Đề 1: Phân tích mối quan hệ giữa vật chất và ý thức; ýnghĩa phương pháp luận và liên hệ với thực tế đổi mới kinh tế ở Việt Nam hiện nay môn Triết học Mác - Lênin | Trường Đại học Kinh tế Quốc dân

Đề 1: Phân tích mối quan hệ giữa vật chất và ý thức; ý
nghĩa phương pháp luận và liên hệ với thực tế đổi mới
kinh tế ở Việt Nam hiện nay. Bài Làm
Vật chất: Vật chất, theo Lênin. “là một phạm trù triết học dùng để chỉ
thực tại khách quan, được đem lại cho con người trong cảm giác, được
cảm giác của chúng ta chép lại, chụp lại, phản ánh lại, và tồn tại không
lệ thuộc vào cảm giác”
Vật chất tồn tại bằng cách vận động và thông qua vận động để thể hiện sự tồn tại của mình.
Không thể có vật chất không vận động và không có vận động ở ngoài vật chất.
Đồng thời vật chất vận động trong không gian và thời gian.
Không gian và thời gian là hình thức tồn tại của vật chất, là thuộc tính
chung vốn có của các dạng vật chất cụ thể .
- Ý thức: Ý thức lẩn phẩm của quá trình phát triển của tự nhiên và lịch sử - xã hội.
Bản chất của ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan, là sự
phản ánh tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo thế giới khách quan và bộ
não người thông qua hoạt động thực tiễn.
Chính vì vậy, không thể xem xét hai phạm trù này tách rời, cứng nhắc,
càng không thể coi ý thức (bao gồm cảm xúc,ý chí,tri thức,….) là cái có
trước, cái sinh ra và quyết định sự tồn tại, phát triển của thế giới vật chất.
Vật chất quyết định sự hình thành và phát triển của ý thức.
Vật chất là cái có trước, nó sinh ra và quyết định ý thức: Nguồn gốc của
ý thức chính là vật chất: bộ não ngưòi – cơ quan phản ánh thế giơí xung
quanh,sự tác động của thế giới vật chất vào bộ não người, tạo thành nguồn gốc tự nhiên
Lao động và ngôn ngữ(tiếng nói,chữ viết )trong hoạt động thực tiễn
cùng với nguồn gốc tự nhiên quyết định sự hình thành,tồn tại và phát
triển của ý thức . Mặt khác,ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới
khách quan.Vật chất là đối tượng,khách thể của ý thức,nó quy định nội
dung,hình thức,khả năng và quá trình vận động của ý thức . -Tác động
trở lại của ý thức. Ý thức do vật chất sinh ra và quy định,nhưng ý thức
lại có tính độc lập tương đối của nó.Hơn nữa,sự phản ánh của ý thức đối
với vật chất là sự phản ánh tinh thần,phản ánh sáng tạo và chủ động chứ
không thụ động,máy móc,nguyên si thế giới vật chất,vì vậy nó có tác
động trở lại đối với vật chất thông qua hoạt động thực tiễn của con người
. Dựa trên các tri thức về quy luật khách quan,con người đề ra mục
tiêu,phương hướng,xác định phương pháp,dùng ý chí để thực hiện mục
tiêu ấy.Vì vậy,ý thức tác động đến vật chất theo hai hướng chủ yếu :Nếu
ý thức phản ánh đúng đắn điều kiện vật chất,hoàn cảnh khách quan thì sẽ
thúc đẩy tạo sự thuận lợi cho sự phát triển của đối tượng vật chất.Ngược
lại,nếu ý thức phản ánh sai lệch hiện thực sẽ làm cho hoạt động của con
người không phù hợp với quy luật khách quan,do đó:sẽ kìm hãm sự phát
triển của vật chất. Tuy vậy,sự tác động của ý thức đối với vật chất cũng
chỉ với một mức độ nhất định chứ nó không thể sinh ra hoă _ c tiêu diệt các
quy luật vận động của vật chất được.Và suy cho cùng,dù ở mức độ nào
nó vẫn phải dựa trên cơ sở sự phản ánh thế giới vật chất . Biểu hiện ở
mối quan hệ giữa vật chất và ý thức trong đời sống xã hội là quan hệ
giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội,trong đó tồn tại xã hội quyết định ý
thức xã hội,đồng thời ý thức xã hội có tính độc lập tương đối và tác động
trở lại tồn tại xã hội . Ngoài ra, mối quan hệ giữa vật chất và ý thức còn
là cơ sở để nghiên cứu,xem xét các mối quan hệ khác như: lý luận và
thực tiễn,khách thể và chủ thể,vấn đề chân lý .
Ý nghĩa và phương pháp luận:
Do vật chất là nguồn gốc và là cái quyết định đối với ý thức, cho nên để
nhận thức cái đúng đắn sự vật, hiện tượng, trước hết phải xem xét
nguyên nhân vật chất, tồn tại xã hội_ để giải quyết tận gốc vấn đề chứ
không phải tìm nguồn gốc, nguyên nhân từ những nguyên nhân tinh thần
nào.“tính khách quan của sự xem xét” chính là ở chỗ đó . Mặt khác, ý
thức có tính độc lập tương đối, tác động trở lại đối với vật chất, cho nên
trong nhận thức phải có tính toàn diện, phải xem xét đến vai trò của
nhân tố tinh thần. Trong hoạt động thực tiễn, phải xuất phát từ những
điều kiện khách quan và giải quyết những nhiệm vụ của thực tiễn đặt ra
trên cơ sở tôn trọng sự thật. Đồng thời cũng phải nâng cao nhận thức, sử
dụng và phát huy vai trò năng động của các nhân tố tinh thần,tạo thành
sức mạnh tổng hợp giúp cho hoạt động của con người đạt hiệu quả cao.
Không chỉ có vậy, việc giải quyết đúng đắn mối quan hệ trên khắc phục
thái độ tiêu cực thụ động, chờ đợi, bó tay trước hoàn cảnh hoặc chủ
quan, duy ý chí do tách rời và thổi từng vai trò của từng yếu tố vật chất hoặc ý thức.
Với thực tế đổi mới kinh tế ở Việt Nam hiện nay.
Vận dụng của ĐCS Việt Nam vào sự nghiệp đổi mới – Từ lý luận của
chủ nghĩa Mác – Lê nin, kinh nghiệm những thành công và thất bại
trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam đã rút ra
bài học kinh nghiệm quan trọng đó là “Mọi đường lối, chủ trương của
Đảng phải xuất phát từ thực tế, tôn trọng quy luật khách quan”.
Hiện nay, người dân hiểu và tiếp thu những nghiên cứu, đúc kết từ phân
tích của nhà khoa học, nhà triết học vào thực tiễn cuộc sống. Sau đó áp
dụng mối quan hệ giữa vật chất và ý thức. Nó là cơ sở để con người
phản ứng với thực tại vật chất thông qua những nhận thức cụ thể. Có
những thứ tồn tại trong thực tế cuộc sống cần phải có sự cải tạo của con
người mới có ích cho nhiều việc.
Từ sự hiện diện của vật chất trên thế giới này, con người nhận thức
đúng, thậm chí thay đổi và tác động trở lại một cách sáng tạo. Làm cho
vật chất đó sinh ra các vật thể, đồ vật, sinh vật, thực vật, …. đa dạng hơn
hoặc nếu chủ thể coi đó là vật có hại thì sẽ tìm cách kìm hãm sự phát
triển của nó và loại bỏ nó khỏi thế giới loài người.
Đất nước ta đang bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại
hóa, Đảng ta chủ trương: “huy động ngày càng cao mọi nguồn lực cả
trong và ngoài nước, đặc biệt là nguồn lực của dân và công cuộc phát
triển đất nước”, muốn vậy phải “nâng cao năng lực lãnh đạo và sức
chiến đấu của Đảng phát huy sức mạnh toàn dân tộc, đẩy mạnh toàn diện
công cuộc đổi mới, sớm đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển,
thực hiện “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”.