đề cương triết học mác lênin ôn tập

TRIẾT

1. Nguồn gốc của triết học gồm mấy nguồn gốc: 2

- Nguồn gốc nhận thức

- Nguồn gốc xã hội

2. Khái niệm thế giới quan là gì? Tr28

Là hệ thống các tri thức, quan điểm, tình cảm, niềm tin, lí tưởng xác định của con người trong thế giới đó.

3. Có mấy loại hình thế giới quan: 3

Huyền thoại

Tôn giáo

Triết học

4. Vấn đề cơ bản của triết học: giải quyết mqh giữa tư duy với tồn tại

5. có mấy mặt: 2

Trl cho câu hỏi vật chất và ý thức cái nào có trc cái nào có sau, cái nào quyết định cái nào

Con người có khả năng nhận thức về thế giới này hay ko

6. chủ nghĩa duy vật phát triển dưới bnh hình thức:3

Chủ nghĩa duy vật chất phác

Siêu hình

Biện chứng

7. Đặc điểm của chủ nghĩa duy vật chất phác là gì?

Là kết quả nhận thức của các nhà triết học thời kì cổ đại. Chủ nghĩa duy vật thời kì này thừa nhận tính thứ nhất của vật chất nhưng lại đồng nhất vật chất với 1 hay 1 số chất cụ thể của vật chất

Đặc điểm của chủ nghĩa duy vật siêu hình:

Phát triển rực rỡ nhất ở thế kỉ 17-18 ở các nc tây âu. Là pp tư duy nhìn nhận thế giới giống như một cỗ máy khổng lồ và mỗi bộ phận tạo nên thế giới đó về cơ bản ở trong trạng thái biệt lập và tĩnh tại

Đặc điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng:

Đc Mác và Ăng ghen xây dựng vào những năm 40 của thế kỉ 19, Lênin phát triển.

Đặc điểm:đc kế thừa tinh hoa của các học thuyết triết học trc đó và sd khá triệt để thành tựu của khoa học đương thời

8. Triết học phát triển rực rỡ nhất ở đâu: Hy Lạp ( Phương Tây), Ấn Độ (Phương Đông)

9. Chủ nghĩa duy tâm:2 hình thức:chủ quan và khách quan

- Chủ quan: thừa nhận tính thứ nhất của ý thức con người, phủ nhận sự tồn tại khách quan của hiện thực, khẳng định mọi sự vật, hiện tượng chỉ là phức hợp của những cảm giác

- Khách quan: cũng thừa nhận tính thứ nhất của ý thức con người nhưng coi đó là thứ tinh thần khách quan có trước và tồn tại độc lập với con người

Tồn tại do những sản phẩm siêu tự nhiên: trời, thượng đế,...

10. Thuyết có thể biết thuộc lập trường nào? Lập trường duy tâm

11. Phương pháp siêu hình là gì? Nhận thức đối tượng ở trạng thái cô lập, tách rời đối tượng

12. Phương pháp biện chứng là gì?

Nhận thức đối tượng trong các mối liên hệ phổ biến vốn có của nó

Nhận thức đối tượng ở trạng thái luôn vận động biến đổi

13. Các hình thức của phép biện chứng trong lịch sử: 3

- Phép biện chứng tự phát

- Phép biện chứng duy tâm

- Phép biện chứng duy vật

14.Tiền đề ra đời của triết học gồm mấy điều kiện: 3

Kinh tế xh

Lý luận

Khoa học

15. Nguồn gốc lí luận ra đời triết học Mác

- Triết học cổ điển Đức

- Kinh tế chính trj học cổ điển Anh

- Chủ nghĩa xã hội khoa học Pháp

16. Những tiền đề KHTN mà triết học Mác đã kế thừa là:

- Định luật bảo toàn chuyển hóa năng lượng

- Học thuyết tế bào

- Thuyết tiến hóa của Đác uyn

17. Tác phẩm triết học nào đánh giá sự chín muồi về mặt tư tưởng của Mác và Ăngghen:

Tuyên ngôn Đảng Cộng sản 1844

18. Triết học Mác Lênin có mấy chức năng: 2

- Chức năng thế giới quan

- Chức năng phương pháp luận

19. Vai trò của Triết học Mác Lênin

- Là thế giới quan, phương pháp luận khoa học và cách mạng cho con người trong nhận thức và thực tiễn

- Là cơ sở thế giới quan, phương pháp luận khoa học và cách mạng để phân tích xu hướng phát triển của xã hội trong điều kiện cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại phát triển mạnh mẽ

- Là cơ sở lí luận khoa học của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội trên thế giới và sự nghiệp đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa Việt Nam

CHƯƠNG 2

1. Chủ nghĩa duy tâm quan niệm thế nào về vật chất

Thừa nhận sự tồn tại hiện thực của thế giới tự nhiên nhưng lại cho rằng nguồn gốc của nó là do “sự tha hóa” của “tinh thần thế giới”

1. Chủ nghĩa duy vật cổ đại quan niệm thế nào về vật chất

• Triết học Hy Lạp: Đồng nhất vật chất với các dạng thụ thể của vật chất và đồng nhất vật chất với một dạng bản nguyên
• Trung Đông: Bản chất của thế giới là vật chất nhưng vật chất đó là đa bản nguyên (kim, mộc, thủy, hỏa, thổ)

1. Chủ nghĩa duy vật siêu hình quan niệm thế nào về vật chất: Đồng nhất vật chất với khối lượng, đồng nhất vật chất với nguyên tử

Quan niệm vật chất của Lênin:

1. Thuộc tính của vật chất theo chủ nghĩa duy vật biện chứng là gì?

Thuộc tính cơ bản của vật chất là tồn tại khách quan

1. Trong mqh giữa vật chất và ý thức thì ý thức có mqh thế nào với vật chất:

Ý thức tác động trở lại vật chất thông qua 2 chiều hướng:

Tích cực: cải tạo thế giới vật chất

Tiêu cực: hủy hoại thế giới vật chất

1. Trong mqh giữa ý thức và vật chất, vật chất có mqh thế nào với ý thức?

• Vật chất quyết định ý thức
• Vật chất là nguồn gốc của ý thức

1. Phương thức tồn tại của vật chất là gì? Vận động
2. Có mấy hình thức vận động: 5
3. Ai là người đưa ra quan niệm về vận động? Ph.Ăngghen
4. Đứng im là gì? Đứng im là trạng thái ổn định về chất của sự vật, hiện tượng,...(tr139,140)

• Đứng im là vận động trong thế cân bằng

1. Trong các hình thức của vận động, vận động nào là cao nhất (thấp nhất)?

Vận động xã hội (Vận động cơ học)

1. Hình tức tồn tại của vật chất là gì? Không gian và thời gian
2. Không gian có mấy chiều, thời gian có mấy chiều?

• Không gian có 3 chiều
• Thời gian có 1 chiều duy nhất

BẢN CHẤT VÀ NGUỒN GỐC CỦA Ý THỨC

1. Ý thức có nguồn gốc là gì? Nguồn gốc tự nhiên và nguồn gốc xã hội
2. Nguồn gốc tự nhiên của hình thành ý thức là gì? Có con người và mqh giữa bộ óc với thế giới khách quan
3. Trong thế giới tự nhiên có bao nhiêu trình độ phản ánh, đặc điểm của từng trình độ phản ánh? 4

• Vật lí & hóa học: Đặc trưng cho giới vô sinh
• Sinh học: Đặc trưng cho giới hữu sinh
• Tâm lí: Đặc trưng cho động vật đã có hệ thần kinh trung ương
• Năng động, sáng tạo: Ý thức

1. Bản chất của ý thức là gì?

• Phản ánh năng động, sáng tạo thế giới khách quan thông qua bộ óc con người
• Ý thức là hiện tượng xã hội mang bản chất xã hội
• Là sản phẩm của lịch sử

1. Nguồn gốc xã hội của ý thức là gì? Lao động và ngôn ngữ
2. Lao động có vai trò như thế nào trong việc hình thành ý thức?

• Nhờ có lao động mà kết cấu cơ thể hoàn thiện
• Nhờ có lao động mà các kí quan trên cơ thể được hoàn thiện
• Nhờ có lao động mà tri thức và ý thức đc hình thành

1. Ngôn ngữ có thuộc về vật chất ko? Không, vì ngôn ngữ chỉ là hệ thống kí hiệu chứa đựng thông tin
2. Cái gì là nội dung của ý thức? Lao động, còn ngôn ngữ là hình thức, biểu hiện của ý thức
3. Kết cấu của ý thức là gì (164)? Bao gồm tri thức, tình cảm, ý chí
4. Mở rộng: Ngày nay vấn đề trí tuệ nhân tạo có vai trò thế nào trong việc hình thành ý thức con người (Tr169)
5. Vật chất quyết định ý thức được biểu hiện như thế nào? (174-176)

• Vật chất quyết định nguồn gốc của ý thức
• Vật chất quyết định nội dung của ý thức
• Vật chất quyết định bản chất của ý thức
• Vật chất quyết định sự vận động, phát triển của ý thức

1. Phép biện chứng duy vật là gì (185)? Là khoa học về sự liên hệ phổ biến
2. Nguyên lí mối quan hệ phổ biến (câu hỏi vận dụng)

VD. Câu nói sau đây: Rút dây động rừng

• Ảnh hưởng của 1 việc làm nhưng ảnh hưởng tới rất nhiều các sự vật khác -> vi phạm quy tắc toàn diện

1. Cơ sở triết học của quan điểm toàn diện là gì?

Là nguyên lý về mối liên hệ phổ biến của phép duy vật biện chứng.

1. Cơ sở triết học của quan điểm lịch sử là gì?

Là nguyên lí về sự phát triển

1. Phát triển đi theo khuynh hướng gì? Đi theo con đường từ thấp đến cao, từ cơ bản đến hoàn thiện

• Theo con đường xoắn ốc từ thấp đến cao

1. (Vận dụng) VD: Câu nói sau đây thuộc cặp phạm trù nào:

“Tốt gỗ hơn tốt nước sơn” -> Nội dung và hình thức

“Miệng nam mô, bụng một bồ dao găm” -> Bản chất và hiện tượng

“Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng” -> Nguyên nhân và kết quả

*Chủ yếu xoáy vào 3 cặp phạm trù này

18. Quy luật (Xem giáo trình)