm
E trên cạnh AD sao cho AD  3AE. Gọi M là trung điểm AB .
. Tìm giao tuyến SAB và SCD .
. Đường thẳng qua E song song với AB cắt MC tại F . Chứng minh rằng GF// SCD.
. Chứng minh rằng EG// SCD. Bi Lời giải ê
. Tìm giao tuyến SAB và SCD . n    So
S SAB SCD 
 Ta có: AB//CD; ạ  n:
AB  SAB;CD  SCD  LÊ MINH
 SABSCD  Sx / /AB/ /CD.
. Đường thẳng qua E song song với AB cắt MC
tại F . Chứng minh rằng GF// SCD.
 Xét hình thang AMCD có EF AM , AE MF 1 Suy ra:   . TÂM AD MC 3
 Xét SAB : M là trung điểm AB , G là trọng . Chứng minh rằng EG// SCD. MG 1 tâm ABC suy ra:  . GF
 //SCcmtMS 3  Ta có:  EF//CD  //AB  MG MF 1 Xét SCM có 
  GF//SC . MS MC 3
 SCD//EFG  EG//SCD . G  F//SC  Ta có:   SC  
SCDGF//SCD  Bài 05. Cho hình chóp .
S ABCD có đáy ABCD là hình bình hành. Gọi I là trung điểm của AB , G là
trọng tâm SAB và điểm M trên cạnh AD sao cho AD  3AM . Đường thẳng qua M song song
với AB cắt IC tại N . Chứng minh rằng GN// SCD và GM// SCD . Lời giải
 Xét hình thang AICD có MN//AI , suy ra: AM IN 1   . AD IC 3
 Xét SAB có I là trung điểm AB , G là trọng tâm ABC IG 1 Suy ra:  . IS 3  IG IN 1 Xét SCM có 
  GN//SC . IS IC 3 Trang 78
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG G  N//SC  Ta có:   . SC  
SCDGN//SCDG
 N//SCcmt  Ta có:  MN//CD  //AB
 SCD//GNM  GM//SCD.
Dạng 02. GIAO TUYẾN CỦA 2 MẶT PHẲNG CÓ 1 MẶT PHẲNG SONG
SONG VỚI MẶT THỨ BA .

Phương pháp giải
Ta có thể dùng một trong các cách sau
M     01  // 
      Mx; Mx//b TÂM      b  // 
Đưa về dạng thiết diện song song với đường thẳng   a b a,b     , //  
02 Như vậy thay vì tìm thiết diện song song với mặt phẳng   thì ta tìm thiết LÊ MINH
diện song song với các đường thẳng a,b nằm trong   n: ạ  Bài 01. Cho hình chóp .
S ABCD đáy là hình bình hành .Gọi M là trung điểm SA ,gọi   là mặt phẳng n Soê
qua M và   song song với  ABCD . Bi
. Tìm  SAB , N SB .Tìm  SBC,P SC   .
. Tìm thiết diện cắt bởi   .Thiết diện là hình gì ? Lời giải
. Tìm  SAB , N SB .
Tìm   SBC ,P SC   .
   SAB
 Ta có  // ABCD,SABABCD  AB.
 Mà SAB   M  SAB   d
(với d là là đường thẳng đi qua M và song song AB ).
 Do M là trung điểm của SA d cắt SBtai trung điểm N .
SB   N . Trang 79
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
  SBC .
 Ta có  // ABCD,SBCABCD  BC .
 Mà SCB   N  SCB   (với là là đường thẳng đi qua N và song song BC ).
 Do N là trung điểm của SB  cắt SC tai trung điểm P SC    P .
. Tìm thiết diện cắt bởi   .Thiết diện là hình gì ?
 Ta có  // ABCD,SADABCD  AD. Bi ê
 Mà SAD   M  SAD   a (với a là đường thẳng đi qua M và song song AD ). n  
Do M là trung điểm của SA
a cắt SDtai trung điểm Q . So
 Nối M ,N ,P ,Q ta được thiết diện là tứ giác MNPQ . ạ
MN// PQ MN// AB;PQ// AB n:  Ta có 
. Vậy tứ giác MNPQ là hình bình hành. NP// MQ
NP// AD;MQ// ADLÊ MINHBài 02. Cho hình chóp .
S ABCD đáy là hình thang AB / /CD , M là một điểm thuộc cạnh
BC M B,C
. Xác định thiết diện của hình chóp cắt bởi mặt P qua M và song song với SAB . TÂM
. Gọi N,E,F lần lượt là giao điểm của P và AD,SD,SC . Gọi I là giao điểm của NE và
MF . Chứng minh rằng I chạy trên một đường thẳng cố định. Lời giải
. Xác định thiết diện của hình chóp cắt bởi mặt
Pqua Mvà song song với SAB.
 Ta có: P đi qua M và song song với SAB
 PABCD  d//AB với d đi qua M và
d AD N .
 P đi qua N và song song với SAB
 PSAD  d//SA với d đi qua N và
d SD E .
 P đi qua M và song song với SAB
 PSBC  d//SB với d đi qua M và
d SC F .
 Suy ra thiết diện tìm được là tứ giác MNEF
 Vì PSCD  EF,CD / /AB
EF / /AB / /CD / /MN
 Vậy thiết diện tìm được là hình thang MNEF
. Chứng minh rằng I chạy trên một đường thẳng cố định. Trang 80
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
 Ta có: NE  SAD
MF  SBC
 SADSBC  SK,K ADBC suy ra SK cố định
I là giao điểm của NE và MF
I SK(ĐPCM)  Bài 03. Cho hình chóp .
S ABCD đáy là hình bình hành tâm O , AC a, BD b ,tam giác SBD đều. Một
mặt phẳng   di động song song với mặt SBD và đi qua điểm I trên đoạn thẳng AC
I A,C 
. Xác định thiết diện của hình chóp cắt bởi mặt phẳng   .
. Tính diện tích thiết diện theo a,b và x AI Lời giải
TÂM . Xác định thiết diện của hình chóp cắt bởi mặt phẳng  .
Trường hợp 1: I AO
 Ta có:   đi qua I và song song với SBD
 PABCD  d//BD với d đi qua I và
d AB M LÊ MINH  . d AD   N
n:ạ   đi qua Nvà song song với SBD
 PSAD  d//SD với d đi qua N và n So
d SA P. ê
  SAB  MP mà   / / SBD  MP / /SB Bi
 Suy ra thiết diện tìm được là tam giác MNP .
 Do tam giác SBD đều nên tam giác MNPđều.
Trường hợp 2: I CO
 Ta có:   đi qua I và song song với SBD
 PABCD  d//BD với d đi qua I và
d CB E  . d CD   F
   đi qua F và song song với SBD
 PSCD  d//SD với d đi qua F và
d SC G .
  SBC  EG mà   / / SBD  EG / /SB
Suy ra thiết diện tìm được là tam giác EFG .
Do tam giác SBD đều nên tam giác EFG đều. Trang 81
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
. Tính diện tích thiết diện theo a,b và x AI
Trường hợp 1:
Trường hợp 2:
I AO, thiết diện tìm được là tam giác MNPđều
I CO, thiết diện tìm được là tam giác EFG đều 2   2    MN EF MNP SBD nên S     SEFG SBD nên S     S MNP SBDBD EFG SBDBD   2 EF CI a xax  MN AI x 2x    ,     BD AO a a , BD CO a a Bi 2 2 2 ê 1 b 3      2 1 b 3 n S b b sin 60 SBD S
bbsin 60  2 4 SBD 2 4 So 2 2 2 2
 2x b 3 x b 3 2 2  2 S   
 2a x 2
b 3 a xb 3 MNP   2 ạ  a  4 aS      . EFG 2   n: a 4 a   LÊ MINHBài 04. Cho hình chóp .
S ABCD đáy là hình bình hành tâm O . Gọi E là trung điểm của SB. Biết tam
giác ACE đều và AB OD a . Một mặt phẳng   di động song song với mặt phẳng  ACE
và qua I trên đoạn OD ;   cắt AD , CD , SC , SB, SA lần lượt tại M , N , P ,Q , R .
. Xác định thiết diện của hình chóp cắt bởi mặt phẳng   . TÂM
. Tính diện tích thiết diện theo a,b và x AI Lời giải
 Kẻ QI // OE với Q SB .
 Qua I kẻ MN // AC với MAD, NAC .
 Gọi QR   SAB mà AE  CAESAB  QR // AE .
 Gọi PQ   SAC mà CE  CAESAC  QP //CE
 P  MNPQR.
. Có nhận xét gì về PQR và tứ giác MNPRDI x Ta có  SQ x   DO a SE a QR PQ PR x     AE AE CA a
 Mà CAE đều  PQR đều.
OE AC (do OE là đường trung tuyến trong tam giác đều)
QI NM PN NM.
 Dễ thấy PNMR là hình bình hành
Mà PN NM PNMR là hình chữ nhật.
. Tìm tập hợp giao điểm của MP và NR khi I di động trên đoạn OD . Trang 82
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG  Gọi   K PM  1
NR KI PN 2    a x a x Mà PN  .SD KI  .SD a 2a     IK OI a x
Gọi G là trung điểm SD. Ta có     GD OD a
 Mà IK // GD KGO .Vậy khi I di động trên DO thì K di động trên GO.
. Tính diện tích đa giác MNPQR theo a và x DI . Tính x để diện tích ấy lớn nhất. 2  x 1 x 3 x 3
Ta có PR NM  .a x S  . . xa PQR 2 2 4     a x a x a x Ta có SN . M PN  . x .SD  . x 2 . OE  . x 2
. .a  2a xx PRMN a a ax Vậy Sa x x  (đvdt) MNPQR   2 3 2 4 TÂM
Dạng 03. HÌNH LĂNG TRỤ - HÌNH HỘP .
Phương pháp giải
 Chú ý vào các đường thẳng và mặt phẳng song song của hình lăng trụ để áp dụng các định lí song song đã học. LÊ MINHBài 01. n:ạ
Cho lăng trụ tam giác AB .
C A' B'C'. Gọi M, M ' làn lượt là trung điểm của cạnh BC và B'C' .
. Chứng minh AM // A' M' .
. Tìm giao điểm AB'C' và đường thẳng A' M. n Soê
. Tìm giao tuyến d của AB'C' và BA'C' . Bi
. Tìm giao điểm G của d với AMA'. Chứng minh rằng G là trọng tâm AB'C'
Lời giải
. Chứng minh AM // A' M' .
 Xét tứ giác BCC' B' có M , M' là trung điểm
của BC và B'C' .
MM' là đường trung bình của hình bình hành BCC' B' .
MM'//BB'//CC'; MM'  BB'  CC'
 Nên tứ giác AMA' M' là hình bình hành
AM // A' M' .
. Tìm giao điểm AB'C' và đường thẳng A' M.
 Gọi I là trung điểm của A' M
I cũng là trung điểm của AM'.
 Mà AM thuộcAB'C' Trang 83
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
 Do vậy I là giao điểm của A' Mvà AB'C' .
. Tìm giao tuyến d của AB'C' và BA'C' .
 Trong (ABB' A') có AB BA    J
J,C AB'C'BA'C'
JC  AB'C'BA'C'
. Tìm giao điểm G của d với AMA'. Chứng minh rằng G là trọng tâm AB'C' Bi ê
 Trong AB'C' có JC'IM'  
G G JC'AMM' A' . n 
Xét AC' B' có AM';C' J lần lượt là trung tuyến. So
 Do vậy giao điểm G của chúng chính là trọng tâm AC'B' . ạ  Bài 02. n: Cho hình hộp ABC .
D A B C D . Gọi O là tâm hình bình hành A B C D ; K là trung điểm CD , 1 1 1 1 1 1 1 1 1 LÊ MINH
E là trung điểm của BO . 1
. Chứng minh EACB . 1 
. Xác định thiết diện của hình hộp với P đi qua K và song song với EAC .
Lời giải TÂM
. Chứng minh EACB . 1 
 Gọi giao điểm của hai hình bình hành A B B ,
A B C BC là P,Q 1 1 1 1
 Ta có PE;QE lần lượt đường trung bình của BO A BO C 1 1; 1 1
 Nên ta có PE//A C ;A C //QE 1 1 1 1
 Do vậy EPQ EAB C 1 
. Trong ABCD kẻ KI//ACI AD
 Trong A ADD kẻ 1 1 
IG//A D G AA ; A D//B C 1  1  1 1
IG//B C IG// B AC 1  1 
 Trong ABA B kẻ GM//AB'MA B 1 1  1 1 
 Trong A BC D kẻ HM//A C H BC 1 1  1 1  1 1 1 1 
 Trong BB C C kẻ HN//A C N CC 1 1  1  1 1 
 Do vậy giao tuyến cần tìm là ngũ giác KIGMHN . Trang 84
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONGBài 03.
Cho lăng trụ tam giác AB .
C A' B'C'. Trên đường thẳng BA lấy điểm M sao cho A nằm giữa 1
đoạn thẳng MB và MA AB . 2
. Xác định thiết diện của hình lăng trụ cắt bởi mặt P đi qua M , B' và trung điểm E của AC .  BD . Tính tỉ số
với D BC MB' ECD
Lời giải
 Do D BC MB E
 ; BC,ME  ABC  D BCME .
. Xác định thiết diện của hình lăng trụ cắt bởi mặt P đi qua M , B' và trung điểm E của AC .
 Trong (ABB') , gọi F MB' AA' . Như vậy, ta có: TÂM
PABB  FB
PBCC B  B D   
P   ABC   DE P     ACC A    EF
 Vậy thiết diện của hình lăng trụ cắt bởi mặt LÊ MINH
phẳng (P) là tứ giác B' DEF . n: BD
ạ . Tính tỉ số với DBCMB'E CD
Kẻ AI//DE với I B . C n So
 Mà E là trung điểm của AC , ê
DE là đường trung bình của ACI . Bi
D là trung điểm của CI hay CD DI    BD BM BA AM 2AM AM BD
Do AI//DM nên   
 3  BD  3DI . Vậy  3 . DI AM AM AM CDBài 04.
Cho lăng trụ tam giác AB .
C A' B'C'. Gọi I, J, K lần lượt là tâm của các hình bình hành ACC' A' ,
BCC' B' , ABB' A'
. Chứng minh rằng: IJ// ABB A
  ; JK//(ACC' A'); IK//(BCC'B').
. Chứng minh rằng: Ba đường thẳng AJ, CK, BI đồng qui tại điểm O.
. Chứng minh rằng: (IJK) song song với mặt đáy của lăng trụ.
. Gọi G, G' là trọng tâm của các tam giác ABC và A' B'C' . Chứng minh G, O, G' thẳng hàng Lời giải
. Chứng minh rằng: IJ// ABB A
  ; JK//(ACC' A'); IK//(BCC'B').
 Ta có IJ là đường trung bình của C' AB,
 Nên IJ//AB . Mà AB  ABB' A' Trang 85
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Vậy IJ// ABB' A' .
 Chứng minh tương tự, ta có: JK// ACC' A' ,
IK// BCC' B' .
. Chứng minh rằng: Ba đường thẳng AJ, CK, BI
đồng qui tại điểm O.  Xét ba mặt phẳng Bi
C'AB, A'BC, B'AC: ê
CABABC  BI; CABBAC  AJ ; n         So
B AC A BCCK; C AB A BCBI;         ạ
C AB B ACAJ ;B AC A BCCK n:
 Suy ra, theo định lí giao tuyến: ba đường LÊ MINH
thẳng BI , AJ, CK đồng quy tại một điểm.
. Chứng minh rằng: (IJK) song song với mặt đáy của lăng trụ. IJ / / AB   Theo ý , ta có:
  IJK / /  ABC . JK / / AC TÂM
. Chứng minh G,O,G thẳng hàng
 Dễ thấy O là trọng tâm C’AB.
 Gọi M C O
  AB thì M là trung điểm của AB.
 Vậy ba điểm G, M,C thẳng hàng.
 Vì O và G lần lượt là trọng tâm của hai C AB và CAB MO MG 1 Nên ta có: 
  OG / /CC (1) MCMC 3
 Chứng minh tương tự OG' //CC' (2)
 Từ (1) và (2) suy ra ba điểm G,O,G thẳng hàng.  Bài 05. Cho hình hộp ABC . D A BCD   .
. Chứng minh BDA song song với B DC   .
. Chứng minh đường chéo AC đi qua trọng tâm G , G của hai BDA và B DC  . 1 2
. Chứng mình G , G chia đoạn AC thành ba phần bằng nhau. 1 2
. Gọi I , K lần lượt là tâm các hình bình hành ABCD , BCC B
  . Xác định thiết diện của
A IK với hình hộp.
Lời giải
. Chứng minh BDA song song với B DC   . Trang 86
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
 Gọi I , O lần lượt là tâm các hình bình hành ABCD , A BCD  .  Ta có: BD//B D   A I//OC
BD, A I  BDA  
 BDA//B DC  . OC, B D    B DC   
BD A I I  OC   B D       O
. Chứng minh đường chéo AC đi qua trọng tâm G , G của hai BDA và B DC  . 1 2  Ta có: ACC A
 BDA  A I và ACA I G ACBDA G . 1 1 TÂM G A AI G I  1 Ta có: AI//A C   1 1   
  G là trọng tâm tam giác BDA. G CA C   G A 2 1 1 1  Ta có: ACC A  B DC
  CO và ACCO G ACB DC   G . 2 2 G O G C   OC 1
Ta có: OC//AC 2 2   
  G là trọng tâm tam giác B DC  . G C G A AC 2 2 2 2
LÊ MINH . Chứng mình G , G chia đoạn AC thành ba phần bằng nhau. 1 2 n: 1 ạ
 Theo ý  ta có: AG AC  C G  1 2 3
G , G chia đoạn AC thành ba phần bằng nhau. 1 2
n So . Xác định thiết diện của AIK với hình hộp. ê Bi  Ta có: A I
 CC  P
 A IKBCC B    KP ,
KP BC M và KP B C    N .
 Suy ra: A IKA BCD    A N  .
AIKABCD  IM và IM AD Q.
 Suy ra: A IKADA D    A Q  .
 Vậy thiết diện của A IK với hình hộp là tứ giác A NMQ . Trang 87
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONGBài 06. Cho hình hộp ABC . D A BCD
  . Gọi P,Q,R,S lần lượt là tâm các mặt ABB A   , BCC B   , CDD C   , DAA D  .
. Chứng minh rằng: RQ// ABCD ; PQRS// ABCD.
. Xác định thiết diện của hình hộp khi cắt bởi AQR.   MC
.Gọi M là giao điểm của cạnh CC với  AQR. Tính tỉ số . Bi MC ê
Lời giải n
. Chứng minh rằng:
RQ// ABCD ; So
PQRS//ABCD. ạn: RQ   ABCD  
RQ// ABCD (1). LÊ MINH
RQ//BD BD//B D      
PQ  ABCD  
PQ// ABCD (2). PQ//AC
 Từ (1) và (2)  PQRS// ABCD TÂM
. Xác định thiết diện của hình hộp khi cắt bởi AQR.
 Gọi O là trung điểm B D   .
CO  RQ E .
AECC  M .
MQ BB  G .
MRDD  F .
 Vậy thiết diện của hình hộp khi cắt bởi AQR là tứ giác AGMF   MC .Tính tỉ số . MC
 Theo ý   E là trung điểm RQ và CO.
 Đặt CM xCCx  0
AM AC CM AC xCC  AC x AC AC  xAC  AC 1 x . 1 1 1 1 1 1  1  1 1 AE AC AO 
AC  ACC O
   AC AC 
AC   AC  AC . 2 2 2 2 2 2  2  2 4   x 1 x 2
Vì A, M, E thẳng hàng  AE , AM cùng phương  
x  21 x  x  . 1 1 3 2 4   MC 1 Vậy  . MC 2 Trang 88
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Dạng 04. ĐỊNH LÝ THALES TRONG KHÔNG GIAN .
Phương pháp giải
 Tìm 2 đường thẳng chéo nhau trên đó có các đoạn thẳng tỉ lệ.  Bài 01.
Cho tứ diện ABCD , M là một điểm lưu động trên cạnh AB ; N là điểm lưu động trên cạnh CD
. Chứng tỏ rằng trung điểm I của đoạn MN thuộc một mặt phẳng cố định.
Lời giải
 Kẻ IK AB K là trung điểm BN (do I là trung điểm MN ).
 Qua K kẻ đường thẳng song song với CD ,
cắt BC tại P , cắt BD tại Q TÂM
P là trung điểm BC , Q là trung điểm BD
P ,Q cố định.
 Kẻ hình bình hành BEDC
BE CD PQ PQ (ABE)   1
IK AB IK (AB ) E 2 LÊ MINH  1&2
PQI ABE n:
 Do ABE là mặt phẳng cố định, PQ cố định ạ
 PQI cố định. n So
 Vậy I thuộc mặt phẳng cố định qua PQ và song song ABE . ê  Bài 02. Bi
Cho hình vuông ABCD và ABEF nằm trong hai mặt phẳng phân biệt. Trên các đường chéo
AC và BF lần lượt lấy hai điểm M và N sao cho AM BN . Chứng minh rằng MN luôn
song song với một mặt phẳng cố định. Lời giải   BN A N
Vẽ NNAB   (1) CF AF
 Vẽ MMAB CD AMAM BN    AD AC BF
(do AM BN, AC BF )(2)     1 &2 A N AM   AF ADM N
  DF M N   DFEC (3)  Mà M MCD M M  DFEC (4) Trang 89
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG 3&4 M NN
M DFEC , mà MN  M NN
M  MN DFEC.
 Vậy MN luôn song song mặt phẳng cố định DFEC . Bài 03. Cho hình hộp ABC . D A BCD
  , M là điểm thuộc cạnh AD, N là điểm thuộc cạnh D C   sao AM D N  cho  MD NC .   Bi
. Chứng minh rằng MN // C BD . ê
. Xác định thiết diện cắt bởi mặt phẳng (P) qua MN và song song C BD . n So
Lời giải
. Chứng minh rằng MN // C BD. ạn:   AM D N AM DM AD Theo giả thiết ta có          . LÊ MINH MD NC D N C N D C
 Theo định lý Talet đảo ta có MN, AD,DC cùng song song với Q
Q// AD   Khi đó  Q // DC 
 Mà AD// BC TÂM
Q// BC   Nên      (ĐPCM). Q
Q//BDC MN//BDC  // DC 
. Xác định thiết diện cắt bởi (P) qua MN và song song C BD .
 Ta có mặt phẳng P qua MNvà song song C BD Nên:
 Từ M kẻ MF // BD , cắt AB tại F ;
 Từ F kẻ đường thẳng EF // AB, cắt BB tại E
 Từ E kẻ đường thẳng EI // BC, cắt BC tại I ;
 Từ N kẻ đường thẳng NJ // C D  cắt D D  tại J
 Dễ thấy thiết diện là lục giác MEFINJ có các
cạnh đối lần lượt song song với ba cạnh của tam giác C BD . Trang 90
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONGBài 04.
Cho hình lập phương ABC . D A BCD
  cạnh a , M,N lần lượt là các điểm trên AD,DB sao cho
AM DN x 0  x a 2 .
. Chứng minh khi x thay đổi đường thẳng MN luôn song song với một mặt phẳng cố định.  a 2
. Chứng minh khi x  thì MN // A C  . 3
Lời giải
. Chứng minh khi x thay đổi đường thẳng MN luôn song song với một mặt phẳng cố định.
 Kẻ ME// ADEAA; NF // ADF AB
M,N,E,F đồng phẳng.
 Áp dụng định lý Talet ta có: AM AE DN AF  ;  ADAA . DB AB TÂM
 Mà AD  BD a 2 gt;
Theo gt: AM DN x nên AE AF   EF // A BAAAB EF // A B   Ta có:  LÊ MINHME // BC  BC // AD n:
 MNFE//A B
C  MN //A BC ạ  a 2
. Chứng minh khi x  thì MN // A C  . 3 n So
 Gọi O là giao điểm của AC và BD ; ê
I là giao điểm của AD và A D  . Bi  a 2 DO  2 a 2 Mà DN x  3 2
DN DO hay N là trọng tâm ADC . 3
 Tương tự: M là trọng tâm AA D  .
 Gọi J là trung điểm AD ,  JM JN 1 Khi đó ta có:   JAJC 3  MN // A C  (ĐPCM). Trang 91
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONGBài 05.
Cho tứ diện ABCD và 4 điểm M, N, E, F lần lượt nằm trên các cạnh AB,BC,CD và DA .
Dùng định lý đảo Thalès trong không gian chứng minh rằng:Nếu 4 điểm M, N, E, F đồng MA NB EC FD phẳng thì . . . 1 MB NC ED FA
Lời giải
 Gọi d là đường thẳng bất kỳ cắt MNEF tại Bi O . ê
 Từ các điểm A,B,C,D vẽ các mặt phẳng song n So
song với MNEF và cắt đường thẳng d lần
lượt tại A, B,C, D . Khi đó ta có: ạn:   MA OA
MNEF // OA A     MB OBLÊ MINH   NB OB
MNEF // OB B     NC OC   EC OC
MNEF // OC C     ED OD   EC OD
MNEF // OD D     ED OA TÂM  Do đó: MA NB EC FD
OAOBOCOD . . .  . . . 1 MB NC ED FA
OBOCODOA .
------------------ HẾT ------------------ Trang 92
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONGBÀI 05
TỔNG ÔN TẬP CHƯƠNG ☆☆★ ☆☆ Bài 01. Cho hình chóp .
S ABCD có đáy ABCD là hình bình hành tâm O . Gọi M, N, P lần lượt là
trung điểm SA, BC,CD .
. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng SAD và MOP .
. Chứng minh MOP// SBC.
. Gọi K là điểm bất kỳ trên OM . Chứng minh KN // SCD.
. Mặt phẳng   qua N , song song với SA và CD . Tìm thiết diện của mp   và hình chóp TÂM .
S ABCD. Xác định hình tính thiết diện. Lời giải
. Tìm giao tuyến của SAD và MOP .
 Ta có M SA,SA  SAD  MSAD ;
M MOP . LÊ MINH
AD  SAD n: O
P  MOP ạ  Mặt khác AD//OP  n So
 SADMOP  d//AD//OP với d qua M. ê
dSD E Bi
M là trung điểm SA nên E là trung điểm SD . 
Vậy SAD MOP  ME .
. Chứng minh MOP// SBC. ME //AD  Ta có:  AD //BC
ME//BC; BC  SBC  ME//SBC   1 .
EP //SC;SC  SBC  EP // SBC 2 .
ME và EP là hai đường thẳng cắt nhau
cùng nằm trong mặt phẳng MOP   3 .  Từ  
1 , 2 và 3 suy ra MOP // SBC Trang 93
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
. Gọi K là điểm bất kỳ trên OM . Chứng minh KN // SCD.  Ta có
ON // DC; DC  SCD  ON // SCD 4.
OM // SC;SC  SCD  OM // SCD 5 .
ON và OM là hai đường thẳng cắt nhau cùng nằm trong mặt phẳng MON 6 .
 Từ 4 ,5 và 6 suy ra MON// SCD . Bi
K là điểm bất kỳ trên OM nên KN  MON mà MON // SCD nên KN// SCD . ên
. Tìm thiết diện của   và hình chóp . S ABCD. So
Xác định hình tính thiết diện.  Ta có ạn:
ABCD   NO và NOAD Q. LÊ MINH
SAD  QE.
SCD   d//CD ; d qua E và dSC F.
 SBC   FN . NQ // CD    NQ // EF EF // CD TÂM
Vậy thiết diện của mp   và hình chóp .
S ABCD là hình thang NQEF . Bài 02. Cho hình chóp .
S ABCD có đáy ABCD là hình bình hành tâm O .
. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng SBC và SAD.  SM 1 SN 2
. Trên các cạnh SB,SD ta lần lượt lấy các điểm M và N thỏa  ;  . Tìm giao điểm SB 3 SD 3
I của SC và mặt phẳng AMN . Suy ra thiết diện của mặt phẳng AMN và hình chóp . S ABCDKC
. Gọi K là giao điểm của IN và CD . Tính tỉ số . KD Lời giải
. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng SBC và SAD.
 Ta thấy: SSBCSAD
AD  SAD 
 Và BC  SBC AD//BC 
 Nên SBCSAD  d//AD//BC và d qua S Trang 94
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
. Tìm giao điểm I của SC và mặt phẳng AMN
Suy ra thiết diện của mặt phẳng AMN và hình chóp . S ABCD.  
 Gọi E MN SO,I SC I SC AE   I   AE
 Mà AE  AMN I   SC      . I   AMNI SCAMN
 Khi đó thiết diện của mặt phẳng AMN và hình chóp .
S ABCD là tứ giác AMIN .  KC . Tính tỉ số . KD NF GF NG 1 TÂM
 Gọi G là trung điểm SD, F OGAN OG //SB     1  GF SM NE SM SN 4 4  1 1 1 1 5
OF OG FG SB SM  3
. SM SM SM . 2 4 2 4 4  OE OF 5 S
ME đồng dạng với OFE    . SE SM 4 SI SE 4 4 1 2 SI 2 LÊ MINH
 Gọi H là trung điểm IC OH // AI  4 
  SI IH  . IC IC   . IH OE 5 5 5 2 5 IC 5 n: SJ SI 2 JD ạ
J SD sao cho IJ //CD    5   JD IC 5 SD 7 5 5 15 JD 15
JD SD  3 . ND ND   n So 7 7 7 ND 7 ê IJ NJ JD ND JD 15 8 7     1 
1   KD IJ   Bi 1 KD ND ND ND 7 7 8  IJ SI 2 7 7 7 35 Mặt khác 
  CD IJ KC KD CD IJ IJ IJ 2 . CD SC 7 2 8 2 8 35 IJKC Từ   1 và 2 suy ra 8   5 . KD 7 IJ 8  Bài 03. Cho hình chóp .
S ABCD có đáy ABCD là hình bình hành, O là giao điểm của hai đường chéo,
AC a, BD b , tam giác SBD đều.
. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng SAB và SCD .
. Gọi G ,G lần lượt là trọng tâm của các tam giác ACD,SCD . Chứng minh G G song song 1 2 1 2
với mặt phẳng SAC . Trang 95
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG    a
. Gọi M là điểm di động trên AO với AM x 0  x  
 . Gọi   là mặt phẳng đi qua M  2 
và song song với mặt phẳng SBD . Tìm thiết diện tạo bởi   và hình chóp . S ABCD.
. Tính diện tích thiết diện tìm được ở ý  theo a,b,x . Lời giải
. Tìm giao tuyến của SAB và SCD . Bi
 Ta thấy: SSABSCD ê
AD  SAB n 
 Và BC  SCD So AB//CD  ạ  n:
 Nên SBCSAD  //A / B /CD và qua S LÊ MINH
. Chứng minh G G // SAC . 1 2  
 Gọi K là trung điểm CD . KG KG  1 Ta có 1 2 
  G G //SA 1 2 KA KS 3
 Mà SA  SAC nên G G // SAC 1 2   TÂM
. Tìm thiết diện tạo bởi   và hình chóp . Tính diện tích thiết diện tìm được ở ý  theo . S ABCD. a,b, x .    Ta có PEF  và là hai tam giác đồng Ta có   SBD // SBD nên:   dạng,
ABCD  d//BD và d qua M.  S
BD đều nên PEF  đều.
E d AB EF AM A . M BD 2xb  Gọi    EF   . F d   AD BD AO AO a    
Suy ra diện tích tam giác PEF là
SAB  d//SB và d qua E . 2 2 2 2 EF 3  2xb  3 x b 3
 Gọi P là giao của d với SA . S     .   . PEF   2 4  a  4  4a SAB  PF .
 Từ đó thiết diện là tam giác PEF .  Bài 04. Cho hình chóp .
S ABCD có đáy ABCD là hình bình hành
. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng SBC và SAD.
. Gọi G là trọng tâm tam giác SBD . Trên các cạnh CD và AB lần lượt lấy các điểm M và
N thoả MD  2MC và NB  2NA. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng SND và BGM .
Tìm giao điểm I của SN và mặt phẳng BGM .  KS
. Gọi K là giao điểm của SA và mặt phẳng BGM . Tính tỷ số . KA Trang 96
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG Lời giải
. Tìm giao tuyến của SBC và SAD. S
 SBCSAD  BC//AD  Ta có:  BC   SBC AD   SAD
 SBCSAD  Sx//BC//AD.
. Tìm giao điểm I của SN và mặt phẳng BGM.
 Trong ABCD : H AC BM , L ACND
 Trong SAC : P GH SL TÂMP GH   BGM        P SL   SND
P SND BGM BM//DN
  SND BGM  Px//BM//DN BM  BGM   DN  SND  LÊ MINH    Tìm I SNBGM n:   ạ I SN
 Trong SND : I SN Px      I Px  
BGMI SN BGM n So  KS . Tính tỷ số . ê KA Bi
 Trong SAC : K GH SA
KGH  BGM  
K SA BGM K SA
Áp dụng định lý Menelaus HC BO MD Xét ODC , ta có: . . 1 HO BD MC HC 1 1 1  . 2
.  1  HC HO OC OA HO 2 2 2  KS GO HA Xét SOA, ta có: . . 1 KA GS HO
KS 1 HO OA  . . 1 KA 2 HO KS 1 3 KS 2  . .  1   . KA 2 1 KA 3 Trang 97
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONGBài 05. Cho hình chóp .
S ABCD có đáy ABCD là hình bình hành, AB a, AD  2 . a
. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng SAB và SCD .
. Gọi M là điểm di động trên cạnh AB với AM x0  x a . Gọi P là mặt phẳng đi qua
M và song song với mặt phẳng SAD . Tìm thiết diện tạo bởi P và hình chóp . S ABCD. 2  2a
. Cho SA a , SA vuông góc với AD . Tìm x để diện tích thiết diện bằng . Bi 3 ê Lời giải n 
. Tìm giao tuyến của SAB và SCD . So S
 SABSCD ạ  n: AB//CD  Ta có:  AB   SABLÊ MINHCD   SCD
 SABSCD  Sx//AB//CD.
. Tìm thiết diện tạo bởi P và hình chóp . S ABCD
 Vì mặt phẳng P//SAD  P song song TÂM
với mọi đường thuộc mặt phẳng SAD.
 Tìm giao tuyến của mặt phẳng P và mặt phẳng ABCD.
 Ta có MPABCD ,vì P//AD nên ABCDP  d//AD và d qua M
Khi đó d CD Q   1 . Tương tự:
 Ta có M PSAB ,vì P//SA nên SABP  MN//SA ; N SB.
 Ta có N PSBC,vì P//AD//BC nên SBCP  NP//BC 2.
 Ta có PSCD  PQ
Suy ra thiết diện cần tìm là MNPQ.
Từ (1) và (2) thì MQ//PN . Vậy MNPQ là hình thang. 2  2a
. Tìm x để diện tích thiết diện bằng . 3  x AM SN NP NP
Áp dụng Ta-lét cho SAB và SBC ta được:      NP  2x a AB SB BC 2a MN BM a x
axSA
 Áp dụng Ta-lét cho SAB , ta có:    MN   a x . SA AB a a
 Vì SA AD MNPQ là hình thang vuông . 1  S
MN.NP MQ 1
 a x. x a a x . MNPQ 2 2  2 2 2 2 Trang 98
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONGa x  ( ) n  2 2 2  2a 2a a 3 a Vì 2 2 2 S   a x   x   
( do 0  x a ) . Vậy x  . MNPQ 3 3 3  a x   (l) 3   3  Bài 06. Cho hình chóp .
S ABCD có đáy ABCD là hình thang, đáy lớn AB, M là trung điểm cạnh SB.
. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng SAD và SBC .
. Tìm giao điểm N của SC và mặt phẳng ADM.
. Xác định thiết diện của hình chóp .
S ABCD khi cắt bởi mặt phẳng CDM .
. Gọi I là giao điểm của AM và DN . Chứng minh SI//AB//C . D Lời giải
. Tìm giao tuyến của SAD và SBC . TÂM
 Ta có: SSADSBC   1
 Trong ABCD : J ADBC J AD   SAD      J BC   SBC
J SAD SBC 2  Từ  
1 ,2  SJ  SAD SBC.
LÊ MINH. Tìm giao điểm N của SC và ADM.
n:ạ  Tìm NSCADM.
 Ta có: ADM  AJM . n So N   SC ê
 Trong SBJ : N MJ SC.      . N MJ  
ADMN SC ADM
Bi . Xác định thiết diện của hình chóp .SABCD khi
cắt bởi CDM .
M  SAB  CDM  AB // CD    AB  SAB   CD  CDM 
 SABCDM  Mx// AB//CD .
 Trong SAB : Kẻ Mx//AB//CD, P Mx S . A  Ta có: Trang 99
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
CDMABCD CD  
CDM   SBC  CM   
CDM   SAB  PM  Thiết diện cần tìm là CDP . M  
CDM   SAD  PD   
CDM   SCD  CD
. Chứng minh SI//AB//C . D Bi
 Ta có: SSABSCD   1 ê  n I AM   SAB        I AM DN I SAB SCD 2 So I DN   SCD       ạ  Từ  
1 ,2  SI  SAD SCD n: .
SADSCD  SILÊ MINHAB//CD   Ta có:   
  SI // AB // CD . AB SAB   CD  SCD   Bài 07. TÂM Cho hình chóp .
S ABCD, có đáy ABCD là hình bình hành tâm O . Gọi M, N lần lượt là trung
điểm của SA và CD . Chứng minh rằng :
.OMN//SBC .
. Mặt phẳng   qua N và song song SAD. Tìm thiết diện của   với hình chóp và xác
định hình tính của thiết diện.
. Giả sử AS AD, AB AC . Gọi AE , AF lần lượt là phân giác trong của tam giác ACD và
SAB . Chứng minh EF// SADLời giải
.OMN//SBC .
 Vì MO và NO lần lượt là đường trung bình
của ASC và DBC
 Nên MO//SC và ON//BC .
MO // SC  (SBC)  MO // SBC
ON // BC  (SBC)  ON // SBC  Ta có:
MO // SBC,ON // SBC 
MO ON O
 OMN // SBC
MO  (OMN),ON   (OMN)
. Tìm thiết diện của   với hình chóp và xác định hình tính của thiết diện. Trang 100
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
  //SAD   // với SD, AD, SA
  //SD   SCD  d// D
S với d qua N
và d SC P Nx//AD
 Trong ABCD , kẻ  . Nx AB   RRy//AS
 Trong SAB , kẻ  . Ry SB   Q
Nối P với Q ta được thiết diện là tứ giác NPQR .
 Ba mặt phẳng phân biệt   , ABCD và SBC cắt nhau theo ba giao tuyến NR, BC và
PQ . Mà NR // AD // BC nên NR // PQ hay thiết diện NPQR là hình thang.
. Chứng minh EF// SAD TÂM
 Sử dụng tính chất đường phân giác, ta có ED AD AS FS   
 tồn tại duy nhất bộ ba EC AC AB FB
mặt phẳng song song lần lượt chứa SD, EF và BC .
 Một trong ba mặt phẳng đó là SAD. Do đó LÊ MINH EF// SAD. n:ạ Bài 08. Cho hình chóp .
S ABCD, có đáy ABCD là hình thang, A /
B /CD, AB  2CD . Gọi M là trung n Soê
điểm của SB và P là điểm thuộc cạnh SA thỏa AP  2SP . Bi
. Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng SBA và SCD .
. Tìm giao điểm I của MA và mặt phẳng SDC .  EC
. Tìm giao điểm E của BC và mặt phẳng PMD . Tính . EB Lời giải
. Tìm giao tuyến của SBA và SCD .
 Ta có SSBAS D C  .
SBASCD S   AB//CDB
A  SAB ,CD  SCD 
 SBASCD  Sx// AB//CD.
. Tìm giao điểm I của MA và SDC .
 Trong SAB , AMSx I Trang 101
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONGI   AM  Khi đó     . I Sx  
SCDI AM S D C   EC
. Tìm giao điểm E của BC và mặt phẳng PMD . Tính . EB
 Trong SAB , kéo dài PM cắt AB tại K , khi đó KPMD .
 Trong ABCD , kẻ đường thẳng DK cắt BC tại E .  Bi
Khi đó E là điểm cần tìm. EC DC ê  Ta có  . n EB BK So  BH 1 KB BH 1 EC 1
Kẻ BH//AP , ta có BH SP    
  BK AB    . AP 2 AK AP 2 EB 2 ạn:  Bài 09. Cho hình chóp .
S ABCD, có đáy ABCD là hình bình hành. Gọi I , J , K lần lượt là trung điểm LÊ MINH
SB, AB và SC .
. Chứng minh IJK//SAD . Từ đó suy ra JK//SAD .
. M là một điểm trên AD . Mặt phẳng P qua M và song song SAB cắt BC , SC và SD
lần lượt tại N , P và Q . Hỏi MNPQ là hình gì? TÂM Lời giải
. Chứng minh IJK//SAD . Từ đó suy ra JK//SAD .
 Vì IJ và IK lần lượt là đường trung bình của ASB và SBC
 Nên IJ//SA và IK//BC IK// AD .
IJ // SA  SAD  IJ // SAD.
IK // BC // AD  SAD  IK // SAD .
IJ // SAD 
 Ta có IK // SAD
IJ (IJK),IK (IJK),IJ IK   I
 (IJK)//(SAD) . Suy ra JK// SAD
. Hỏi MNPQ là hình gì?
 P//SAB  P song song với AB , SB, và SA .
 P//AB  PABCD  d// B
A với d qua M . MN//AB
 Trong ABCD , kẻ  . MN BC   NNy//SB
 Trong SBC , kẻ  . Ny SC   P Trang 102
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONGMz//SA
 Trong SAD, kẻ  . Mz SD   Q
 Nối P với Q ta được thiết diện là tứ giác MNPQ .
 Ba mặt phẳng phân biệt SCD , P và ABCD cắt nhau theo ba giao tuyến MN, CD và PQ
. Mà MN//CD nên MN//PQ hay thiết diện MNPQ là hình thang.  Bài 10.
Cho hình lập phương ABC . D A BCD
  cạnh a . Gọi M;N;P lần lượt là trung điểm của các cạnh AB; B C  ; DD
. Chứng minh MNP song song với các mặt AB D
 và BDC
. Xác định thiết diện của hình lập phương với mặt phẳng MNP . Thiết diện đó là hình gì ? Tính diện tích của nó. Lời giải
TÂM . Chứng minh MNP song song với các mặt ABDvà BDC PD ' MA Ta có   1 PD MB
MP, AD,DB cùng song song với   (theo định lý Ta-let đảo) LÊ MINHD B  //DB//    AD//   n:  ạ AD   AB D  ,B D     (AB D  )  AB D
 //   MP//AB D  
n Soê  Tương tự, MN//ABD. Bi
Suy ra MNP //  AB D   BD//B D    Mặt khác 
 BDC// AB D
 . Vậy MNP//AB D
 //BDC BC//AD 
. Xác định thiết diện của hình lập phương với mặt phẳng MNP .
 Gọi E,F,K lần lượt là trung điểm của các cạnh C D
 , AD,BB , ta có: NE//B D
   NE// AB D   
 N MNP
NE  MNP .
MNP//AB D    
Tương tự PF và MK cũng chứa trong MNP
 Suy ra thiết diện của MNP với hình lập
phương là lục giác MNKEPF Trang 103
Hình học 11 – Chương 02. QUAN HỆ SONG SONG
Hình tính thiết diện:  1 a 2
NE là đường trung bình B CD
  nên NE B D    . 2 2  a 2
Tương tự 6 cạnh của thiết diện đều bằng 2
 Mặc khác NE//MF,EP//MK,PF//KN .  a 2
Vậy thiết diện là lục giác đều cạnh . Bi 2 ê
Diện tích thiết diện: n
 Gọi O là tâm đường tròn ngoại tiếp của thiết diện thì tam giác ONE là tam giác đều, So 2 2 2 6NE 3
a 2  3 3a 3 ạ
 Suy ra diện tích của thiết diện: S  6S   6   . OEN 4  2  4 4 n:   LÊ MINH
------------------ HẾT ------------------ TÂM Trang 104