Đề cương ÔN TẬP Chuyên Đề Viết Bài Văn Nghị Luận Xã Hội môn Thực hành văn bản tiếng việt - Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn , Đại học quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.
Đề cương ÔN TẬP Chuyên Đề Viết Bài Văn Nghị Luận Xã Hội môn Thực hành văn bản tiếng việt - Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn , Đại học quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Tài liệu được sưu tầm gồm 16 trang giúp bạn tham khảo , ôn tập và đạt kết quả cao
Môn: Thực hành văn bản tiếng Việt 23 tài liệu
Trường: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh 1.2 K tài liệu
Tác giả:
Preview text:
TTS – ÔN TẬP CHUYÊN ĐỀ VIẾT BÀI VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI ❤ ĐỀ 01:
“Trong một cuộc khảo sát, tôi đã hỏi một nhóm bạn trẻ: “Các bạn sợ những gì?”. Tôi
ngạc nhiên vì có nhiều bạn đáp rằng họ sợ áp lực tâm lý phải học tốt, phải đậu vào trường
đại học và tìm được việc làm tốt trong tương lai. Một bạn hỏi, “Chúng tôi có thể làm gì để
chắc rằng chúng tôi sẽ tìm được một việc làm và sống đàng hoàng?”. Câu trả lời thật đơn
giản. Bạn có thể thử mua vé số với cơ may trúng thưởng là 1/1.000.000, hoặc bạn có thể tập
luyện để trở thành một người có học – một người thông minh nhờ học vấn. So ra thì việc học
sẽ đảm bảo chắc chắn hơn cho bạn trong việc tìm ra một cơ hội tốt nhất để có nghề nghiệp
phù hợp và có một cuộc sống đầy đủ lâu dài cho mình.”
(Trích “7 thói quen của bạn trẻ thành đạt”, Sean Covey, Nxb Trẻ, 2011)
Từ câu chuyện nhiều bạn trẻ sợ không thành công trong học tập và nghề nghiệp được
nêu ở phần gợi dẫn, anh/chị hãy viết một bài văn (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ về nỗi
sợ thất bại trong hành trình trưởng thành của mỗi người.
1. Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận và nêu khái quát quan điểm cá nhân: Nỗi sợ thất bại
trong hành trình trưởng thành của mỗi người.
(Trong hành trình trưởng thành, nỗi sợ thất bại là điều khó tránh khỏi nhưng đồng thời cũng
là một thử thách tất yếu. Người bản lĩnh không phải là người không bao giờ thất bại, mà là
người dám đối diện, vượt qua nỗi sợ và học hỏi từ thất bại để trưởng thành). 2. Thân bài
Triển khai vấn đề nghị luận: liệt kê các luận điểm một cách tuần tự và sử dụng lí lẽ cùng dẫn
chứng để minh chứng cho từng luận điểm. Thí sinh có thể sắp xếp các ý theo nhiều cách khác
nhau để bày tỏ suy nghĩ của mình. Ví dụ, có thể sắp xếp như sau:
2.1. Giải thích được vấn đề và nêu được biểu hiện của vấn đề
- “Nỗi sợ thất bại” là cảm giác lo lắng, bất an, hoài nghi về năng lực và khả năng đạt được
thành công trong tương lai. - Biểu hiện:
+ Sợ không đậu đại học, không tìm được việc làm ổn định, sợ bị đánh giá thấp, bị từ chối, sợ
mất mặt trước bạn bè, gia đình.
+ Né tránh những thử thách, không dám thể hiện bản thân, dễ dàng bỏ cuộc khi gặp khó khăn đầu tiên.
+ Luôn cảm thấy áp lực, căng thẳng, thậm chí tự trách bản thân khi không đạt được kỳ vọng.
(Tác giả Sean Covey trong quyển sách “7 thói quen của bạn trẻ thành đạt” đã phản ánh thực
tế rằng, nhiều bạn trẻ đang mang trong mình nỗi sợ rất lớn trước những áp lực về học tập và
tương lai nghề nghiệp. Ta lo lắng, bất an trước viễn cảnh không thành công trong việc học,
không đậu vào trường đại học và không tìm được công việc ổn định. Nỗi sợ này khiến chúng
ta đặt ra những câu hỏi đầy băn khoăn và hoài nghi về tương lai của chính mình).
=> Nỗi sợ thất bại là cảm xúc tự nhiên của con người, nhưng nó sẽ trở thành rào cản nếu
chúng ta không dám đối diện và vượt qua.
2.2. Trả lời được cho câu hỏi: Vì sao cần vượt qua nỗi sợ thất bại trong hành trình trưởng thành?
- Thất bại là bài học quý giá, giúp ta trưởng thành hơn. Không ai trưởng thành mà chưa từng
nếm trải thất bại. Chỉ có qua thất bại, con người mới thấu hiểu sâu sắc giá trị của thành công.
- Vượt qua nỗi sợ thất bại giúp con người mạnh mẽ, bản lĩnh, có đủ can đảm để đương đầu
với thử thách, khám phá và phát triển tiềm năng bản thân.
- Những người dám đối diện thất bại sẽ tích lũy kinh nghiệm, rèn luyện được khả năng chịu
áp lực, xử lý tình huống, giúp họ thành công vững chắc hơn trong tương lai.
- Giúp con người xây dựng một thái độ sống tích cực, chủ động hơn, không bị giới hạn bởi
những sợ hãi phi lý hay định kiến từ người khác.
- Khi mỗi cá nhân dám vượt qua nỗi sợ thất bại, không chỉ bản thân chúng ta được hưởng lợi,
mà còn góp phần thúc đẩy sự tiến bộ chung của cộng đồng, xã hội và đất nước. Một xã hội
có nhiều người trẻ dám thử thách, sáng tạo và mạnh dạn đối diện với thất bại sẽ tạo ra một
nguồn lực lớn để đổi mới, phát triển kinh tế, văn hóa và xã hội, nâng cao năng lực cạnh tranh
của đất nước trên trường quốc tế. Ngược lại, nếu nỗi sợ thất bại bao trùm lên thế hệ trẻ, xã
hội sẽ dần thiếu đi sự sáng tạo, trì trệ trong tư duy và chậm tiến trong hành động, dẫn tới việc
tụt hậu về mọi mặt. (Thí sinh lấy dẫn chứng trong đời sống xã hội để chứng minh.)
- Gợi ý dẫn chứng: Thomas Edison thất bại hàng nghìn lần trước khi phát minh ra bóng đèn,
nhưng ông khẳng định mỗi lần thất bại là một bước gần hơn tới thành công. Hay như J.K
Rowling từng bị nhiều nhà xuất bản từ chối nhưng bà không từ bỏ niềm đam mê sáng tác,
cuối cùng “Harry Potter” đã thành công vang dội. …
=> Vượt qua nỗi sợ thất bại là bước đi cần thiết, quyết định việc mỗi người có thể vươn tới
phiên bản tốt nhất của chính mình.
2.3. Rút ra bài học nhận thức và hành động
- Thất bại không phải điều đáng sợ nhất, điều đáng sợ chính là để nỗi sợ thất bại ngăn cản
mình hành động. Mỗi người cần hiểu rằng thất bại là một phần tất yếu của cuộc sống. Quan
trọng là thái độ và cách phản ứng của chúng ta trước thất bại. - Hành động cụ thể:
+ Chủ động xây dựng tâm lý tích cực, sẵn sàng chấp nhận thử thách, sẵn sàng thất bại để học hỏi.
+ Tự rèn luyện bản thân, trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để giảm bớt nỗi sợ. Học tập
chính là giải pháp thiết thực và vững chắc nhất để đạt được một cuộc sống tốt đẹp và ổn định
lâu dài. Hãy “tập luyện để trở thành một người có học – một người thông minh nhờ học vấn”
như lời tác giả Sean Covey đã từng nhắn nhủ trong quyển sách nổi tiếng “7 thói quen của bạn trẻ thành đạt”.
+ Đối diện trực tiếp với thất bại, thay vì né tránh, hãy rút kinh nghiệm và điều chỉnh kế hoạch, mục tiêu của mình.
+ Xây dựng niềm tin vào bản thân và nhận ra rằng giá trị con người không nằm ở thành công
hay thất bại, mà nằm ở bản lĩnh đứng dậy sau mỗi lần vấp ngã.
2.4. Mở rộng vấn đề, trao đổi với quan điểm trái chiều hoặc ý kiến khác
- Thất bại dù là điều tất yếu nhưng vẫn có thể gây ra những tổn thương tâm lý nặng nề, không
phải ai cũng dễ dàng vượt qua được.
- Một số người vì quá sợ thất bại mà chọn cách sống an toàn, không dám thử thách bản thân,
đây cũng là một lựa chọn nhưng sẽ khiến cuộc sống nhàm chán và thiếu ý nghĩa.
- Tuy nhiên, cũng cần phân biệt rõ ràng giữa can đảm và liều lĩnh. Dám thất bại không đồng
nghĩa với mù quáng lao vào mọi thử thách mà không suy tính. Cần cân bằng giữa khát vọng
và thực tế, biết lựa chọn thử thách phù hợp với năng lực của mình.
3. Kết bài: Khẳng định lại vấn đề nghị luận; rút ra bài học cho bản thân.
- Khẳng định: Nỗi sợ thất bại là điều tất yếu trên hành trình trưởng thành, nhưng mỗi người
cần học cách đối diện, vượt qua để tìm thấy giá trị và sức mạnh thật sự của bản thân.
- Có thể liên hệ bản thân: Bản thân tôi cũng từng sợ thất bại, từng ngại ngần trước mỗi quyết
định quan trọng. Nhưng khi nhận ra thất bại chính là cơ hội để trưởng thành, tôi đã mạnh dạn
hơn, sống chủ động hơn và gặt hái được nhiều thành công hơn.
- Nhắn gửi thông điệp gửi đến mọi người: Đừng để nỗi sợ thất bại kiểm soát cuộc đời chúng
ta. Hãy học cách sống chung, vượt qua và vươn lên mạnh mẽ hơn từ những lần vấp ngã. ĐỀ 02:
Trong truyện ngắn “Bức tranh không bán”, nhà văn Trang Thế Hy đã viết: “… Người
và người đáng lẽ phải thương nhau. Suối tóc, làn da, ánh mắt, đó là những cái có màu sắc
khác nhau từ Á sang Âu. Nhưng khi gặp nhau trên một tình cảm chung nào đó, màu sắc ấy
không còn riêng biệt nữa.”
Từ góc nhìn của người trẻ, anh/chị hãy viết một bài văn (khoảng 600 chữ) trình bày
suy nghĩ về quan điểm trên.
1. Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận và nêu khái quát quan điểm cá nhân. 2. Thân bài
Triển khai vấn đề nghị luận: liệt kê các luận điểm một cách tuần tự và sử dụng lí lẽ cùng dẫn
chứng để minh chứng cho từng luận điểm. Thí sinh có thể sắp xếp các ý theo nhiều cách khác
nhau để bày tỏ suy nghĩ của mình. Ví dụ, có thể sắp xếp như sau:
2.1. Giải thích được vấn đề và nêu được biểu hiện của vấn đề
- “Người và người đáng lẽ phải thương nhau”, bởi tình yêu thương và sự gắn kết là giá trị
cốt lõi, tự nhiên và hiển nhiên mà mỗi người đều nên hướng tới.“Suối tóc, làn da, ánh mắt”
là những yếu tố biểu hiện sự đa dạng về chủng tộc, nguồn gốc văn hóa, đặc điểm ngoại hình
mà mỗi người sinh ra vốn đã có sẵn. “Màu sắc khác nhau từ Á sang Âu” là sự khác biệt rõ
ràng giữa các dân tộc, quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới, dễ tạo nên khoảng cách, định
kiến và sự hiểu lầm.“Tình cảm chung nào đó” là sự đồng cảm, sẻ chia, tình thương yêu và sự
thấu hiểu giữa người với người. Đây là yếu tố vượt lên trên mọi khác biệt bên ngoài, tạo nên
mối liên kết vô hình nhưng mạnh mẽ và bền chặt.
=> Câu nói nhấn mạnh rằng, khi con người đặt tình yêu thương lên trên hết thì những khác
biệt bề ngoài không còn ý nghĩa và khoảng cách giữa người với người cũng được xóa nhòa.
- Biểu hiện: Sự tôn trọng, lắng nghe, thấu hiểu, sẻ chia dành cho những người khác mình; các
tổ chức nhân đạo quốc tế hỗ trợ nạn nhân chiến tranh, thiên tai hay những người trẻ tham gia
giao lưu văn hóa, học hỏi lẫn nhau,…
2.2. Vì sao con người cần thương yêu nhau để vượt qua mọi khác biệt?
- Tình thương yêu chính là giá trị nhân bản nhất, cao quý nhất mà con người cần hướng tới.
Với mỗi cá nhân, tình thương yêu như một liều thuốc diệu kỳ, nhẹ nhàng xoa dịu những
vết thương lòng, giúp ta cảm thấy bản thân được nâng niu, trân trọng và sống hạnh
phúc hơn. Chính tình yêu thương chân thành sẽ tiếp thêm sức mạnh nội tại, giúp mỗi
người tìm thấy ý nghĩa thực sự của cuộc sống, sống tự tin và biết cách lan tỏa điều tử tế
đến những người xung quanh.
- Giúp xây dựng một thế giới hòa bình, giảm thiểu xung đột, chiến tranh, chia rẽ sắc tộc.
- Tình yêu thương giúp xóa bỏ những định kiến sai lầm, thúc đẩy sự tôn trọng, hiểu biết và
hòa nhập giữa các nền văn hóa. Khi thương yêu nhau, con người dễ dàng tiếp nhận sự khác
biệt, tìm kiếm và tôn vinh nét đẹp văn hóa riêng biệt của từng dân tộc.
- Tạo động lực thúc đẩy con người cùng nhau hợp tác, đoàn kết để giải quyết các vấn đề chung
của nhân loại như biến đổi khí hậu, đói nghèo, bệnh tật. Nhờ lòng nhân ái và sự đoàn kết, các
quốc gia và dân tộc mới có thể chung sức đối phó với những vấn đề toàn cầu ngày càng nghiêm trọng.
- Thúc đẩy sự phát triển bền vững, công bằng xã hội và bảo vệ các giá trị nhân văn cho thế
hệ tương lai. (Học sinh lấy dẫn chứng trong đời sống xã hội để chứng minh)
- Gợi ý dẫn chứng:
+ Tháng hai năm 2023, đất nước ta đã triển khai lực lượng gồm 100 chiến sĩ đến Thổ Nhĩ Kỳ
để hỗ trợ tìm kiếm, cứu hộ các nạn nhân trong vụ động đất kinh hoàng xảy ra ngày 6-2-2023.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), đây là “thảm họa thiên nhiên tồi tệ nhất” trong vòng 100
năm qua tại châu Âu. Tính đến ngày 26-2-2023, trận động đất đã cướp đi hơn 44.000 sinh
mạng tại Thổ Nhĩ Kỳ và gần 6.000 người ở Syria, hơn 87.000 người bị thương tại cả hai quốc
gia. Các cán bộ chiến sĩ Việt Nam cùng lực lượng cứu hộ quốc tế thực hiện đào bới dưới
những đống đổ nát để cứu sống những người mắc kẹt. Hành động ý nghĩa này đã khẳng định
tinh thần tương thân tương ái của người Việt Nam, thể hiện sâu sắc sức mạnh kỳ diệu của
tình yêu thương, lòng nhân ái vượt qua mọi giới hạn về sắc tộc, văn hóa, lãnh thổ. Đây cũng
là minh chứng sống động nhất cho thấy rằng, trước tình thương và lòng trắc ẩn, mọi khác biệt
đều trở nên vô nghĩa; tình người luôn vượt trên tất cả, xóa nhòa mọi ranh giới và gắn kết thế
giới lại với nhau bằng sự cảm thông, sẻ chia và đồng lòng.
+ Câu chuyện về nhà hoạt động nhân quyền Martin Luther King - người từng giành giải Nobel
Hòa bình năm 1964 vì hành trình đấu tranh bền bỉ chống lại nạn phân biệt chủng tộc bằng
con đường bất bạo động chính là minh chứng xúc động cho thông điệp mà nhà văn Trang Thế
Hy muốn gửi gắm về sức mạnh kỳ diệu của tình yêu thương. Trong cuốn sách “Chiếc micro
của Martin Luther King”, ông đã nói với cả thế giới: “Tôi có một giấc mơ… Tôi mơ một
ngày nào đó, những cô bé, cậu bé da đen có thể nắm tay những cô bé, cậu bé da trắng,
thân tình như những người anh em… Hôm nay, tôi đã mơ một giấc mơ…”. Chính giấc mơ
ấy là biểu tượng đẹp nhất, sâu sắc nhất cho niềm tin rằng, khi chúng ta thực sự mở lòng để
yêu thương chân thành, thấu hiểu và chia sẻ cùng nhau thì mọi khoảng cách về màu da hay
sắc tộc sẽ dần được xóa bỏ, để lại sự gần gũi, ấm áp của tình người, sự gắn bó chân thành và
một niềm tin trọn vẹn vào một thế giới tốt đẹp hơn.
2.3. Rút ra bài học nhận thức và hành động
- Mỗi người trẻ cần hiểu rằng tình yêu thương và lòng nhân ái chính là thái độ và hành động
chúng ta thể hiện mỗi ngày với những người xung quanh mình. Định kiến, sự phân biệt đối
xử dù nhỏ nhất cũng có thể gây tổn thương sâu sắc, làm tổn hại đến các mối quan hệ cá nhân
và cản trở sự gắn kết trong cộng đồng.
- Chúng ta cần mở lòng hơn trong cuộc sống hằng ngày, sẵn sàng trò chuyện, lắng nghe, cảm
thông với người có hoàn cảnh khác mình, dù chỉ là bạn bè cùng lớp hay những người xung quanh.
- Hãy chủ động tham gia vào những hoạt động cộng đồng như quyên góp sách vở, quần áo
cho trẻ em vùng cao, tham gia các nhóm thiện nguyện nhỏ ở trường lớp, mở lòng chia sẻ,
giao lưu văn hóa để hiểu thêm về những người có hoàn cảnh, văn hóa khác biệt.
- Sẵn sàng giúp đỡ bạn bè trong học tập, cư xử hòa nhã, lịch sự, tôn trọng và lắng nghe nhau
để cùng lan tỏa giá trị yêu thương, góp phần xóa bỏ định kiến trong cộng đồng, tạo nên một
môi trường sống tích cực hơn.
- Đặc biệt, trong sự phát hiện của mạng xã hội như hiện nay, mỗi bạn trẻ có thể chủ động chia
sẻ, lan truyền những câu chuyện tích cực, bài viết truyền cảm hứng, những thông điệp yêu
thương và tôn trọng sự khác biệt của mỗi người dùng. Tránh những hành vi như phán xét,
miệt thị hay lan truyền các thông tin tiêu cực, sai lệch gây tổn thương người khác.
2.4. Mở rộng vấn đề, trao đổi với quan điểm trái chiều hoặc ý kiến khác
- Trên thực tế vẫn còn tồn tại xung quanh chúng ta những hiểu lầm, kỳ thị hay sự dè chừng
đối với người khác, vì họ khác biệt về ngoại hình, văn hóa hay phong tục tập quán. Một số
bạn trẻ cũng ngần ngại khi nghĩ đến việc kết bạn, làm việc hoặc giao tiếp với những người
không giống mình. Nói rộng ra, những rào cản như xung đột sắc tộc, kỳ thị, phân biệt chủng
tộc vẫn còn len lỏi trên khắp thế giới.
- Hòa hợp không phải là đánh mất đi sự riêng biệt mà là tôn trọng và cùng nhau tìm kiếm
những điểm chung trong sự khác biệt đó, từ đó xây dựng nên một cộng đồng thân thiện, vui vẻ và đoàn kết hơn.
3. Kết bài: Khẳng định lại vấn đề nghị luận; rút ra bài học cho bản thân.
- Quan điểm của Trang Thế Hy là một thông điệp giàu tính nhân văn, sâu sắc và ý nghĩa về sức mạnh
của tình yêu thương trong việc vượt qua mọi ranh giới, định kiến để gắn kết giữa người với người,
xây dựng một thế giới hạnh phúc. - Liên hệ bản thân;
- Gửi gắm thông điệp: Mỗi người đều có trách nhiệm góp phần vào việc xóa nhòa những định kiến,
để tình yêu thương luôn là sức mạnh vĩ đại nhất kết nối chúng ta. ĐỀ 03:
“Chúng ta không thể viết lại lịch sử, nhưng chúng ta có thể hoạch định lại tương lai.
Quá khứ là để ghi nhớ, để tri ân và để rút ra bài học. Tương lai là để cùng nhau xây dựng
kiến tạo và phát triển. Đó là lời hứa danh dự của thế hệ hôm nay với những người đã ngã
xuống, là tâm nguyện chung của một dân tộc từng trải qua nhiều đau thương nhưng chưa bao giờ khuất phục.”
(Trích bài viết “Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một” của Tổng Bí thư Ban
Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm, Báo Điện tử Chính phủ, 05/05/2025)
Từ gợi dẫn trên, anh/chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy
nghĩ về chủ đề: Tuổi trẻ trong việc tiếp nối truyền thống và kiến tạo tương lai đất nước.
1. Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận và nêu khái quát quan điểm cá nhân. 2. Thân bài
Triển khai vấn đề nghị luận: liệt kê các luận điểm một cách tuần tự và sử dụng lí lẽ cùng dẫn
chứng để minh chứng cho từng luận điểm. Học sinh có thể sắp xếp các ý theo nhiều cách khác
nhau để bày tỏ suy nghĩ của mình. Ví dụ, có thể sắp xếp như sau:
2.1. Giải thích được vấn đề và nêu được biểu hiện của vấn đề
- “Tuổi trẻ” là độ tuổi tràn đầy sức sống, nhiệt huyết và khát vọng vươn lên, khi con người có
đủ sức mạnh thể chất, tinh thần lẫn khả năng học hỏi, thích nghi với cái mới. Tuổi trẻ còn là
biểu tượng của sáng tạo, dấn thân và tinh thần tiên phong, đóng vai trò quan trọng trong việc
định hình tương lai của xã hội.
- “Tiếp nối truyền thống” là kế thừa, giữ gìn và phát huy những giá trị lịch sử, văn hóa, tinh
thần, đạo lý tốt đẹp của dân tộc.
- “Kiến tạo tương lai” là chủ động sáng tạo, đổi mới, xây dựng đất nước phát triển toàn diện,
bền vững trong thời đại mới.
- Biểu hiện: Người trẻ tham gia các hoạt động tưởng nhớ anh hùng liệt sĩ, bảo tồn di sản văn
hóa, tìm hiểu lịch sử, khởi nghiệp sáng tạo, ứng dụng công nghệ vào kinh doanh, học tập đa
ngành, tham gia các dự án bảo vệ môi trường và đại diện Việt Nam trên các diễn đàn quốc tế
với tư duy cởi mở, tự tin,…
2.2. Vì sao tuổi trẻ cần tiếp nối truyền thống và kiến tạo tương lai đất nước?
- Truyền thống là gốc rễ của một dân tộc, là nền tảng định hình bản lĩnh, nhân cách và
lý tưởng sống cho mỗi con người, đặc biệt là thế hệ trẻ. Khi tiếp nối truyền thống, người
trẻ sẽ không bị hoang mang, mất phương hướng trong quá trình hội nhập mà vẫn giữ được
những giá trị cốt lõi làm nên bản sắc dân tộc. Truyền thống còn là nguồn lực tinh thần, nuôi
dưỡng bài học về ý chí kiên cường và khả năng vượt qua nghịch cảnh, giúp tuổi trẻ rèn luyện
bản lĩnh để đối mặt với thử thách trong cuộc sống hiện đại.
- Truyền thống giúp thế hệ trẻ hiểu rằng, thành tựu của đất nước hôm nay được đánh đổi bằng
bao máu, nước mắt và trí tuệ của cha ông. Chính điều đó nuôi dưỡng sự biết ơn, lòng tự trọng
và ý thức trách nhiệm với tương lai.
- Bên cạnh đó, tương lai của đất nước phụ thuộc rất lớn vào vai trò và hành động của
người trẻ hôm nay. Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, chuyển đổi số, biến
đổi khí hậu và hàng loạt biến động xã hội diễn ra mạnh mẽ, người trẻ chính là lực lượng tiên
phong giải quyết những vấn đề cấp thiết bằng tư duy đổi mới, cách tiếp cận linh hoạt và năng
lực thích ứng cao. Từ đó lan tỏa giá trị Việt Nam ra thế giới thông qua các sáng kiến sáng tạo,
khởi nghiệp và hoạt động quảng bá văn hóa, góp phần nâng cao vị thế quốc gia trên trường quốc tế.
- Người trẻ còn là cầu nối quan trọng giữa quá khứ và tương lai. Bởi“Chúng ta không thể viết
lại lịch sử, nhưng chúng ta có thể hoạch định lại tương lai” như Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn
mạnh. Trên vai chúng ta là sứ mệnh kép: gìn giữ những giá trị truyền thống quý báu và không
ngừng đổi mới để đưa đất nước tiến lên. Một đất nước muốn phát triển bền vững không thể
chỉ dựa vào công nghệ, mà còn cần một thế hệ trẻ thấm đẫm tinh thần dân tộc và biết làm mới
những giá trị đã có, để từ đó lan tỏa sâu rộng trong một thế giới ngày càng biến động.
(Học sinh lấy dẫn chứng trong đời sống xã hội để chứng minh)
- Gợi ý dẫn chứng:
+ Cách dẫn 1: Tuổi trẻ Việt Nam hôm nay đang thể hiện mạnh mẽ tinh thần tiếp nối truyền
thống và kiến tạo tương lai đất nước qua những hành động cụ thể và ý nghĩa, như câu chuyện
của hai học sinh Đặng Kỳ Anh và Nguyễn Minh Hoàng – học sinh lớp 9 của trường THCS
Phan Lưu Thanh, Phú Yên. Xuất phát từ tấm lòng yêu thương dành cho bà nội bị tai biến, các
em đã cùng nhau sáng chế một thiết bị ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), giúp người
bệnh dễ dàng điều khiển các thiết bị điện, gửi tin nhắn và tương tác thuận lợi hơn với người
thân. Trên hành trình ấy, hai em đã gặp không ít khó khăn về kinh nghiệm và kiến thức chuyên
môn, thậm chí từng có lúc muốn bỏ cuộc. Nhưng bằng sự kiên trì, tinh thần ham học hỏi và
động lực mạnh mẽ muốn giúp đỡ cộng đồng, các em đã từng bước hoàn thiện sản phẩm sau
gần ba tháng nghiên cứu. Thành quả này không chỉ mang về cho Kỳ Anh và Minh Hoàng
những giải thưởng xuất sắc, mà còn cho thấy rõ nét tinh thần trách nhiệm, ý chí và khát vọng
kiến tạo tương lai của tuổi trẻ Việt Nam. Chính từ những nỗ lực ấy, thế hệ trẻ đã biến lòng
biết ơn và sự tri ân quá khứ thành hành động thực tế, góp phần dựng xây và phát triển đất
nước, đúng như lời nhắn nhủ sâu sắc của Tổng Bí thư Tô Lâm: “Quá khứ là để ghi nhớ, để
tri ân và để rút ra bài học. Tương lai là để cùng nhau xây dựng kiến tạo và phát triển.”
+ Cách dẫn 2 (linh hoạt từ cách dẫn 1): Tuổi trẻ Việt Nam hôm nay đang thể hiện mạnh mẽ
tinh thần tiếp nối truyền thống và kiến tạo tương lai đất nước không chỉ bằng những thành
tựu học tập hay nghiên cứu khoa học, mà còn qua những lựa chọn sống đầy bản lĩnh và tình
yêu quê hương sâu sắc. Chảo Thị Yến – cô gái người Dao từng nhận học bổng thạc sĩ toàn
phần tại châu Âu là một minh chứng tiêu biểu. Năm 2023, khi nhiều người trẻ mơ ước công
việc ổn định nơi phố thị, chị Yến lại chọn hành trình ngược dòng khi rời bỏ công việc tốt ở
thành phố để trở về quê hương, bắt đầu hành trình khởi nghiệp từ chính mảnh đất nghèo nơi
mình sinh ra. Với mong muốn tạo sinh kế cho bà con và góp phần bảo tồn văn hóa Dao, chị
đã tận dụng mạng xã hội để quảng bá bản sắc dân tộc để văn hóa truyền thống trở thành nguồn
cảm hứng cho sự phát triển bền vững, là chất liệu để người trẻ kiến tạo tương lai từ cội nguồn.
+ Cách dẫn 3: Giữa nhịp sống hiện đại đầy hối hả, thật đáng quý biết bao khi vẫn có những
người trẻ âm thầm quay về với cội nguồn dân tộc bằng tình yêu chân thành dành cho văn hóa
truyền thống. Câu chuyện của CLB “Chèo 48h – Tôi chèo về quê hương” là một minh sâu
sắc cho tinh thần tiếp nối và kiến tạo mà thế hệ trẻ đang từng ngày nuôi dưỡng. Được thành
lập từ năm 2014 bởi năm người bạn trẻ cùng chung niềm say mê nghệ thuật chèo, CLB đã
bền bỉ xây dựng một sân chơi nghệ thuật dân gian dành riêng cho giới trẻ, đưa chèo trở lại
với đời sống bằng những cách thức gần gũi, sáng tạo. Trên hành trình suốt một thập kỷ qua,
nhóm đã nhận được nhiều thành tích đáng tự hào như giải Nhất “Ý tưởng tôi 20”, giải Nhì
“Thanh niên kiến tạo” năm 2018… Nhưng hơn cả những giải thưởng, điều mà nhóm gìn giữ
là thông điệp “Tôi chèo về quê hương”, khi “chèo” không chỉ là một loại hình nghệ thuật, mà
là biểu tượng của hành trình trở về với căn cốt dân tộc. Chị Đinh Thảo – người đồng sáng lập
dự án từng tâm sự: “So với cách đây gần chục năm khi thực hiện dự án Chèo 48h, số lượng
công chúng trẻ quan tâm đến nghệ thuật truyền thống đã nhiều hơn, với tâm thái chủ động,
mong muốn tìm hiểu sâu hơn là sự tò mò. Họ nhận thức được giá trị của truyền thống trong
bối cảnh hiện đại, toàn cầu.” Có lẽ, người trẻ hôm nay đã và đang cùng nhau thắp sáng những
giá trị truyền thống bằng chính hơi thở của thời đại, để văn hóa không ngủ yên trong ký ức
mà sống động giữa hiện tại và lan tỏa trong tương lai…
+ Lấy triết lý “Kaizen” của người Nhật về sự cải tiến liên tục làm kim chỉ nam để mỗi ngày
học thêm một kỹ năng, thử thách bản thân ở lĩnh vực mới và kiên trì vượt qua thất bại. Cụ thể:
Triết lý này nhấn mạnh: Mỗi thành tựu lớn đều bắt đầu từ những nỗ lực nhỏ bé nhưng bền bỉ
mỗi ngày, đó là hành trình của sự cải tiến liên tục, không ngừng nghỉ. Người trẻ hôm nay
hoàn toàn có thể lấy triết lý này làm kim chỉ nam cho hành động của bản thân, bằng cách mỗi
ngày chủ động học thêm một kỹ năng mới, dám bước ra khỏi vùng an toàn để thử thách chính
mình ở những lĩnh vực chưa từng trải nghiệm. Khi gặp khó khăn, thất bại, chúng ta cũng
không nên nản lòng, vì mỗi lần vượt qua thử thách cũng chính là một lần bản lĩnh, năng lực
và nội lực được trui rèn. Từng bước nhỏ đều đặn ấy khi cộng dồn lại sẽ tạo nên một sự chuyển
mình mạnh mẽ, giúp ta thực sự trưởng thành, vững vàng trước mọi đổi thay của tương lai.
2.3. Rút ra bài học nhận thức và hành động
- Trước hết, mỗi người trẻ cần nhận thức rõ quá khứ là tài sản tinh thần vô giá, còn truyền
thống là nền móng vững chắc mà từ đó ta có thể đứng vững và vươn xa. Chúng ta không được
quyền quên ơn những thế hệ đã ngã xuống, càng không thể sống thờ ơ với sứ mệnh của chính
mình. Người trẻ hôm nay chính là “người giữ lửa” cho những giá trị xưa và “người mở đường”
cho những hành trình tương lai.
- Từ nhận thức đó, mỗi người cần chuyển hóa thành hành động cụ thể, không ngừng rèn luyện
đạo đức, nâng cao tri thức, phát triển kỹ năng sống và tinh thần công dân.
- Chủ động học hỏi, trau dồi, đổi mới tư duy, cập nhật công nghệ, biết học tập từ thế hệ đi
trước và sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm cho thế hệ kế tiếp.
- Sẵn sàng dấn thân vào các hoạt động cộng đồng, góp phần lan tỏa những giá trị tích cực. Sử
dụng các nền tảng số như mạng xã hội để quảng bá văn hóa truyền thống như áo dài, dân ca,
nghệ thuật dân tộc và sáng tạo các sản phẩm hiện đại mang dấu ấn Việt Nam để lan tỏa ra thế giới.
- Rèn luyện tinh thần kiên trì, học cách vượt qua thất bại, lấy ý chí bất khuất của cha ông làm
động lực để không ngừng tiến lên. - …
2.4. Mở rộng vấn đề, trao đổi với quan điểm trái chiều hoặc ý kiến khác
- Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận không nhỏ giới trẻ hiện nay đang rơi vào trạng thái thụ
động, an phận, thiếu bản lĩnh trước những thử thách của thời đại. Họ ngại thay đổi, né tránh
trách nhiệm, dễ bị cuốn theo trào lưu, sống buông xuôi trong vùng an toàn quen thuộc và
không còn tha thiết với việc học hỏi hay cống hiến. Lối sống ấy nếu kéo dài không chỉ làm
thui chột tiềm năng cá nhân, mà còn là sự lãng phí lớn đối với tương lai đất nước.
- Thậm chí, có người đánh đồng khái niệm “kiến tạo tương lai” với việc liên tục chạy theo xu
hướng, thay đổi vội vã, thiếu chiều sâu, dẫn đến mất phương hướng, không xây dựng được bản sắc riêng.
- Một số ý kiến cho rằng tuổi trẻ không cần quá chú trọng vào truyền thống vì quá khứ đã
qua, chỉ nên tập trung vào công nghệ và hội nhập để theo kịp thế giới. Thế nhưng, việc bỏ
qua truyền thống sẽ khiến tuổi trẻ mất đi cội rễ, dễ bị hòa tan trong làn sóng toàn cầu hóa.
Dẫu vậy, tuổi trẻ cũng cần tránh bảo thủ, chỉ bám víu vào truyền thống mà không đổi mới.
Cần kết hợp hài hòa khi lấy truyền thống làm nền tảng và đổi mới làm động lực. Không chỉ
tuổi trẻ, toàn xã hội cần chung tay tạo môi trường khuyến khích người trẻ tiếp nối và sáng
tạo, từ gia đình, nhà trường đến các chính sách hỗ trợ khởi nghiệp, nghiên cứu khoa học.
=> Từ đó, ta càng thấy rõ tiếp nối truyền thống và kiến tạo tương lai không thể chỉ bằng cảm
hứng nhất thời, mà phải bằng nền tảng giá trị, lý tưởng sống rõ ràng, bằng sự tỉnh táo trong
lựa chọn và kiên định trong hành động. Sống trong thời đại mới, người trẻ cần giữ tinh thần
cầu tiến, nhưng đồng thời cũng cần tỉnh thức để biết mình đang đi đâu, vì điều gì và vì ai.
Quả thật, đó là “lời hứa danh dự của thế hệ hôm nay với những người đã ngã xuống, là tâm
nguyện chung của một dân tộc từng trải qua nhiều đau thương nhưng chưa bao giờ khuất
phục.” (Tổng Bí thư Tô Lâm).
3. Kết bài: Khẳng định lại vấn đề nghị luận; rút ra bài học cho bản thân.
Tiếp nối truyền thống và kiến tạo tương lai là hành trình song hành, nối dài giữa những thế hệ. Với
người trẻ, đó không chỉ là trách nhiệm mà còn là vinh dự khi được tiếp bước cha ông, được góp phần
viết tiếp trang sử mới bằng chính trí tuệ, khát vọng và trái tim của mình. Nếu quá khứ là ngọn lửa đã
được thắp lên, thì tuổi trẻ hôm nay chính là người giữ lửa và cũng là người dám đưa ngọn lửa ấy
băng qua bão tố để soi sáng tương lai đất nước. Trong hành trình ấy, xin hãy nhớ lời nhắn nhủ tha
thiết: “Loài người giữ ngọn lửa đi qua hàng triệu năm để sưởi ấm và làm nên bước chuyển vĩ đại
của tiến hóa. Đẩy lùi đêm đen, bóng tối. Xếp những u tối vào quá vãng. Riêng em hãy giữ ngọn lửa
ấm trong tim mình. Riêng em hãy giữ ngọn lửa sáng trong đầu mình” (Hà Nhân). Ấy chính là giữ
lấy lý tưởng, bản lĩnh, lòng nhân hậu và niềm tin - điều cốt lõi đã làm nên sức mạnh của một dân
tộc. Chỉ khi nào trái tim chúng ta còn cháy lên niềm tin ấy, thì đất nước vẫn sẽ tiếp tục vươn mình
qua những tầng mây của thử thách để bước tới một ngày mai rực rỡ hơn. ĐỀ 04:
Ký ức là phần không thể thiếu trong cuộc sống mỗi con người. Có ý kiến cho rằng:
“Ký ức giúp con người gìn giữ cội nguồn, nuôi dưỡng lòng biết ơn và hình thành bản sắc cá
nhân.” Tuy nhiên, cũng có quan điểm nhấn mạnh: “Nếu cứ mãi đắm chìm trong quá khứ,
chúng ta có thể đánh mất cơ hội sống trọn vẹn với hiện tại và tương lai.”
Theo anh/chị, người trẻ hôm nay cần trân trọng ký ức hay dũng cảm bước ra khỏi ký
ức để sống tốt hơn ở hiện tại? Hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ của bản thân.
1. Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận và nêu khái quát quan điểm cá nhân. 2. Thân bài
Triển khai vấn đề nghị luận: liệt kê các luận điểm một cách tuần tự và sử dụng lí lẽ cùng dẫn
chứng để minh chứng cho từng luận điểm. Học sinh có thể sắp xếp các ý theo nhiều cách khác
nhau để bày tỏ suy nghĩ của mình. Ví dụ, có thể sắp xếp như sau:
2.1. Giải thích hai ý kiến
- Ký ức là những trải nghiệm, sự kiện, kỉ niệm đã diễn ra trong quá khứ, được lưu giữ trong
tâm trí và trở thành một phần quan trọng trong đời sống tinh thần mỗi người. - Ý kiến thứ
nhất cho rằng, nhờ ký ức, ta biết rõ nguồn gốc của mình, nhớ về gia đình, quê hương, những
người thân yêu và những giá trị văn hóa, truyền thống tốt đẹp; từ đó biết trân trọng, biết ơn
và tạo nên những giá trị riêng biệt của mỗi người.
- Ý kiến thứ hai lại cảnh báo rằng nếu ta chỉ mãi sống trong hồi ức, không thoát khỏi những
hoài niệm hay nuối tiếc, ta sẽ không thể mở lòng đón nhận những điều mới mẻ, đánh mất cơ
hội để trưởng thành, phát triển và tận hưởng trọn vẹn những gì cuộc sống đang mang lại trong
hiện tại và tương lai. Như vậy, hai ý kiến trên tuy đối lập nhưng đều phản ánh những khía
cạnh đúng đắn và sâu sắc về vai trò của ký ức đối với con người.
- Học sinh trình bày quan điểm cá nhân.
Gợi ý: Trong cuộc sống hiện nay, việc lựa chọn thái độ sống trân trọng ký ức hay dũng cảm
bước ra khỏi ký ức sẽ có ảnh hưởng rất lớn đến mỗi cá nhân cũng như toàn xã hội. Theo tôi,
chúng ta nên dung hòa cả hai thái độ này, bởi việc trân trọng hay thoát khỏi ký ức đều có mặt
tích cực và tiêu cực của nó.
2.2. Bàn luận và phân tích tác động của 2 ý kiến. Tùy vào quan điểm của mình, học sinh
có thể đưa ra một số lí lẽ theo gợi ý dưới đây:
2.2.1. Ý kiến 1 - Tại sao cần trân trọng ký ức?
- Ký ức giúp ta luôn nhớ về nguồn cội, giữ gìn những giá trị truyền thống, lòng biết ơn và sự
kính trọng đối với tổ tiên, gia đình, quê hương.
- Ký ức là cơ sở hình thành nhân cách và nuôi dưỡng bản sắc cá nhân, tạo nên giá trị riêng
biệt, chiều sâu cho tâm hồn mỗi người. Nếu không có ký ức, ta sẽ trở nên hời hợt, mất phương
hướng, dễ dàng bị cuốn trôi bởi những giá trị bên ngoài.
- Người biết trân trọng ký ức sẽ sống sâu sắc, có bản lĩnh và trách nhiệm hơn trong cuộc đời,
biết vươn lên, hoàn thiện bản thân và đóng góp cho cộng đồng, xã hội, đất nước. Trong bối
cảnh toàn cầu hóa đầy biến động, người trẻ hôm nay càng cần đến ký ức như một điểm tựa
tinh thần vững chắc để không đánh mất bản sắc cá nhân và giữ gìn những giá trị cốt lõi của dân tộc mình.
(Học sinh lấy dẫn chứng trong đời sống xã hội để chứng minh)
- Gợi ý dẫn chứng: Không sinh ra trong gia đình nghệ nhân, cũng chưa từng là chuyên gia
khảo cổ, vậy mà chàng trai trẻ Trương Thanh Tùng đã từ bỏ công việc văn phòng ổn định tại
TP.HCM, quyết định rẽ ngang để theo đuổi nghệ thuật pháp lam – loại hình mỹ thuật truyền
thống của dân tộc đang đứng trước nguy cơ mai một. Suốt hơn 5 năm trời, anh miệt mài
nghiên cứu, phục dựng từng kỹ thuật chế tác, từng nét men màu cổ kính. Những thất bại ban
đầu, từ việc nung quá nhiệt, phối màu sai đến chọn sai chất liệu không làm anh nản lòng, mà
trái lại còn khiến anh thêm kiên trì, bền bỉ hơn với sứ mệnh hồi sinh ký ức văn hóa quý giá
này. Với anh, pháp lam là di sản, là hồn cốt dân tộc, là những giá trị sâu xa từ tổ tiên để lại.
Chính ký ức văn hóa ấy đã nuôi dưỡng lòng biết ơn, hun đúc tinh thần trách nhiệm, tạo nên
bản lĩnh cho một người trẻ dám từ bỏ sự an nhàn để gìn giữ giá trị truyền thống dân tộc giữa
nhịp sống hiện đại đầy thử thách. Bởi nếu không có ký ức, liệu rằng anh có đủ niềm tin, đủ
tình yêu để lặng lẽ đi con đường gian nan nhưng cao đẹp ấy?
2.2.2. Ý kiến 2 - Tuy nhiên, tại sao không nên sống mãi trong ký ức?
- Khi quá đắm chìm trong quá khứ, con người dễ rơi vào tâm trạng hoài niệm, đau buồn, nuối
tiếc, mất động lực sống tích cực.
- Quá khứ chỉ là điều đã qua, không thể thay đổi được; nếu cứ mãi chìm đắm trong quá khứ,
ta sẽ khó lòng thích nghi với những thay đổi nhanh chóng, bỏ lỡ nhiều cơ hội học tập, làm
việc, không thể phát triển bản thân và không tận hưởng được cuộc sống hiện tại.
- Người sống quá sâu vào quá khứ sẽ tự bó buộc mình, thiếu sự đổi mới, sáng tạo và khó thích
nghi với những thay đổi trong cuộc sống.
(Học sinh lấy dẫn chứng trong đời sống xã hội để chứng minh)
- Gợi ý dẫn chứng: Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng vết thương từ chất độc da
cam vẫn là nỗi đau dai dẳng, day dứt khôn nguôi trong lòng dân tộc Việt Nam. Tổng Bí thư
Tô Lâm từng khẳng định: “Không có vùng đất nào trên quê hương Việt Nam không có đau
thương; không có gia đình nào mà không gánh chịu những mất mát, hy sinh và cho đến nay
chúng ta vẫn còn phải khắc phục hậu quả chiến tranh và bom mìn, chất độc da cam… Nhưng
thời gian, lòng nhân ái, đức vị tha đã giúp dân tộc ta từng bước vượt qua nỗi đau, chữa lành
vết thương, gác lại quá khứ, tôn trọng sự khác biệt, hướng tới tương lai...” Thực tế cho thấy,
dù quá khứ đau thương ấy không thể nào xóa nhòa, nhưng nếu chúng ta mãi đắm chìm trong
những ký ức đau buồn, xã hội sẽ mất đi cơ hội vươn lên mạnh mẽ. Đó là lý do Hội Nạn nhân
chất độc da cam/dioxin Việt Nam luôn nhấn mạnh thông điệp “Khép lại quá khứ, hướng tới
tương lai”, thúc đẩy các hoạt động hỗ trợ sinh kế, khám chữa bệnh miễn phí, xây dựng nhà
tình nghĩa cho nạn nhân da cam. Những tấm gương như anh Trần Văn Cầu (sinh năm 1979,
ở xã Phú Định, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình), dù bị liệt một tay, một chân từ lúc mới
sinh ra nhưng anh vẫn mạnh dạn làm kinh tế, xây dựng gia đình và vươn lên hòa nhập cộng
đồng; hay em Phạm Thị Vy Thảo (học sinh Trường Tiểu học Duy Ninh, xã Duy Ninh, huyện
Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình), dù đôi bàn tay không lành lặn nhưng vẫn nỗ lực vượt khó
đến trường mỗi ngày đã cho thấy việc dũng cảm bước ra khỏi quá khứ đau thương là chìa
khóa để con người sống trọn vẹn với hiện tại, mở ra cơ hội mới để hạnh phúc và thành công.
Nếu cứ mãi sống trong những ký ức đau buồn, mỗi chúng ta sẽ không đủ mạnh mẽ để viết
tiếp những trang mới cho tương lai.
2.3. Nêu quan điểm cá nhân, bài học nhận thức và hành động; Mở rộng vấn đề, trao đổi
với quan điểm trái chiều hoặc ý kiến khác để có cái nhìn toàn diện hơn.
- Trong thực tế, vẫn có người cho rằng không cần thiết phải lưu giữ ký ức, bởi quá khứ là
điều đã qua, không thể thay đổi và việc cứ mãi hoài niệm sẽ khiến con người khó tiến về phía
trước. Quan điểm này cũng có phần đúng khi nhìn nhận rằng quá khứ đôi khi trở thành gánh
nặng tinh thần nếu ta không biết cách buông bỏ. Nhưng nếu hoàn toàn từ bỏ ký ức, liệu con
người có đủ sâu sắc và trưởng thành, hay sẽ dễ rơi vào trạng thái sống hời hợt, vô cảm và
thiếu bản sắc? Thực chất, vấn đề không phải là quên hay nhớ, mà quan trọng hơn là mỗi người
phải biết lựa chọn thái độ sống phù hợp. Chúng ta không nên chối bỏ ký ức, cũng không nên
mãi chìm trong nó. Cách sống khôn ngoan nhất chính là cân bằng giữa việc giữ gìn ký ức và
hướng về hiện tại, dùng ký ức như một nền tảng để vững bước tiến về phía trước, vừa giữ
được giá trị của quá khứ, vừa nắm bắt được những cơ hội quý giá mà hiện tại và tương lai
trao cho ta. Ký ức là hành trang quý giá, là bài học để ta trưởng thành, nhưng ta không nên
để nó trở thành gánh nặng, cản bước mình tiến về phía trước. Người trẻ cần lấy ký ức làm
nền tảng để tạo dựng một tương lai tốt đẹp hơn, chứ không phải là lý do để níu kéo, trì hoãn
hay sợ hãi những điều mới mẻ.
- Vì thế, mỗi người trẻ cần có thái độ sống tích cực và hành động đúng đắn để cân bằng giữa
quá khứ và hiện tại. Chúng ta hãy học cách nâng niu những điều tốt đẹp từ ký ức, biến chúng
thành động lực để trưởng thành; mạnh dạn buông bỏ những nỗi buồn, tiếc nuối để sẵn sàng
đón nhận và tạo dựng tương lai. Người trẻ hôm nay cần chủ động bước ra khỏi những hoài
niệm cũ bằng những hành động cụ thể như tích cực học tập, trau dồi kỹ năng, mạnh dạn thử
sức với những lĩnh vực mới, sẵn sàng tiếp cận công nghệ hiện đại để thích ứng với thời đại
số. Bên cạnh đó, hãy xây dựng những mối quan hệ tốt đẹp, lan tỏa những giá trị tích cực trong
cộng đồng, sống trọn vẹn với hiện tại và góp phần xây dựng tương lai tốt đẹp hơn cho bản thân và xã hội.
(Học sinh lấy dẫn chứng trong đời sống xã hội để chứng minh)
- Gợi ý dẫn chứng: Sau cơn lũ quét lịch sử do bão Yagi, Làng Nủ (xã Phúc Khánh, Bảo Yên,
Lào Cai) từng chìm trong tang thương khi nhà cửa tan hoang, người thân vĩnh viễn ra đi. Ký
ức về ngày 10/9/2024 định mệnh ấy vẫn còn ám ảnh trong lòng người dân, khiến ta càng thêm
hiểu về sự mong manh của kiếp người trước thiên tai. Tuy nhiên, điều khiến Làng Nủ thật sự
hồi sinh không phải là việc họ mãi sống trong quá khứ, mà chính là lựa chọn bước ra khỏi nỗi
đau, biến ký ức thành động lực tái thiết cuộc sống. Từ đống đổ nát, một khu tái định cư khang
trang mọc lên trên đồi cao, những ngôi nhà sàn truyền thống được dựng lại, trường học mới
vang tiếng trẻ thơ, những khu vườn xanh ngát được vun trồng trong niềm hy vọng. Người dân
không phủ nhận quá khứ, nhưng họ không để quá khứ trói buộc bước chân mình. Chính sự
dung hòa giữa ký ức và hiện tại, vừa tưởng niệm những người đã khuất, vừa nỗ lực sống tốt
hơn đã giúp Làng Nủ hồi sinh mạnh mẽ. Phải chăng, bài học lớn nhất từ câu chuyện ấy chính
là chúng ta cần học cách giữ gìn ký ức như một phần máu thịt, nhưng đồng thời cũng phải
biết buông bỏ để không bị quá khứ níu kéo, sẵn sàng dựng xây tương lai bằng trái tim kiên
cường và bàn tay không ngừng hành động?
3. Kết bài: Khẳng định lại vai trò hai mặt của ký ức trong đời sống con người. Nhấn mạnh
người trẻ cần học cách giữ gìn quá khứ bằng lòng biết ơn, nhưng cũng cần dũng cảm sống
với hiện tại bằng ý chí và khát vọng. Chỉ khi biết cân bằng giữa điều đã qua và điều đang tới,
con người mới thực sự trưởng thành.
=> Cuộc đời là chuyến tàu không ngừng lăn bánh, ký ức là sân ga đã qua. Hãy biết nhìn lại
những sân ga ấy với sự trân trọng, nhưng đừng quên rằng cuộc sống vẫn tiếp tục và nhiệm vụ
quan trọng nhất của mỗi chúng ta là tiến về phía trước, nơi có những chân trời mới rộng mở đang chờ đón mình. ĐỀ 05:
Dịch giả Steve Bradbury từng chia sẻ một trong những lý do thôi thúc ông dịch tác
phẩm “Nhật ký trong tù” của Chủ tịch Hồ Chí Minh sang tiếng Anh là vì: “tôi vô cùng
ngưỡng mộ tài ứng biến và lòng nhân đạo của Bác Hồ.” Đó là những phẩm chất không chỉ
giúp con người vượt qua nghịch cảnh mà còn khiến cuộc đời chúng ta trở nên có ý nghĩa hơn.
Từ gợi dẫn trên, anh/chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ
về hai giá trị nổi bật mà người trẻ cần nuôi dưỡng và rèn luyện: khả năng ứng biến linh hoạt
trước sự chuyển mình của xã hội và tấm lòng nhân ái trong cuộc sống.
1. Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận và nêu khái quát quan điểm cá nhân. 2. Thân bài
Triển khai vấn đề nghị luận: liệt kê các luận điểm một cách tuần tự và sử dụng lí lẽ cùng dẫn
chứng để minh chứng cho từng luận điểm. Học sinh có thể sắp xếp các ý theo nhiều cách khác
nhau để bày tỏ suy nghĩ của mình. Ví dụ, có thể sắp xếp như sau:
2.1. Giải thích được vấn đề và nêu được biểu hiện của vấn đề
- Khả năng ứng biến linh hoạt là năng lực thích nghi nhanh chóng và hiệu quả trước các biến
động của xã hội, thể hiện qua tư duy sáng tạo, chủ động trong việc tiếp cận cái mới, không
ngừng học hỏi và đổi mới. Đó là khả năng tìm ra giải pháp hiệu quả trong những tình huống
khó khăn, không bị gò bó bởi tư duy cũ.
- Tấm lòng nhân ái là phẩm chất đạo đức cao đẹp, thể hiện qua sự đồng cảm, sẻ chia, giúp đỡ
người khác một cách chân thành, không vụ lợi.
- Tuổi trẻ là giai đoạn tràn đầy nhiệt huyết, năng lượng, sáng tạo; cũng là thời điểm lý tưởng
để rèn luyện các phẩm chất tốt đẹp, bởi người trẻ là lực lượng tiên phong định hình tương lai của xã hội. - Biểu hiện:
+ Người trẻ nhanh chóng thích nghi với chuyển đổi số, khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ;
sinh viên học đa ngành, ứng dụng công nghệ vào các dự án sáng tạo; tham gia nghiên cứu
khoa học, các dự án về năng lượng sạch, tham gia các phong trào bảo vệ môi trường, đề xuất
giải pháp bền vững trước biến đổi khí hậu.
+ Các bạn trẻ tích cực tham gia hoạt động thiện nguyện như hỗ trợ người vô gia cư, dạy học
miễn phí cho trẻ em nghèo, quyên góp cho đồng bào bị thiên tai, dịch bệnh. Chia sẻ câu
chuyện truyền cảm hứng trên mạng xã hội, thực hiện các hành động tử tế hằng ngày như giúp
đỡ người già, người khuyết tật, quan tâm và hỗ trợ bạn bè vượt qua khó khăn,…
2.2. Vì sao người trẻ cần nuôi dưỡng, rèn luyện hai phẩm chất này?
- Xã hội hiện đại biến động không ngừng với cách mạng công nghiệp 4.0, công nghệ và trí
tuệ nhân tạo lên ngôi cùng các vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu. Người trẻ cần ứng biến
để không bị tụt hậu, tận dụng cơ hội để phát triển bản thân, tự tin vượt qua thử thách và thành
công trong cuộc sống, đóng góp giá trị cho xã hội.
- Tấm lòng nhân ái giúp mỗi người trẻ nuôi dưỡng vẻ đẹp tâm hồn, xây dựng mối quan hệ tốt
đẹp với mọi người, sống vui vẻ, hạnh phúc và tìm thấy giá trị đích thực của bản thân. Đây
cũng là giá trị cốt lõi giúp chúng ta xây dựng một xã hội gắn kết, giảm thiểu xung đột và bất
công. Trong bối cảnh áp lực cuộc sống ngày càng lớn, lòng nhân ái là “liều thuốc tinh thần”
chữa lành những tổn thương tâm hồn, mang lại ý nghĩa cho cuộc sống mỗi người.
- Khả năng ứng biến giúp người trẻ tìm ra cách thức sáng tạo để giúp đỡ cộng đồng, còn lòng
nhân ái định hướng hành động ấy theo hướng tích cực, vì lợi ích chung. Ví như cách các bạn
trẻ phát triển ứng dụng học tập miễn phí cho trẻ em vùng sâu vùng xa, vừa thể hiện tư duy
sáng tạo vừa thể hiện lòng nhân ái. Khi mỗi người trẻ kết hợp được hai phẩm chất này, ta sẽ
trở thành những công dân tích cực, có trách nhiệm, thúc đẩy tiến bộ xã hội, góp phần nâng
cao vị thế quốc gia trên trường quốc tế.
(Học sinh lấy dẫn chứng trong đời sống xã hội để chứng minh)
- Gợi ý dẫn chứng:
+ Trong dòng chảy thời gian, có những cuộc gặp gỡ chỉ thoáng qua nhưng đủ sức ghi dấu sâu
đậm vào lòng người bởi vẻ đẹp của tâm hồn, sự tử tế và lòng yêu thương chân thành. Một
trong những khoảnh khắc xúc động như thế được nhà nghiên cứu Trần Đình Việt kể lại trong
cuốn sách “Lòng nhân ái của Bác Hồ”. Đó là cuộc gặp vào một buổi chiều mùa thu năm
1945 giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đặng Thai Mai. Sau cuộc gặp ấy, nhà nghiên cứu văn
học xúc động hồi tưởng: “Chiều hôm đó có rất nhiều nhà văn đến gặp tôi và hỏi: Anh gặp
Chủ tịch Hồ Chí Minh, cảm tưởng đầu tiên của anh như thế nào? Tôi trả lời: Khó mà nói
được cảm tưởng của mình, nếu như chỉ dùng một chữ để tóm tắt cảm giác của tôi thì phải
dùng một chữ Pháp “Humain”, có nghĩa theo quan niệm của tôi “Một con người rất thấu
con người, thương người. Mục đích làm việc là làm thế nào cho con người được sung sướng
hơn.” Một chữ “Humain” giản dị mà sâu sắc lại vừa đủ để gói trọn cả một trái tim nhân
ái và một trí tuệ lớn lao luôn hướng về con người. Cũng chính phẩm chất ấy đã khiến dịch
giả Steve Bradbury xúc động, thừa nhận rằng lý do thôi thúc ông dịch “Nhật ký trong tù”
sang tiếng Anh chính là bởi: “tôi vô cùng ngưỡng mộ tài ứng biến và lòng nhân đạo của Bác
Hồ.” Đó không chỉ là những phẩm chất giúp con người mạnh mẽ vượt qua nghịch cảnh, mà
còn là ngọn hải đăng dẫn lối mỗi chúng ta sống một cuộc đời tươi đẹp và ý nghĩa hơn. Và
hôm nay, khi thời đại đang mở ra với bao biến động, người trẻ càng phải tiếp nối và nuôi
dưỡng phẩm chất ấy. Khả năng ứng biến để bắt kịp sự đổi thay, để tận dụng cơ hội, để không
bị thời cuộc bỏ lại phía sau; lòng nhân ái để thấu hiểu, chia sẻ, kết nối con người trong một
thế giới vốn đầy áp lực và tổn thương. Chính khi những người trẻ biết hòa quyện hai phẩm
chất tuyệt vời này mới có thể thực sự làm nên những điều kỳ diệu, trở thành một hạt giống
tốt của thời đại, viết tiếp giấc mơ mà những người đi trước đã gửi gắm. Giấc mơ về một đất
nước độc lập, nhân ái và vững vàng giữa những biến động của thời đại.
- Tuổi trẻ chỉ thực sự đẹp và ý nghĩa khi chúng ta biết ứng biến linh hoạt trước thử thách của
thời đại và giữ cho trái tim luôn hướng về con người. Hơn 10 năm qua, Tiến sĩ Nguyễn Anh
Tuấn đã dành trọn đam mê, tài năng và sức trẻ vào một công trình khoa học đặc biệt: phát
triển chip vi mạch và công nghệ giao diện thần kinh giúp người mất tay có thể điều khiển
cánh tay robot một cách tự nhiên bằng chính ý nghĩ của họ. Những thành quả anh và người
thầy của mình đạt được chính là minh chứng đẹp đẽ nhất cho một thế hệ trẻ giàu sức sáng
tạo, đầy bản lĩnh ứng biến trước những thách thức lớn lao. Nhưng điều đáng quý nhất chính
là tấm lòng nhân ái sâu sắc phía sau công trình ấy, bởi với Tuấn, khoa học chỉ thật sự giá trị
khi giúp con người vơi bớt khổ đau và tìm lại niềm vui sống. Đó chính là cách tuổi trẻ tiếp
nối truyền thống để tạo nên tương lai đáng tự hào cho đất nước.
2.3. Rút ra bài học nhận thức và hành động
- Người trẻ cần nhận ra rằng khả năng ứng biến và lòng nhân ái là hai đôi cánh giúp ta bay
cao, bay xa trong hành trình cá nhân và cống hiến cho xã hội. Cả hai phẩm chất này không tự
nhiên mà có, mà cần được rèn luyện qua trải nghiệm thực tế, học hỏi và tự phản tư.
- Chủ động học hỏi kiến thức mới, rèn luyện kỹ năng mềm, thử sức ở những lĩnh vực mới,
học cách quản lý thời gian và giải quyết vấn đề trong áp lực.
- Tham gia các hoạt động tình nguyện, lắng nghe và chia sẻ với những người xung quanh,
thực hành lòng biết ơn và tha thứ trong cuộc sống hàng ngày.
- Sử dụng mạng xã hội để lan tỏa thông điệp tích cực, kết nối với các dự án cộng đồng, học
hỏi từ những tấm gương nhân ái như Chủ tịch Hồ Chí Minh, Người đã sống cả đời vì dân tộc với trái tim cao đẹp.
- Rèn luyện sự kiên trì, không nản lòng trước khó khăn, lấy cảm hứng từ những câu chuyện
vượt nghịch cảnh để tiếp tục hành trình của mình. - …
2.4. Mở rộng vấn đề, trao đổi với quan điểm trái chiều hoặc ý kiến khác
- Một bộ phận giới trẻ ngại thay đổi, dễ nản lòng trước khó khăn, hay chỉ quan tâm tới lợi ích
cá nhân mà quên đi trách nhiệm xã hội. Thế nhưng, ứng biến không có nghĩa là chạy theo xu
hướng một cách mù quáng, mà cần có định hướng rõ ràng dựa trên nền tảng đạo đức và trách nhiệm xã hội.
- Lòng nhân ái không làm người trẻ yếu đuối, mà ngược lại là nguồn sức mạnh để ta vượt qua
khó khăn và tạo nên sự khác biệt. Xã hội cần tạo môi trường để người trẻ phát triển cả hai
phẩm chất này thông qua giáo dục, các chương trình hỗ trợ và khuyến khích các hoạt động cộng đồng.
3. Kết bài: Khẳng định lại tầm quan trọng của khả năng ứng biến linh hoạt và tấm lòng nhân
ái. Rút ra bài học bản thân về việc rèn luyện, phát huy hai phẩm chất này trong hành trình
phát triển cá nhân và đóng góp cho xã hội.
- Khả năng ứng biến linh hoạt và tấm lòng nhân ái là hai giá trị cốt lõi giúp người trẻ không chỉ tồn
tại mà còn tỏa sáng trong xã hội hiện đại. Đó là những ngọn lửa soi sáng hành trình của mỗi cá nhân
và góp phần xây dựng một thế giới tốt đẹp hơn. (Hoặc các em khẳng định theo hướng tiếp nối những
giá trị xưa và nay: Khả năng ứng biến linh hoạt và lòng nhân ái không chỉ là chìa khóa giúp người
trẻ vượt qua thách thức, mà còn là nền tảng để xây dựng một cuộc đời ý nghĩa và một xã hội nhân
văn hơn. Đó cũng chính là cách để mỗi chúng ta tiếp nối xứng đáng di sản tinh thần quý báu mà thế
hệ cha ông để lại để viết tiếp những trang sử rực rỡ, “viết tiếp câu chuyện hòa bình” hôm nay bằng
chính trí tuệ và trái tim mình.)
- Tôi nhận ra rằng, để trở thành một người trẻ có giá trị, tôi cần không ngừng rèn luyện tư duy sáng
tạo, học cách thích nghi với mọi hoàn cảnh, mở rộng trái tim để yêu thương và chia sẻ. Với ngọn lửa
nhiệt huyết của tuổi trẻ, tôi tin mỗi chúng ta đều có thể viết nên những câu chuyện đẹp cho chính mình và cho đất nước. Teruko Kobayashi 16
Tài liệu liên quan:
-
Đề cương môn Thực hành văn bản tiếng việt - Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn , Đại học quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.
14 7 -
Đề thi môn Thực hành văn bản tiếng việt - Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn , Đại học quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.
28 14 -
Đề cương Ôn tập quy tắc chính tả và kỹ năng viết câu môn Thực hành văn bản tiếng việt - Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn , Đại học quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.
16 8 -
Đề cương môn Thực hành văn bản tiếng việt - Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn , Đại học quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.
17 9