Đề cương môn Xã hội học đại cương - Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn , Đại học quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.

BI KỊCH TÌNH YÊU TRONG TRISTAN VÀ ISOLDE
1. Tính cấp thiết
- mqh giữa tình yêu và bi kịch
- khơi dậy cảm xúc, cảm nhận vẻ đẹp và ý nghĩa 2. Nội dung
a. Tóm tắt - uống nhầm tình dược
- bị phát hiện -> trốn vào rừng
- vua mark khi thấy thanh kiếm biểu hiện cho sự thanh khiết -> mủi lòng -> ko giết
-> tristan bị trục xuất
- gặp isolde tay ngà -> giống vợ -> thương -> cưới - nhớ isolde tóc vàng
- cánh buồm đen (tóc vàng chết) nhưng thực ra là cánh buồm trắng -> tristan chết -
> tóc vàng chết -> vua mark chôn 2 ng gần nhau -> mọc lên dây leo quấn chặt
b. Lọ tình được – khởi điểm bi kịch
- dc đưa vào để thực tế hóa câu chuyện tình yêu => nếu ko có lọ tình dược thì họ
có yêu nhau ko? => tại sao lại gọi là tình yêu khi nó được sinh ra từ lọ tình
được chứ ko phải cảm xúc cá nhân? => tình yêu của tristan và isolde có
c. sự mâu thuẫn giữa tình cảm cá nhân và xã hội *tristan
- hối hận khi tổn thương trọng trách vs mark *isolde - cuộc tình ctri
- mong muốn tình yêu thật sự
d. bi kịch ko thể tránh khỏi
- thanh kiếm đại diện cho tư tưởng pk -> yêu nhg vẫn đặt nghĩa vụ là giữ gìn sự trong trắng dù yêu nhau
3. biểu tượng cái chết
- giải thoát khỏi đau khổ trần thế -> bị đắm chìm vào bi kịch -> cái chết là con đg
cuối cùng => việc cái chết là con đg duy nhất để thoát khỏi đau khổ trần thế có còn
- thăng hoa trong tình yêu -> dc gặp nhau ở 1 cõi khác -> tình yêu vĩnh hằng
- biểu tượng của tình yêu vĩnh cửu
4. gtri tác phẩm *nội dung - phản ánh xh pk
- ko nên yêu quá đà -> đau khổ
- phải xúc tác từ sự chân thành, thủy chung - chấp nhận hi sinh
- tình iu cao hơn cái chết - gắn liền vs sự tự do *nghệ thuật:
- ngôn ngữ: âm điệu lãng mạn
- hình ảnh: đối lập as – bóng tối 5. kết luận
- tình yêu ko chỉ hạnh phúc, mà có nỗi đau và hy sinh
- chấp nhận nhiều khía cạnh của cuộc sống - Câu hỏi:
1. điều gì khiến câu chuyện của T và I đặc biệt hơn Romeo và Juliet?
2. tình yêu có phải là đích thực ko khi tình yêu dc xuất phát từ thuốc tình dược?
3. tay ngà đáng thương hay đáng trách khi gián tiếp gây cái chết cho 2 ng kia? Vì sao?
4. vc T kết hôn vs tay ngà là trốn tránh hiện thực hay phản bội tình yêu ban đầu?
5. vc T yêu tóc vàng nhưng lại kết hôn vs tay ngà có ý nghĩa gì trong bi kịch tình yêu đó?
6. mark biết bị phản bội nhưng vẫn tha thứ là đang gián tiếp chống lại chuẩn mực định kiến xh ntn?
7. lý do tại sao tóc vàng chết theo T?
8. tại sao cho rằng chuyện tình này cao cả khi nó đi ngc vs chuẩn mực xh cả pk và hiện đại?
9. tại sao tình yêu T và I lại mang 1 nghĩa vụ khi xuất phát từ lọ tình dược?
10. lọ tình dược vô tình T uống mang ý nghĩa gì về vai trò định mệnh trong tình yêu?
11. cái chết là lối thoát hay sự bất lực vs thực tại?
12. sự tự do tuyệt đối trong ty có phù hợp vs xh hiện đại khi con ng bị ràng buộc
bởi nghĩa vụ và trách nhiệm?
13. vì sao lọ tình dược thể hiện niềm tin tôn giáo
14. tsao tình yêu đặt trong xung đột lại gọi là tình yêu đẹp
15. trách nhiệm của ng hiệp sĩ vs xh là gì
16. như thế nào là tự do trong ty?
17. xh ảnh hưởng ntn tới tình yêu?
18. tác phẩm có ảnh hưởng gì đến vh và nghệ thuật sau này
19. so sánh của chúa giesu khi hy sinh cứu loài ng và T, I hi sinh vì tình yêu bản thân
20. giới trẻ có nên quên đi thân mình vì tình yêu của mình ko?
21. nếu tình yêu gắn liền vs sự tự do thì lọ tình dược có đang hạn chế và ràng buộc tình yêu ko?
22. tại sao cái chết của 2 ng lại dc đáng tôn vinh trong khi sự sống là quan trọng nhất?
Phân loại câu hỏi:
1. phân tích bi kịch tình yêu của 2 nhân vật Tristan và Isolde: 2, 4, 5, 7, 8, 9, 11, 21, 22, 15
2. phân tích ý nghĩa của bi kịch tình yêu: 9, 11. 14, 16, 17
3. bài học thực tế rút ra từ bi kịch tình yêu: 20, 17, 12
4. phân tích ý nghĩa lọ thuốc tình dược: 13, 10
5. phân tích ý nghĩa của các nhân vật khác trong tác phẩm: 3, 4, 6
6. so sánh với các tác phẩm/nhân vật khác: 19, 18
BÀI HỌC 10.10.2024
- lý tưởng: ước mơ, mục đích hướng đến thứ cao cả mà mình mong muốn
- con ng có thể đạt dc lý tưởng ko: dựa trên môi trường, ngoại cảnh hiện thực
- sống đẹp là sống hạnh phúc, lạc quan, yêu đời Bi kịch
*cái bi là hiện tượng thẩm mỹ, diễn tả quy mô của 1 hành động hoàn chỉnh (gồm
tình tiết – linh hồn/tinh thần; cơ sở của bi kịch và tính cách theo sau tình tiết),
thường kết thúc = cái chết
- thực chất là cái đẹp bị hủy diệt trong qtrinh đấu tranh cái xấu => cái bi = cái chết của cái đẹp - hệ quả của cái bi:
+ cảm xúc đem lại: xót thương, kính trọng… nhằm thanh khiết hóa tình cảm con
ng (giúp con ng phản kháng lại -> con ng đấu tranh vs cái bi để giành lại cái đẹp)
=> katharcis: sự phản tỉnh trên tầm cao quy mô nhân cách (nâng tầm gtri, cảm xúc, tâm hồn con ng lên)
- nguyên nhân cái bi: xung đột đẹp – xấu, thiện – ác:
+ trong cá nhân: ý niệm thiện – ác
+ trong xh: đạo đức cá nhân – luân lý xh
> luân lý có: pháp luật – đạo đức theo pháp luật nhà nước + đạo đức cộng đồng
theo pháp luật thần thánh
- theo angghen: “xung đột bi kịch giữa yêu sách tất yếu về mặt lịch sử và tình trạng
ko tài nào thực hiện dc điều đó trong thực tiễn”
- mác: “chủ đề chân chính của bi kịch là cm” => cảm nhận dc công lao của những
ng hi sinh vì độc lập tự do
TÍNH NỮ TÍNH VÀ PHẢN KHÁNG CỦA HỒ XUÂN HƯƠNG TRONG
TÁC PHẨM TỰ TÌNH 2
1. Lý do chọn đề tài - ý nghĩa lý thuyết:
+ ng phụ nữ ngày xưa thường tài sắc vẹn toàn nhưng hồng nhan bạc phận => dưới góc nhìn đàn ông
+ ng phụ nữ dưới góc nhìn phụ nữ => hxh => khác biệt
-> đại diện cho tiếng nói của ng phụ nữ
- ý nghĩa thực tiễn: bác sĩ Ấn Độ bị hiếp => còn bất công thì còn cần đấu tranh =>
ý thức nữ tính và phản kháng của hxh là biểu tượng cho phụ nữ ngày nay chống lại cái bất công
ý thức nữ tính và ý thức phản kháng nghĩa là gì
- ý thức nữ tính: bao gồm tính chất đặc trưng của ng phụ nữ bộc lộ trong hành vi
ứng xử và những mqh mang tính chuẩn mực khuôn mẫu
+ biểu hiện: cái nhìn của ng phụ nữ về bản thân – tg
+ trong thời kì pk -> ý thức nữ tính là yếu tố hiếm hoi -> số lượng tác giả nữ ít
- ý thức phản kháng: việc đấu tranh chống lại cái xấu, bất công Nội dung:
+ phản kháng trc ách đô hộ ngoại bang
+ // dưới hình thức tự phê bình + // vh
+ // chống lại bất công xh
Bối cảnh: vn chịu ảnh hưởng của vh nho giáo
Ý nghĩa: là sự thức tỉnh về mặt nhận thức (xh); động lực thúc đẩy nhân vật/tác giả
nêu bật sự bất công trong tác phẩm 2. Nội dung
a. Tác giả: HXH
- đề cao vẻ đẹp nữ tính; ý thức gtri cá nhân
b. Tác phẩm
- lý do lựa chọn tự tình 2: cá tính; đặc điểm
+ tự tình 2: ngao ngán, sầu muộn nhưng vẫn le lói ý thức phản kháng
c. Ý thức nữ tính qua bài thơ
*“chén rượu hương đưa say lại tỉnh
Vầng trăng bóng xẽ khuyết chưa tròn” -> ko che dấu cảm xúc, bày tỏ ý thức cá
nhân về quyền dc hạnh phúc
- ý thức về quyền sống, hạnh phúc của ng phụ nữ
- giải bày qua “chén rượu”
* “xiên ngang mạt đất, rêu từng đám
Đâm toạc chân mây, đá mấy hòn” - rêu, đá
-> đau đớn nhưng vẫn ý thức dc sự phản kháng
* “ngán nỗi xuân đi, xuân lại lại
Mảnh tình san sẻ tí con con”
- xuân -> mùa xuân của thiên nhiên; tuổi xuân của ng phụ nữ => dù mùa xuân
thiên nhiên hằng năm đều quay trở lại, nhưng tuổi xuân của ng phụ nữ thì ko trở lại dc Kết luận:
- gtri nghệ thuật: ngôn ngữ, kết cấu, âm điệu, nghệ thuật đối lập
- gtri nd: bi kịch tình yêu, gđ đình của ng phụ nữ; tâm trạng buồn tủi Câu hỏi:
1. Ảnh hưởng của bối cảnh xã hội đến ý thức của Hồ Xuân Hương trong Tự tình 2: 1, 5, 6, 9, 10, 15, 20
2. Phân tích ý thức tính nữ và tính phản kháng của Hồ Xuân Hương trong Tự tình 2: 2, 4, 18, 19, 21, 22
3. So sánh ý thức tính nữ và phản kháng với các tư tưởng khác:
4. So sánh tác phẩm với các tác phẩm khác:
5. Ý nghĩa của tác phẩm đối với xã hội hiện nay (ý nghĩa đương đại)
1. Trong bài thơ có thể tìm thấy những yếu tố châm biếm nào đối với các chuẩn
mực xã hội hay không? Điều này được thể hiện qua những hình ảnh nào?
2. Từ “cứu cánh” trong cụm “lựa chọn văn đàn làm cứu cánh” có nghĩa gì?
3. Hãy so sánh ý thức nữ tính trong thơ của Hồ Xuân hương với thơ của các nữ thi sĩ khác.
4. Nguyên nhân dẫn đến ý thức nữ tính trong thơ Hồ Xuân hương là gì?
5. Ngoài tư tưởng Nho giáo thì Hồ Xuân Hương còn bị ảnh hưởng bởi tư tưởng nào khác?
6. Nho giáo đã kìm hãm hay là động lực để Hồ Xuân Hương viết nên những bài thơ phản kháng?
7.Tứ đức có cần thiết với phụ nữ trong xã hội hiện nay không?
8. Hãy nhận xét quan điểm: Văn hóa soi đường quốc dân đi của Hồ Chí Minh.
9. Tâm trạng cô đơn cũng như khao khát tình yêu của nhân vật trữ tình trong bài
thơ phản ánh điều gì về thân phận người phụ nữ trong xã hội lúc bấy giờ?
10. Xã hội phong kiến đã ngăn cản người phụ nữ biến ý thức phản kháng thành
hành động thực tế như thế nào?
11. Người phụ nữ hiện đại cần làm gì để nâng cao sự an toàn cho bản thân?
12. Những điểm tương đồng và khác biệt giữa bài thơ “Tự tình 2” và “Bánh trôi
nước” của Hồ Xuân Hương trong việc thể hiện tâm trạng và khát vọng của người
phụ nữ trong xã hội phong kiến?
13. Bài thơ có thể tạo ra một hình mẫu cho sự tự do cá nhân trong văn học Việt Nam không? Tại sao?
14. Làm thế nào để phong trào nữ quyền có thể phát triển được ý thức nữ tính và
phản kháng của phụ nữ trong thời đại ngày nay
15. Bài thơ có thể được hiểu như một tiếng nói đại diện cho những người phụ nữ
khác trong xã hội phong kiến không? Tại sao?
16. Số phận của người phụ nữ dưới góc nhìn của Hồ Xuân Hương - một nữ thi sĩ
có những khác biệt nào so với các nam thi sĩ đương thời?
17. Làm thế nào mà Hồ Xuân Hương có thể kết hợp hài hòa giữa yếu tố trào
phúng, châm biếm và trữ tình sâu sắc trong thơ của mình?
18. Tại sao văn đàn có tác dụng “cứu cánh” cho thân phận người phụ nữ thời kì trung đại?
19. Ý thức phản kháng thể hiện trong văn học làm thay đổi thân phận người phụ nữ như thế nào?
20. Sự coi thường lễ giáo phong kiến của Hồ Xuân Hương trong bài thơ thể hiện như thế nào?
21. Theo nhóm, trong mỗi đoạn thơ có bao gồm ý thức phản kháng và ý thức nữ
tính hay không? Vì sao lại lựa chọn tách riêng từng đoạn thể phân tích?
22. Ý thức phản kháng và ý thức nữ tính có mối quan hệ như thế nào?
23. Sự khác biệt giữa tiếng nói của Hồ Xuân Hương và các bậc nam tử về nữ giới
được thể hiện như thế nào?
24. Nữ tính và tính nữ khác nhau điểm nào?
25. sự khác nhau giữa nữ tính và nữ quyền là gì?