20 trang 8 lượt tải

Đề cương ôn tập môn Tư tưởng Hồ Chí Minh–Trường Đại học Kinh tế quốc dân

Câu 1: “Chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mệnh nhất là chủ nghĩa Lênin”. Vận dụng luận điểm đó hiện nay như thế nào?
Luận điểm 1: Trước khi đến với Chủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ Chí Minh đã nghiên cứu những học thuyết sau. Xuất phát từ hệ tư tưởng đầu tiên Hồ Chí minh nghiên cứu là hệ tư tưởng phong kiến. Hệ
tư tưởng phong kiến là hệ tư tưởng chính trị và xã hội dựa trên quyền lực và tài sản được tập trung vào một tầng lớp quý tộc cai trị, đặc biệt là vua chúa, hoàng đế và các quan lại, trong khi người dân phải phục tùng tuyệt đối và không có quyền lực gì. ➔ Một phong trào tiêu biểu thể hiện tư tưởng này là cuộc khởi nghĩa Yên Thế (1884-1913) do Hoàng Hoa Thám lãnh đạo. Mục tiêu của phong trào là chống lại sự xâm lược và áp bức của thực dân Pháp, bảo vệ quyền lợi và cuộc sống của nhân dân.

Tài liệu gồm 20 trang , giúp bạn tham khảo, ôn tập và đạt kết quả cao

Môn: Tư tưởng Hồ Chí Minh (LLTT1101) 473 tài liệu

Trường: Trường Đại học Kinh Tế Quốc Dân 6.7 K tài liệu

Tác giả:

giang le

1 tháng trước

Tải xuống Báo cáo

Danh sách Quiz

ĐỀ CƯƠNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Câu 1: “Chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mệnh nhất là

chủ nghĩa Lênin”. Vận dụng luận điểm đó hiện nay như thế nào?

Luận điểm 1: Trước khi đến với Chủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ Chí Minh đã nghiên

cứu những học thuyết sau

Xuất phát từ hệ tư tưởng đầu tiên Hồ Chí minh nghiên cứu là hệ tư tưởng phong kiến. Hệ

tư tưởng phong kiến là hệ tư tưởng chính trị và xã hội dựa trên quyền lực và tài sản được

tập trung vào một tầng lớp quý tộc cai trị, đặc biệt là vua chúa, hoàng đế và các quan lại,

trong khi người dân phải phục tùng tuyệt đối và không có quyền lực gì. ➔ Một phong

trào tiêu biểu thể hiện tư tưởng này là cuộc khởi nghĩa Yên Thế (1884-1913) do Hoàng

Hoa Thám lãnh đạo. Mục tiêu của phong trào là chống lại sự xâm lược và áp bức của

thực dân Pháp, bảo vệ quyền lợi và cuộc sống của nhân dân. ➔ Tuy nhiên, theo Hồ Chí

Minh, phong trào này "mang nặng cốt cách phong kiến" do vẫn duy trì những yếu tố bảo

thủ và không thể phát triển thành một cuộc cách mạng triệt để. Vì vậy, Hồ Chí Minh từ

chối con đường Đông Du vì cảm thấy rằng con đường đó không thể đưa đến thành công.

Hệ tư tưởng thứ hai mà Hồ Chí Minh nghiên cứu là hệ tư tưởng dân chủ tư sản, dựa trên

các nguyên tắc tự do, bình đẳng và quyền cá nhân. Hệ tư tưởng này giúp Việt Nam hướng

tới một xã hội tự do và phát triển kinh tế theo hướng thị trường. ➔ Một phong trào tiêu

biểu thể hiện tư tưởng này là phong trào của Phan Bội Châu (1905-1909), với mục tiêu

đưa thanh niên Việt Nam sang Nhật Bản học tập để về nước đánh đuổi thực dân Pháp,

giành lại độc lập và xây dựng một nước Việt Nam theo mô hình dân chủ tư sản. ➔ Tuy

nhiên, Hồ Chí Minh đã nhận xét phong trào này có ý nghĩa lớn về mặt thức tỉnh tinh thần

yêu nước và ý thức độc lập dân tộc nhưng vẫn "chưa tìm ra con đường cứu nước đúng

đắn", vì vẫn chưa giải quyết triệt để vấn đề giai cấp và áp bức trong xã hội.

Luận điểm 2: Chủ nghĩa Mác – Lenin là chủ nghĩa chân chính (giải phóng con

người) nhất

Chủ nghĩa Mác – Lenin là chủ nghĩa chân chính nhất vì nó nhắm tới giải phóng con

người toàn diện. Mác đã nghiên cứu và chỉ ra mâu thuẫn cơ bản giữa giai cấp tư sản và

vô sản trong chủ nghĩa tư bản ➔ Các mâu thuẫn được thể hiện qua bóc lột giá trị thặng

dư (kinh tế) và mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất xã hội hóa cao với quan hệ sản xuất

chiếm hữu tư nhân (chính trị). ➔ Mác chứng minh con đường cách mạng phải từ giải

phóng giai cấp vô sản, lật đổ tư bản chủ nghĩa, thiết lập xã hội chủ nghĩa, rồi đến giải

phóng dân tộc và cuối cùng là giải phóng con người. Câu nói của Mác, “Xây dựng một xã

hội liên hợp trong đó sự tự do phát triển của mỗi người là điều kiện cho sự tự do phát

triển của tất cả mọi người”, nhấn mạnh rằng sự tự do và phát triển của mỗi cá nhân phụ

thuộc vào sự tự do và phát triển của cộng đồng, phản ánh mục tiêu cuối cùng của chủ

nghĩa Mác – Lenin.

Xuất phát từ việc Hồ Chí Minh nghiên cứu bối cảnh lịch sử Việt Nam từ năm 1858 khi

thực dân Pháp nổ súng xâm lược ➔ Việt Nam trở thành thuộc địa với các chính sách đàn

áp tàn bạo như "thuế máu", đầu độc người bản xứ và hệ thống thuế khóa phong kiến.

Thực dân Pháp còn bảo hộ nền chuyên chế chính trị, dùng người Việt trị người Việt và áp

dụng chính sách chia để trị nhằm duy trì quyền lực. ➔ Hồ Chí Minh nhận thấy rằng,

trong bối cảnh đó, việc giải phóng dân tộc khỏi ách thực dân là yêu cầu cấp bách và là

tiền đề cơ bản để thực hiện mục tiêu giải phóng giai cấp và giải phóng con người. Như

Người đã nói: "Lúc nào quyền lợi dân tộc giải phóng đặt lên hàng đầu, thì lúc đó mới có

điều kiện giải phóng giai cấp và giải phóng con người". Điều này nhấn mạnh rằng, chỉ

khi dân tộc được giải phóng, các mục tiêu khác về tự do, công bằng xã hội và phát triển

con người mới có thể đạt được.

Luận điểm 3: Chủ nghĩa Mác – Lenin là chủ nghĩa chắc chắn nhất, biểu hiện ở chủ

nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử

Chủ nghĩa duy vật biện chứng xuất phát từ thế giới quan duy vật và phương pháp luận

biện chứng, nghiên cứu tự nhiên, xã hội, tư duy trên cơ sở khoa học. ➔ Những phát minh

lớn như định luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng, thuyết tiến hóa của Darwin, và học

thuyết về tế bào đã tạo nền tảng khoa học cho chủ nghĩa duy vật biện chứng. Nhờ đó, chủ

nghĩa này giúp nhận thức đúng đắn về sự vật và hiện tượng. ➔ Hồ Chí Minh đã khẳng

định: “Ưu điểm của chủ nghĩa Mác là phương pháp làm việc biện chứng”, cho thấy sự

quan trọng của việc áp dụng phương pháp biện chứng trong nghiên cứu và hành động

cách mạng, giúp phân tích và giải quyết các vấn đề một cách toàn diện và khoa học.

Chủ nghĩa duy vật lịch sử xuất phát từ việc cải tạo thế giới và xem con người là chủ thể

trung tâm của lịch sử, nhấn mạnh rằng lịch sử nhân loại là một quá trình phát triển tự

nhiên do các quy luật khách quan chi phối. ➔ Con người, thông qua hoạt động thực tiễn,

không chỉ nhận thức thế giới mà còn có khả năng cải tạo nó. Hồ Chí Minh áp dụng chủ

nghĩa duy vật lịch sử để hiểu rõ quá trình phát triển của xã hội Việt Nam, nhấn mạnh rằng

muốn giải phóng dân tộc, phải dựa vào lực lượng quần chúng, những người lao động và

nông dân. ➔ Như Người đã khẳng định: “Lúc nào quyền lợi dân tộc giải phóng đặt lên

hàng đầu, thì lúc đó mới có điều kiện giải phóng giai cấp và giải phóng con người”. Sự

kết hợp này đã giúp Hồ Chí Minh và cách mạng Việt Nam xác định đúng đắn con đường

đi lên, đặt nền móng cho sự phát triển và tiến bộ của xã hội.

Luận điểm 4: Chủ nghĩa Mác – Lenin là chủ nghĩa cách mạng

Xuất phát từ việc Mác nghiên cứu học thuyết về hình thái kinh tế xã hội và nghiên cứu

trong chủ nghĩa tư bản, Mác nhận thấy sự không phù hợp giữa lực lượng sản xuất và

quan hệ sản xuất. ➔ Điều này đòi hỏi một quan hệ sản xuất mới để mở đường cho lực

lượng sản xuất phát triển. Mác cho rằng, chủ nghĩa xã hội thay thế chủ nghĩa tư bản là

điều tất yếu, bởi sự thắng lợi của giai cấp vô sản và sự sụp đổ của giai cấp tư sản là hai

mặt không thể tránh khỏi của quá trình phát triển lịch sử. ➔ Như Mác đã nói: “Sự thắng

lợi của giai cấp vô sản và sự sụp đổ của giai cấp tư sản là điều tất yếu như nhau”. Điều

này nhấn mạnh sự cần thiết của chủ nghĩa xã hội, khi nó tạo điều kiện cho một xã hội

công bằng, không còn áp bức và bất công, giúp con người phát triển toàn diện và xã hội

tiến bộ bền vững.

Xuất phát từ Cách mạng tư sản kiểu mới Tháng Hai và Cách mạng vô sản Tháng Mười,

chủ nghĩa xã hội hiện thực ra đời là công của Lenin. ➔ Sự ra đời của chủ nghĩa xã hội

hiện thực mang hai ý nghĩa lớn: Thứ nhất, nó đã mở ra một thời đại mới, thời đại quá độ

từ chủ nghĩa tư bản sang chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới, đánh dấu bước

ngoặt quan trọng trong lịch sử nhân loại. Thứ hai, nó giúp các nước thuộc địa và phụ

thuộc tránh được việc chuyển từ chủ nghĩa thực dân kiểu cũ sang chủ nghĩa thực dân kiểu

mới, đồng thời mở ra con đường giải phóng dân tộc và xây dựng xã hội mới. ➔ Lenin đã

khẳng định: "Chủ nghĩa xã hội nghĩa là sự kiểm soát của nhân dân lao động đối với tư

bản", nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thiết lập một xã hội mới, nơi quyền lực thuộc

về nhân dân lao động, tạo điều kiện cho một xã hội công bằng và phát triển bền vững.

Điều này cho thấy sự tất yếu và ý nghĩa to lớn của chủ nghĩa xã hội trong việc giải phóng

con người và xây dựng một thế giới tốt đẹp hơn.

Câu 4

Giá trị về mặt lí luận:

Cơ sở lý luận xuất phát từ việc khẳng định vai trò của chủ nghĩa Mác – Lenin hiện nay

đối với Cách mạng Việt Nam, chúng ta nhận thấy rằng chủ nghĩa Mác – Lenin vẫn là nền

tảng, kim chỉ nam cho mọi hành động. ➔ Đại hội Đảng lần thứ 13 đã nhấn mạnh: “Kiên

định vận dụng chủ nghĩa Mác – Lenin”, nhưng đồng thời, chúng ta phải vận dụng một

cách sáng tạo. Thế giới hiện nay đang trải qua nhiều biến động về kinh tế và chính trị như

toàn cầu hóa, sự sụp đổ của Liên Xô và các nước Đông Âu, đòi hỏi chúng ta phải có sự

linh hoạt và sáng tạo trong việc áp dụng lý luận Mác – Lenin. Việt Nam cũng đối mặt với

nhiều vấn đề về kinh tế và chính trị như tăng trưởng kinh tế không đồng đều, tham nhũng,

và thách thức về chủ quyền. Năm 1991, Đảng ta nhấn mạnh thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa

xã hội, và năm 2011 bổ sung cải cách kinh tế, chính trị để xây dựng nền tảng vững chắc.

➔ Hồ Chí Minh đã nói: “Chủ nghĩa Mác – Lenin là nền tảng tư tưởng của chúng ta, là

ngọn đèn soi sáng con đường chúng ta đi tới thắng lợi cuối cùng”. Điều này cho thấy việc

kiên định và sáng tạo trong vận dụng chủ nghĩa Mác – Lenin là cần thiết để đối phó với

những biến động của thế giới và giải quyết những vấn đề của Việt Nam.

Giá trị thực tiễn

Giá trị thực tiễn xuất phát từ chính sách của Đảng và Nhà nước trong việc xây dựng chủ

nghĩa xã hội ở Việt Nam đã được thể hiện rõ ràng qua các chính sách kinh tế và chính trị.

➔ Về kinh tế, tại Đại hội IX của Đảng (4/2001) đã chính thức đưa ra khái niệm "kinh tế

thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa". Đại hội khẳng định: Phát triển kinh tế thị trường

định hướng xã hội chủ nghĩa là đường lối chiến lược nhất quán, là mô hình kinh tế tổng

quát trong suốt thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Về chính trị, chính

sách xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa nhấn mạnh việc xây dựng luật

pháp với sự tham gia của nhân dân, đảm bảo luật pháp phản ánh đúng nguyện vọng và lợi

ích của người dân. Ví dụ, việc lấy ý kiến nhân dân trong quá trình lập pháp được thực

hiện thông qua các cuộc họp công khai, lấy ý kiến trực tuyến và qua các tổ chức xã hội.

➔ Kết quả của các chính sách này đã được minh chứng bằng các số liệu cụ thể: tỷ lệ tăng

trưởng kinh tế hàng năm duy trì ở mức trên 6,5%, tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 3,75% năm

2020 xuống còn 2,23% năm 2023, và chỉ số niềm tin vào chính phủ tăng lên. Những kết

quả này chứng minh rằng chính sách kinh tế thị trường và xây dựng nhà nước pháp quyền

xã hội chủ nghĩa đã góp phần quan trọng xây dựng và phát triển đất nước, hướng tới xã

hội công bằng, dân chủ và văn minh.

Câu 2

Phân tích bước phát triển về chất của Hồ Chí Minh và giá trị của nó.

Đoạn 1: Xuất phát từ gia đình

Hồ Chí Minh sinh ra trong một gia đình nhà nho yêu nước cấp tiến. Gia đình ông có

truyền thống nho giáo yêu nước, nhưng không dừng lại ở trung với vua mà chuyển thành

trung với nước. ➔ Nhà nho yêu nước truyền thống thường gắn bó với lý tưởng trung

thành với nhà vua, bảo vệ triều đình. Tuy nhiên, nhà nho yêu nước cấp tiến – những

người biết kế thừa và phát triển những giá trị Nho giáo truyền thống một cách có chọn lọc

và hiệu quả, như cha của Hồ Chí Minh - Nguyễn Sinh Sắc, đã nhìn xa hơn và đặt tình yêu

nước lên trên hết. Nguyễn Sinh Sắc cho con đi học ở trường Tiểu học Pháp (Vinh), thể

hiện sự cấp tiến, nhằm trang bị cho con kiến thức để hiểu và đối phó với kẻ thù thực dân.

➔ Chính những tư tưởng và cách nhìn nhận tiến bộ của cụ Nguyễn Sinh Sắc đã tác động

không nhỏ vào tư tưởng Hồ Chí Minh. Câu nói của Nguyễn Sinh Sắc: "Con nên học cái

hay của người Tây, để sau này giúp nước" phản ánh rõ giá trị cấp tiến này.

Đoạn 2: Giá trị hiếu học từ quê hương

Quê hương Nghệ An, nơi Hồ Chí Minh lớn lên, nổi tiếng với truyền thống hiếu học và

tinh thần tự lực. Một trong những người thầy có ảnh hưởng lớn, tác động sâu sắc đến việc

hình thành nhân cách và tư tưởng của Hồ Chí Minh là thầy Lê Văn Miến và thầy Hoàng

Thông. ➔ Thầy Lê Văn Miến và thầy Hoàng Thông, với tư tưởng tiến bộ và tấm lòng

yêu nước, đã truyền cảm hứng và kiến thức cho Hồ Chí Minh, góp phần hình thành nên

tư duy cách mạng của Người. Sự dạy dỗ của hai người thầy ấy đã khơi dậy trong Hồ Chí

Minh lòng yêu nước và ý chí phấn đấu học tập để phục vụ đất nước. ➔ Những ảnh

hưởng này đã góp phần quan trọng trong việc hình thành tư tưởng và nhân cách của Hồ

Chí Minh, tạo nền tảng cho con đường cách mạng mà ông lựa chọn và theo đuổi suốt

cuộc đời.

Đoạn 3: Bối cảnh lịch sử và các phong trào yêu nước

Bối cảnh lịch sử Việt Nam vào cuối thế kỷ 19 - đầu thế kỷ 20, chứng kiến sự đàn áp tàn

bạo của thực dân Pháp và phong trào yêu nước mạnh mẽ của nhân dân. Trong thời gian

này, nhiều phong trào yêu nước nổ ra với mục tiêu giành lại độc lập cho dân tộc. ➔ Ba

phong trào tiêu biểu nhất gồm: Phong trào Cần Vương (1885-1896) do các văn thân và sĩ

phu yêu nước khởi xướng, nhằm khôi phục nền độc lập và chống lại ách thống trị của

thực dân Pháp; Phong trào Đông Du (1905-1909) do Phan Bội Châu lãnh đạo, khuyến

khích thanh niên Việt Nam sang Nhật Bản học tập để chuẩn bị lực lượng cho cuộc cách

mạng giải phóng dân tộc; Phong trào Duy Tân (1906-1908) do Phan Châu Trinh khởi

xướng, nhấn mạnh việc cải cách văn hóa, giáo dục và xã hội để nâng cao dân trí, chuẩn bị

cho cuộc cách mạng giải phóng dân tộc. ➔ Hồ Chí Minh đã sớm nhận ra bản chất của

chủ nghĩa tư bản, hiểu rằng nguồn gốc của đau khổ nằm tại chính quốc gia đang bóc lột

mình. Câu nói của Người: "Nguồn gốc của đau khổ nằm tại chính quốc gia đang bóc lột

mình" thể hiện sự nhận thức sâu sắc và cái nhìn xa trông rộng hơn so với các bậc yêu

nước trước. Đây là nền tảng giúp Hồ Chí Minh tìm ra con đường cách mạng đúng đắn,

dẫn dắt dân tộc Việt Nam đến độc lập và tự do.

Logic tìm đường cứu nước của Hồ Chí Minh

Đoạn 1: Chuyến đi từ bến cảng Nhà Rồng

Ngày 5/6/1911, Hồ Chí Minh, khi đó với tên gọi Nguyễn Tất Thành, rời bến cảng Nhà

Rồng lên tàu Amiral Latouche Tréville với tư cách một người lao động. Chuyến đi này

đánh dấu bước đầu trong hành trình tìm đường cứu nước của ông. ➔ Trong suốt hành

trình ra đi tìm đường cứu nước này, ông đã tiếp xúc với nhiều người thuộc các tầng lớp

khác nhau, từ những người lao động nghèo khổ đến những người giàu có quyền. Trong

thời gian ở Pháp, Hồ Chí Minh đã tham gia nhiều hoạt động, nổi bật là việc gửi thư cho

Tổng thống Mỹ Woodrow Wilson, đề nghị ủng hộ quyền tự quyết của các dân tộc thuộc

địa. Một lần, khi gửi thư về cho người bạn, ông đã viết về những điều mắt thấy tai nghe

tại Paris: sự bất bình đẳng xã hội, cảnh người giàu sống xa hoa bên cạnh những người

nghèo khổ phải vật lộn từng ngày. ➔ Hồ Chí Minh tự hỏi: “Vì sao người Pháp không

khai hóa chính đồng bào mình?” Câu nói này thể hiện sự nhận thức sâu sắc của ông rằng

ở Pháp cũng có người giàu, người nghèo, ông càng quyết tâm tìm ra con đường giải

phóng dân tộc khỏi sự áp bức của chủ nghĩa thực dân và xây dựng một xã hội công bằng

hơn.

Đoạn 2: Thời gian ở Mỹ

Mỹ là quốc gia đầu tiên thoát khỏi chế độ thuộc địa vào năm 1776, và Hồ Chí Minh đã

đến đây để tìm hiểu về cuộc cách mạng này. Trong thời gian ở Mỹ, ông làm việc tại

nhiều nơi, trong đó có việc làm bánh tại một khách sạn ở Boston. Ông đã quan sát và

nhận ra rằng, dù đã giành độc lập, Mỹ vẫn tồn tại nhiều bất công xã hội và phân biệt

chủng tộc. Hồ Chí Minh kết luận: “Đây là cuộc cách mạng không triệt để”, nhận thức

rằng một cuộc cách mạng thực sự phải mang lại công bằng và tự do cho tất cả mọi người.

Đoạn 3: Thời gian ở Anh

Hồ Chí Minh đến Anh vì đây là quốc gia có nhiều thuộc địa nhất và cũng là nơi tập trung

những mâu thuẫn cơ bản nhất của chủ nghĩa đế quốc. Tại Anh, ông làm nhiều công việc

khác nhau, bao gồm cả việc rửa bát tại khách sạn Carlton ở London. Thời gian ở Anh

giúp ông quan sát và hiểu rõ hơn về sự bất công và áp bức trong xã hội tư bản. Từ đó, Hồ

Chí Minh hình thành nhận thức mới với câu nói: “Trên thế giới chỉ có hai giống người,

giống người bóc lột và giống người bị bóc lột”. Nhận thức này đã củng cố thêm quyết

tâm của ông trong việc tìm ra con đường cứu nước và giải phóng dân tộc khỏi ách thực

dân.

Tìm thấy (viết về 2 sự kiện)

Xuất phát từ nhu cầu tìm kiếm một con đường cứu nước hiệu quả, Hồ Chí Minh đã tham

gia nhiều hoạt động và đọc nhiều tài liệu cách mạng. ➔ Trong hai ngày 16-17/7/1920,

Hồ Chí Minh đọc được "Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn

đề thuộc địa" của Lenin đăng trên báo Nhân đạo. Sự kiện này đã mang đến cho Hồ Chí

Minh những giá trị quý báu, giúp ông nhận ra rằng con đường giải phóng dân tộc không

chỉ là cuộc đấu tranh chống thực dân mà còn là cuộc cách mạng vô sản, nhằm lật đổ chế

độ bóc lột và xây dựng một xã hội công bằng, tự do. Câu nói nổi tiếng của Hồ Chí Minh

sau khi đọc luận cương là: “Hỡi đồng bào bị đọa đày đau khổ, đây là cái cần thiết cho

chúng ta, con đường giải phóng chúng ta”. Đến tháng 12/1920, tại Đại hội Tours của

Đảng Xã hội Pháp, Hồ Chí Minh đã tham dự và bỏ phiếu tán thành việc gia nhập Quốc tế

Cộng sản, trở thành thành viên sáng lập Đảng Cộng sản Pháp. Sự kiện này củng cố thêm

niềm tin của Hồ Chí Minh vào con đường cách mạng vô sản, khẳng định rằng giải phóng

dân tộc phải gắn liền với giải phóng giai cấp. Ông nói: “Chỉ có chủ nghĩa xã hội, chủ

nghĩa cộng sản mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức và những người lao động trên

thế giới khỏi ách nô lệ”. Sự kiện này đánh dấu bước ngoặt quan trọng, khẳng định sự

chuyển biến từ người yêu nước thành người cộng sản kiên trung của Hồ Chí Minh. Nhờ

đó, Hồ Chí Minh đã xác định rõ con đường đấu tranh cho độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã

hội, tìm thấy con đường cách mạng đúng đắn cho dân tộc Việt Nam, đặt nền móng cho sự

phát triển của phong trào cách mạng Việt Nam sau này.

Vận dụng: giá trị của nó với con đường cách mạng Việt Nam

Giá trị lý luận của con đường cách mạng mà Hồ Chí Minh tìm thấy được thể hiện rõ

ràng trong tác phẩm "Đường kách mệnh" (1927). ➔ Trong tác phẩm này, Hồ Chí Minh

khẳng định con đường cách mạng của Việt Nam phải đi theo cách mạng vô sản, do Đảng

Cộng sản lãnh đạo, với lực lượng chính là công nhân và nông dân. Người nhấn mạnh

cách mạng không chỉ là cuộc đấu tranh chống thực dân mà còn là cuộc đấu tranh để xây

dựng một xã hội công bằng và tự do. ➔ “Đường kách mệnh” được coi là cuốn sách giáo

khoa, nền tảng cho con đường cách mạng Việt Nam sau này, bởi nó cung cấp lý luận rõ

ràng và phương hướng hành động cụ thể cho các nhà cách mạng.

Giá trị thực tiễn của lý luận cách mạng được thể hiện qua sự kiện thành lập Đảng Cộng

sản Việt Nam. Vào ngày 3/2/1930, tại Cửu Long (Hồng Kông), Hồ Chí Minh chủ trì hội

nghị thống nhất các tổ chức cộng sản ở Việt Nam thành Đảng Cộng sản Việt Nam. ➔ Tại

hội nghị này, các đại biểu thảo luận và thông qua Cương lĩnh chính trị đầu tiên, với nội

dung tư sản dân quyền thổ địa cách mạng, đặt mục tiêu đánh đổ đế quốc Pháp, phong

kiến và tay sai, lập chính quyền công nông binh và cải cách ruộng đất. Sự kiện này tạo ra

một tổ chức cách mạng lãnh đạo toàn diện, dẫn dắt cuộc đấu tranh giành độc lập và tự do

cho dân tộc. ➔ Cả về lý luận và thực tiễn, những giá trị mà Hồ Chí Minh tìm thấy và

phát triển đã đặt nền móng vững chắc cho con đường cách mạng Việt Nam. Từ những tư

tưởng trong "Đường kách mệnh" đến sự thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam và cương

lĩnh chính trị đầu tiên, tất cả đều chứng minh sự đúng đắn và cần thiết của con đường

cách mạng vô sản mà Hồ Chí Minh đã lựa chọn và dẫn dắt.

CHƯƠNG 3

Câu 1: Phân tích luận điểm của HCM “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”

- Xuất phát từ cơ sở lý luận

Đoạn 1: Xuất phát từ truyền thống dân tộc – chủ nghĩa yêu nước

Hồ Chí Minh xuất phát từ truyền thống dân tộc và chủ nghĩa yêu nước, thể hiện rõ qua

hai bản tuyên ngôn: "Nam quốc sơn hà" và "Bình ngô đại cáo". ➔ "Nam quốc sơn hà"

khẳng định giá trị độc lập tự do trên lĩnh vực lãnh thổ và quyền tự chủ của dân tộc, với

câu thơ nổi tiếng: “Nam quốc sơn hà Nam đế cư”. Điều này thể hiện rõ ràng rằng lãnh thổ

của nước Nam thuộc về vua nước Nam, không thể bị xâm phạm. "Bình ngô đại cáo" của

Nguyễn Trãi tiếp tục khẳng định giá trị độc lập trên lĩnh vực chính trị và xã hội, nhấn

mạnh sự thống nhất và tự chủ của đất nước. Câu nói trong "Bình ngô đại cáo" thể hiện rõ

điều này: “Như nước Đại Việt ta từ trước, vốn xưng nền văn hiến đã lâu”. Câu nói này

không chỉ khẳng định nền văn hiến lâu đời của nước Đại Việt mà còn nhấn mạnh sự độc

lập và tự chủ của dân tộc, không chịu khuất phục trước bất kỳ thế lực ngoại bang nào. ➔

Cả hai bản tuyên ngôn đều khẳng định mạnh mẽ quyền tự do và độc lập của dân tộc, trở

thành nguồn cảm hứng và cơ sở lý luận cho tư tưởng của Hồ Chí Minh.

Đoạn 2: Xuất phát từ tinh hoa văn hóa Đông Tây

Hồ Chí Minh cũng kế thừa tinh hoa văn hóa từ cả phương Đông và phương Tây. ➔ Từ

phương Đông, ông tiếp nhận chủ nghĩa Tam Dân của Tôn Trung Sơn, với ba nguyên tắc:

dân tộc độc lập, dân quyền tự do và dân sinh hạnh phúc. Điều này cho thấy tầm nhìn xa

trông rộng của Hồ Chí Minh khi ông không chỉ học hỏi từ các nước phương Tây mà còn

từ các nhà cách mạng Á Đông. Từ phương Tây, Hồ Chí Minh lấy cảm hứng từ Tuyên

ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Pháp, cũng như Tuyên ngôn Độc lập của Mỹ, nhấn

mạnh quyền con người bao gồm tự do, bình đẳng và bác ái. Hồ Chí Minh kết luận rằng

chủ nghĩa Tam Dân gần gũi với thực tiễn Việt Nam, nhưng ông còn đi xa hơn khi trong

bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1945, ông đã nâng từ quyền con người lên thành quyền dân

tộc. ➔ Câu nói trong bản Tuyên ngôn Độc lập của Hồ Chí Minh: “Tất cả các dân tộc trên

thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và

quyền tự do” khẳng định rằng quyền tự do và độc lập không chỉ là quyền của mỗi con

người mà còn là quyền của mỗi dân tộc.

Đoạn 3: Chủ nghĩa Mác - Lenin xuất phát từ chủ nghĩa đế quốc

Hồ Chí Minh cũng dựa vào cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lenin, xuất phát từ cuộc

đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc, với những quyền cơ bản như quyền bình đẳng, quyền

tự quyết và quyền liên hiệp. ➔ Quyền bình đẳng là quyền của tất cả các dân tộc và giai

cấp được đối xử công bằng: “Mọi người sinh ra đều bình đẳng”. Điều này nhấn mạnh

rằng không có dân tộc hay giai cấp nào có quyền thống trị hay áp bức dân tộc hay giai

cấp khác. Quyền tự quyết là quyền của mỗi dân tộc được quyết định con đường phát triển

của mình: “Dân tộc nào cũng có quyền tự quyết”. Điều này có nghĩa là mỗi dân tộc có

quyền lựa chọn con đường phát triển của mình mà không bị áp đặt bởi bất kỳ thế lực

ngoại bang nào. Quyền liên hiệp là quyền của các dân tộc và giai cấp đoàn kết để đấu

tranh và xây dựng xã hội mới: “Đoàn kết là sức mạnh vô địch”. Điều này nhấn mạnh tầm

quan trọng của sự đoàn kết trong cuộc đấu tranh chống lại chủ nghĩa đế quốc và xây dựng

một xã hội công bằng và tự do. ➔ Những quyền này là tiền đề để năm 1922, nhà nước

Liên bang Xô Viết ra đời, trở thành biểu tượng của sự giải phóng và xây dựng xã hội

mới.

- Xuất phát từ cơ sở thực tiễn

Đoạn 1: Xuất phát từ thế giới cuối thế kỉ 19 – đầu 20

Vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, chủ nghĩa tư bản chuyển từ giai đoạn tự do cạnh

tranh sang giai đoạn độc quyền, được gọi là chủ nghĩa đế quốc. ➔ Đặc điểm của chủ

nghĩa tư bản độc quyền bao gồm việc tập trung sản xuất và vốn trong tay một số ít công

ty lớn, hình thành các liên minh độc quyền. Đặc điểm của chủ nghĩa đế quốc là xuất khẩu

tư bản thay vì hàng hóa, thừa tư bản trong nước và đi xâm lược các nước thuộc địa để

tranh giành thị trường và nguồn nguyên liệu. Điều này dẫn đến các cuộc tranh giành lãnh

thổ giữa các đế quốc và tạo ra mâu thuẫn giữa các đế quốc với nhau, cũng như giữa đế

quốc và các nước thuộc địa bị áp bức. ➔ Sự cạnh tranh này đã góp phần gây ra các cuộc

chiến tranh thế giới và các cuộc nổi dậy giành độc lập ở các thuộc địa.

Đoạn 2: Bối cảnh lịch sử Việt Nam

Xuất phát từ năm 1858 khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược Việt Nam, kéo dài cho đến

khi ký kết bốn bản Hiệp ước thuộc địa bảo hộ, Việt Nam chính thức mất độc lập và tự do.

➔ Các Hiệp ước này đã biến Việt Nam trở thành một thuộc địa của Pháp, đặt toàn bộ

quyền lực chính trị và kinh tế của đất nước vào tay thực dân. Người dân Việt Nam bị bóc

lột nặng nề, mất quyền tự do và quyền tự quyết. ➔ Bối cảnh này tạo điều kiện để phong

trào yêu nước và đấu tranh giành độc lập trở nên mạnh mẽ hơn, đặt nền móng cho tư

tưởng cách mạng của Hồ Chí Minh.

Đoạn 3: Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh

Tư tưởng của Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc gồm bốn nội dung chính. ➔ Trước hết, Hồ

Chí Minh khẳng định rằng độc lập dân tộc là quyền thiêng liêng và bất khả xâm phạm.

Quyền này có nghĩa là mọi dân tộc đều có quyền tự do, tự chủ, không bị áp bức hay xâm

lược bởi bất kỳ thế lực nào. Câu nói nổi tiếng của Hồ Chí Minh thể hiện rõ điều này:

“Không có gì quý hơn độc lập, tự do”. Thứ hai, Hồ Chí Minh cho rằng độc lập dân tộc

phải gắn liền với chủ nghĩa xã hội, bởi chỉ có chủ nghĩa xã hội mới đảm bảo được quyền

lợi cho nhân dân lao động và mang lại sự phát triển bền vững cho đất nước. Thứ ba, Hồ

Chí Minh nhấn mạnh tầm quan trọng của đoàn kết quốc tế, khẳng định rằng cuộc đấu

tranh giành độc lập của Việt Nam là một phần của cuộc đấu tranh toàn cầu chống chủ

nghĩa đế quốc, thể hiện qua câu nói: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công,

thành công, đại thành công”. Cuối cùng, Hồ Chí Minh khẳng định rằng cách mạng là sự

nghiệp của quần chúng, nhấn mạnh vai trò quan trọng của nhân dân trong cuộc đấu tranh

giành độc lập. ➔ Người nói: “Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu

cũng xong”. Những nội dung này đã trở thành nền tảng lý luận vững chắc cho con đường

cách mạng của Việt Nam, dẫn dắt dân tộc đi đến độc lập và tự do.

Câu 4: Vận dụng

Giá trị về mặt lý luận

Xuất phát từ khẳng định của Hồ Chí Minh rằng “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” là

hoàn toàn đúng đắn trong bối cảnh thế giới và Việt Nam hiện nay. ➔ Thế giới đang

chứng kiến sự gia tăng của các xung đột địa chính trị và sự bất ổn kinh tế toàn cầu, với

những căng thẳng giữa các siêu cường và các cuộc khủng hoảng tài chính lan rộng. Tại

Việt Nam, mặc dù đã đạt được những thành tựu đáng kể về phát triển kinh tế với tốc độ

tăng trưởng ổn định và hội nhập quốc tế, nhưng vẫn đối mặt với thách thức về quản lý

nhà nước và bảo vệ chủ quyền. Từ đó, cần bổ sung và phát triển giá trị độc lập, tự do trên

lĩnh vực ngoại giao. Cụ thể, ngoại giao Việt Nam cần nhấn mạnh sự linh hoạt, mềm dẻo

nhưng kiên quyết trong bảo vệ chủ quyền, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế để duy

trì hòa bình và ổn định. ➔ Khái niệm “ngoại giao cây tre” của Việt Nam thể hiện rõ điều

này: mềm mại, linh hoạt nhưng kiên cường và vững chắc trong nguyên tắc, luôn bảo vệ

độc lập, tự do và lợi ích quốc gia

Giá trị về mặt thực tiễn

Xuất phát từ tư tưởng của Hồ Chí Minh về “độc lập chủ quyền thống nhất và toàn vẹn

lãnh thổ” gắn liền với hòa bình và hợp tác quốc tế, Việt Nam đã thể hiện điều này qua

chính sách đàm phán biên giới với các nước láng giềng như Lào, Campuchia và Trung

Quốc.

➔ Việt Nam đã hoàn thành đàm phán biên giới với Lào vào năm 1977, với

Campuchia vào năm 1985 và với Trung Quốc vào năm 1999. Các cuộc đàm phán này

không chỉ giúp xác định rõ ràng các đường biên giới mà còn củng cố mối quan hệ hữu

nghị và hợp tác giữa Việt Nam và các nước láng giềng. Định hướng của Đảng và Nhà

nước Việt Nam trong các cuộc đàm phán này là kiên trì nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ

quyền và toàn vẹn lãnh thổ của mỗi quốc gia, giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp

hòa bình và tăng cường hợp tác để phát triển bền vững. ➔ Cả về mặt lý luận và thực tiễn,

tư tưởng “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” của Hồ Chí Minh đã và đang được Việt

Nam vận dụng một cách sáng tạo và hiệu quả trong bối cảnh hiện nay. Với việc nhấn

mạnh “ngoại giao cây tre” và kiên trì chính sách hòa bình trong đàm phán biên giới, Việt

Nam đã thể hiện rõ ràng quyết tâm bảo vệ độc lập, chủ quyền và lợi ích quốc gia, đồng

thời góp phần xây dựng một môi trường hòa bình, ổn định và hợp tác trong khu vực và

trên thế giới.

Câu 4: Phần Cách mạng giải phóng dân tộc. Tại sao có thể khẳng định HCM là anh

hùng giải phóng dân tộc thế kỉ 20?

- Xuất phát từ cơ sở lý luận

Đoạn 1: Xuất phát từ truyền thống dân tộc – chủ nghĩa yêu nước

Hồ Chí Minh là anh hùng giải phóng dân tộc thế kỷ 20 bởi vì ông xuất phát từ truyền

thống dân tộc và chủ nghĩa yêu nước. ➔ Truyền thống yêu nước đã trở thành giá trị tinh

thần cao nhất trong bảng giá trị tinh thần của Việt Nam, gắn liền với chủ nghĩa yêu nước

hiện thực và chủ nghĩa yêu nước hành động. Điều này có nghĩa là tình yêu nước không

chỉ dừng lại ở việc tự hào về quê hương, đất nước, mà còn được thể hiện qua những hành

động cụ thể nhằm bảo vệ và phát triển đất nước. Chủ nghĩa yêu nước này trở thành động

lực mạnh mẽ thúc đẩy người Việt Nam đấu tranh giành độc lập, tự do. ➔ Hồ Chí Minh

đã khẳng định vai trò của chủ nghĩa yêu nước đối với Việt Nam khi nói: “Dân ta có một

lòng nồng nàn yêu nước. Đó là một truyền thống quý báu của ta. Từ xưa đến nay, mỗi khi

Tổ quốc bị xâm lăng thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh

mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và

cướp nước.”

Đoạn 2: Xuất phát từ chủ nghĩa Mác – Lenin

Hồ Chí Minh cũng là anh hùng giải phóng dân tộc thế kỷ 20 bởi vì ông đã vận dụng

thành công lý luận của chủ nghĩa Mác – Lenin vào cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.

Xuất phát từ nghiên cứu về chủ nghĩa tư bản, Hồ Chí Minh nhận thấy mâu thuẫn cơ bản

trong chủ nghĩa tư bản là mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản và giai cấp vô sản. ➔ Ông hiểu

rằng giải phóng giai cấp vô sản khỏi sự bóc lột của tư sản là tiền đề quan trọng để giải

phóng dân tộc khỏi ách thống trị của thực dân đế quốc. Chính vì vậy, Hồ Chí Minh đã áp

dụng lý luận về cách mạng vô sản của Mác – Lenin để lãnh đạo cuộc cách mạng giải

phóng dân tộc ở Việt Nam. Điều này không chỉ giúp Việt Nam giành được độc lập mà

còn mở ra con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội, mang lại tự do và hạnh phúc cho nhân

dân. ➔ Nhờ sự kết hợp giữa truyền thống yêu nước và lý luận cách mạng của chủ nghĩa

Mác – Lenin, Hồ Chí Minh đã trở thành biểu tượng của cuộc đấu tranh giải phóng dân

tộc, được nhân dân Việt Nam và thế giới tôn vinh là anh hùng giải phóng dân tộc thế kỷ

20.

- Cơ sở thực tiễn

Đoạn 1: Xuất phát từ thế giới cuối thế kỉ 19 – đầu 20

Vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, chủ nghĩa tư bản chuyển từ giai đoạn tự do cạnh

tranh sang giai đoạn độc quyền, được gọi là chủ nghĩa đế quốc. ➔ Đặc điểm của chủ

nghĩa tư bản độc quyền bao gồm việc tập trung sản xuất và vốn trong tay một số ít công

ty lớn, hình thành các liên minh độc quyền. Đặc điểm của chủ nghĩa đế quốc là xuất khẩu

tư bản thay vì hàng hóa, thừa tư bản trong nước và đi xâm lược các nước thuộc địa để

tranh giành thị trường và nguồn nguyên liệu. Điều này dẫn đến các cuộc tranh giành lãnh

thổ giữa các đế quốc và tạo ra mâu thuẫn giữa các đế quốc với nhau, cũng như giữa đế

quốc và các nước thuộc địa bị áp bức. ➔ Sự cạnh tranh này đã góp phần gây ra các cuộc

chiến tranh thế giới và các cuộc nổi dậy giành độc lập ở các thuộc địa.

Đoạn 2: Xuất phát từ Cách mạng Tháng Mười

Xuất phát từ Cách mạng vô sản Tháng Mười, chủ nghĩa xã hội hiện thực ra đời là công

của Lenin. ➔ Cách mạng Tháng Mười năm 1917 đã mang đến hai ý nghĩa lớn. Thứ nhất,

nó đã mở ra một thời đại mới, thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản sang chủ nghĩa xã hội

trên phạm vi toàn thế giới, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong lịch sử nhân loại. Thứ

hai, nó giúp các nước thuộc địa và phụ thuộc tránh được việc chuyển từ chủ nghĩa thực

dân kiểu cũ sang chủ nghĩa thực dân kiểu mới, đồng thời mở ra con đường giải phóng dân

tộc và xây dựng xã hội mới. ➔ Lenin đã khẳng định: "Chủ nghĩa xã hội nghĩa là sự kiểm

soát của nhân dân lao động đối với tư bản", nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thiết lập

một xã hội mới, nơi quyền lực thuộc về nhân dân lao động, tạo điều kiện cho một xã hội

công bằng và phát triển bền vững. Cách mạng Tháng Mười đã chứng minh sự tất yếu và ý

nghĩa to lớn của chủ nghĩa xã hội trong việc giải phóng con người và xây dựng một thế

giới tốt đẹp hơn, trở thành nguồn cảm hứng lớn cho phong trào giải phóng dân tộc trên

toàn thế giới, trong đó có Việt Nam.

Đoạn 3: Bối cảnh lịch sử Việt Nam

Bối cảnh lịch sử Việt Nam cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20 chứng kiến sự đàn áp tàn bạo

của thực dân Pháp và phong trào yêu nước mạnh mẽ của nhân dân. ➔ Mâu thuẫn giữa đế

quốc và dân tộc trở nên ngày càng sâu sắc. Thực dân Pháp áp đặt chế độ cai trị hà khắc,

bóc lột nhân dân Việt Nam cả về kinh tế, chính trị và văn hóa, biến Việt Nam thành một

thuộc địa phụ thuộc. Từ những chính sách thuế máu, cưỡng bức lao động, đến việc chiếm

đoạt ruộng đất, tài nguyên của người dân, thực dân Pháp đã làm gia tăng sự căm phẫn

trong nhân dân Việt Nam. Mâu thuẫn này thúc đẩy các phong trào yêu nước và đấu tranh

giành độc lập, như phong trào Cần Vương, Đông Du, Duy Tân, và đặc biệt là cuộc khởi

nghĩa Yên Bái. ➔ Trước bối cảnh đó, Hồ Chí Minh đã nhìn thấy sự cần thiết của một con

đường giải phóng dân tộc khác, dẫn dắt cách mạng Việt Nam theo con đường cách mạng

vô sản, tiếp thu lý luận của chủ nghĩa Mác – Lenin, nhằm giải phóng dân tộc và xây dựng

một xã hội công bằng, tự do và hạnh phúc.

Nội dung tư tưởng HCM

Ý 1: Quan hệ chặt chẽ giữa giai cấp và dân tộc

Hồ Chí Minh khẳng định rằng giai cấp và dân tộc có mối quan hệ chặt chẽ với nhau.

Người cho rằng cuộc cách mạng giải phóng dân tộc có thể diễn ra và giành thắng lợi

trước cách mạng vô sản của chính quốc. ➔ Hồ Chí Minh sử dụng nhiều hình ảnh sinh

động để minh họa cho tư tưởng này. Người ví chủ nghĩa thực dân như con đỉa hai vòi,

một vòi hút máu của chính quốc, một vòi hút máu của các nước thuộc địa, cho thấy sự

bóc lột tàn nhẫn của thực dân cả ở chính quốc và các nước thuộc địa. Hình ảnh con rắn

biểu tượng cho chủ nghĩa đế quốc, với đầu ở chính quốc và thân mình bao phủ các thuộc

địa, cho thấy sự kết nối chặt chẽ giữa đế quốc và thuộc địa. Hồ Chí Minh cũng so sánh

giai cấp vô sản và dân tộc bị áp bức như hai cánh của con chim đại bàng, chỉ khi cả hai

cánh đều khỏe mạnh thì con chim mới có thể bay lên cao, ý muốn nói rằng cuộc đấu

tranh giai cấp và giải phóng dân tộc cần phải tiến hành đồng thời và hỗ trợ lẫn nhau.