Đề cương môn Quản tri học - Trường Đại học Thủ Dầu Một.

Câu 1: TDTT có ý nghĩa như thế nào đối với việc cải thiện sức khoẻ thể chất cho con người?
1. Thể dục thể thao kiểm soát cân nặng
Tập thể dục có thể ngăn tích tụ mỡ thừa và duy trì giảm cân. Khi hoạt động thể chất,
đốt cháy calo, hoạt động càng mạnh, càng nhiều calo bị đốt cháy. Tập thể dục với lượng
hoạt động bất kỳ tốt hơn là không có gì cả. Để gặt hái những lợi ích của việc tập thể dục,
chỉ cần hoạt động tích cực hơn trong ngày - đi cầu thang bộ thay vì thang máy hoặc làm
việc nhà. Sự kiên định chính là chìa khóa.
2. Thể dục thể thao phòng bệnh ngừa tật
Không quan trọng cân nặng hiện tại của bạn là bao nhiêu, hoạt động thể chất tích
cực thúc đẩy lượng Lipoprotein tỷ trọng cao (HDL) – mỡ máu tốt và giảm triglyceride,
Lipoprotein tỷ trọng thấp (LDLc) không lành mạnh, tác dụng kép này giúp máu lưu thông
dễ dàng và giảm nguy cơ bệnh tim mạch.
Tập thể dục thường xuyên giúp phòng ngừa hoặc kiểm soát rất nhiều vấn đề sức
khỏe, bao gồm: Đột quỵ, hội chứng chuyển hóa, cao huyết áp, bệnh lý xơ vữa mạch máu
toàn thân, đái tháo đường, trầm cảm, rối loạn lo âu, nhiều loại ung thư, viêm khớp,…Do
đó cũng giúp cải thiện chức năng nhận thức và giảm nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân.
3. Thể dục thể thao nâng cao tâm trạng
Hoạt động thể chất kích thích các chất khác nhau trong não có thể khiến bạn cảm
thấy hạnh phúc, thư giãn và ít lo lắng hơn. Bạn cũng có thể thấy bản thân và ngoại hình
ổn hơn khi bạn tập thể dục thường xuyên, có thể thúc đẩy sự tự tin của bạn và nâng cao
lòng tự trọng của bạn.
4. Thể dục thể thao tăng cường năng lượng
Hoạt động thể chất thường xuyên có thể cải thiện sức mạnh cơ bắp và tăng sức bền
của bạn. Tập thể dục tăng vận chuyển oxy và chất dinh dưỡng đến các mô và giúp hệ
thống tim mạch của bạn hoạt động hiệu quả hơn. Và khi tình trạng tim và phổi của bạn
được cải thiện, bạn có nhiều năng lượng hơn để giải quyết công việc hàng ngày.
5. Thể dục thể thao cho giấc ngủ ngon
Hoạt động thể chất thường xuyên giúp bạn có giấc ngủ nhanh hơn, ngon giấc hơn và
sâu hơn. Chỉ không nên tập thể dục quá gần với giờ lên giường, nếu không bạn sẽ có quá
nhiều năng lượng và trằn trọc khó ngủ.
6. Thể dục thể thao cho cuộc sống lứa đôi nồng nàn
Hoạt động thể chất thường xuyên có thể cải thiện mức năng lượng và tăng sự tự tin
về ngoại hình, điều này có thể thúc đẩy đời sống tình dục của bạn.
Hoạt động thể chất thường xuyên có thể tăng cường hưng phấn cho phụ nữ. Và
những người đàn ông tập thể dục thường xuyên ít gặp vấn đề về rối loạn cương dương
hơn những người đàn ông không tập thể dục.
7. Thể dục thể thao vừa vui vừa hòa nhập
Tập thể dục và hoạt động thể chất để thư giãn, tận hưởng ngoài trời hoặc đơn giản là
tham gia vào các hoạt động khiến bạn hạnh phúc. Hoạt động thể chất cũng có thể giúp
bạn kết nối với gia đình hoặc bạn bè trong một môi trường xã hội vui vẻ.
Câu 2: Vì sao nói tập luyện TDTT thường xuyên giúp con người giảm căng thẳng, stress?
Tổ chức y tế thế giới (WHO): "Sức khỏe tâm thần là một phần không thể tách rời
của sức khỏe; thực vậy, sẽ không có sức khỏe nếu không có sức khỏe tâm thần". Nhiều
nghiên cứu đã cho thấy những người có sức khỏe tâm thần kém tăng nguy cơ tử vong do
bệnh tim và đột quỵ. Hơn nữa, các nghiên cứu đã liên hệ sức khỏe tâm thần kém với phân
biệt đối xử về giới, không hòa nhập xã hội, tăng nguy cơ bạo lực và phạm tội và một lối sống không lành mạnh.
Trong cuộc sống hiện đại, với cường độ làm việc căng thẳng, nhiều áp lực trong
cuộc sống, ngày càng nhiều người bị Stress. Nhiều nghiên cứu cho thấy, tập luyện thể
dục thể thao là một trong những biện pháp hữu hiệu để giải tỏa stress nhanh và hiệu quả,
đặc biệt trong chữa bệnh trầm cảm. Tập luyện TDTT thường xuyên, kể cả chỉ 30 phút
mỗi ngày, cũng có tác dụng làm bớt nóng nảy, buồn rầu, người tập luyện cảm thấy sảng
khoái, lạc quan, yêu đời hơn. Những thay đổi về tâm lý này có thể xảy ra do sự thay đổi
của endorphin, tăng hormon senotonin sẽ cải thiện tâm trạng giúp thư giãn, yêu đời hơn.
Tập luyện TDTT giúp tăng cường sản xuất các chất dẫn truyền thần kinh được gọi
là endorphins, giúp sảng khoái tinh thần, tập luyện còn giúp làm dịu những căng thẳng
hàng ngày và chúng ta học cách ứng phó tốt hơn với những nguyên nhân gây stress. Một
số môn thể thao tốc độ sẽ giúp chuyển hướng sự tập trung của người tập ra khỏi những
rắc rối, khó xử trong cuộc sống. Thực tế cho thấy người chơi thể thao thường xuyên
không chỉ có thể lực tốt mà còn kiểm soát được cảm xúc tốt, cũng như suy nghĩ rõ ràng hơn trong mọi công việc.
Câu 3: Vì sao nói tập luyện TDTT lại giúp cải thiện chức năng của não bộ?
TS John Ratey, một trong những nhà tâm lý hàng đầu đại học y khoa Harvard, cho
thấy rằng: tập luyện TDTT là một trong những phương tiện hữu hiệu nhất giúp chúng ta
luôn lạc quan và tin tưởng vào trí tuệ của bản thân. Thường xuyên tập luyện TDTT không
chỉ tốt cho cơ thể mà còn giúp cải thiện não bộ, tăng cường khả năng học hỏi, tăng trí
nhớ, giảm stress, giảm sự lão hóa của não bộ. Kết quả nghiên cứu của Ratey cho thấy:
Càng hào hứng với tập luyện thì não bộ càng làm việc hiệu quả. Quá trình luyện tập sẽ
huy động tối đa các hợp chất trong máu mà khi được vận chuyển tới não bộ sẽ hỗ trợ tối
đa cho các tế bào Noron. Một trong những hợp chất hóa này là prôtêin, được xem là có
tác động lớn tới sự phát triển của não bộ.
Nghiên cứu này cũng cho thấy việc tập luyện có thể làm đảo ngược sự tác động của
tuổi tác đối với não bộ. Bước vào tuổi 40, thể tích não bộ sẽ giảm 5% sau từng thập kỷ.
Điều này xảy ra do các khớp thần kinh. Vùng giữa các tế bào não có nhiệm vụ truyền các
tín hiệu thần kinh, bị mòn và thậm chí bị đứt. Các mau mạch dẫn truyền dưỡng chất cho
não cũng sẽ co hẹp cùng với tuổi tác, giảm lưu lượng máu tới não và kết quả làm suy
giảm chức năng não bộ. Đây chính là nguyên nhân vì sao càng lớn tuổi càng hay quên.
Tập luyện TDTT sẽ kích thích một loạt các phản ứng có tính chất trẻ hóa và kích thích
các tế bào não, bảo vệ não bộ khỏi những tác hại của stress và lão hóa.
Câu 4: Nêu những chức năng cơ bản nhất của TDTT?
Với những thói quen rèn luyện thể chất đều đặn không chỉ giúp chúng ta có thể thư
giãn đầu óc, cải thiện trí nhớ, giảm căng thẳng đầu óc và ngủ ngon hơn, mà nó còn là liệu
pháp tích cực có tác dụng chống trầm cảm, lo âu, khắc phục chứng ADHD và nhiều
chứng bệnh khác liên quan đến tinh thần.
Bao gồm có 6 chức năng cơ bản chính như:
1. Chức năng rèn luyện sức khỏe
Khoa học đã chứng minh, tập luyện thể dục thể thao là phương pháp có hiệu quả
nhất, tích cực nhất trong việc nâng cao sức khoẻ, tăng cường thể chất. Chức năng rèn
luyện sức khoẻ của thể dục thể thao đó là thông qua các hoạt động vận động khoa học,
thông qua cơ chế sinh vật học, y học để cải thiện và nâng cao hiệu quả quá trình trao đổi
chất, năng lực và phân giải các chất dinh dưỡng trong cơ thể, nâng cao sức khoẻ và tăng
cường thể chất, làm cho cơ thể và bản thân người tập có được sự phát triển có hiệu quả.
2. Chức năng giáo dục
Chức năng giáo dục của thể dục thể thao chủ yếu được biển hiện trên hai phương diện:
Tác dụng của thể dục thể thao trong xã hội: Do thể dục thể thao có tính hoạt động,
tính cạnh tranh, tính nghệ thuật, tính lễ nghĩa và tính quốc tế nên có thể khêu gợi và kích
thích được lòng yêu tổ quốc, tinh thần tự hào, đoàn kết dân tộc. Đây chính là ý nghĩa của
thể dục thể thao trong xã hội.
Tác dụng giáo dục của thể dục thể thao trong trường học: Để thực hiện mục tiêu của
sự nghiệp giáo dục và đào tạo của nước ta là tạo nên những con người mới phát triển toàn
diện về đức, trí, thể, mỹ ... thì thể dục thể thao là một bộ phận không thể thiếu. Thể dục
thể thao giúp cho việc nâng cao thể chất, giáo dục tinh thần đoàn kết, các phẩm chất đạo
đức và tâm lý... cho học sinh.
3. Chức năng giải trí
Làm công cụ vui chơi giải trí sau những giờ lao động mệt nhọc, mặt khác thể dục
thể thao được sử dụng như món ăn tinh thần. VD: Môn thể thao câu cá, các trò chơi vận
động, các hình thức biểu diễn thể thao.
4. Chức năng quân sự
Từ xưa, trong đấu tranh sinh tồn và bảo vệ quyền lợi của của các bộ lạc, quốc gia...
thể dục thể thao đã trở thành những bộ phận không thể thiếu trong việc huấn luyện thể
lực, kỹ năng chiến đấu cho các binh sỹ. Để có thể giành được thắng lợi cho các cuộc
chiến tranh, các binh sỹ bắt buộc phải được huấn luyện thành thục các kỹ năng như chạy,
nhảy, bơi lội... Từ đó chức năng phục vụ quân sự của thể dục thể thao ra đời.
Trong xã hội hiện đại, với sự phát triển của các binh khí và yêu cầu tính nâng cao
của bộ đội, đòi hỏi các chiến sỹ phải có thể lực và tinh thần thật tốt nên việc tiến hành tập
luyện toàn diện về mặt thể lực và các kỹ năng vận động như chạy, nhảy, bơi... trở thành
vấn đề hết sức quan trọng mà thể dục thể thao có ý nghĩa đặc biệt trong việc đáp ứng nhu cầu trên.
5. Chức năng kinh tế
Thể dục thể thao và kinh tế có mối quan hệ tương hỗ, đã có nhiều nhà kinh tế cho
rằng sức lao động và sản xuất được nâng cao là tiêu chí quan trọng của sự phát triển kinh
tế xã hội. Đặc biệt khi tiến hành đánh giá giá trị sản xuất thì tố chất của con người lại là
tiêu chuẩn vi lượng chủ yếu nhất. Trong các loại tố chất của con người thì tố chất thể lực
đóng một vai trò hết sức quan trọng.
Các nước trên thế giới rất chú trọng đến tác dụng của thể dục thể thao đối với việc
phát triển thể lực cho người lao động, lấy việc làm giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh làm thành
mục tiêu thúc đẩy sức lao động sản xuất của xã hội. Điều này thể hiện chức năng kinh tế
ban đầu của thể dục thể thao.
6. Chức năng chính trị
Cùng với văn hoá nghệ thuật, thể dục thể thao đóng một vai trò hết sức quan trọng
trong việc đặt nền móng cho các mối quan hệ chính trị giữa các quốc gia. Nó thể hiện
thông qua việc tiến hành thi đấu giao hữu các môn thể thao để làm tiền đề cho các đoàn
ngoại giao làm việc và hợp tác.
Trong các cuộc thi đấu quốc tế, khi vận động viên của nước nào giành được chức vô
địch thì lá cờ của quốc gia đó được kéo lên cao nhất và quốc ca của nước đó được cử
hành, vinh quang và ý nghĩa về mặt chính trị này chỉ có thể có được khi các vận động
viên thi đấu hết mình vì mầu cơ sắc áo của dân tộc.
Câu 5: Anh/ chị hãy cho biết chức năng giao tiếp và truyền thông của TDTT được
thể hiện ở những đặc điểm nào
Câu 6: Anh/chị hãy cho biết quá trình trao đổi chất và năng lượng được thực hiện
như thế nào trong cơ thể con người
Quá trình trao đổi chất của cơ thể được chia làm ba giai đoạn:
+ Giai đoạn 1: Đưa các chất dinh dưỡng và oxy vào cơ thể;
+ Giai đoạn 2: Các cơ quan, tổ chức hấp thụ các chất dinh dưỡng và oxy để tích lũy
và giải phóng năng lượng;
+ Giai đoạn 3: Đào thải các sản phẩm phân giải.
Quá trình trao đổi chất xảy ra mạnh và liên tục trong suốt cuộc đời con người; các tế
bào luôn phân hủy và được sinh sản; trong ba tháng cơ thể đã thay đổi một phần hai lượng protein;
Ví dụ: sau 5 năm học, niêm mạc dạ dày của sinh viên đã thay đổi tới 500 lần. Sự
trao đổi chất của cơ thể luôn xảy ra song song với sự trao đổi năng lượng; sự cân bằng
giữa năng lượng hấp thụ và năng lượng tiêu hao là chỉ số quan trọng để đánh giá sự trao
đổi năng lượng. Cân bằng dương khí hấp thụ lớn hơn tiêu hao, lúc này cơ thể béo lên, ưa
vận động, nếu để cân bằng dương kéo dài sẽ bị bệnh béo phì, sức khỏe giảm sút., Cân
bằng âm sẽ làm sút cân, người mệt mỏi, giảm khả năng vận động; nếu để kéo dài sẽ dẫn
đến bệnh suy dinh dưỡng.
Quá trình tạo năng lượng cho cơ thể hoạt động được diễn ra theo hai cách:
+ Đốt cháy đường và mỡ: khi cơ thể được cung cấp đủ oxy thì quá trình tạo ra
nguồn năng lượng lớn; máu đảm nhiệm việc vận chuyển chất dinh dưỡng và các sản
phẩm phân giải; Cơ chế đốt cháy là nguồn năng lượng chiếm ưu thế lúc yên tĩnh khi vận
động nhẹ, thời gian dài.
+ Phân hủy các chất giàu năng lượng (khi cơ thể hoạt động trong điều kiện nguồn
cung cấp oxy không đáp ứng đủ): cơ chế này tạo ra năng lượng nhanh, không cần phải có
oxy xong lại tạo ra axit lactic là chất tích tụ trong cơ làm ảnh hưởng đến hoạt động của cơ (gây chuô €t rút).
Câu 7: Trình bày tác dụng của rèn luyện thân thể đối với hệ vận động
Câu 8: Trình bày tác dụng của rèn luyện thân thể đối với hệ tim mạch, hô hấp
Do tập luyện tốt có hệ thống mà cơ thành tim mạch dày rắn chắc hơn, thể tích tim
lớn hơn. Thích ứng về hình thái và chức năng hệ tim mạch giúp tuần hoàn máu vận
chuyển nhiều oxi cho cơ thể trong quá trình tập luyện. Khi vận động cực lớn, nhịp tim
của người có rèn luyện tốt (vận động viên thể thao) nhịp tim có thể lên đến 200 240
lần/phút thể tích tâm thu tăng, thể tích tâm thu (lưu lượng tim) tăng 8 – 9 lần so với lúc yên tĩnh
+ Lúc yên tĩnh lưu lượng tim 4,5l – 5,5l .
+ Lúc vận động lớn lưu lượng tim khoảng 40 – 50l .
Rèn luyện thể thao nâng cao chức năng hô hấp: Tập luyện đã tác động trực tiếp đến
sự co giãn của cơ hô hấp, khoang ngực nở rộng. Cơ hô hấp nếu khỏe thì hoạt động hô hấp sẽ hiệu quả.
Bình thường người khỏe thường thở chậm sâu (10 -12 lần/ phút), chậm hơn tần số
thở của người bình thường (14 lần /phút). Tần số hô hấp chậm, biên độ dài hơn như vậy
sẽ lâu mệt. Khi tập luyện hoặc lao động nhẹ thì không cần thở gấp, nhanh (sẽ gây ra tức
ngực). 2 Người tập luyện có dung tích sống lớn (3,5 lít đến 6 lít). Do đó khi hoạt động thể
lực nặng, phổi vừa đồng thời tăng nhịp độ, độ sâu hô hấp để thỏa mãn nhu cầu cung cấp
O, và thải CO. Người bình thường có dung tích sống nhỏ (dưới 3 lít), thở nông (cạn) nên
khi hoạt động lớn dễ bị khó thở, tức ngực.
Câu 9: Trình bày tác dụng của rèn luyện thân thể đối với hệ tiêu hoá nội tiết
Tập luyện thường xuyên và có hệ thống nên khi tập nặng quá trình trao đổi chất
được tăng cường, sự tiêu hao năng lượng lớn kích thích nâng cao nhu cầu dinh dưỡng cơ thể.
Cơ thể thông qua hoạt động phản xạ thần kinh, chức năng tiêu hóa, hấp thụ được
nâng cao (từ nhu động của ruột đến sự tiết dịch tiêu hóa)
Khi tập luyện, hô hấp phải sâu, làm cho mức hoạt động của cơ hoành, cơ thành
bụng tăng có tác dụng xoa bóp các cơ quan như: tim, gan, dạ dày, ruột làm cho sự tiêu hóa tốt hơn.
Nhờ tập luyện, các cơ thành bụng như cơ trơ, cơ vùng chậu hông mạnh hơn, giữ cho
cơ quan tiêu hóa trong ổ bụng ở vị trí bình thường, góp phần phòng tránh các bệnh sa nội
tạng hoặc đại tiểu tiện không tốt.
Cũng nhờ tập luyện mà hệ thống tiết niệu, gan thận dần dần thích nghi và nâng dần
công năng, có lợi cho sự giữ cân bằng nội môi, đẩy nhanh quá trình giải trừ các chất thải trong cơ thể.
Khi thực hiện một lượng vận động xác định, áp lực thẩm thấu của huyết tương trong
người ít tập lớn hơn người tập tốt, còn khi vận động nặng (xét nghiệm nước tiểu) thì
người có tập luyện hồi phục nhanh hơn.
Câu 10: Trình bày tác dụng cả rèn luyện thân thể đối với hệ thần kinh
Tập thể dục thể thao mỗi ngày không chỉ giúp rèn luyện sức khoẻ thể chất, giúp bạn
có được thân hình đẹp, cân đối mà còn có tác dụng lớn tới hệ thần kinh, giảm được khả năng thoái hoá tâm thần.
Chỉ với các bài tập chân, não bộ của con người cũng sẽ tiếp nhận được lượng oxy
lớn từ đó sản sinh thêm các tế bào não bộ, thần kinh. Phần chân trong cơ thể có cơ lớn
nhất, chính vì vậy khi tập luyện, nó có mối liên hệ lớn giữa sức khoẻ và hệ thần kinh.
Các tế bào thần kinh vốn có trách nhiệm xử lý các thông tin được các giác quan tiếp
nhận và truyền tải tới não bộ, sau đó đưa ra mệnh lệnh tới các bộ phận trên cơ thể để thực hiện các hoạt động.
Với nghiên cứu để tìm ra mối liên hệ giữa tập luyện và não bộ, các nhà nghiên cứu
đã thử thí nghiệm trên chuột, hạn chế việc sử dụng chân của chúng trong 28 ngày mà vẫn
được ăn uống, chăm sóc bình thường. Sau 28 ngày cho thấy, số lượng tế bào gốc của não
bị giảm tới 70%. Điều này cho thấy, sự vận động ở chân và tế bào não có liên hệ rất mật
thiết với nhau. Đó cũng là lý do mà những người có bệnh về thần kinh vận động, não bộ
đều bị hạn chế về khả năng vận động.
Qua nghiên cứu trên, để tăng sức khoẻ cho não bộ, mọi người hãy tăng cường sự
vận động, đặc biệt ở đôi chân đồng thời kết hợp dinh dưỡng hợp lý và khoa học nhất, để
có được sức khoẻ tốt nhất cho bản thân.
Câu 11: Trình bày tác dụng đến sự phát triển trí lực của việc rèn luyện thân thể ?
Đối với con người, sức khỏe và trí tuệ là hai điều đáng quý nhất. Chỉ có sức khỏe tốt
thì mới giúp ích cho quá trình rèn luyện trí tuệ phát triển tốt. Vì vậy, hình thành thói quen
tập thể dục thể thao thường xuyên sẽ giúp bạn có sức khỏe tốt để học tập tốt, hiệu quả hơn
Việc rèn luyện kiến thức, kỹ năng vận động cơ bản, hình thành thói quen luyện tập
thể dục, thể thao để rèn luyện sức khỏe, giúp phát triển toàn diện về các yếu tố thể lực,
sức khỏe, tầm vó, giáo dục văn hóa thể chất, giúp nâng cao sức khỏe tinh thần, biết cách
thích ứng với cuộc sống, xã hội, điều kiện sống và các điều kiện môi trường, học tập, lao động khác.
Việc rèn luyện thể chất giúp tạo dựng cơ sở cho sự phát triển năng lực thể chất toàn
diện, củng cố sức khỏe và hình thành hệ thống kỹ năng, kỹ xảo.
Rèn luyện thể chất giúp cơ thể có năng lực giao tiếp ứng xử, có năng lực vượt
chướng ngại vật, phòng tránh các tình trạng nguy hiểm như đuối nước và tạo dựng khả
năng dễ dàng thích nghi với môi trường sống, điều này khiến việc rèn luyện hiệu quả đem
lại các phẩm chất giáo dục, đạo đức, ý chí, văn hóa hình thể cá nhân và có khả năng xây
dựng lối sống lành mạnh.
Rèn luyện thể chất bằng nhiều loại môn thể thao khác nhau đòi hỏi sự nỗ lực của cá
nhân về thể chất và ý chí, tinh thần. Điều này còn hữu ích trong việc phát triển phẩm chất
đạo đức và nhân cách của con người một cách tự nhiên.
Quá trình rèn luyện thể chất sẽ giúp con người rèn luyện ý chí, lòng dũng cảm, tinh
thần đồng đội, tính kiên trì, có ý thức tập thể, tinh thần kỷ luật cao,... Do đó, thói quen rèn
luyện thể chất là cách giúp xâu dựng đời sống văn hóa tinh thần lành mạnh giúp góp phần
đẩy lùi tệ nạn xã hội và xây dựng niềm tin, tinh thần lạc quan cho mọi người.
Rèn luyện thể chất giúp trí não thư thái, làm giảm tình trạng căng thẳng, lo âu ở con
người. Ngoài ra, các nghiên cứu còn đưa ra kết quả nếu luyện tập thường xuyên sẽ gây
ảnh hưởng đến nhiều các chức năng của hệ thần kinh. Điều này làm phát triển và khả
năng hoạt động của não bộ giúp giảm stress, cải thiện giấc ngủ, tinh thần lạc quan, khả
năng nhận thức. Vì vậy, rèn luyện thể chất đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe thể
chất, sức khỏe tinh thần của con người. Rèn luyện thể chất có ý nghĩa to lớn đối với việc
phát triển, bồi dưỡng nhân tố con người và giúp nâng cao thể lực, hoàn thiện các năng lực
thể chất, phát triển trí lực, giáo dục nhân cách, đạo đức, xây dựng lối sống lành mạnh.