ĐỀ TÀI: 2 Cơ hội và thách thức đối với thương mại Việt Nam trong điều kiện thực thi EVFTA. Giải pháp tận dụng cơ hội và vượt qua thách thức môn Kinh tế thương mại | Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
Liên minh châu Âu (EU) là đối tác có vị thế rất quan trọng, có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển kinh tế, thương mại của Việt Nam. Các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam sang thị trường EU là các sản phẩm truyền thống.Tài liệu giúp bạn tham khảo, ôn tập và đạt kết quả cao. Mời đọc đón xem!
Môn: Kinh tế thương mại (NEU) 1 tài liệu
Trường: Trường Đại học Kinh Tế Quốc Dân 7.4 K tài liệu
Tác giả:
Preview text:
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN BÀI TẬP LỚN Học phần: Kinh tế i thương mạ ĐỀ TÀI: 2
Cơ hội và thách thức đối với thương mại Việt Nam trong
điều kiện thực thi EVFTA. Giải pháp tận dụng cơ hội và vượt qua thách thức.
Sinh viên thực hiện: Nhóm 4 Lê Quốc Dương : 11217516 Nguyễn Thị Tuyết Ngân : 11217569 Nguyễn Thị Bích hằng : 11210946 Lê Thị Thùy Dương : 11217517 Nguyễn Hoàng Phúc : 11217581
Lớp học phần: Kinh tế thương mại_02
Giảng viên hướng dẫn: PGS.TS Phan Tố Uyên HÀ NỘI – 02/2023 MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU ........................................................................................................... 1
NỘI DUNG ............................................................................................................... 2
I. Khái quát ............................................................................................................... 2
1. Khái quát về Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) .... 2
2. Nội dung hiệp định ...................................................................................... 2
3. Một số vấn đề chính..................................................................................... 3
II. Cơ hội và thách thức đối với thương mại Việt Nam trong điều kiện thực
thi EVFTA ............................................................................................................. 5
1. Cơ hội ............................................................................................................ 5
2. Thách thức ................................................................................................... 9
III. Giải pháp tận dụng cơ hội và vượt qua thách thức ..................................11
1. Về phía nhà nước .......................................................................................11
2. Về phía doanh nghiệp ...............................................................................13
KẾT LUẬN .............................................................................................................14
TÀI LIỆU THAM KHẢO .....................................................................................15 LỜI MỞ ĐẦU
Liên minh châu Âu (EU) là đối tác có vị thế rất quan trọng, có ảnh hưởng lớn đến sự phát
triển kinh tế, thương mại của Việt Nam. Các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam sang thị
trường EU là các sản phẩm truyền thống, có thế mạnh như hàng dệt may, giày dép ạ các lo i, nông - lâm - th y
ủ sản, máy vi tính,... Mặt hàng nhập khẩu vào Việt Nam từ EU ch y
ủ ếu là các sản phẩm
trong nước chưa sản ất
xu được hoặc còn thiếu như: máy móc, thiết bị, dụng cụ, dược phẩm, sữa
và sản phẩm từ sữa,... Đặc điểm n i
ổ bật trong cơ cấu thương mại giữa hai bên là tính b sung l ổ ớn
về lợi thế và nhu cầu xuất nhập khẩu, ít mặt hàng mang tính đối đầu, cạnh tranh trực tiếp. Với các
cam kết có mức độ tự do hóa sâu r ng, ộ
các tiêu chuẩn cao về quy tắc, thể chế và phạm vi bao trùm
nhiều lĩnh vực truyền th ng và ố phi truyền th ng, b ố
ản thân hiệp định thương mại tự do VN - EU đã mang theo rất nhiều k ỳ v ng c ọ a
ủ doanh nghiệp về quan hệ thương mại, đầu tư giữa Việt Nam và
Liên minh châu Âu (EU) nói chung cũng như cơ hội cho từng doanh nghiệp nói riêng. Có thể nói
liên minh châu Âu (EU) là một i tác đố quan tr ng ọ bởi EU là m t th ộ
ực thể chính trị và kinh tế lớn
quan trọng hàng đầu thế giới với dân s
ố trên 500 triệu dân. EU có 2/5 nước thành viên thường trực
HĐBA LHQ, 4/7 nước công nghiệp hàng đầu thế giới (nhóm G7) và 4/20 nước trong nhóm G20. Trên cơ sở đó, bài
viết đưa ra những khái quát về EVFTA, những n i ộ dung và các cam kết
về thương mại hàng hóa trong khuôn khổ EVFTA. Từ đó chỉ ra ững nh
cơ hội và thách thức đối
với thương mại hàng hóa Việt Nam khi EVFTA có hiệu lực, để đề ấ xu t m t s ộ ố biện pháp tận d ng ụ
tối đa lợi ích của Hiệp định này. 1 NỘI DUNG I. Khái quát
1. Khái quát về Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA)
Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) là một FTA thế hệ mới giữa Việt
Nam và 27 nước thành viên EU. EVFTA là ệp Hi
định thương mại tự do đượ c ký kết có phạm vi cam kết r ng và m ộ
ức độ cam kết cao nhất của Việt Nam từ trước tới nay.
- Ngày 01/12/2015, EVFTA đã chính thức kết thúc đàm phán.
- Ngày 01/02/2016, văn bản hiệp định được công b . ố
- Ngày 26/06/2018, EVFTA được tách làm hai Hiệp định, m t
ộ là Hiệp định Thương mại (EVFTA),
và hai là Hiệp định Bảo hộ Đầu tư (EVIPA); đồng thời chính thức kết thúc quá trình rà soát pháp
lý đối với Hiệp định EVFTA.
- Tháng 08/2018, quá trình rà soát pháp lý đối với EVIPA cũng được hoàn tất.
Hai Hiệp định được ký kết ngày 30/06/2019. EVFTA và EVIPA được phê chuẩn bởi Nghị
viện châu Âu vào ngày 12/2/2020, và được Quốc hội Việt Nam phê chuẩn vào ngày 8/6/2020. Ngày 30/3/2020, Hội ng đồ
châu Âu cũng đã thông qua EVFTA. Đối với EVFTA, do đã hoàn tất
thủ tục phê chuẩn, Hiệp định này đã chính thức có hiệu lực từ ngày 1/8/2020. Đối với EVIPA, về
phía EU, Hiệp định sẽ còn phải được sự phê chuẩn tiếp bởi Nghị viện của tất cả 27 nước thành
viên EU mới có hiệu lực. EVFTA là m t FT ộ
A mới bởi vì ngoài việc kích thích các lĩnh vực truyền thống như thương
mại và đầu tư, EVFTA còn mở rộng ra các lĩnh vực phi truyền thống như doanh nghiệp nhà nước,
thương mại điện tử, tiêu chuẩn môi trường hay là tiêu chuẩn về lao độ ng. 2. N ội dung hiệp đị nh EVFTA là m t
ộ FTA thế hệ mới, với phạm vi cam kết r ng ộ và mức độ cam kết cao. Hiệp
định gồm 17 Chương, 2 Nghị định thư và một số biên ả
b n ghi nhớ. Các lĩnh vực cam ế k t chính trong EVFTA bao g m: ồ
- Thương mại hàng hóa, bao gồm:
+ Các quy định chung (gọi là cam kết lời văn)
+ Các biểu cam kết thuế quan c ụ thể (g i là cam k ọ
ết mở cửa thị trường)
- Quy tắc xuất xứ, bao gồm:
+ Các nguyên tắc xác định xuất xứ chung
+ Các quy tắc xuất xứ riêng cho những loại hàng hóa nhất định
- Hải quan và thuận lợi hóa thương mại
- Các biện pháp vệ sinh an toàn thực phẩm và kiểm dịch động thực vật (SPS) - Hàng rào k thu ỹ
ật trong thương mại (TBT)
- Phòng vệ thương mại (TR) - Thương mại dịch v
ụ (lời văn về quy định chung và cam kết mở cửa thị trường)
+ Các quy định chung (gọi là cam kết lời văn)
+ Các biểu cam kết mở cửa dịch v c ụ ụ thể (g i là cam k ọ
ết mở cửa thị trường) 2 - Đầu tư
+ Các nguyên tắc chung về i x
đố ử với nhà đầu tư
+ Cơ chế giải quyết tranh chấp giữa Nhà nước và nhà đầu tư nước ngoài - Cạnh tranh - Doanh nghiệp nhà nước - Mua sắm c a Chính ph ủ ủ - Sở hữu trí tuệ
- Thương mại và Phát triển bền vững (bao g m c ồ
ả môi trường, lao động), - Các vấn đề pháp lý – thể chế
- Hợp tác và xây dựng năng lực 3. M ột số vấn đề chính
3.1. Thương mại hàng hóa
3.1.1. Cam kết mở cửa thị trường hàng hóa của EU
- EU cam kết xóa bỏ thuế quan ngay khi EVFTA có hiệu lực đối với hàng hóa của Việt
Nam thuộc 85,6% số dòng thuế trong biểu thuế, tương đương 70,3% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam vào EU;
- Trong vòng 7 năm kể từ khi EVFTA có hiệu lực, EU cam kết xóa bỏ 99,2% số dòng thuế
trong biểu thuế, tương đương 99,7% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam vào EU.
Đối với 0,3% kim ngạch xuất khẩu còn lại (bao gồm: 1 số sản phẩm gạo, ngô ngọt, tỏi,
nấm, đường và các sản phẩm chứa hàm lượng đường cao, tinh bột sắn, cá ngừ đóng hộp), EU cam
kết mở cửa cho Việt Nam theo hạn ngạch thuế quan (TRQs) với thuế nhập khẩu trong hạn ngạch là 0%.
3.1.2. Cam kết mở cửa thị trường hàng hóa của Việt Nam
- Việt Nam cam kết xóa bỏ thuế quan ngay sau khi EVFTA có hiệu lực cho hàng hóa của
EU thuộc 48,5% số dòng thuế trong biểu thuế, tương đương 64,5% kim ngạch xuất khẩu của EU sang Việt Nam.
- Trong vòng 7 năm kể từ khi EVFTA có hiệu lực, Việt Nam cam kết xóa bỏ 91,8% số
dòng thuế trong biểu thuế, tương đương 97,1% kim ngạch xuất khẩu của EU sang Việt Nam.
- Trong vòng 10 năm kể từ khi EVFTA có hiệu lực, Việt Nam cam kết sẽ xóa bỏ khoảng
98,3% số dòng thuế trong biểu thuế, chiếm 99,8% kim ngạch xuất khẩu của EU sang Việt Nam.
- Đối với khoảng 1,7% số dòng thuế còn lại của EU, Việt Nam cam kết dành hạn ngạch
thuế quan như cam kết WTO, hoặc áp dụng lộ trình xóa bỏ đặc biệt (như thuốc lá, xăng dầu, bia, linh kiện ô tô, xe máy).
3.2. Thương mại dịch vụ và đầu tư
Cam kết của Việt Nam và EU trong EVFTA về thương mại dịch vụ đầu tư hướng tới việc
tạo ra một môi trường đầu tư cởi mở, thuận lợi cho hoạt động của các doanh nghiệp hai bên, trong đó: 3
- Cam kết của EU cho Việt Nam: Cao hơn cam kết của EU trong WTO và tương đương
với mức cao nhất của EU trong các FTA gần đây của EU
- Cam kết của Việt Nam cho EU: Cao hơn cam kết của Việt Nam trong WTO và ít nhất là
ngang bằng với mức mở cửa cao nhất mà Việt Nam cho các đối tác khác trong các đàm phán FTA
hiện tại của Việt Nam (bao gồm cả CPTPP);
3.3. Mua sắm của Chính phủ
- Hiệp định EVFTA bao gồm các nguyên tắc về mua sắm của Chính phủ (đấu thầu công)
tương đương với quy định của Hiệp định mua sắm của Chính phủ của WTO (GPA).
- Với một số nghĩa vụ như đấu thầu qua mạng, thiết lập cổng thông tin điện tử để đăng tải
thông tin đấu thầu…: Việt Nam sẽ thực hiện theo lộ trình; EU
cũng cam kết dành hỗ trợ kỹ thuật
cho Việt Nam để thực thi các nghĩa vụ này .
- Việt Nam bảo lưu có thời hạn quyền dành riêng một tỷ lệ nhất định giá trị các gói thầu
cho nhà thầu, hàng hóa, dịch vụ và lao động trong nước. 3.4. Sở hữu trí tuệ
- Phần sở hữu trí tuệ trong EVFTA gồm các cam kết về bản quyền, phát minh, sáng chế,
cam kết liên quan tới dược phẩm và chỉ dẫn địa lý... với mức bảo hộ cao hơn so với WTO.
3.5. Doanh nghiệp nhà nước và trợ cấp
- Về doanh nghiệp nhà nước (DNNN): Hai Bên thống nhất về các nguyên tắc đối với các
DNNN; các nguyên tắc này, cùng với các nguyên tắc về trợ cấp, hướng tới việc bảo đảm môi
trường cạnh tranh bình đẳng giữa các DNNN và doanh nghiệp dân doanh khi các DNNN tham gia
vào các hoạt động thương mại.
- Đối với các khoản trợ cấp trong nước: Sẽ có các quy tắc về minh bạch và có thủ tục tham vấn.
3.6. Thương mại và Phát triển bền vững
Các cam kết quan trọng bao gồm:
- Cam kết thực thi hiệu quả các tiêu chuẩn cơ bản của Tổ chức Lao động Thế giới (ILO),
các Công ước của ILO (không chỉ các Công ước cơ bản), các Hiệp định Đa phương về Môi trường
mà mỗi Bên đã ký kết/gia nhập.
- Cam kết gia nhập/ký kết các Công ước cơ bản của ILO mà mỗi Bên chưa tham gia.
- Cam kết sẽ không vì mục tiêu thu hút thương mại và đầu tư mà giảm bớt các yêu cầu hoặc
phương hại tới việc thực thi hiệu quả các luật về môi trường và lao động trong nước.
- Thúc đẩy Trách nhiệm xã hội (CSR) của doanh nghiệp, có dẫn chiếu tới các thông lệ quốc tế về vấn đề này.
- Một điều khoản về biến đổi khí hậu và các cam kết bảo tồn và quản lý bền vững đa dạng
sinh học (bao gồm động thực vật hoang dã), rừng (bao gồm khai thác gỗ bất hợp pháp), và đánh bắt cá. 4
3.7. Cơ chế giải quyết tranh chấp
- EVFTA thiết lập một cơ chế giải quyết các tranh chấp có thể phát sinh giữa Việt Nam và
EU trong việc diễn giải và thực thi các cam kết của Hiệp định.
- EVFTA cũng dự liệu một cơ chế khác mềm dẻo hơn: cơ chế trung gian, để xử lý các vấn
đề liên quan tới các biện pháp có ảnh hưởng tiêu cực đến đầu tư và thương mại song phương.
II. Cơ hội và thách thức đối với thương mại Việt Nam trong điều kiện thực thi EVFTA 1. Cơ hội a. Về xuất khẩu
Mặc dù hiện tại EU là một trong những thị trường xuất khẩu lớn nhất c a ủ Việt Nam, thị phần hàng hoá c a
ủ Việt Nam tại khu vực này vẫn còn rất khiêm tốn, bởi năng lực cạnh tranh của
hàng Việt Nam (đặc biệt là năng lực cạnh tranh về giá) còn hạn chế. Vì vậy nếu được xóa b ỏ tới
trên 99% thuế quan theo EVFTA, các doanh nghiệp sẽ có nhiều cơ hội tăng khả năng cạnh tranh
về giá hàng hoá khi nhập khẩu vào khu vực thị trường quan trọng này. Các ngành dự báo sẽ được hưởng lợi nhiề ấ
u nh t là những ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam và hiện EU vẫn đang
duy trì thuế quan cao như: dệt may, giày dép, nông sản. Điều quan trọng hơn, tiếp cận thị trường
EU còn là bước đệm để Việt Nam tiếp cận các thị trường phát triển khác.
• Đối với xuất khẩu mặt hàng giày dép của Việt Nam:
Cụ thể về cơ hội cho mặt hàng giày dép, so với trước thời điểm đại dịch Covid-19 xảy ra, xuất khẩu giày dép c a
ủ Việt Nam sang thị trường EU đã có sự tăng trưởng vượt bậc. Quý I/2021,
xuất khẩu giày dép sang EU tăng 19,2% so với cùng k
ỳ năm 2020; trong khi đó tại cùng thời điểm
quý I/2020 chỉ tăng 0,1% và quý I/2019 tăng 11,9%. Về thị trường, quý I/2021, xuất khẩu giày
dép các loại sang nhiều thị trường ch
ủ lực thuộc EU tăng so với cùng kỳ năm 2020; trong đó, xuất
khẩu nhiều thị trường tăng mạnh ở mức 2 con số: Bỉ tăng 37,0%, Hà Lan tăng 23,4%; Italia tăng
14,3%, Tây Ban Nha tăng 39,2%, Cộng hòa Séc tăng 36,5%, Thụy Điển tăng 30,8%... 5
• Đối với xuất khẩu hàng may mặc của Việt Nam: Trước tác động c a
ủ dịch Covid-19, xuất khẩu hàng may mặc c a
ủ Việt Nam sang EU những
tháng đầu năm 2020 đã giảm mạnh. Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, 7 tháng đầu năm 2020,
xuất khẩu hàng may mặc của Việt Nam sang EU đạt 1,68 tỷ USD, giảm 15,98% so với cùng k ỳ năm 2019.
Kể từ tháng 8/2020 (thời điểm EVFTA có hiệu lực) đến hết quý I/2021, xuất khẩu mặt hàng này c a
ủ Việt Nam bắt đầu cải thiện. Mức giảm tăng trưởng xuất khẩu (tính lũy kế từ đầu
năm) đã chậm lại kể từ tháng 8/2020 và bắt đầu ghi nhận tăng trưởng trong 3 tháng đầu năm 2021.
Trong đó, xuất khẩu hàng may mặc sang thị trường EU trong 5 tháng cuối năm 2020 đạt 1,1 tỷ
USD, giảm 6,4% so với 5 tháng cuối năm 2019. Trong quý I/2021, xuất khẩu hàng may mặc của
Việt Nam sang thị trường EU đã tăng 3,44% so với cùng kỳ năm trước. Việc xuất khẩu hàng may mặc c a
ủ Việt Nam sang EU từ tháng 8/2020 dần cải thiện phản ánh m t ộ phần là do sự ph c ụ hồi sau kh ng ủ
hoảng của dịch Covid-19, m t
ộ phần do tác động tích cực từ EVFTA và các doanh nghiệp
EU cũng tăng cường đa dạng hóa thị trường.
Nguồn: Tính toán từ số liệu của Tổng cục Hải quan Việt Nam b. Về nhập khẩu 6 Việt Nam là m t
ộ nền kinh tế tăng trưởng nhanh với 98 triệu dân, tầng lớp trung lưu đang
gia tăng và lực lượng lao động trẻ năng
động. Thị trường Việt Nam cũng mang đến nhiều cơ hội
cho hàng xuất khẩu nông nghiệp, công nghiệp và dịch v
ụ của EU. Theo đánh giá của Hiệp hội
Doanh nghiệp EU tại Việt Nam (EUROCHAM), việc thực thi ng c và tác độ a Hi ủ ệp định EVFTA
sẽ đem đến những thay đổi vượt bậc về xuất nhập khẩu giữa EU và Việt Nam.
Cụ thể, nhập khẩu một s
ố mặt hàng liên quan đến thị trường ô tô Quý II/2021 tăng mạnh
so với cùng kỳ năm 2020 như: Linh kiện, phụ tùng ô tô đạt hơn 55 nghìn USD, tăng 84.7%; ô tô
nguyên chiếc các loại đạt hơn 25 nghìn USD, tăng 56.3%.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp Việt Nam cũng sẽ được lợi từ ngu n
ồ hàng hoá, nguyên liệu
nhập khẩu với chất lượng tốt, ổn định với mức giá hợp lý hơn từ EU. Đặc biệt, các doanh nghiệp
sẽ có cơ hội tiếp cận với ngu n
ồ máy móc, thiết bị, công nghệ k thu ỹ
ật cao từ các nước EU, qua đó
để nâng cao năng suất và cải thiện chất lượng sản ẩ
ph m của mình. Khi Hiệp định EVFTA được
thực thi, các doanh nghiệp Việt Nam sẽ được tiếp cận với khu vực kinh tế bao gồm 27 nước thành
viên, dân số khoảng 500 triệu người, GDP chiếm gần 20% t ng ổ
GDP toàn cầu. Đồng thời, hàng
hóa từ EU nhập khẩu vào Việt Nam sẽ tạo ra một sức ép cạnh tranh để doanh nghiệp Việt Nam n ỗ
lực cải thiện năng lực cạnh tranh c a ủ mình. c. Về phát triển ngành Các ngành thu s
ỷ ản, dệt may, da giày, túi xách,... sẽ được cắt giảm thuế tới gần 90%, trong
đó có những dòng thuế được xóa bỏ hoàn toàn. Thuỷ sản là một trong những ngành tiềm năng và
chủ lực của Việt Nam sẽ là ngành được hưởng lợi nhiều nhất từ EVFTA. Mặt hàng thu ỷ sản từ
mức thuế vào khoảng 35% sẽ giảm về 0%. Đây sẽ là lợi thế tạo lợi nhuận cho ngành thu s ỷ ản Việt
Nam vươn lên phát triển mạnh và có đủ sức cạnh tranh với sả ẩm nướ n ph c khác.
Năm 2021, xuất khẩu th y s ủ
ản của Việt Nam đạt trị giá 8,9 t
ỷ USD (tăng 5.8% so với cùng kỳ năm 2020). T
rong đó, kim ngạch xuất khẩu th y ủ sản c a
ủ Việt Nam sang thị trường EU khoảng
1,077 tỷ USD, tăng 12,3% so với năm 2020, đưa EU là thị trường đứng thứ ba sau M ỹ và Nhật
Bản. Có thể nói, đây là một kết quả tích cực trong năm đầu tiên Việt Nam thực thi EVFTA, các
doanh nghiệp đã tận dụng được tốt các điều kiện ưu đãi do Hiệp định này mang lại. Con s này ố có
thể cao hơn nữa nếu như quý III sản xuất thủy sản của Việt Nam không bị gián đoạ ởi n b đại dịch COVID-19. 7
Về cơ cấu mặt hàng thủy sản xuất khẩu sang EU, tôm là mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu
nhiều nhất. Trong những tháng đầu năm 2021, xuất khẩu tôm của Việt Nam sang thị trường EU
ghi nhận tín hiệu tích cực nhờ các doanh nghiệp tận d ng ụ
hiệu quả các cam kết thuế quan trong Hiệp định EVFTA. Theo C c
ụ Xuất nhập khẩu, giá xuất khẩu tôm c a
ủ Việt Nam tới EU trong nửa đầu năm
2021 đạt bình quân 8,63 USD/kg, tăng 0,16 USD/kg so với cùng k
ỳ năm 2020. Nguyên nhân là do
lượng tôm xuất khẩu đáp ứng được các yêu cầu về giảm thuế từ EVFTA tăng trong những tháng
gần đây. Đây là tín hiệu tốt cho tính cạnh tranh về giá c a
ủ các sản phẩm tôm ở thị trường EU trong thời gian tới.
d. Về lợi thế cạnh tranh.
EVFTA cũng tạo ra lợi thế cạnh tranh lớn trong thời gian ngắn hạn và trung hạn cho Việt
Nam so với các nước ASEAN tại thị trường EU. EU cũng là đối tác thương mại lớn với nhiều nước
ASEAN. Đối với các nước ASEAN khác, tiến trình đàm phán FTA sang EU hiện đang tạm dừng
hoặc bắt đầu chậm hơn Việt Nam. Như vậy trong giai đoạn 10-15 năm tới, với việc được hưởng
mức thuế nhập khẩu thấp hơn, các cơ chế tạo thuận lợi thương mại ưu đãi hơn từ EVFTA, các
doanh nghiệp Việt Nam sẽ có lợi thế hơn hẳn so với các nước ASEAN khi tiếp cận thị trường EU. 8
Do đó, các doanh nghiệp cần tận dụng lợi thế này
để thâm nhập thị trường, tạo chỗ đứng vững
chắc cho hàng hoá của mình trước khi phải cạnh tranh với hàng hóa tương tự từ ASEAN.
e. Cơ hội giúp Việt Nam phát triể ội, tăng cơ hộ n an sinh xã h
i cạnh tranh cho người lao động.
EVFTA cũng mở ra những cơ hội cạnh tranh cho người lao động Việt Nam khi xuất khẩu
tăng, các hoạt động sả ất đượ n xu c mở rộ ẫn đế ng, d
n những cơ hội việc làm được tạo ra tăng theo.
EVFTA dự kiến giúp tăng thêm khoảng 146.000 việc làm/năm, tập trung vào những ngành thâm
dụng lao động và có tốc độ xuất khẩu cao sang thị trường EU.
EVFTA không chỉ mang đến cơ hội cho người lao ng độ
mà còn có khả năng tăng tiền
lương của người lao động thông qua hoạt động của thị trường hiệu quả hơn
và tác động lan tỏa về
tiền lương của các doanh nghiệp FDI. Đặc biệt, EVFTA bao gồm các cam kết về bảo vệ môi
trường, nên tiến trình tự do thương mại, thu hút đầu tư sẽ gắn liền với m c tiê ụ u bảo vệ môi trường, phát triển bền vững.
f. Cơ hội thu hút các nhà đầu tư EU vào thị trường Việt Nam.
EVFTA được thực thi giúp Việt Nam mở rộng cửa thu hút các nhà đầu tư nước ngoài từ
EU, tạo cơ hội cho các doanh nghiệp, sản phẩm hàng hóa và dịch v ụ c a
ủ EU tiếp cận thuận lợi cho
thị trường gần 100 triệu dân c a
ủ Việt Nam, đặc biệt là các lĩnh vực, như: dịch v , ụ tài chính, ô tô,
chế biến chế tạo, công nghệ ệ
thông tin, công ngh cao, nông sản thực phẩm chế biến.
Bằng việc tham gia EVFTA, Việt Nam sẽ góp phần gia tăng phúc lợi kinh tế, chuyển hướng
nhập khẩu hàng hóa từ thị trường châu Á và các nước trong khu vực sang thị trường châu Âu.
Người tiêu dùng Việt Nam được tiếp cận nguồn cung cấp sản ẩ
ph m và dịch vụ chất lượng cao từ
EU trong các lĩnh vực, như: dược phẩm, chăm sóc sức khỏe, xây dựng hạ tầng và giao thông công
cộng… Các doanh nghiệp Việt Nam sẽ được hưởng lợi từ ngu n hà ồ
ng hóa, nguyên liệu nhập khẩu với ch ng ất lượ t t và ố
ổn định với mức giá hợp lý hơn từ EU, nhất là ngu n
ồ máy móc, thiết bị, công
nghệ/kỹ thuật cao từ các nước sẽ giúp cải thiện ch ng s ất lượ
ản phẩm. Bên cạnh đó, việc hàng hóa, dịch v t
ụ ừ EU nhập khẩu vào Việt Nam sẽ tạo ra m t s
ộ ức ép cạnh tranh để doanh nghiệp Việt Nam
nỗ lực cải thiện năng lực cạnh tranh.
g. Cơ hội thúc đẩy quan hệ hợp tác quốc tế, khẳng định vị thế trên trườ ng quốc tế.
Hiệp định EVFTA có những tác động đáng kể trong quan hệ qu c ố tế c a ủ Việt Nam với các
quốc gia trên thế giới, đặc biệt là 28 quốc gia châu Âu, giúp Việt Nam nhanh chóng tiếp cận tới
các thị trường ưu đãi của EU. Cũng thông qua EVFTA, Việt Nam có cơ hội được khẳng định vị
thế trên trường quốc tế, là quốc gia phát triển đầu tiên tại châu Á ký kết một Hiệp định đầy tham
vọng với châu Âu, cơ hội để các doanh nghiệp Việt Nam chứng t
ỏ năng lực và khả năng cạnh tranh ở trên thị trườ ố ng qu c tế. 2. Thách thức
Bên cạnh những cơ hội, EVFTA cũng sẽ đặt ra những thách thức khác nhau đ i ố với Việt Nam. 9
a. Về khả năng duy trì cạnh tranh
EVFTA thách thức Việt Nam trong việc duy trì khả năng cạnh tranh c a ủ hàng hóa Việt
Nam. Bên cạnh FTA với Việt Nam, EU hiện đang đàm phán FTA với nhiều nước châu Á, đặc biệt
là các nước ASEAN như Thái Lan, Malaysia, Philippines và Indonesia - các nước này có mô hình
xuất khẩu tương tự Việt Nam và có thể cạnh tranh với Việt Nam.
b. Về chất lượng và giá cả
Doanh nghiệp Việt Nam và hàng hóa trong nước sẽ gặp áp lực cạnh tranh về chất lượng và
giá cả với hàng hóa chất lượng cao từ châu u. Hàng hóa của EU được mở r ng ộ vào thị trường Việt
Nam và sẽ giảm giá mạnh do không phải chịu thuế nhập khẩu, dẫn đến những cạnh tranh về giá
sản phẩm ngay trên thị trường nước nhà. Về chất lượng sản phẩm, sản phẩm của EU tuân thủ
những nguyên tắc xuất khẩu khắt khe và hơn nữa, nên chất lượng sẽ đảm bảo tới tay người tiêu
dùng nội địa. Với những ấn tượng tốt về thị trường đã phát triển, người Việt Nam sẽ dễ dàng bị
thu hút về sản phẩm từ EU hơn sản phẩm c a n ủ ội địa. c. Về tiến b khoa h ộ c ọ , k thu ỹ ật
EVFTA là cơ hội, nhưng cũng là thách thức cho rất nhiều doanh nghiệp Việt Nam khi mà
chủ yếu là doanh nghiệp nh ,
ỏ vốn ít, không đủ sức để thay đổi công nghệ trong m t ộ sớm m t ộ chiều.
Trong khi đó, các doanh nghiệp FDI từ châu u có công nghệ sản xuất tiên tiến từ lâu đờ i, nguồn
vốn lớn, tập trung đầu tư cho công nghệ, đổi mới, sáng tạo trong sản xuất và quy trình.
d. Về quy tắc xuất xứ, nguyên liệu
Doanh nghiệp Việt Nam gặp khó khăn trong việc đảm bảo quy tắc xuất xứ c a ủ EVFTA.
EU có thu nhập đầu người cao, mức s ng ố
cao, nên thị trường này hết sức khó tính, đòi hỏi hàng hóa xuất khẩu c a
ủ Việt Nam phải đáp ứng các tiêu chuẩn c a ủ các qu c
ố gia EU, thì mới tận d ng ụ
được các thời cơ của EVFTA. Các mặt hàng muốn được hưởng ưu đãi về thuế quan, thì nguyên
liệu phải đáp ứng một tỷ lệ ề v ộ ng n hàm lượ
i khối nhất định. Đây là thách thức lớn đối với doanh nghiệp Việt Nam.
e. Nguy cơ về các biện pháp phòng vệ thương mạ i
Doanh nghiệp ở thị trường nhập khẩu có xu hướng sử d ng
ụ nhiều hơn các biện pháp ch ng ố bán phá giá, ch ng ố
trợ cấp hay tự vệ để bảo vệ ngành sản xuất nội địa, điều này cũng khiến cho
Việt Nam sẽ có thể lúng túng về mặt pháp lý.
f. Nguy cơ về nhận diệ thương hiệ n u Nhiều mặt hàng c a
ủ Việt Nam có sức quảng bá kém, độ nhận diện thương hiệu không cao,
hiệu quả của công tác quảng bá, xúc tiến thương mại chưa cao nên đây cũng là một thách thức không hề nh . ỏ
Tuy nhiên, cần nhận định rằng cơ cấu kinh tế c a EU và c ủ a
ủ Việt Nam mang tính bổ sung
cho nhau, không đối đầu trực tiếp và cam kết mở cửa thị trường của Việt Nam có lộ trình, do đó,
sức ép cạnh tranh này là cạnh tranh lành mạnh, hợp lý, có ch n ọ l c và ọ theo l trình phù h ộ ợp. Cạnh
tranh sẽ mang tính hai mặt. M t m ộ
ặt, cạnh tranh sẽ là tiêu cực đối với các doanh nghiệp yếu kém,
có công nghệ sản xuất kinh doanh lạc hậu, dựa vào sự bao cấp của Nhà nước. Mặt khác, cạnh tranh 10
chính là yếu tố thúc đẩy để doanh nghiệp không ngừng đ i m ổ
ới, sáng tạo để đáp ứng nhu cầu của thị trường. g. M t s ộ thách th ố ức khác
Bên cạnh những thách thức chính, EVFTA còn có m t ộ s
ố thách thức khác: Về sở hữu trí tuệ ề
, v sử dụng lao động, về bả ệ o v môi trường…
- Về sở hữu trí tuệ: Đây là yêu cầu đặt lên hàng đầu từ phía EU. Việt Nam cần đặc biệt chú ý tới
những quy tắc về sở hữu trí tuệ trong EVFTA để có thể khai thác được lợi ích từ hiệp định này. - Về sử dụng lao ng: độ
Các doanh nghiệp Việt Nam vẫn t n
ồ tại vướng mắc khi áp d ng ụ các tiêu
chuẩn lao động. Những vướng mắc phổ biến: người lao động làm thêm quá số giờ quy định, quy
định về nghỉ tuần, nghỉ lễ, môi trường làm việc, vệ sinh an toàn lao động, quyền tham gia bảo hiểm xã h i, b ộ
ảo hiểm y tế đầy đủ...
- Về bảo vệ môi trường: Việt Nam chưa có kinh nghiệm trong vấn đề thực hiện các nghĩa vụ về
môi trường trong khuôn kh c
ổ ác ràng buộc và điều chỉnh thương mại. Thực trạng này đặt ra những thách thức không nh cho ỏ Việt Nam.
Bên cạnh những quy định về xuất xứ, lao động và môi trường, thâm nhập vào thị trường EU vẫn
còn khó khăn từ các hàng rào phi thuế quan về kỹ thuật và vệ sinh an toàn thực phẩm c a ủ thị trường EU.
III. Giải pháp tận dụng cơ hội và vượt qua thách thức 1. V ề phía nhà nước
- Tháo gỡ, giải đáp các vướng mắc cho doanh nghiệp
+ Các vướng mắc về C/O khi thực hiện Hiệp định EVFTA như: Lúng túng trong việc áp d ng C/O ụ
form EUR1 trong các doanh nghiệp; C/O lâu được cấp vì liên quan đến chứng nhận xác nhận theo
quy định IUU; áp dụng mã HS, không biết khai mã nào/khai mã theo hiệp định không được nước
nhập khẩu chấp nhận… + Chính ph
ủ cần tăng cường công tác tuyên truyền, ph bi
ổ ến các thông tin về EVFTA và thị trường các nước EU ới v
các kênh thông tin đa dạng, hướng tới nhiều đối tượng người dân và doanh
nghiệp, như: trang thông tin điện tử, báo đài, in ấn các ấn phẩm, tài liệu, triển khai các lớp tập
huấn, hội thảo nhằm nâng cao nhận thức, hiểu biết về nội dung cam kết và các công việc để thực thi hiệu quả EVFTA.
- Xây dựng cơ chế tạo điều kiện để vượt qua các rào cản giúp các DN trong nước phát triển TBT(Hiệp định về Hàng
rào kĩ thuật đối với Thương mại), SPS (Hiệp định về việc áp dụng các
Biện pháp kiểm dịch động thực vật) và rào cản phi thuế quan + Ch ủ ng độ ký kết các th a
ỏ thuận công nhận chung với EU để giảm chi phí các tiêu chuẩn về TBT, SPS 11
+ Giúp doanh nghiệp nâng cao nhận thức trong việc đối phó với các hàng rào phi thuế quan, hoặc
đàm phán lại với đối tác nhậ ẩu để p kh
họ hỗ trợ các doanh nghiệp vượt qua rào cản - Tiếp t c c ụ
ải thiện môi trường kinh doanh, bảo vệ lợi ích hợp pháp c a doanh nghi ủ ệp Xây dựng l
ộ trình chiến lược t ng ổ
thể để đưa ra định hướng, kế hoạch và l ộ trình cho các bộ, ngành.
+ Hỗ trợ các doanh nghiệp xây dựng và đăng ký thương hiệu cho sản phẩm hàng hóa nhằm nâng
cao uy tín trên thị trường và phòng tránh bị mất thương hiệu vào các doanh nghiệp nước ngoài.
+ Đối xử bình đẳng giữa doanh nghiệp trong nước và nước ngoài
+ Giảm bớt rào cản trong đầu tư, đảm bảo tính minh bạch + Bảo h
ộ đầu tư trong nước thông qua hướng đầu tư nước ngoài, tập trung vào những lĩnh vực mà
doanh nghiệp Việt Nam không có lợi thế và hạn chế về năng lực.
+ Chính sách khuyến khích các nhà khoa học chuyển giao kết quả nghiên cứu vào công nghệ sản xuất - B
ổ sung, hoàn thiện khung pháp lý để đáp ứng những điều kiện về lao động, môi trường và sở
hữu trí tuệ phù hợp với chuẩn mực quốc tế
+ Nghị định Biểu thuế xuất khẩu ưu đãi và Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt
Nghị định bao gồm 7 Điều và 03 Phụ lục đính kèm của Việt Nam để thực thi Hiệp định EVFTA
giai đoạn 2020 – 2022 và Danh sách lãnh thổ thành viên Liên minh châu u. Việc ban hành Nghị
định là cần thiết để thực thi cam kết về mở cửa thị trường hàng hóa c a
ủ Việt Nam trong Hiệp định
EVFTA, đồng thời đảm ảo b
tính đồng bộ của hệ thống pháp luật và phù hợp với Luật Thuế xuất
khẩu, thuế nhập khẩu năm 2016.
+ Ban hành Thông tư hướng dẫn quy tắc xuất xứ trong EVFTA
+ Luật hóa vai trò đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp và tham gia xây dựng quan hệ lao động tiế ộ
n b , hài hòa và ổn định của Liên đoàn Thương mại và công nghiệp Việt Nam, Liên minh Hợp
tác xã Việt Nam và các tổ chức đại diện của người sử dụng lao ng độ khác; mở r ng ộ quyền đơn
phương chấm dứt hợp đồng lao động của người sử ụng d
lao động; người sử dụng lao động được
quyền ký kết nhiều lần hợp đồng lao động xác định thời hạn đối với lao động cao tuổi và lao động
là người nước ngoài; về tiền lương, Nhà nước không can thiệp trực tiếp vào chính sách tiền lương
của doanh nghiệp, tiền lương được thực hiện trên cơ sở thương lượng, thỏa thuận giữa các bên; doanh nghiệp ch ủ ng trong vi độ
ệc xây dựng thang lương, bảng lương và định mức lao động;...
+ Xây dựng các quy định về an toàn vệ sinh thực phẩm và truy xuất ngu n
ồ gốc rõ ràng, đồng nhất,
thực thi đồng bộ ở phạm vi toàn quốc theo các tiêu chuẩn toàn cầu; ứng dụng, phát triển các kinh
nghiệm quốc tế tốt trong sản xuất các sản phẩm nông, thủy sản, thực phẩm… Đặc biệt trước tình
trạng hiện nay “thẻ vàng” thủy sản Việt Nam vẫn chưa được gỡ ỏ b , cần chấm ứ d t tình trạng vi
phạm quy định về chống khai thác IUU.
+ Có thêm các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp về xúc tiến thương mại và cung cấp thông tin thị
trường thông qua tổ chức các chương trình xúc tiến thương mại, tăng cường công tác phân tích,
dự báo thị trường và nghiên cứu, ban hành các chính sách tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tổ chức 12
thực hiện các hoạt động xúc tiến thương mại, tham gia hiệ ả
u qu chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị đối
với các hàng hóa, đẩy mạnh những ạt
ho động phối hợp với các sàn giao dịch thương mại điện tử
lớn để hỗ trợ doanh nghi y xu ệp thúc đẩ ất khẩu.
- Đề ra các chính sách thu hút DN đầu tư nước ngoài từ EU
, đóng góp vào sự tăng trưở ng kinh tế nước nhà. 2. V ề phía doanh nghiệp
- Nâng cao chất lượng hàng hóa, năng lực cạnh tranh c a doanh nghi ủ
ệp, xây dựng thương hiệu:
EU là thị trường có chính sách bảo vệ người tiêu dùng rất chặt chẽ, do vậy đối với các mặt
hàng nhập khẩu đặt ra các tiêu chuẩn cực kì khắt khe.
+ Các doanh nghiệp cần bảo đảm đáp ứng đầy đủ quy định về an toàn vệ sinh thực phẩm, về chất
lượng cũng như nguồn gốc xuất xứ từ Việt Nam để tránh bị điều tra hoặc bị áp dụng những hình
thức phòng vệ thương mại khi xuất khẩu hàng hóa vào EU. Ngoài ra, các doanh nghiệp cần chú
trọng đến các vấn đề về sở hữu trí tuệ, vệ sinh thực phẩm, trách nhiệm xã h i, minh ộ bạch hóa thông
tin về lao động, môi trường sản xuất, chỉ dẫn địa lý …
+ Điển hình là mặt hàng nông sản chuyển biến mạnh mẽ về chất lượng, áp dụng phương thức tr ng ồ
trọt theo các tiêu chuẩn như VietGAP, Global GAP. Đồng thời, doanh nghiệp cần chú trọng ứng
dụng công nghệ như việc truy xuất nguồn gốc nông sản điện tử tăng cườ ,
ng chế biến để tạo giá trị
gia tăng, việc làm và tận dụng tốt ất ưu đãi nh
thuế quan của EVFTA đối với nông sản đã qua chế
biến. Ngoài khâu tổ chức trồng trọt cũng cần tập trung vào khâu marketing, đóng gói nhãn mác,
phát triển thương hiệu. + N l ỗ ực i m đổ
ới thiết bị công nghệ, nâng cao ch ng s ất lượ ản phẩm
+ Tập trung các ngành công nghiệp mũi nhọn như dệt may, giày dép - Ch ủ ng c độ
ập nhật thông tin về EVFTA:
Doanh nghiệp cần tìm hiểu k ỹ các n i
ộ dung liên quan của EVFTA để có thể tận dụng được
tối đa lợi ích từ Hiệp định.
+ Tìm hiểu cam kết thuế quan mà EU dành cho Việt Nam tại Tiểu ph l ụ c 2-A-1 thu ụ ộc Chương 2 - Đối xử qu c gia và M ố
ở cửa thị trường đối với hàng hóa c a Hi ủ ệp định.
Tuy nhiên cần lưu ý rằng mức cam k quan trong Bi ết ưu đãi thuế
ểu cam kết tại EVFTA là mức mở cửa t i
ố thiểu. Trên thực tế, EU có thể mở cửa (giảm hoặc loại b ỏ thuế quan) sớm hơn l ộ
trình đã cam kết. Do đó, để biết chính xác mức thuế quan ưu đãi mà EU áp dụng đối với từng mặt hàng c a
ủ Việt Nam thì doanh nghiệp cần kiểm tra thuế quan ưu đãi theo FTA mà EU áp dụng cho Việt Nam hàng năm.
Doanh nghiệp có thể tra cứu thuế quan tại các ngu n sau: ồ
(i) Cơ sở dữ liệu Tiếp cận thị trường (Market Access Database) c a EU. ủ
https://trade.ec.europa.eu/access-to-markets/en/home 13
(ii) Bản đồ Tiếp cận thị trường (MacMap) của Trung tâm Thương mại Qu c ố tế (ITC) http://www.macmap.org/ (iii) Công c Phân tích ụ
Thuế quan trực tuyến (TAO) c a ủ WTO https://tao.wto.org/
+ Tìm hiểu quy tắc xuất xứ và thủ tục chứng nhận xuất xứ để được hưởng ưu đãi thuế quan EVFTA
trong Nghị định thư 1 – Quy định hàng hóa có xuất xứ và phương thức hợp tác quản lý hành chính.
Việt Nam cũng đã nội luật hóa quy định về Quy tắc xuất xứ EVFT
A trong Thông tư số 11/2020
/TT-BCT ngày 15/06/2020 quy định về Quy tắc xuất xứ hàng hóa trong EVFTA. Doanh nghiệp cần nghiên cứ ỹ
u k Thông tư này và các văn hướ ẫn liên ng d quan để đáp
đầy đủ các quy tắc về thủ tục xuất xứ c a EVFT ủ A.
- Nắm bắt hiểu rõ các điều luật, quy tắc xuất xứ kiện t ng ụ
+ Chuẩn bị các biện pháp i đố phó với các v
ụ kiện về phòng vệ thương mại, thông qua việc theo
dõi tình hình thị trường, giá cả, các điều kiện trong giao thương.
- Xây dựng kế hoạch kinh doanh cho trung và dài hạn
+ Có kế hoạch sản xuất và kinh doanh phù hợp để i đố phó với thời k
ỳ phát triển công nghệ, các
hình thức thương mại mới. KẾT LUẬN
Có thể nói, việc ký EVFTA là m t
ộ trong những thời khắc lịch sử quan tr ng ọ trong chặng
đường 30 năm phát triển quan hệ Việt Nam - EU. Dấu mốc mới chứa đựng những cơ hội hợp tác to lớn song cũng đòi i r
hỏ ất nhiều nỗ lực chung. Trong b i ố cảnh tăng cường h i ộ nhập qu c ố tế, có
thể coi EVFTA vừa là mục tiêu, vừa là công cụ và là động lực để Việt Nam tiếp t c tham gia sâu ụ
rộng hơn vào mạng lưới thương mại tự do toàn cầu.
Tham gia EVFTA giúp Việt Nam có được nhiều cơ hội nhưng cũng phải đối diện với nhiều thách thức bu c
ộ Việt Nam phải tiến hành cải cách. Những cu c ộ cải cách c a
ủ Việt Nam sẽ cải thiện
môi trường kinh doanh, nâng cao nền tảng kinh tế giúp b
ộ máy chính trị vận hành hiệu quả và
minh bạch hơn. Nhờ hiệu ứng tích cực từ EVFTA, thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và EU
chắc chắn sẽ chuyển đổi theo hướng lợi ích, chất lượng hơn. Hợp tác sẽ trở nên r ng ộ mở và toàn
diện hơn. Bởi trước EU, Việt Nam đã mở cửa khá rộng theo Hiệp định CPTPP cho những đối tác
có thế mạnh cạnh tranh tương tự EU. Do đó, các doanh nghiệp và nền kinh tế đã có kinh nghiệm ở mức độ đáng
kể để đối mặt với thách thức từ EVFTA. Dự báo, xuất khẩu của Việt Nam sang thị
trường EU năm 2023 sẽ tăng trưởng khả quan
hơn so với năm 2022 do doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tận d ng t ụ
ốt những ưu đãi từ EVFTA. 14 TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. ThS. Tô Lê Nguyên Khoa, Phân tích những cơ i
hộ và thách thức khi Việt Nam gia nhập Hiệp
định EVFTA (2020) phan-tich-nhung-co-hoi-va-thach-thuc-khi-viet-nam-gia-nhap-hiep-dinh- evfta-77662.htm 2. T ng C ổ c
ụ thống kê, EVFTA: CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC ĐỐI VỚI XUẤT NHẬP KHẨU VIỆT NAM
– EU (2020) https://www.gso.gov.vn/du-lieu-va-so-lieu-thong-ke/2020/11/evfta-co-hoi-va-
thach-thuc-doi-voi-xuat-nhap-khau-viet-nam-eu/
3. Bộ Công Thương, Chuyên san EVFTA VỚI THƯƠNG MẠI VIỆT NAM, Chuyên ngành: Dệt may – Giày dép, Quý I/2021
https://wtocenter.vn/file/18425/chuyen-san-evfta-voi-thuong-mai-viet-nam-q1.2021.pdf
4. Bộ Công Thương, Chuyên san EVFTA VỚI THƯƠNG MẠI VIỆT NAM, Chuyên ngành: Thủy
sản, Quý II/2021 https://trungtamwto.vn/file/21062/chuyen-san-evfta-qii.2021-nganh-thuy- san.pdf 5. B
ộ Công Thương, Chuyên san THƯƠNG MẠI VIỆT NAM - EU, s Quý II/2021 ố
https://trungtamwto.vn/file/21057/chuyen-san-thuong-mai-vn-eu-quyii.2021.pdf
6. Bộ Công Thương, Doanh nghiệp đã nắm bắt cơ hội và tận d ng ụ hiệu quả EVFTA sau 2 năm
thực thi https://moit.gov.vn/tin-tuc/thi-truong-nuoc-ngoai/doanh-nghiep-da-nam-bat-co-hoi-va-
tan-dung-hieu-qua-evfta-sau-2-nam-thuc-thi.html?fbclid=IwAR3w8s7iHqs1i4Sslcsxh6RRQn-
vEsePiMv3tdg-QZzQ9jv1gCWwbd-bCBs
7. Báo Điện tử Chính phủ, Doanh nghiệp Việt đang tận dụng tốt Hiệp định EVFTA
https://baochinhphu.vn/doanh-nghiep-viet-dang-tan-dung-tot-hiep-dinh-evfta-
102221227151108302.htm?fbclid=IwAR0Hiy7vsFBrISbcJM3vKFrYA4dtb0d3dCFy_1dTdY2tbr DZ7C79HryR7pc 15