Đề Cương Pháp luật Đại cương - Kỳ I Năm Học 2021-2022 | Pháp Luật Đại Cương | Trường Đại học Hà Nội

1. Chứcnăngvàbộmáycủanhànước
ChứcnăngcủaNhànướclànhữngmặthoạtđộngcơbảncủanhànước,phùhợpvới
bảnchất,mụcđích,nhiệmvụcủanhànướcvàđượcxácđịnhbởiđiềukiệnkinhtế-xãhội
củađấtnướctrongnhữnggiaiđoạnpháttriểncủanó.
Căncứvàolĩnhvựctácđộngcủanhànước,chứcnăngcủanhànướccóthểđượcchia
thànhchứcnăngkinhtế,chứcnăngxãhội,chứcnăngtrấnáp,chứcnăngquốctếvàchức
năngphòngthủđấtnước.
Căncứvàophạmvitácđộng,chứcnăngnhànướcđượcphânthànhchứcnăngđối
nộivàchứcnăngđốingoại.ĐâylàtiêuchíphổbiếnxácđịnhchứcnăngcủaNhànước. 
-Chứcnăngđốinội:LàphươngdiệnhoạtđộngcủaNhànướctrêntấtcảcáclĩnh
vựccủađờisốngxãhộitrongphạmvilãnhthổquốcgia.Đâylànhữnghoạtđộngmang
tínhnộibộcủaNhànướcđểgiảiquyếtcácvấnđềdânsinh,ổnđịnh,pháttriểnkinhtế-
xãhộicủamình.
-Chứcnăngđốingoại:LàphươngdiệnhoạtđộngcủaNhànướctrongmốiquanhệ
vớicácquốcgia,dântộckhácquacáchoạtđộngnhư:thiếtlậpquanhệhợptácvớicác
quốcgiakhác;bảovệchủquyềnquốcgia,phòngthủđấtnước,chốnglạisựxâmlược
từbênngoài;thamgiacáchoạtđộngquốctếvìlợiíchchungcủacộngđồng(bảovệmôi
trường,chốngkhủngbố,thamgiacáchoạtđộngcứutrợvìmụcđíchnhânđạo...).
ChứcnăngđốingoạicóvaitròquantrọngđốivớisựtồntạivàpháttriểncủaNhànước,
nóhỗtrợchoviệcthựchiệnchứcnăngđốinội. 
BộmáyNhànướcBộmáynhànướclàhệthốngcáccơquannhànướctừtrungương
đếnđịaphương,đượctổchứcvàhoạtđộngtheoquyđịnhcủaphápluậtđểthựchiện
chứcnăng,nhiệmvụcủanhànước. ·
ĐặcđiểmcủabộmáyNhànước: 
BộmáynhànướclàhệthốngcơquannhànướcCơquannhànướclàbộphậncơbản
cấuthànhnhànước,baogồmsốlượngngườinhấtđịnh,đượctổchứcvàhoạtđộngtheo
quyđịnhcủaphápluật,nhândanhnhànướcthựchiệnquyềnlựcnhànước.
Bộmáy nhànước được tổchứcvàhoạtđộng theo nhữngnguyên tắcnhất định
Nguyêntắctổchứcvàhoạtđộngcủabộmáynhànướclànhữngnguyênlí,nhữngtư
tưởngchỉđạo,làcơsởchotoànbộquátrìnhtổchứcvàhoạtđộngcủabộmáynhànước. Câu2: 1.Kiểunhànước
-kiểunhànướclàtổngthểnhữngdấuhiệu(đặcđiểm)cơbản,đặcthùcủanhànước,thể
hiệnbảnchấtcủanhànướcvànhữngđiềukiệntồntạivàpháttriểncủanhànướctrong
mộthìnhtháikinhtế-xãhộinhấtđịnh.
-tronglịchsửxãhộiloàingườiđãtồntại4hìnhtháikinhtếxãhộicóbuộcgiaicấp,bao
gồm:hìnhtháikinhtế-xãhộichiếmhữunôlệ,hìnhtháikinhtế-xãhộiphongkiến,hình
tháikinhtế-xãhộitưbảnchủnghĩavàhìnhtháikinhtế-xãhộixãhộichủnghĩa.tương
ứngvàphùhợpvớimỗihìnhtháikinhtế-xãhộiđólàmộtkiểunhànước:côngsản
nguyênthủy,nhànướcchủnô,nhànướcphongkiến,nhànướctưbảnvànhànướcxãhội chủnghĩa.
-cáckiểunhànướctronglịchsử:
+nhànướcchủnô:
•đâylàkiểunhànướcđầutiêntronglịchsửnhânloại,xuấthiệntrêncơsởsựtanrã
củachếđộcộngsảnnguyênthủy.Vềcơbản,sựrađờicủanhànướcchủnôdựatrêncơ
sởchếđộchiếmhữunôlệtrongđiềukiệnxãhộixuấthiệnchiếmhữutưnhânvềtưliệu
sảnxuấtvàphânhóathànhcácgiaicấp.
•nhànướcchủnôlàcôngcụbảovệchếđộchiếmhữunôlệdựatrênnềntảngquanhệ
bóclộttrựctiếpcủachủnôđốivớingườinôlệ.nhànướctổchứcthànhbộmáy,dogiai
cấpchủnônắmquyềnvàthựchiệnsựtrấnápđốivớingườinôlệvànhữngngườilao
độngkháctrêntấtcảcácphươngdiện:kinhtế,chínhtrị,tưtưởng.
+Nhànướcphongkiến
•nhànướcphongkiếnlàcôngcụchuyênchếcủagiaicấpphongkiếnđốivớinông
dânvàcáctầnglớplaođộngkhác.nhànướcphongkiếntồntạidựatrêncơsởcủachếđộ
sởhữuphongkiếnvềruộngđấtvàcáctưliệusảnxuấtnhưnôngcụ,súcvật.
•cácnhànướcphongkiếntrênthếgiớiđãrađờibằngnhiềuconđườngkhácnhau.Ở
cácnướccóchếđộnôlệtồntạimộtcáchđiểnhình,nhànướcphongkiếnrađờitrêncơ
sởsựtanrãcủachếđộchiếmhữunôlệ.ởnhữngnướckhôngcóchếđộchiếmhữunôlệ,
nhànướcphongkiếnrađờitrêncơsởsựtanrãcủachếđộcộngsảnnguyênthủytrong
điềukiệnchuyểnbiếndầncủachếđộcộngsảnnguyênthủysangchếđộphongkiến.
•cơsởkinhtếcủanhànướcphongkiếnlàquanhệsảnxuấtphongkiếnvớiđặctrưng
làchếđộsởhữutưnhânvềtưliệusảnxuất(chủyếulàruộngđất)vàsựbóclộtcủagiai
cấpphongkiếnđốivớinôngdân(thôngquachếđộtô,thuế).vìthế,quyềnlựckinhtế,
chínhtrị,tưtưởngtrongxãhộithuộcvềgiaicấpđịachủphongkiến.
+Nhànướctưsản
•nhànướctưsảncónhiềuđiểmtiếnbộhơnhẳnsovớinhànướcchủnôvànhànước phongkiến.
•bảnchấtcủanhànướctưsảnlàcôngcụthiếtlậpvàbảovệchếđộdânchủtưsản.
Vềmặtpháplý,mọiquyềnvàlợiíchhợpphápcủacôngdânđượcthựchiệnthôngquacơ
quanđạidiệnhoặcbằngcácbiệnphápdânchủtrựctiếp.tuynhiên,trongxãhộiđógiai
cấptưsảncólợithếhơngiaicấpkhácvềkinhtếnênhọcóưuthếhơntrongviệcbảovệ
cácquyềnvàlợiíchhợpphápcủamình.
•cơsởkinhtếcủanhànướctưsảndựatrênchếđộsởhữutưnhântưbảnvềtưliệu
sảnxuất.Cơsởxãhộicủanhànướctưsản:xãhộitưsảngồm2giaicấpchínhlàtưsản
vàcôngnhân,ngoàiracòncócácgiaicấpkhác,tầnglớpkhác:nôngdân,tiểuthương,tri
thức,thợthủcông...giaicấptưsảnchỉchiếmthiểusốtrongdâncưnhânnắmgiữphần
lớntàisảnquốcgia,phầnlớntưliệusảnxuấtcủaxãhội,làlựclượngnắmgiữquyềnlực
kinhtế.ngườilaođộnglàmthuêmàchủyếulàcôngnhânchiếmđasốdâncưnhưngchỉ
nắmgiữphầnnhỏtàisảncủaxãhội.
+Nhànướcxãhộichủnghĩa:
•nhànướcxãhộichủnghĩalàkiểunhànướcmới,cóbảnchấtkhácvớicáckiểu
nhànướctrướcđó.Nhànướcxãhộichủnghĩachogiaicấpcôngnhântoànnhândânlao
động-lựclượngchiếmđasốtrongxãhộilàmChủ.Nhiệmvụcủanhànướcxãhộichủ
nghĩalàthựchiệnDânchủXãhộichủnghĩa,pháthuyquyềnlàmchủcủanhândânvà
thựchiệncôngbằngxãhội.
•nhànướcxãhộichủnghĩalàkếtquảcủacuộccáchmạngdogiaicấpvôsảnvà
nhândânlaođộngtiếnhànhdướisựlãnhđạocủaĐảngCộngsản.
2.Hìnhthứcnhànước
-hìnhthứcnhànướclàcáchthứctổchứcquyềnlựcnhànướcvàphươngphápđểthực
hiệnquyềnlựcnhànước.
-hìnhthứcnhànướclàkháiniệmchungđượctạothànhbởi3yếutố:hìnhthứcchính
thể,hìnhthứccấutrúcvàchếđộchínhtrị.
+Hìnhthứcchínhthể
•hìnhthứcchínhthểlàcáchthứcvàtrìnhtựthànhlậpcơquancaonhấtcủaquyền
lựcnhànước,xáclậpmốiquanhệgiữacơquanđóvớicơquancaocấpkhácvàvớinhân dân.
•lịchsửpháttriểnnhànướccóhaihìnhthứcchínhthểlàchínhthểquânchủvàchính thểCộngHòa
•chínhthểquânchủlàhìnhthứcchínhthểmàởđóquyềnlựctốicaocủanhànước
tậptrungtoànbộhay1phầntrongtayngườiđứngđầunhànướctheonguyêntắcthừakế
(thếtập),thườnggiữchứcvụsuốtđời.
•chínhthểQuânchủcó2dạng:chínhthểquânchủtuyệtđốivàQuânchủhạnchế
_chínhthểQuânchủtuyệtđối:quyềnlựctốicaocủanhànướctậptrungtoànbộ
trongtayngườiđứngđầunhànướclànhàvua,gồmcácquyềnlậppháp,hànhphápvàtư
pháp.Hìnhthứcchínhthểnàytồntạichủyếuởcácnhànướcchủnôvànhànướcphong kiến.
_chínhthểquânchủhạnchế:hìnhthứcmàởđóquyềnlựctốicaocủanhànướclà
mộtphầntrongtayngườiđứngđầunhànước,bêncạnhđócócơquankháccùngchiasẻ quyềnlực.
•trongcácnhànướctưsảnngàynay,ngôivuacótínhchấtbiểutượng,vuachỉđược
coilàthủlĩnhtinhthầnđạidiệnchodântộc,vuatrịvìmàkhôngcaitrị,khôngcóthực
quyền,quyềnlựcnhànướcchủyếuđượcthựchiệnbởinghịviện,vídụnhư:anh,Thụy
Điển,NhậtBản,TháiLan3chấmđượctổchứctheohìnhthứcchínhthểquânchủlập hiến.
•chínhthểcộnghòalàchínhthểmàcơquanquyềnlựcnhànướccaonhấtđượclập
rabởinhândântheoconđườngbầucử,hoạtđộngtheonhiệmkỳ.
•chínhthểCộngHòacóhaidạngcơbảnlàCộngHòaQuýtộcvàCộngHòaDân Chủ.
_CộngHòaQuýtộc:Cócơquanquyềnlựccaonhấtđượclậprabởigiớiquýtộc,
tồntạitrongthờikỳchiếmhữunôlệ,ởcácthànhthịvàocuốichếđộphongkiến.
_cộnghòaDânchủ:cócơquanquyềnlựccaonhấtđượclậprabởinhândân,đã
từngtồntạingaytrongnhànướcchủnô(cộnghòadânchủchủnôởAthen)vàpháttriển
hơnởcácnhànướcsaunàyvớicáchìnhthứcrấtđadạng,phứctạp.
+Hìnhthứccấutrúcnhànước
•làhìnhthứctổchứcquyềnlựcnhànướctheocácđơnvịhànhchính-lãnhthổvà
xáclậpmốiquanhệgiữacáccấpchínhquyềnnhànướcvớinhau.
•cóhaihìnhthứccấutrúcnhànướccơbảnlànhànướcđơnnhấtvànhànướcliên bang.
•nhànướcđơnnhấtlànhànướccóchủquyềnchung,cómộthệthốngphápluậtphải
cóhệthốngcơquanquyềnlựcvàquảnlýthốngnhấttừTrungươngđếnđịaphương
•nhànướcliênbanglànhànướcchotừhaihaynhiềunướcthànhviêncóchủquyền
hợplại.Nhànướcliênbangcóhaihệthốngcơquanquyềnlựcvàquảnlý:mộthệthống
chungchotoànliênbangvàmộthệthốngtrongmỗinướcthànhviên.NhànướcLiên
bangcóchủquyềnchungđồngthời,mỗinhànướclàthànhviêncủaLiênbangcũngcó
chủquyềncủariêngmình.CácnhànướcLiênbangcóthểkểđếnlàHoaKỳ,Nga,Đức,
canada,ThụySĩ,Malaysia...
+Chếđộchínhtrị
•chếđộchínhtrịlàtổngthểcácphươngpháp,thủđoạnmàgiaicấpcầmquyềnsử
dụngđểthựchiệnquyềnlựcnhànước.
•tronglịchsửnhânloại,cácphươngpháp,thủđoạnmàcácgiaicấpthốngtrịsử
dụngđểthựchiệnquyềnlựcnhànướcthườngở2dạng:dânchủvàphảndânchủ.
•phươngphápdânchủlàphươngpháptổchứcvàthựchiệnquyềnlựcnhànướcphải
tuântheoquyđịnhcủaphápluật,cácchủthểphápluậtbìnhđẳngvớinhaukhithamgia
vàocáccôngviệccủanhànước.
•phươngphápdânchủtrongthựcthiquyềnlựcnhànướccóđặctrưnglàđềcao
quyềnlựcthuộcvềsốđôngnhândânlaođộng,khôngngừngmởrộngkhảnăngthamgia
củangườidânvàođờisốngchínhtrịcủađấtnước.Vớiýnghĩađó,dânchủvừalàbản
chấtcủaquyềnlựcđồngthờilàphươngphápđểthựcthiquyềnlựctrênthựctế.Các
phươngphápdânchủđượcnhànướcsửdụngchủyếunhưgiáodục,thuyếtphục,trao
quyền,nhượngbộ,thỏahiệp...
•phươngphápphảndânchủlàphươngphápthựcthiquyềnlựcnhànước,quảnlýxã
hộitheotưtưởngcựcđoan,phảntiếnbộ,đingượclạicácquyềntựdodânchủcủacon
người,lạmdụngbạolực. Câu3:
BộmáynhànướcCộngHòaXãhộiChủnghĩaViệtNamhiệnnayđượctổchứcvàhoạt
độngtheohiếnpháp2013vàcácluậtvềtổchứccáccơquan(như:luậttổchứcQuốchội,
Luậttổchứcchínhphủ,Luậttổchứcchínhquyềnđịaphương) 
Nguyêntắctổchứcvàhoạtđộngcủabộmáynhànước:Theohiếnphápnăm2013
baogồm5nguyêntắc:tấtcảquyềnlựcthuộcvềnhândân,(Khoản2,Điều2);Có
sựthốngnhất,phâncông,kiểmsoát(
Cáccơquanchủyếubaogồm:
1.Cơquanquyềnlựcnhànước
-quốchội
VịtrípháplýcủaQuốchộiđượcquyđịnhtạiđiều69hiếnpháp2013:"quốchội
làcơquanđạibiểucaonhấtcủanhândân,cơquanquyềnlựcnhànướccaonhấtcủanước
CộngHòaXãhộiChủnghĩaViệtNam".QuốchộilàcơquanđạibiểucaonhấtcủaNhân
DânvìQuốchộilàcơquanduynhấtdocửtricảnướcbầura.QuốcHộilàcơquanquyền
lựcnhànướccaonhấtvìQuốchộilànơitậptrungthốngnhấtnhữngquyềnlựcđượcnhân
dâncảnướcgiaophó.
Quốchộicóchứcnăngcơbảnsau:thựchiệnquyềnlậphiến,lậppháp;quyếtđịnh
cácvấnđềquantrọngcủađấtnước(như:chínhsáchcơbảnvềđốinộivàđốingoại,
nhiệmvụkinhtế-xãhội,quốcphònganninhcủađấtnước,nhữngnguyêntắccơbảnvề
tổchứcvàhoạtđộngcủabộmáynhànước);giámsáttốicaođốivớihoạtđộngcủacáccơ
quantrongbộmáynhànước.ChứcnăngcủaQuốchộiđượccụthểhóathànhtráchnhiệm
vụ,quyềnhạncụthểđượcquyđịnhtạiđiều70hiếnpháp2013.
-Hộiđồngnhândân
"HộiđồngnhândângồmcácđạibiểuHộiđồngNhândândocửtriởđịaphương
bầura,làcơquanquyềnlựcnhànướcởđịaphương,đạidiệnchoýchí,nguyệnvọngvà
quyềnlàmchủcủanhândânphảichịutráchnhiệmtrướcnhândânđịaphươngvàcơquan
nhànướccấptrên".(điều6Luậttổchứcchínhquyềnđịaphương2015).
HộiđồngnhândânđượctổchứcởcácđơnvịhànhchínhcủanướcCộngHòaXã
hộiChủnghĩaViệtNam.Nhiệmkỳcủamỗikhóahộiđồngnhândânlà5nămchấmviệc
rútngắnhoặckéodàinhiệm.Việcrútngắnhoặckéodàinhiệmkỳcủahộiđồngnhândân
doQuốcHộiquyếtđịnhtheođềnghịcủaủybanThườngvụQuốchội.(Xem:Luậttổ
chứcchínhquyềnđịaphương2015).
2.Chủtịchnước
Theođiều86hiếnpháp2013:"chủtịchnướclàngườiđứngđầunhànước,thaymặt
nướcCộngHòaXãhộiChủnghĩaViệtNamvềđốinộivàđốingoại".Chủtịchnướccó
chứcnăngthaymặtnướcCộngHòaXãhộiChủnghĩaViệtNamđểđốinộivàđốingoại.
Vềđốinội,chủtínhnócóquyềncôngbốhiếnpháp,luật,pháplệnh;thốnglĩnhcác
lĩnhvựcvũtrangnhândânvàgiữchứcvụChủtịchHộiđồngQuốcphòngvàAnNinh;
bổnhiệm,miễnnhiệm,cáchchứccácchứcvụcaocấpcủanhànước;côngbốquyếtđịnh
tuyênbốtìnhtrạngchiếntranh,tìnhtrạngkhẩncấp...
Vềđốingoại,chủtịchnướccóquyềntiếpnhậnđạisứđặcmệnhtoànquyềncủa
nướcngoài;bổnhiệm,miễnnhiệm,cử,triệuhồiđạisứđặcmệnhtoànquyềncủaViệt
Nam;phonghàm,cấpđạisứ;đàmphán,kýkếtđiềuướcquốctếnhândanhnhànước;
quyếtđịnhchonhậpquốctịch,thôiquốctịch,trởlạiquốctịchhoặctướcquốctịchViệt Nam...
Chứcnăngcủachủtịchnướcđượccụthểhóathànhcácnhiệmvụvàquyềnhạn,
đượcquyếtđịnhởđiều88hiếnpháp2013.
ChứcdanhchủtịchnướcdoủybanThườngvụQuốchộiđềnghịQuốchộibầu
trongsốcácđạibiểuQuốchội.Saukhiđượcbầu,chủtịchnướcphảituyênthệtrung
thànhvớitổquốc,nhândânvàhiếnpháp.Nhiệmkỳcủachủtịchnướctheonhiệmkỳcủa
Quốchội.ChủtịchnướcchịutráchnhiệmvàbáocáocôngtáctrướcQuốchội.
3.CơquanquảnlýNhànước(CơquanhànhchínhNhànước)
-Chínhphủ
VịtrípháplýcủaChínhphủđượcquyđịnhtạiđiều94hiếnpháp2013:"chínhphủ
làcơquanhànhchínhnhànướccaonhấtcủanướcCộngHòaXãhộiChủnghĩaViệt
Nam,thựchiệnquyềnhànhpháp,làcơquanchấphànhcủaQuốcHội".
Làcơquanhànhchínhnhànướccaonhất,Chínhphủthốngnhấtquảnlýcáclĩnh
vựccủađờisốngxãhội;bảođảmhiệulựcbộmáynhànướctừtrungươngđếncơsở;bảo
đảmviệctôntrọngvàchấphànhhiếnphápvàphápluật;bảođảmổnđịnhvànângcaođời
sốngvậtchấtvàvănhóacủanhândân.
Làcơquanthựchiệnquyềnhànhpháp,Chínhphủcótráchnhiệmtổchứcthực
hiệnhiếnpháp,luật,nghịquyếtcủaQuốchội,Pháplệnh,nghịquyếtcủaủybanThường
vụQuốchội,lệnh,quyếtđịnhcủachủtịchnước.
LàcơquanchấphànhcủaQuốcHội,ChínhphủdoQuốcHộithànhlập,thựchiện
cácnhiệmvụdoQuốchộigiao,báocáocôngtácvớiQuốchội,chịutráchnhiệmvềkết
quảthựchiệnnhiệmvụđượcgiaotrướcQuốchội.
Chínhphủcónhữngnhiệmvụ,quyềnhạnđượcquyếtđịnhtạiđiều96hiếnpháp
2013.ChínhphủdoQuốcHộilậpgiavàcónhiệmkỳtheonhiệmkỳcủaQuốchội.chính
phủlàmviệctheochếđộtậpthể,quyếtđịnhtheođasố.chínhphủgồmthủtướngchính
phủ,cácphóthủtướngchínhphủ,cácbộtrưởngvàthủtrưởngcơquanngangbộ.
-Ủybannhândân
"ỦybannhândândoHộiđồngNhândâncùngcấpbầu,làcơquanchấphànhcủa
hộiđồngnhândân,cơquanhànhchínhnhànướcởđịaphương,chịutráchnhiệmtrước
nhândânđịaphương,hộiđồngnhândâncùngcấpvàcơquanhànhchínhnhànướccấp
trên"(điều8Luậttổchứcchínhquyềnđịaphương2015).
ỦybannhândângồmChủtịch,PhóChủtịchvàcácủyviên,sốlượngcụthểphó
chủtịchủybannhândâncáccấpdoChínhphủquyếtđịnh.nhiệmkỳcủaủybannhândân
theonhiệmkỳcủahộiđồngnhândâncùngcấp.
4.Tòaánnhândân
LàcơquanxétxửcủanướcCộngHòaXãhộiChủnghĩaViệtNam,tòaánnhân
danhnướcCộngHòaXãhộiChủnghĩaViệtNamxétxửcácvụánhìnhsự,dânsựphải
hônnhânvàgiađình,kinhdoanh,thươngmại,laođộng,hànhchínhbàấygiảiquyếtcác
việckháctheoquyđịnhcủaphápluật.
Làcơquanthựchiệnquyềntưpháp,tòaánnhândâncónhiệmvụbảovệcônglý,
bảovệquyềnconngười,quyềncôngdân,bảovệchếđộxãhộichủnghĩa,bảovệlợiích
củanhànước,quyềnvàlợiíchhợpphápcủatổchức,cánhân.
Hệthốngtòaánnhândângồmtòaánnhândântốicao,tòaánnhândâncấpcao,tòa
ánnhândâncấptỉnh,tỏaranhâncấphuyện,tòaánquânsự.
5.Việnkiểmsoátnhândân
Theođiều107hiếnpháp2013:"việnkiểmsátnhândânthựchànhquyềncôngtố,
kiểmsáthoạtđộngtưpháp".
Thựchànhquyềncôngtốlàhoạtđộngcủaviệnkiểmsátnhândântrongtốtụng
hìnhsựđểthựchiệnviệcbuộctộicủanhànướcđốivớingườiphạmtội,đượcthựchiện
ngaytừkhigiảiquyếttốgiác,tinbáovềtộiphạm,kiếnnghịkhởitốvàtrongsuốtquá
trìnhkhởitố,điềutra,truytố,xétxửvụánhìnhsự.
Kiểmsoáthoạtđộngtưpháplàhoạtđộngcủaviệnkiểmsátnhândânđểkiểmsoát
tínhhợpphápcủacáchànhvi,quyếtđịnhcủacơquan,tổchức,cánhântronghoạtđộng tưpháp.
Hệthốngviệnkiểmsátnhândângồm:việnKiểmsátnhândântốicao,việnKiểm
sátnhândâncấpcao,việnKiểmsátnhândâncấptỉnh,việnKiểmsátnhândâncấp
huyện,việnkiểmsátquânsựcaocấp. Câu4:
1.Nguồngốccủaphápluật
-chủnghĩaMác-Lêninkhẳngđịnh:nhữngnguyênnhânlàmxuấthiệnnhànướccũng
lànhữngnguyênnhânlàmxuấthiệnphápluật.
-phápluậtchỉxuấthiệnkhicơsởkinhtế,xãhộiđãđạtđếntrìnhđộnhấtđịnh.Pháp
luậttừngbướcđượccảihoànthiệnphùhợpvớiđiềukiệnkinhtế,xãhộivàkhảnăng
nhậnthứccủaconngười.phápluậtđượchìnhthànhbằngcácconđườngsau:
+mộtlà,giaicấpthốngtrịthôngquanhànướcchọnlọc,thừanhậncácquytắcxửsự
thôngthườngphổbiếntrongxãhội(nhưcácquytắcđạođức,phongtục,tậpquán...)
nânglênthànhcácquyđịnhphápluật.
+hailà,nhànướcthôngquacáccơquancủamìnhbanhànhcácquyphạmmới.
+3là,nhànướcthừanhậncáccáchxửlýđãđượcđặtratrongquátrìnhxửlýcácsự
kiệnthựctế,thôngquacácquyếtđịnhápdụngphápluật(củatòaánhoặccơquanhành
chính)nhưnhữngquyđịnhchung(PhápLuật)đểápdụngchocáctrườnghợptươngtự sauđó.
-kháiniệmphápluật
+phápluậtlàhệthốngcácquytắcxửsựcótínhbắtbuộcchung,donhànướcđặtra
hoặcthừanhậnvàđảmbảothựchiệnnhằmđiềuchỉnhcácmốiquanhệxãhộitheomục
đích,địnhhướngcủanhànước.
+phápluậtchứađựngnhữngquytắcứngxử,khiđượcthựchiệnrộngrãivàlâudàisẽ
trởthànhchuẩnmựcxãhội,thướcđohànhvicủaconngười.Phápluậtlàhiệntượnglịch
sửcónguồngốctừxãhộivàlànhântốtrậttựhóacácmốiquanhệxãhội.Đólàcôngcụ
màgiaicấpcầmquyềnsửdụngđểthựchiệnchứcnăngquảnlývàhợpphápquanhệ
thốngtrịđốivớixãhội.
2.Đặcđiểmcủaphápluật
-phápluậtcótínhquyphạmphổbiến
Cácquyđịnhcủaphápluậtlàcáckhuônmẫu,chuẩnmựcđểhướngdẫncáchsửsự
chomọichủthểcủaxãhội.Bấtkỳai,ởvàođiềukiện,hoàncảnhphápluậtđãdựliệuđều
xửsựtheocáchthứcmàphápluậtđãnêura.Dựatrêncơsởcácquyđịnhcủaphápluật,
cácchủthểtrongxãhộibiếtđượclàmgìphảikhôngđượclàmgìhoặclàmnhưthếnào
khiởvàođiềukiện,hoàncảnhphápluậtđãdữliệu.Phápluậtluônlàtiêuchuẩn,khuôn
mẫuđểđánhgiáhànhvicủaconngườilàhợppháphaybấthợppháp.
-phápluậtmangtínhquyềnlựcnhànước(tínhcưỡngchế)
Phápluậtdonhànướcbanhànhhoặcthừanhậnvàđảmbảothựchiện.Thôngquanhà
nước,giaicấpthốngtrịxãhộithểhiệnvàhợppháphóaýchícủamình1cáchchính
thốngtrênthựctế.Việcphápluậtđượcđảmbảothựcthitrongđờisốngxãhộichínhlà
việcđảmbảochoquyềnlựcnhànướcđượctácđộngđếnmọithànhviêncủaxãhội.
Phápluậtcógiátrịbắtbuộcthựchiệnđốivớimọichủthểtrongxãhội,bấtkỳchủthể
nàokhiởvàđiềukiện,hoàncảnhquyphạmđãdựliệuđềuphảithựchiệntheođúngyêu
cầucủaphápluật,nếukhông,hànhvicủachủthểbịcoilàviphạmphápluật.
-phápluậtcótínhhệthống
Phápluậtlàmộthệthốnggồmtổngthểcácquyphạmphápluậtcómốiliênhệnộitại
thốngnhấtvàchặtchẽvớinhau,đượcphânđịnhthànhcácchếđịnhphápluật,ngànhluật
vàđượcthểhiệntrongcáchìnhthứcphápluật.
ỞViệtNamhiệnnay,phápluậtchủyếuđượcthểhiệntrongmộthệthốngvănbảnquy
phạmphápluậtdonhànướcbanhànhtheonhữngtrìnhtự,thủtụcvàhìnhthứcnhấtđịnh.
Hệthốngvănbảnquyphạmphápluậtbaogồmnhiềuloạivănbảnkhácnhautheothứbậc
hiệulựcpháplý,vănbảncóhiệulựcpháplýthấpphảiphùhợpvớivănbảncóhiệulực
pháplýcaohơn,quyphạmphápluậtdocơquancấpdướibanhànhphảiphùhợpvớiquy
phạmphápluậtdocơquancấptrênbanhànhvàđềuphảiphùhợpvớiquyđịnhcủahiến pháp.
Nộidungcácquyđịnhtrongcácvănbảnquyphạmphápluậtvàcácquyphạmpháp
luậtphảinhấtquán,phùhợp,khôngmâuthuẫn,chồngchéovớinhau.
-phápluậtcótínhxácđịnhvềhìnhthức
Phápluậtthườngđượcthểhiệntrongnhữnghìnhthứcnhấtđịnhphảicóthểlàtập
quánPháp,tiềnlệpháphoặcvănbảnquyphạmphápluật.Trongđó,cácvănbảnquy
phạmphápluậtlạicónhữnghìnhthứccụthểnhưhiếnpháp,luật,nghịđịnh,nghịquyết...
Mỗiloạivănbảndonhữngcơquancóthẩmđịnhbanhànhtheonhữngtrìnhtự,thủtục
nhấtđịnhđượcquyđịnhchặtchẽtrongluật. Câu5: 1.Kiểuphápluật
KiểuPhápluậtlàtổngthểnhữngdấuhiệu,đặcthùcơbảncủaphápluậtthểhiệnbản
chấtgiaicấpvàđiềukiệntồntạicủaphápluậttrongmộthìnhtháikinhtế-xãhộinhất định.
CáckiểuPhápluật:
Theoquanđiểmcủahọcthuyếtmáclênin,tươngứngvớicáchìnhtháikinhtế-xãhội,
tronglịchsửcó4kiểuPhápluậtlà:kiểuPhápluậtchủnô,kiểuPhápluậtphongkiến,
kiểuPhápluậttưsảnvàkiểuPhápluậtXãhộichủnghĩa.
Khixemxétkiểuphápluật,cầnlàmrõcácvấnđề:điềukiệnkinhtế-xãhộilàmtiềnđề
chosựtồntạicủakiểuPhápluật,bảnchấtvàđặctrưngcủakiểuPhápluật.
-Kiểuphápluậtchủnô
+phápluậtchủnôlàkiểuPhápluậtrađờisớmnhấttronglịchsử,cùngvớisựrađời
củanhànướcchủnô.KiểuPhápluậtchủnôđượcxâydựngtrêncơsởchếđộtưhữuvềtư
liệusảnxuấtvàmâuthuẫnđốikhánggaygắtgiữachủnôvớinôlệ.
+Phápluậtchủnôđượchìnhthànhbằngconđườngthừanhậncácphongtục,tậpquán,
quytắcđạođứcvàtínđiềutôngiáotrongxãhội.
+Phápluậtchủnôcóđặctrưng:
•Phápluậtchủnôtạocơsởpháplýchoviệccủngcốvàbảovệquanhệsảnxuất
chiếmhữunôlệ,hợppháphóasựbóclộtcủachủnôđốivớinôlệ.
•phápluậtchủnôquyđịnh1hệthốnghìnhphạtvàphươngthứcthihànhhìnhphạt hếtsứcdãman.
•phápluậtchủnôghinhậntìnhtrạngbấtbìnhđẳngtrongxãhộivàgiađình.
•phápluậtchủnôcótínhtảnmạn,thiếuthốngnhất.
-Kiểuphápluậtphongkiến
+phápluậtphongkiếnđượcxâydựngtrêncơsởchếđộsởhữutưnhâncủađịachủ,
quýtộc,phongkiếnvềtưliệusảnxuấtmàchủyếulàruộngđấtvớicơsởxãhộilàmâu
thuẫngiữaquýtộcphongkiếnvớinôngdân.
+phápluậtphongkiếncócácđặctrưngcơbảnsau
•phápluậtphongkiếnxáclậpvàbảovệtrậttựđẳngcấp,đồngthờibảovệnhững
đặcquyềncủacácđảngcấptrêntrongxãhội.
•phápluậtphongkiếndungtúngchoviệctùytiệnsửdụngbạolựccủanhữngkẻ
nắmquyềntrongxãhội.
•phápluậtphongkiếnquyđịnhhệthốnghìnhphạtvàcáchthứcthihànhhìnhphạt1
cáchdãman,hàkhắc.
•phápluậtphongkiếnchịuảnhhưởngmạnhmẽcủatôngiáo,phongtục,đạođức
phongkiếnvàkhôngcótínhthốngnhất.
+tươngtựnhưphápluậtchủnô,phápluậtphongkiếnchưacósựphânđịnhrõràng
giữacáclĩnhvựcphápluật.hầuhếtcácbộluậtphongkiếnđềuquyđịnhvềbiệnpháp
trừngphạt(hìnhphạt)củanhànướcđốivớichủthểviphạm.
-kiểuPhápluậttưsản
+phápluậttưsảnđượcxâydựngtrêncơsởkinhtếlàchếđộsởhữutưnhân,tưbản
chủnghĩa,vớicơsởxãhộidựatrênquanhếtgiữagiaicấptưsảnvàgiaicấpcôngnhân.
+phápluậttưsảncócácđặctrưngsau:
•phápluậttưsảnghinhậnvàbảovệchếđộsởhữutưbảnchủnghĩa.
•phápluậttưsảnmangtínhdânchủ,thừanhậnvềmặtpháplýquyềntựdo,bình
đẳngcủacôngdân.
•phápluậttưsảnbảovệsựthốngtrịvềchínhtrịvàtưtưởngcủagiaicấptưsản trongxãhội.
•sovớicáckiểuPhápluậttrướcđó,phápluậttưsảncónhiềuđiểmtiếnbộvượt
bậc,đặcbiệtlàtínhnhânđạocủahệthốngđãđượcđềcao.Ngàynay,nhiềuquyđịnhcủa
phápluậttưsảncóảnhhưởngđếnphápluậtquốctế.
-Kiểuphápluậtxãhộichủnghĩa
+PhápluậtXãhộichủnghĩarađờicùngvớisựrađờicủanhànướcxãhộichủ
nghĩa.Phápluậtxãhộichủnghĩađượcxâydựngtrêncơsởkinhtếlàquanhệsảnxuấtxã
hộichủnghĩa,cơsởxãhộilàsựliênminhgiữacácgiaicấp,tầnglớpnhândânlaođộng.
+PhápluậtXãhộichủnghĩacócácđặctrưng
•PhápluậtXãhộichủnghĩathểchếhóađườnglối,chủtrương,chínhsáchcủa đảnglãnhđạo.
•PhápluậtXãhộichủnghĩađangngàymộthoànthiệnđểđápứngyêucầuđiều chỉnhxãhội.
•PhápluậtXãhộichủnghĩaphảnánhcácchuẩnmựcđạođứcxãhộiđồngthờigóp
phầncủngcố,bảovệcácchuẩnmựcđó.
2.Hìnhthứcphápluật
Hìnhthứccủaphápluậtlàcáchthứcthểhiệnýchícủanhànước,làcáchthứcmànhà
nướcsửdụngđểthểhiệnýchícủamìnhthànhphápluật.
Phápluậtcó3hìnhthứccơbảnlàtậpquánPháp,tiềnlệPháp(hayÁnlệ)vàvănbản quyphạmphápluật.
-Tậpquánpháp
+tậpquánPháplàcácquytắcxửsựđãtồntạitrongxãhộidướidạngphongtụctập
quán,đạođức,cáctínđiềutôngiáoNhưngphùhợpvớiýchícủanhànướcnênđượcnhà
nướcthừanhậnthànhphápluật.
-Tiềnlệpháphayánlệ
+tiềnlệpháphayÁnlệlànhữngbảnán,quyếtđịnhcủachủthểcóthẩmquyềnkhi
giảiquyếtcácvụviệccụthể,đượcnhànướcthừanhậnlàmkhuônmẫuđểgiảiquyếtcác
vụviệckháctươngtự.
+tiềnlệpháphayÁnlệlàkếtquảtừhoạtđộngcủacơquanxétxử(tòaánhoặctrọng
tài)vàcơquannhànướckhác.Vídụ,bảnánchotòaánnhândântốicaođưarakhigiải
quyếtmộtvụántranhchấpđấtđaiđãđượcnhànướcthừanhậnlàmẫuđểcáctòaánkhác
phảituântheokhigiảiquyếtcácvụtranhchấpđấtđaixảyrasauđócónộidungtươngtự.
-Vănbảnquyphạmphápluật
+vănbảnquyphạmphápluậtlàvănbảndocơquannhànướchoặccánhâncóthẩm
quyềnbantheotrìnhtự,thủtụcvàhìnhthứcdophápluậtquyđịnhtrongđócócácquy
phạmđượcnhànướcbảođảmthựchiệnhaycácquyphạmphápluậtđểđiềuchỉnhquan
hệxãhộitheomụcđíchcủanhànước.
+đâylàhìnhthứcphápluậtquantrọngnhấtvìđảmbảotínhchínhxác,rõràng,minh
bạch,dễthốngnhất,đượccậpnhậtthườngxuyêntheosựthayđổicủađờisốngxãhội.  Câu6: a.Kháiniệm:
-Lànhữngquanhệnảysinhtrongxãhộiđượcphápluậtđiềuchỉnh,trongđóbên
thamgiacóquyền,nghĩavụpháplýcụthể. b.Đặcđiểm:
-Lànhữngcăncứ,dấuhiệuphânbiệtQHPLvớicácquanhệxãhộikhác.
-Làquanhệxãhộicóýchí:xuấthiệntrêncơsởýchínhànướccủaýchícủacác
bênthamgiaquanhệ.->CácbênthamgiaQHPLkhácvớicácbênthamgia QHXH.
-XuấthiệntrêncơsởcácQPPL–tứclàtrêncơsởýchínhànước.->QHPLmang
tínhgiaicấpsâusắc.
-NộidungcủaQHPLđượccấuthànhbởicácquyền,nghĩavụpháplýcụthểvà
việcthựchiệnđượcđảmbảobằngsựcưỡngchếcủanhànước. 2.CấutạoQHPL:
-Chủthể+Nộidung+Kháchthể=QHPL. a.Chủthể:
-lànhữngcánhân,tổchứccóđủnănglựcchủthểthamgiavàocácQHPLđểthực
hiệnquyềnvànhiệmvụpháplýnhấtđịnh.
-Hailoạinănglựcchủthể  Nănglựcphápluật Nănglựchànhvi
Khảnăngcóquyềnvànghĩa
Khảnăngthựctếđểthựchiệnquyềnvànghĩavụ vụ
Donhànướcquyếtđịnh
Dođiềukiệnchủquancủacánhân,tổchứcquyết định
Tồntạitừkhisinhra-mấtđi
Tồntạitrongđiềukiệnnhấtđịnhvềđộtuổi,nhận thức 
-HailoạichủthểQHPL:
+Cánhân:Côngdânsởtại,ngườinướcngoài,ngườikhôngcóquốctịch.
+Tổchức:Thếnhân,phápnhân.
-Điềukiệnđểtổchứccótưcáchphápnhân:
+Cơcấutổchứcchặtchẽ.
+Cótàisảnđộclập.
+Tựchịutráchnhiệmbằngtàisảnđó.
+NhândanhmìnhthamgiacácQHPL. b.Nộidung:
-Quyềnchủthể:cáchxửsựđượcPLchophépvàbảovệ.
+XửsựtheoPL/thỏathuận.
+Yêucầuchủthểkháctôntrọngquyềncủamình.
+Yêucầucơquannhànướcbảovệlợiíchcủamình.
-Nghĩavụchủthể:cáchxửsựbắtbuộcphảithựchiệnkhithamgiavàoQHXHđể
đảmbảoquyềncủangườibênkia.
+ChủđộngthựchiệntheoPL/thỏathuận.
+Kiềmchếkhôngthựchiệnhànhvi.
+Gánhchịuhậuquả. c.Kháchthể:
-Nhữnglợiích(vậtchất,tinhthần)màchủthểhướngtớikhithamgiaQHPL.
-Cácloại:tàisản,lợiíchtinhthần.
3.Sựkiệnpháplý:
-Kháiniệm:làcácsựkiệnthựctếmàsựxuấthiệnhaymấtđicủachúngđượcPL
gắnliềnvớiviệnhìnhthành,thayđổihoặcchấmdứtQHPL. -Gồmhaidạng: +Sựbiến
LànhữnghiệntượngtựnhiênđượcPLgắnvớisựhìnhthànhquyềnvà
nghĩavụcủachủthể.
Sựbiếnxảyrangoàiýmuốnchủquancủaconngười.
Vídụ:thiêntai,sinh,tử,… +Hànhvi:
Lànhữngsựkiệnxảuratheoýchícủaconngười,tồntạidướidạnghành
độnghoặckhônghànhđộng.
Vídụ:Hànhđộng:kêkhaivànộpthuế,kếthôn,…
Khônghànhđộng:khôngtốgiáctộiphạm,…
-Trongthựctế,1SKPLcóthểlàmphátsinh1hoặcnhiềuQHPL.
-QHPLchỉphátsinhkhicó1tậphợpcácSKPL. Câu7:
1.Thựchiệnphápluật
Thựchiệnphápluậtlàhànhvi(hànhđộnghoặckhônghànhđộng)thựctếhợpphápcủa
chủthểcónănglựchànhviphápluật. 2.Đặcđiểm
+thựchiệnphápluậtphảilàhànhvixácđịnhhayxửsựthựctếcủaconngười.Phápluật
chỉđiềuchỉnhhànhvihayxửsựcủaconngườimàkhôngthểđiềuchỉnhsuynghĩhaytư
tưởngcủahọ.Hànhvithựchiệnphápluậtcủacácchủthểcóthểđượcthểhiệndướidạng
hànhđộnghoặckhônghànhđộng.Hànhđộngthựchiệnphápluậtthểhiệnbằngnhữnglời
nói,cửchỉ,độngtácnhấtđịnhhoặckhônghànhđộng.
+thựchiệnphápluậtphảilàhànhvihợppháp,tứclàhànhvihoàntoànphùhợpvớiyêu
cầucủaphápluật.
Thựchiệnphápluậtlàsựhiệnthựchóacácquyđịnhcủaphápluật,tứclàbiếncácquy
địnhcủaphápluậttrongvănbảntrởthànhxửsựthựctếcủacácchủthểkhithamgiavào
cácquanhệphápluật.Hànhvithựchiệnphápluậtphảinằmtrongkhuônkhổcácquy
địnhcủaphápluật.
+thựchiệnphápluậtphảilàxửsựcủacácchủthểcókhảnăngnhậnthứcvàđiềukhiển
hànhvi,cónănglựchànhviphápluật.
+thựchiệnphápluậtlànghĩavụvàquyềnlợicủacánhân,tổchứctrongxãhội.Thực
hiệnphápluậttrướchếtlànghĩavụcủamọicánhân,tổchứctrongxãhộiđểbảođảm
mộttrậttựxãhộicũngnhưbảođảmquyềnvàlợiíchcủamọithànhviêntrongxãhội.
3.Cáchìnhthứcthựchiệnphápluật
+tuântheo(tuânthủ)phápluậtlàhìnhthứcthựchiệnphápluậttrongđócácchủthể
phápluậtkiềmchế,khôngtiếnhànhnhữnghànhvimàphápluậtcấm.
+thihành(chấphành)phápluậtlàhìnhthứcthựchiệnphápluậttrongđócácchủthể
phápluậtthựchiệnnghĩavụpháplýcủamìnhbằngcáchànhđộngtíchcực.
+sửdụng(vậndụng)phápluậtlàhìnhthứcthựchiệnphápluậttrongđócácchủthể
phápluậtthựchiệnquyềncủamìnhtheoquyđịnhcủaphápluật.Vìđâylàhìnhthứcthực
hiệncácquyềnmàphápluậtchophép,nênchủthểcóthểthựchiệnhoặckhôngthựchiện quyềncủamình.
+ápdụngphápluậtlàhìnhthứcthựchiệnphápluậttrongđónhànướcthôngquacác
cơquannhànước,tổchứchoặccánhâncóthẩmquyền,tổchứcchocácchủthểphápluật
thựchiệnnhữngquyđịnhcủaphápluậthoặcracácquyđịnhlàmphátsinh,thayđổihoặc
chấmdứtnhữngquanhệphápluậtcụthể.
Ápdụngphápluậtlàmộthìnhthứcthựchiệnphápluậtđặcbiệtvìđâylàhìnhthức
thựchiệnphápluậtcủachínhnhànước(hayhìnhthứcnhànướctổchứcchocácchủthể
khácthựchiệncácquyđịnh. Câu8: ViphạmPhápluật 1.Kháiniệm:
-Làhànhvitráiphápluật,cólỗidochủthểcónănglựctráchnhiệmpháplýthực
hiện,xâmhạicácquanhệxãhộiđượcphápluậtbảovệ. 2.Dấuhiệu:
-Làhànhvixácđịnh:
+Chỉthôngquahànhvi,conngườimớitácđộngvàcókhảnănggâythiệthại
chocácquanhệxãhội.
+Suynghĩchưabiểuhiệnthànhhànhvi,khônggâyhạivàkhôngcócăncứxác định.
+Hànhvibiểuhiệndướidạng:hànhđộngvàkhônghànhđộng.
-Làhànhvitráiphápluật:
+Quyđịnhcấmmàthựchiệnlàtráiluật.
+Quyđịnhbắtbuộcthựchiệnmàkhônglàmlàtráiluật.
-Làhànhvicủachủthểcónănglựctráchnhiệmpháplý:
+Nănglựctráchnhiệmpháplý:khảnăngđiềukhiểnhànhvivàchịutrách
nhiệmvềhànhvicủacánhân.
+Phụthuộc:độtuổi,khảnăngnhậnthức.
+Vídụ:Ngườitừđủ16tuổitrởlênphảichịutráchnhiệmhìnhsựvềmọitội phạm.
-Làhànhvicólỗicủachủthể:
+Nhậnthứcđượchànhvicủamìnhvàhậuquảcủahànhviđó.
+Điềukhiểnđượchànhvicủamình.
+Vídụ:mộtngườimắcbệnhtâmthầnăntrộmtàisản.
-Làhànhvixâmhạitớicácquanhệxãhộiđượcphápluậtxáclậpvàbảovệ.
+Vídụ:hànhvicướptàisản. 3.CấuthànhVPPL: a.Kháchthể:
-LànhữngQHXHđượcPLbảovệ.
-NhiềuhànhvixâmhạiđếnXH,nhưngđólàQHXHkhôngđượcPLđiềuchỉnh
->khôngphảiVPPL. -Vídụ:
+Hànhviđánhngườigâythươngtích.
+ĐưathôngtinsailệchtrênmạngXH. b.Chủthể:
-Làcánhânhoặctổchứccónănglựctráchnhiệmpháplýmàtheoquyđịnhcủa
phápluậthọphảichịutráchnhiệmđốivớihànhvitráiphápluậtcủamình. c.Mặtkháchquan:
-LànhữngbiểuhiệnbênngoàicủaVPPL:
+HànhvitráiPL:làhànhvicủachủthểkhôngthựchiệnhoặcthựchiệnkhông
đúng,khôngđầyđủcácquyđịnhcủaPL,cóthểtồntạidướidạnghànhđộnghoặc
khônghànhđộng.VD:Khôngđiđúnglànđượcquyđịnh.
+HậuquảcủahànhvitráiPL:
Thiệthạiđãxảyrahoặccókhảnăngxảyratrênthựctế.
Mứcđộnguyhiểmcủahànhvitráiphápluật.
Cơsởxácđịnh:tínhchấtvàmứcđộthiệthạigâyrahoặccókhảnănggây ra.
VD:Gâyrahoặccókhảnănggâyratainạnchếtngười.
+Mốiquanhệnhânquảgiữahànhvivàhậuquả. d.Mặtchủquan:
-LànhữngbiểuhiệntâmlýbêntrongcủachủthểviphạmPL. -Mặtchủquan: +Lỗi +Độngcơ +Mụcđích
-Lỗilàtrạngtháitâmlýcủachủthểđốivớihànhvitráiphápluậtcủamìnhvàhậu
quảdohànhviđómanglại.
+Lỗicốý:nhậnthứcrõhànhvinhưngvẫnthựchiệnvàmongmuốnhậuquảxảy
ra(cốýtrựctiếp)hoặctuykhôngmongmuốnnhưngđểmặcchohậuquảxảyra (cốýgiántiếp).
+Lỗivôý:thấytrướchànhvicủamìnhcóthểgâyrahậuquảnguyhiểmchoxã
hộivàkhôngmongmuốnchohậuquảđóxảyra.
Vôýdoquátựtin:thấytrướchànhvicủamìnhcóthểgâyrahậuquảnhưng
lạichorằngthiệthạisẽkhôngxảyrahoặccóthểngănchặnđược.
Vôýdocẩuthả:khôngthấytrướcđượchànhvicủamìnhcókhảnănggây
rahậuquảdùbiếthoặccóthểbiết.
-VD:Côngchứcnhànướcnhậnhốilộ->Lỗicốýtrựctiếp 4.CácloạiVPPL:
-VPPLhìnhsự(tộiphạm). -VPPLhànhchính. -VPPLkỉluật. -VPPLdânsự. Câu9:
1. Khái niệm
Quyphạmphápluậtlàquytắcxửsựchungdonhànướcđặtrahoặcthừanhậnvàđảm
bảothựchiệnđểđiềuchỉnhquanhệxãhộitheođịnhhướngvànhằmđặtmụcđíchnhất định.
2. Đặc điểm ·
Quyphạmphápluậtlàquytắcxửsựchung 
+Là1loạiquyphạmxãhội,nênnómangđầyđủcácđặctínhcủaquyphạm
như:làquytắcxửsự,làkhuônmẫu,tiêuchuẩnđểđánhgiáhànhvicủacon
người,đượcsửdụngnhiềulầntrongđờisốngxãhội…,quyphạmphápluật
đượcsửdụnglặpđilặplạichotớikhikhôngcònhiệulựctácđộngnữa. ·
Quyphạmphápluậtmangtínhquyềnlựcnhànước(tínhbắtbuộcchung) 
+QPPLhìnhthànhbằngconđườngnhànước,thôngquacáccơquannhà
nước,QPPLđượcbanhànhhoặcđượcthừanhận.MỗiQPPLdonhànướcban
hànhvàđảmbảothựchiệnthôngquahệthốngcáccơquannhànướccóthẩm
quyền.Nhànướcsửdụngnhiềuhìnhthứcđểtạođiềukiệnhoặcbuộccácchủ
thểphảithựchiệncácQPPL:tuyêntruyền,giáodục,thuyếtphụchoặccưỡng chế.
+ĐâylàđiểmkhácbiệtđặcthùgiữaQPPLvàcácquyphạmxãhộikhác. ·
Cácquyphạmphápluậtđượcthựchiệnnhiềulầntrongđờisống 
+CácQPPLdựliệucáctìnhhuốngphổbiếncóthểxảyratrongđờisống.Mặc
dùxãhộithườngxuyênthayđổi,đadạng,phứctạp,nhưngQPPLđượcáp
dụngchung,nhiềulầnđốivớicáccánhân,tổchức.Bấtcứkhinào,khiởvào
tìnhhuốngđượcdựliệutrongQPPLthìchủthểđềuphảithựchiệntheoquy địnhcủaPL.
3. Cấu trúc của QPPL: giả định, quy định, chế tài ·
Giảđịnhlàbộphậnnêulênđiềukiện,hoàncảnhcóthểxảyratrongđ  ờisống
vàkhichủthểởvàođiềukiện,hoàncảnhđósẽphảichịusựtácđộngcủaquy phạmphápluật.
+Nộidungphầngiảđịnhnêulênphạmvitácđộngcủaquyphạmphápluật,trả
lờichocâuhỏi:Ai?Khinào?Trongnhữngđiềukiện,hoàncảnhnào?
2loạigiảđịnh:+Giảđịnhgiảnđơnchỉnêulên1hoàncảnh,điềukiện
+Giảđịnhphứctạpnêulênnhiềuđiềukiện,hoàncảnhkhác nhau ·
Quyđịnhlàbộphậnnêulêncáchxửsựmàcácchủthểkhiởvàođiềuki  ện,
hoàncảnhQPPLđãgiảđịnhđượcphéphoặcbuộcphảithựchiện.Phầnquy
địnhcủaquyphạmphápluậtchínhlàmệnhlệnhcủanhànước,trựctiếpthể
hiệnýchícủanhànước,thườngđượcnêulênởdạng:cóthể,cóquyền,cấm,
được,khôngđược,phải,cónghĩavụ…
+BộphậnquyđịnhcủaQPPLtrảlờichocâuhỏi:Đượclàmgì?Khôngđược
làmgì?Phảilàmgì?Làmnhưthếnào?
+BộphậnquyđịnhcủaQPPLthểhiệndướidạng:cấmđoán,bắtbuộc,tùy
nghihoặctraoquyền:
-Quyđịnhbắtbuộclàquyđịnhxácđịnhhànhvichủthểbuộcphải thựchiện
-Quyđịnhcấmđoánlàquyđịnhxácđịnhhànhvimàchủthểkhông đượcthựchiện -
Quyđịnhtùynghilàquyđịnhmàởđóxácđịnhhànhvichủthểđược  thựchiện. ·
ChếtàilàbộphậncủaQPPLdựkiếnvềnhữngbiệnphápđượcápdụngđối 
vớichủthểkhiởvàođiềukiện,hoàncảnhquyphạmphápluậtđượcgiảđịnh
màkhôngthựchiệnđúngquyđịnhcủaquyphạmphápluật.Nhữngbiệnpháp
nàythểhiệnsựrănđe,lênáncủanhànướcđốivớicácchủthểkhôngthựchiện
đúngquyđịnhcủaphápluật.
+BộphậnchếtàicủaQPPLtrảlờichocâuhỏi:chủthểkhiởvàođiềukiện,
hoàncảnhquyphạmphápluậtđãgiảđịnhnếukhôngthựchiệnđúngquyđịnh
củaQPPLsẽphảigánhchịuhậuquảntn?
1–Ýnghĩacủabộphậngiảđịnh
Giảđịnhlàbộphậncủaquyphạmphápluậtnêulênnhữngđiềukiện,hoàncảnhcó
thểxảyratrongcuộcsốngmàkhigặpthìmọingườicầnphảixửsựtheoquyđịnh
củaphápluậtvàchỉrõchủthểnàocầnphảixửsựtrongđiềukiện,hoàncảnhđó.
Phầnnàycònnêulênnhữngđiềukiện,hoàncảnhđểápdụngcácbiệnpháptác
độngcủanhànướcvàchỉrõchủthểnàosẽlàđốitượngđểápdụngchếtàihoặc
cácbiệnpháptácđộngkháccủanhànước.Vìthế,ýnghĩacủabộphậnnàylàcho
mọi người biết quy phạm đó điều chỉnh quan hệ xã hội nào, ai và khi nào,
trong điều kiện và hoàn cảnh nào thì cần phải xử sự theo quy phạm đó. Bộ
phận này cũng cho các cơ quan nhà nước có thẩm quyền biết là khi nào thì họ
cần phải áp dụng các biện pháp tác động của nhà nước được quy định trong
quy phạm, áp dụng đối với ai, đối tượng nào và điều kiện để áp dụng các biện pháp đó là gì.
2–Ýnghĩacủabộphậnquyđịnh
Quyđịnhlàbộphậncủaquyphạmphápluậtnêulêncáchxửsựhayquytắcxửsự
chochủthểkhiởvàođiềukiện,hoàncảnhđãnêutrongphầngiảđịnhcủaquy
phạm.Ýnghĩacủabộphậnnàylàhướng dẫn cách xử sự cho các chủ thể tham
gia vào quan hệ xã hội do quy phạm đó điều chỉnh, chỉ cho mọi người biết khi
ở vào điều kiện, hoàn cảnh đã nêu trong phần giả định của quy phạm thì họ
được làm gì hay hành vi nào họ được phép thực hiện; họ không được làm gì
hay hành vi nào họ không được phép thực hiện; họ phải làm gì hay hành vi
nào họ bắt buộc phải thực hiện.Nóicáchkhác,bộphậnquyđịnhcủaquyphạm
chỉchomọingườibiếtcácquyềnvànghĩavụpháplýcủahọkhithamgiavàoquan
hệxãhộidoquyphạmđiềuchỉnh;đồngthời,nócũngchỉchomọingườibiếtýchí,
mongmuốn,mụcđíchcủanhànướckhiđiềuchỉnhquanhệđó.
3–Ýnghĩacủabộphậnchếtài
Chếtàilàbộphậncủaquyphạmphápluậtnêulêncácbiệnphápcưỡngchếmang
tínhchấttrừngphạtmànhànướcdựkiếncóthểápdụngđốivớicácchủthểđược
nêutrongphầngiảđịnhcủaquyphạmphápluậtkhihọviphạmphápluật,không
thựchiệnhoặcthựchiệnkhôngđúng,khôngđầyđủnhữngnghĩavụpháplýđã
đượcnêutrongbộphậnquyđịnhcủaquyphạmphápluật.Ýnghĩacủabộphậnnày
làchỉ cho mọi người biết những biện pháp cưỡng chế nhà nước nào hay những
hậu quả pháp lý bất lợi nào họ có thể phải gánh chịu nếu tham gia vào quan
hệ xã hội do quy phạm điều chỉnh mà không thực hiện hoặc thực hiện không
đúng, không đầy đủ các nghĩa vụ pháp lý được nêu trong phần quy định của
quy phạm, tức là thực hiện không đúng những yêu cầu, mệnh lệnh của nhà
nước đối với họ.Vìthế,phầnchếtàicủaquyphạmphápluậtđượcđặtranhằmrăn
đe,phòngngừasựviphạmphápluậtvànhằmtrừngphạtcácchủthểviphạmpháp
luậtđểbảođảmchophápluậtđượcthựchiệnnghiêmchỉnhhaybảođảmtính
nghiêmminhcủaphápluật.Dovậy,cóthểnói,trongsốcácbiệnphápbảođảm
thựchiệnphápluậtthìchếtàilàbiệnphápquantrọngnhất,cótácdụnglớnnhấtvà cóhiệuquảnhất. Câu10:
1.Đặcđiểmcủahànhvithamnhũng:
a.Chủthểthamnhũnglàngườicóchứcvụ,quyềnhạn:
-Làmviệctrongcơquan,tổchức,đơnvịkhuvựcnhànước.
+Cánbộ,côngchức,viênchức.
+Sĩquan,quânnhân.
+Ngườigiữchứcdanh,chứcvụquảnlítrongdoanhnghiệp,tổchứcnhànước.
+Ngườiđượcgiaothựchiệnnhiệmvụ.
-Làmviệctrongdoanhnghiệp,tổchứckhuvựcngoàinhànước:
+Ngườigiữchứcdanh,chứcvụquảnlýtrongdoanhnghiệp,tổchức.
-Vụlợi:manglạilợiíchchomình,chogiađìnhmìnhhoặcchongườikhác.
-Cóchứcvụ,quyềnhạncaovàlợidụngchứcvụ,quyềnhạnđểvụlợi=>Khóđể
điềutra,xétxửhànhvithamnhũng.
b.Chủthểthamnhũnglợidụngchứcvụ,quyềnhạnđượcgiao:
-Chủthểthamnhũngphảisửdụng“chứcvụ,quyềnhạncủamình”nhưmột
phươngtiệnđểmanglạilợiíchchomình,chogiađìnhmìnhhoặcchongườikhác. c.Mụcđích:
-Hànhvithamnhũnglàhànhvicốý.
-Mụcđíchcủahànhvithamnhũnglàvụlợi:lợiíchvậtchất(tiền,nhà,đất,cácvật
cógiátrị,..)hoặclợiíchtinhthần.
-Nếuchủthểthựchiệnhànhvilợidụngchứcvụ,quyềnhạnmàkhôngxuấtphát
từđộngcơvụlợithìhànhviđókhônglàhànhvithamnhũng.  2.Táchại
a. Táchạivềchínhtrị 
NhiềuchínhsáchcủaĐảngvàNhànướcbịcáccánbộ,côngchức,viên
chứclợidụng->ảnhhưởngnghiêmtrọngđếnsựpháttriểncủađấtnước 
Ảnhhưởngđếnuytíncủaquốcgiatrêntrườngquốctế->giảmlòngtincủa cácnhàtàitrợ 
ẢnhhưởngxấuđếnnhữngchínhsáchđúngđắncủaĐảngvàNhànướcvề
kinhtế,chínhtrị,xãhội.
b. Táchạivềkinhtế 
Làmthấtthoátnhữngkhoảntiềnlớntrongxâydựng 
Gâytổnthấtlớnchonguồnthucủangânsáchnhànước 
Làmcho1sốlượnglớntàisảncôngtrởthànhtàisảntưcủa1sốcánbộ,... 
Gâyảnhhưởnglớnđếnmôitrườngkinhdoanh,làmgiảmđángkểnănglực
cạnhtranhcủacácdoanhnghiệp->làmchậmtốcđộtăngtrưởngcủanền kinhtế 
Gâythiệthạiđếntàisảncủangườidân
c. Táchạivềxãhội 
Ảnhhưởngđếncácgiátrị,cácchuẩnmựcđạođứcvàphápluật. 
Làmxáotrộntrậttựxãhội  