Ngày soạn:
Ngày giảng:
BÀI 7: TIN YÊU VÀ ƯỚC VỌNG
TIẾT:
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT:
BIỆN PHÁP TU TỪ, NGHĨA CỦA TỪ, LỰA CHỌN CẤU TRÚC CÂU
I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức
- Củng cố lại kiến thức về biện pháp tu từ, nghĩa cảu từ, lựa chọn cấu trúc câu.
- Nhận biết và nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh, điệp ngữ, nhân hóa, dảo
ngữ.
- HS xác định và giải thích được nghĩa của của một số từ ngữ.
- HS biết lựa chọn cấu trúc câu phù hợp với mục ddichs giao tiếp
2. Về năng lực
* Năng lực chung
- Năng lực hợp tác, thảo luận nhóm
- Năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề
- Năng lực sáng tạo
* Năng lực đặc thù
- Năng lực nhận diện được tác dụng của biện pháp tu từ: nhân hóa, điệp ngữ, đảo
ngữ; giải thích được nghĩa của một số từ; nêu được tác dụng của việc lựa chọn cấu
trúc câu
3. Về phẩm chất
- Có ý thức sử dụng trong giao tiếp và tạo lập văn bản
- Yêu thích môn học
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- Sách giáo khoa, kế hoạch bài dạy.
- Phiếu hoc tập, câu hỏi thảo luận và trả lời
- Máy tính, máy chiếu.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Hoạt động 1. Khởi động
a. Mục tiêu:
- Kết nối - tạo hứng thú cho học sinh, chuẩn bị tâm thế tiếp cận kiến thức mới.
- Cùng cố các khái niệm về biện pháp tu từ, nghĩa cảu từ, lựa chọn cấu trúc câu.
b. Nội dung: HS làm việc cá nhân, đưa ra suy nghĩ, cảm nhận của bản thân về một
vấn đề GV đặt ra.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh.
d. Tổ chức thực hiện:
TỔ CHỨC THỰC HIỆN
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- GV cho HS xem video bài hát “Khát
vọng”
- Đường link :
https://www.youtube.com/watch?v=lb-
T6YdpePk
+Giao nhiệm vụ: trong lời bài hát có
những cụm từ nào, câu nào có sử
dụng biện pháp tu từ?
- Tác dụng của các BPTT đó?
- Lời bài hát mang đến cho em bài học
gì?
- HS tiếp nhận nhiệm vụ, nghe và trả
lời.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, trả lời câu hỏi.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét.
Các BPTT được sử dụng trong bài hát trên:
điệp ngữ , câu hỏi tu từ và liệt kê
- Điệp ngữ:
+ Hãy sống như…
+ Sao không là…
- Câu hỏi tu từ: Sao không là mặt trời gieo hạt
nắng vô tư
- Liệt kê: sông, núi, biển, gió, mây, mặt trời,
bài ca…
- Tác dụng: nhấn mạnh khát vọng cao đẹp của
nhạc sĩ nói riêng và của mọi người nói chung,
đặc biệt lời ca còn như giục giã, nhắc nhở con
người về lẽ sống tốt đẹp
- Bài học: Niềm cảm phục và tự hào về niềm
yêu cuộc đời tha thiết mà tác giả gửi gắm, đó
là: khát vọng ccoongs hiến và hóa thân để
dựng xây cuộc đời, bài học về ước mơ, lý
Bước 4: Kết luận, nhận định:
GV chốt và dẫn vào bài: Để văn bản
có tính mạch lạc cần sử dụng các biện
pháp liên kết và từ ngữ liên kết như
thế nào? Chúng ta cùng vào bài học
ngày hôm nay.
tưởng, khát vọng đẹp cần có ở mỗi người
trong cuộc sống; Dù ở đâu? Là ai? Làm gì?
…cần phải khắc phục hoàn cảnh, vươn lên,
đóng góp một phần nhỏ bé, tốt đẹp cho cuộc
đời
2.Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
a. Mục tiêu:
- HS nhận biết được rằng: + các BPTT được sử dụng và hiệu quả của nó.
+ Giải nghĩa một số từ.
+ Lựa chọn cấu trúc câu cho phù hợp để đạt hiệu quả trong giao tiếp và trong tạo
lập văn bản.
b. Nội dung: HS đọc VB, vận dụng “tri thức ngữ văn”, làm việc cá nhân và làm
việc nhóm để hoàn thành nhiệm vụ.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS, sản phẩm của nhóm, kết quả trong phiếu học
tập.
d. Tổ chức thực hiện:
I. ÔN TẬP LÝ THUYẾT
TỔ CHỨC THỰC
HIỆN
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển
giao nhiệm vụ:
- Nhắc lại thế nào là
nhân hóa? Điệp
ngữ? So sánh? Đảo
ngữ? Tác dụng?
- Nghĩa của từ?
- Lựa chọn cấu trúc
câu như thế nào cho
phù hợp?
Bước 2: Thực hiện
1. Củng cố kiến thức đã học
* Ôn tập : Các ‘biện pháp tu từ
+Nhân hóa:là một phép tu từ gọi hoặc tả con vật, cây cối, đồ
vật,... bằng những từ ngữ vốn dùng để gọi hoặc tả con người;
làm cho thế giới loài vật, cây cối, đồ vật trở nên gần gũi với con
người, biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người.
+ Điệp ngữ: là một biện pháp nghệ thuật trong đó tác giả lặp lại
một từ, một cụm từ hoặc toàn bộ câu với một dụng ý cụ thể
nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, bài thơ.
+ So sánh: là đối chiếu giữa hai sự vật, sự việc khác nhau về
tính chất nhưng lại có điểm tương đồng ở một khía cạnh nào đó.
Từ đó giúp tăng cường sức gợi hình và gợi cảm trong quá trình
diễn đạt.
nhiệm vụ:
HS làm việc cá
nhân, chia sẻ.
Bước 3: Báo cáo,
thảo luận:
HS báo cáo kết quả,
nhận xét.
Bước 4: Kết luận,
nhận định.
GV chốt và mở rộng
kiến thức.
+ Đảo ngữ : là hiện tượng đảo ngược vị trí động từ, trợ từ lên
trước chủ ngữ nhằm mục đích nhấn mạnh, thể hiện cảm xúc của
người viết hoặc tạo hình ảnh, đường nét, chiều sâu cho lời văn, ý
thơ. Tuy nhiên việc thay đổi trật tự từ này không làm mất đi
quan hệ cú pháp vốn có của câu, sự thay đổi này chỉ mang dụng
ý nghệ thuật, làm tăng tính gợi hình và truyền cảm cho diễn đạt.
* Ôn tập về Nghĩa của từ:
- Nghĩa của từ là nội dung (sự vật, tính chất, hoạt động, quan
hệ,...) mà từ biểu thị.
- Có hai cách giải thích nghĩa của từ:
+ Trình bày khái niệm mà từ biểu thị.
+ Đưa ra những từ đồng nghĩa hoặc trái nghĩa với từ cần giải
thích.
* Lựa chọn câu trúc câu: Câu trong Tiếng Việt có cấu trúc khá
ổn định. Tuy nhiên cũng có thể thay thế trật tự từ trong câu để
đạt được mục đích gaio tiêp nhất định
3. Hoạt động 3: Thực hành.
a. Mục tiêu:
- HS biết vận dụng kiến thức giải quyết các bài tập Tiếng Việt giải quyết các bài tập
Tiếng Việt
b. Nội dung: HS đọc VB, vận dụng “tri thức ngữ văn”, làm việc cá nhân và làm
việc nhóm để hoàn thành nhiệm vụ.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS, sản phẩm của nhóm, kết quả trong phiếu học
tập.
d. Tổ chức thực hiện:
II. THỰC HÀNH
TỔ CHỨC THỰC HIỆN
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm
vụ:
- Yêu cầu SGK, tr 48
Nêu tác dụng của các
BIỆN PHÁP TU TỪ
Bài 1 (48)
Câu a:
- Trong hai dòng thơ, nhà thơ sử dụng biện pháp tu từ
biện pháp tu từ được sử dụng
trong các trường hợp sau:
a. Em đứng bên đường
Như quể
hương.
(Nguyễn Đình Thi, La đỏ)
b. Con đường nhựa ban
đêm, sau cơn mua mùa hạ
rộng ra, dài ra, lấp loáng
ánh đèn, trông như một con
sông nước đen. Những
ngọn điện trên quảng
trường lung linh như những
ngôi sao trong câu chuyện
cổ tích nói về những xứ sở
thần tiên.
(Lê Minh Khuê, Những
ngôi sao xa xôi)
c. Cao điểm bây giờ thật
vắng. Chỉ có Nho và chị
Thao. Và bom. Và tôi ngồi
đây. Và cao xạ đặt bên kia
quả đồi. Cao xạ đang bắn.
(Lê Minh Khuê, Những
ngôi sao xa xôi)
d. Nho vẫn thì thầm. Nó
cũng đang ở trạng thái như
tói. Yêu tất cả. Tinh yêu
của những con người trong
khói lửa. Tình yêu độ
lượng, tha thiết, vô tư mà
so sánh.
- Tác dụng: gợi lên hình ảnh người em gái thanh niên
xung phong gần gũi, thân thương, mang bóng dáng bình
dị của quê nhà. Gặp em, người lính như gặp lại quê nhà
và vì thế, các anh như được tiếp thêm sức mạnh trong
những chặng đường hành quân phía trước.
Câu b:
- Trong đoạn văn, tác giả sử dụng biện pháp tu từ so
sánh.
- Tác dụng: gợi lên những hình ảnh đẹp vừa bí ẩn (như
một con sông nước đen) vùa. lung linh, huyẽn ảo (như
những ngôi sao trong câu chuyện cổ tích nói về những
xứ sd thẫn tiên) qua đôi mắt trẻ thơ trong kí ức của
Phương Định, một cô gái Hà Nội mộng mơ. Những
hình ảnh đó đối lập với thực tại khốc liệt, gián tiếp tố
cáo chiến tranh, đồng thời nói lên ý nghĩa sự dấn thần
cao cả của tuổi trẻ trong những năm kháng chiến.
Câu c:
- Trong đoạn văn, tác giả sử dụng biện pháp tu từ điệp
ngữ: từ và xuất hiện 4 lần.
- Tác dụng: việc lặp lại từ và ở đầu các câu có tác dụng
liệt kê, nhấn mạnh sự hiện diện của từng sự vật, con
người nhằm khẳng định tính chất vắng vẻ đến bất ngờ
của cao điểm - sự vắng vẻ đáng sợ khiến con người cảm
thấy cô đơn trong không gian mênh mông.
Câu d:
- Biện pháp tu từ được sử dụng trong trường hợp này là
điệp ngữ với từ tình yêu được xuất hiện 2 lần.
- Tác dụng: nhấn mạnh, tô đậm tình cảm trào dâng
mãnh liệt trong trái tim của Nho, của Phương Định
dành cho những người lính đang hành quân ra mặt trận;
kẻ độc quyền có nó trong
tim là những người chiến
sĩ.
(Lê Minh Khuê, Những
ngôi sao xa xôi)
e. Máy bay trinh sát vẫn
nạo vet sự yên lặng của núi
rừng.
(Lê Minh Khuê, Những
ngôi sao xa xôi)
Bước 2: Thực hiện nhiệm
vụ:
HS làm việc cá nhân, chia sẻ.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận
xét.
Bước 4: Kết luận, nhận
định.
GV chốt và mở rộng kiến
thức.
Bước 1: Chuyển giao nhiệm
vụ:
Thử thay thế những tư ngữ
in đạm trong các trường
họp sau bằng từ ngữ đồng
nghĩa, từ đó nhận xét về giá
trị biểu đạt của những từ
ngữ được tác giả sử dụng.
a. Gặp em trên cao lộng
gió
cũng là tình cảm của những người lính dành cho nhau
trong khói lửa chiến tranh.
Câu e: Máy bay trinh sát vẫn nạo vét sự yên lặng của
núi rừng.
(Lê Minh Khuê, Những ngôi sao xa xôi)
- Tác giả sử dụng biện pháp tu từ nhân hoá: nạo vét sự
yên lặng của núi rừng.
- Tác dụng: diễn tả trạng thái âm thanh sắc lạnh của
máy bay trinh sát đang quần đảo, phá tan sự yên lặng,
thanh bình của núi rừng, từ đó, gợi tính chất khốc liệt
của cao điểm - nơi ba cô gái đang làm nhiệm vụ phá
bom mở đường.Tác giả sử dụng biện pháp tu từ nhân
hoá: nạo vét sự yên lặng của núi rừng.
Tác dụng: diễn tả trạng thái âm thanh sắc lạnh của
máy bay trinh sát đang quần đảo, phá tan sự yên lặng,
thanh bình của núi rừng, từ đó, gợi tính chất khốc liệt
của cao điểm - nơi ba cô gái đang làm nhiệm vụ phá
bom mở đường.
NGHĨA CỦA TỪ NGỮ
Bài 2
GV có thể lập bảng theo gợi ý dưới đây, yêu cầu
HS điển thông tin rồi trình bày:
Từngữ
thay thế từ
ngữ in đậm
Nhận xét về giá trị biểu đạt của từ ngữ
được tác giả sử dụng
- gió
lộng, gió
mạnh
- rào rào
- Miêu tả gió thổi mạnh do ở trên
cao hoặc nơi trống trải; giúp
người đọc cảm nhận được không
gian cao rộng, khoáng đạt.
- Vừa gợi hình vừa gợi thanh:
miêu tả được tiếng gió thổi mạnh
trong rừng lá đồng thời gợi hình
ảnh lá rụng nhiễu, nhanh như thác
đổ, cộng hưởng với không khí
hành quân hối hả.
Rừng lạ ào ào lá đỏ
(Nguyễn Đình Thi, Lá đỏ)
b. Đoàn quân vẫn đi vội vã
Bụi Trường Sơn nhoà
trời lửa.
(Nguyễn Đình Thi, La đỏ)
c. Cười thì hàm răng
trắng loá trên khuôn mặt
nhem nhuốc.
(Lê Minh Khuê, Những
ngôi sao xa xôi)
Bước 2: Thực hiện nhiệm
vụ:
HS làm việc cá nhân, chia sẻ
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận
xét.
Bước 4: Kết luận, nhận
định.
GV chốt đáp án.
- hối hả,
khẩn
trương -
nhoè
- Gợi hình ảnh đoàn quân hành
quân gấp gáp, tranh thủ từng giầy
phút cho kịp chiến dịch, với tầm
trạng có phần căng thẳng, lo âu
trước một sự kiện trọng đại
- Tái hiện không gian Trường
Sơn: bụi cuốn dày đặc hoà vào
bầu trời đầy khói lửa, làm nổi bật
tính chất khốc liệt của chiến
tranh.
trắng tinh
Miêu tả được cả sắc màu và hiệu
ứng ánh sáng: màu trắng như toả
sáng trên nền đen là khuôn mặt
lấm bùn đất.
TỔ CHỨC THỰC HIỆN
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
Hãy kẻ bảng vào vở theo mẫu sau và điền các thông tin
theo yêu cầu:
STT
Câu trong văn
bản
Câu thay đổi cấu
trúc
Sự khác
nhau về
ý nghĩa
1
Sốt ruột, tôi
chạy ra ngoài
một tí.
Tôi sốt ruột, chạy ra
ngoài một tí.
LỰA CHỌN CẤU
TRÚC CÀU
1. Câu trong VB sử
dụng biện pháp tu từ đảo
ngữ nhằm nhấn mạnh
trạng thái sốt ruột - nguyên
nhân của hành động chạy
ra ngoài của nhân vật tôi,
từ đó làm nổi bật tầm trạng
lo lắng cho sự an toàn của
2
Xung quanh cao
diểm vắng vẻ
này có bao nhiêu
là người.
Có bao nhiêu là
người xung quanh
cao điểm vắng vẻ
này.
3
Chỉ cần chúng tôi
bắn một phát súng
báo hiệu yêu cầu
giúp đỡ là họ sẽ
chạy đến ngay.
Họ sẽ chạy đến ngay
nếu chúng tôi bắn
một phát súng báo
hiệu yêu cầu giúp
đỡ.
4
Uống sữa xong,
Nho ngủ.
Nho uống sữa xong
rồi ngủ.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, chia sẻ
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét.
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV chốt đáp án.
đồng đội của Phương
Định.
2. Cầu gốc của VB:
nói vể không gian trước,
con người trong không
gian đó sau. Câu đổi cấu
trúc nói vể người trước,
không gian sau. Cầu gốc
có ý nhấn mạnh sự hiện
diện của những người
đồng chí, đồng đội xung
quanh cao điểm. Các cô
gái trên cao điểm không cô
đơn.
3. Cách diễn đạt của
câu trong VB nêu điểu
kiện trước, kết quả sau;
ngược lại, câu đổi cấu trúc
nêu kết quả trước, điểu
kiện sau. Câu gốc nhấn
mạnh tính chất kịp thời
trong việc hỗ trợ cao điểm
của những người đồng chí.
4. Cấu trúc câu trong
VB và cấu trúc cầu đã thay
đổi đểu phù hợp với thứ tự
các hành động của nhân
vật (uống sữa, ngủ). Tuy
nhiên, trong câu đã thay
đổi cấu trúc, chủ thể (Nho)
được đưa lên đầu câu, làm
cho trọng tầm thông tin
không còn là các hành
động nối tiếp nhau (uống
sữa, ngủ) như câu trong
VB mà là chủ thể (Nho).
4. Hoạt động :Vận dụng.
a. Mục tiêu: HS hiểu được kiến thức trong bài học để vận dụng vào thực tế, kết
nối nhân vật với cảm xúc của HS.
b. Nội dung: HS làm việc cá nhân, đưa ra suy nghĩ, cảm nhận của bản thân về một
vấn đề GV đặt ra.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh.
d. Tổ chức thực hiện:
TỔ CHỨC THỰC HIỆN
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Viết một đoạn văn ngắn (10 – 12
câu) nêu suy nghĩ của em về tác hại
của nghiện thuốc lá điện tử. Trong
đoạn văn có sử dụng ít nhất một
BPTT
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, viết bài.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét.
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV nhận xét, đánh giá.
- Hình thức: Viết nối tiếp 10 – 12 câu
- Nội dung: bày tỏ suy nghĩ về tác hại
nghiện thuốc lá điện tử
- Sử dụng ít nhất một biện pháp tu từ
5. Hoạt động Dặn dò:
-Hoàn thành bài tập vào vở.
-Soạn bài: Tập làm một bài thơ tự do
------------------------------------------------------

Preview text:

Ngày soạn: Ngày giảng:
BÀI 7: TIN YÊU VÀ ƯỚC VỌNG TIẾT:
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT:
BIỆN PHÁP TU TỪ, NGHĨA CỦA TỪ, LỰA CHỌN CẤU TRÚC CÂU I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức
- Củng cố lại kiến thức về biện pháp tu từ, nghĩa cảu từ, lựa chọn cấu trúc câu.
- Nhận biết và nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh, điệp ngữ, nhân hóa, dảo ngữ.
- HS xác định và giải thích được nghĩa của của một số từ ngữ.
- HS biết lựa chọn cấu trúc câu phù hợp với mục ddichs giao tiếp
2. Về năng lực
* Năng lực chung
- Năng lực hợp tác, thảo luận nhóm
- Năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề - Năng lực sáng tạo
* Năng lực đặc thù
- Năng lực nhận diện được tác dụng của biện pháp tu từ: nhân hóa, điệp ngữ, đảo
ngữ; giải thích được nghĩa của một số từ; nêu được tác dụng của việc lựa chọn cấu trúc câu
3. Về phẩm chất
- Có ý thức sử dụng trong giao tiếp và tạo lập văn bản - Yêu thích môn học
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- Sách giáo khoa, kế hoạch bài dạy.
- Phiếu hoc tập, câu hỏi thảo luận và trả lời - Máy tính, máy chiếu.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Hoạt động 1. Khởi động a. Mục tiêu:
- Kết nối - tạo hứng thú cho học sinh, chuẩn bị tâm thế tiếp cận kiến thức mới.
- Cùng cố các khái niệm về biện pháp tu từ, nghĩa cảu từ, lựa chọn cấu trúc câu.
b. Nội dung: HS làm việc cá nhân, đưa ra suy nghĩ, cảm nhận của bản thân về một vấn đề GV đặt ra.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh.
d. Tổ chức thực hiện:
TỔ CHỨC THỰC HIỆN
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
Các BPTT được sử dụng trong bài hát trên:
điệp ngữ , câu hỏi tu từ và liệt kê
- GV cho HS xem video bài hát “Khát vọng” - Điệp ngữ: - Đường link : + Hãy sống như…
https://www.youtube.com/watch?v=lb- T6YdpePk + Sao không là…
+Giao nhiệm vụ: trong lời bài hát có
những cụm từ nào, câu nào có sử

- Câu hỏi tu từ: Sao không là mặt trời gieo hạt
dụng biện pháp tu từ? nắng vô tư
- Tác dụng của các BPTT đó?
- Liệt kê: sông, núi, biển, gió, mây, mặt trời,
- Lời bài hát mang đến cho em bài học bài ca… gì?
- HS tiếp nhận nhiệm vụ, nghe và trả
- Tác dụng: nhấn mạnh khát vọng cao đẹp của lời.
nhạc sĩ nói riêng và của mọi người nói chung,
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
đặc biệt lời ca còn như giục giã, nhắc nhở con ngườ
HS làm việc cá nhân, trả lời câu hỏi.
i về lẽ sống tốt đẹp Bướ
- Bài học: Niềm cảm phục và tự hào về niềm
c 3: Báo cáo, thảo luận:
yêu cuộc đời tha thiết mà tác giả gửi gắm, đó
HS báo cáo kết quả, nhận xét.
là: khát vọng ccoongs hiến và hóa thân để
dựng xây cuộc đời, bài học về ước mơ, lý
Bước 4: Kết luận, nhận định:
tưởng, khát vọng đẹp cần có ở mỗi người
trong cuộc sống; Dù ở đâu? Là ai? Làm gì?
GV chốt và dẫn vào bài: Để văn bản …cần phải khắc phục hoàn cảnh, vươn lên,
có tính mạch lạc cần sử dụng các biện đóng góp một phần nhỏ bé, tốt đẹp cho cuộc
pháp liên kết và từ ngữ liên kết như đời
thế nào? Chúng ta cùng vào bài học ngày hôm nay.
2.Hoạt động 2: Hình thành kiến thức a. Mục tiêu:
- HS nhận biết được rằng: + các BPTT được sử dụng và hiệu quả của nó.
+ Giải nghĩa một số từ.
+ Lựa chọn cấu trúc câu cho phù hợp để đạt hiệu quả trong giao tiếp và trong tạo lập văn bản.
b. Nội dung: HS đọc VB, vận dụng “tri thức ngữ văn”, làm việc cá nhân và làm
việc nhóm để hoàn thành nhiệm vụ.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS, sản phẩm của nhóm, kết quả trong phiếu học tập.
d. Tổ chức thực hiện:
I. ÔN TẬP LÝ THUYẾT TỔ CHỨC THỰC
DỰ KIẾN SẢN PHẨM HIỆN
Bước 1: Chuyển 1. Củng cố kiến thức đã học giao nhiệm vụ:
* Ôn tập : Các ‘biện pháp tu từ
+Nhân hóa:là một phép tu từ gọi hoặc tả con vật, cây cối, đồ
- Nhắc lại thế nào là vật,... bằng những từ ngữ vốn dùng để gọi hoặc tả con người; nhân hóa?
Điệp làm cho thế giới loài vật, cây cối, đồ vật trở nên gần gũi với con
ngữ? So sánh? Đảo người, biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người. ngữ? Tác dụng?
+ Điệp ngữ: là một biện pháp nghệ thuật trong đó tác giả lặp lại
một từ, một cụm từ hoặc toàn bộ câu với một dụng ý cụ thể - Nghĩa của từ?
nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, bài thơ.
- Lựa chọn cấu trúc + So sánh: là đối chiếu giữa hai sự vật, sự việc khác nhau về
câu như thế nào cho tính chất nhưng lại có điểm tương đồng ở một khía cạnh nào đó. phù hợp?
Từ đó giúp tăng cường sức gợi hình và gợi cảm trong quá trình diễn đạt.
Bước 2: Thực hiện
nhiệm vụ:
+ Đảo ngữ : là hiện tượng đảo ngược vị trí động từ, trợ từ lên
trước chủ ngữ nhằm mục đích nhấn mạnh, thể hiện cảm xúc của
HS làm việc cá người viết hoặc tạo hình ảnh, đường nét, chiều sâu cho lời văn, ý nhân, chia sẻ.
thơ. Tuy nhiên việc thay đổi trật tự từ này không làm mất đi Bướ
quan hệ cú pháp vốn có của câu, sự thay đổi này chỉ mang dụng
c 3: Báo cáo, ý nghệ thuật, làm tăng tính gợi hình và truyền cảm cho diễn đạt. thảo luận:
HS báo cáo kết quả, * Ôn tập về Nghĩa của từ: nhận xét.
- Nghĩa của từ là nội dung (sự vật, tính chất, hoạt động, quan
Bước 4: Kết luận, hệ,...) mà từ biểu thị. nhận định.
- Có hai cách giải thích nghĩa của từ:
GV chốt và mở rộng + Trình bày khái niệm mà từ biểu thị. kiến thức.
+ Đưa ra những từ đồng nghĩa hoặc trái nghĩa với từ cần giải thích.
* Lựa chọn câu trúc câu: Câu trong Tiếng Việt có cấu trúc khá
ổn định. Tuy nhiên cũng có thể thay thế trật tự từ trong câu để
đạt được mục đích gaio tiêp nhất định
3. Hoạt động 3: Thực hành. a. Mục tiêu:
- HS biết vận dụng kiến thức giải quyết các bài tập Tiếng Việt giải quyết các bài tập Tiếng Việt
b. Nội dung: HS đọc VB, vận dụng “tri thức ngữ văn”, làm việc cá nhân và làm
việc nhóm để hoàn thành nhiệm vụ.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS, sản phẩm của nhóm, kết quả trong phiếu học tập.
d. Tổ chức thực hiện: II. THỰC HÀNH
TỔ CHỨC THỰC HIỆN
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm BIỆN PHÁP TU TỪ vụ: Bài 1 (48) - Yêu cầu SGK, tr 48 Câu a:
Nêu tác dụng của các - Trong hai dòng thơ, nhà thơ sử dụng biện pháp tu từ
biện pháp tu từ được sử dụng so sánh.
trong các trường hợp sau:
- Tác dụng: gợi lên hình ảnh người em gái thanh niên
a. Em đứng bên đường
xung phong gần gũi, thân thương, mang bóng dáng bình Như quể
dị của quê nhà. Gặp em, người lính như gặp lại quê nhà hương.
và vì thế, các anh như được tiếp thêm sức mạnh trong
những chặng đường hành quân phía trước.
(Nguyễn Đình Thi, La đỏ) Câu b:
b. Con đường nhựa ban
đêm, sau cơn mua mùa hạ - Trong đoạn văn, tác giả sử dụng biện pháp tu từ so
rộng ra, dài ra, lấp loáng sánh.
ánh đèn, trông như một con - Tác dụng: gợi lên những hình ảnh đẹp vừa bí ẩn (như
sông nước đen. Những một con sông nước đen) vùa.
lung linh, huyẽn ảo (như
ngọn điện trên quảng những ngôi sao trong câu chuyện cổ tích nói về những
trường lung linh như những xứ sd thẫn tiên)
qua đôi mắt trẻ thơ trong kí ức của Phương Đị
ngôi sao trong câu chuyện
nh, một cô gái Hà Nội mộng mơ. Những
cổ tích nói về những xứ sở hình ảnh đó đối lập với thực tại khốc liệt, gián tiếp tố
cáo chiến tranh, đồng thời nói lên ý nghĩa sự dấn thần thần tiên.
cao cả của tuổi trẻ trong những năm kháng chiến.
(Lê Minh Khuê, Những Câu c: ngôi sao xa xôi)
- Trong đoạn văn, tác giả sử dụng biện pháp tu từ điệp
c. Cao điểm bây giờ thật ngữ: từ và xuất hiện 4 lần.
vắng. Chỉ có Nho và chị
Thao. Và bom. Và tôi ngồi - Tác dụng: việc lặp lại từ và ở đầu các câu có tác dụng đây. Và cao xạ
liệt kê, nhấn mạnh sự hiện diện của từng sự vật, con
đặt bên kia người nhằm khẳng định tính chất vắng vẻ đến bất ngờ
quả đồi. Cao xạ đang bắn.
của cao điểm - sự vắng vẻ đáng sợ khiến con người cảm
(Lê Minh Khuê, Những
thấy cô đơn trong không gian mênh mông. ngôi sao xa xôi) Câu d:
d. Nho vẫn thì thầm. Nó cũng đang ở
- Biện pháp tu từ được sử dụng trong trường hợp này là
trạng thái như điệp ngữ với từ tình yêu được xuất hiện 2 lần.
tói. Yêu tất cả. Tinh yêu
của những con người trong - Tác dụng: nhấn mạnh, tô đậm tình cảm trào dâng
mãnh liệt trong trái tim của Nho, của Phương Định
khói lửa. Tình yêu độ dành cho những người lính đang hành quân ra mặt trận;
lượng, tha thiết, vô tư mà
kẻ độc quyền có nó trong cũng là tình cảm của những người lính dành cho nhau
tim là những người chiến trong khói lửa chiến tranh. sĩ.
Câu e: Máy bay trinh sát vẫn nạo vét sự yên lặng của
(Lê Minh Khuê, Những núi rừng. ngôi sao xa xôi)
(Lê Minh Khuê, Những ngôi sao xa xôi)
e. Máy bay trinh sát vẫn
- Tác giả sử dụng biện pháp tu từ nhân hoá: nạo vét sự
nạo vet sự yên lặng của núi
yên lặng của núi rừng. rừng.
- Tác dụng: diễn tả trạng thái âm thanh sắc lạnh của
(Lê Minh Khuê, Những
máy bay trinh sát đang quần đảo, phá tan sự yên lặng, ngôi sao xa xôi)
thanh bình của núi rừng, từ đó, gợi tính chất khốc liệt
Bước 2: Thực hiện nhiệm của cao điểm - nơi ba cô gái đang làm nhiệm vụ phá vụ:
bom mở đường.Tác giả sử dụng biện pháp tu từ nhân
hoá: nạo vét sự yên lặng của núi rừng.
HS làm việc cá nhân, chia sẻ.
Tác dụng: diễn tả trạng thái âm thanh sắc lạnh của
Bước 3: Báo cáo, thảo luận: máy bay trinh sát đang quần đảo, phá tan sự yên lặng,
HS báo cáo kết quả, nhận thanh bình của núi rừng, từ đó, gợi tính chất khốc liệt xét.
của cao điểm - nơi ba cô gái đang làm nhiệm vụ phá
Bước 4: Kết luận, nhận bom mở đường. định.
NGHĨA CỦA TỪ NGỮ
GV chốt và mở rộng kiến Bài 2 thức.
GV có thể lập bảng theo gợi ý dưới đây, yêu cầu
Bước 1: Chuyển giao nhiệm HS điển thông tin rồi trình bày: vụ: Từngữ
Thử thay thế những tư ngữ
Ngữ liệu thay thế từ Nhận xét về giá trị biểu đạt của từ ngữ
in đạm trong các trường ngữ in đậm
được tác giả sử dụng
họp sau bằng từ ngữ đồng a. Gặp em - gió
- Miêu tả gió thổi mạnh do ở trên nghĩa, từ
lộng, gió cao hoặc nơi trống trải; giúp
đó nhận xét về giá trên cao lộng gió mạnh
người đọc cảm nhận được không
trị biểu đạt của những từ
gian cao rộng, khoáng đạt.
ngữ được tác giả sử dụng. Rừng - rào rào Trường
- Vừa gợi hình vừa gợi thanh:
a. Gặp em trên cao lộng Sơn ào ào
miêu tả được tiếng gió thổi mạnh gió
trong rừng lá đồng thời gợi hình lá đỏ.
ảnh lá rụng nhiễu, nhanh như thác
đổ, cộng hưởng với không khí hành quân hối hả.
Rừng lạ ào ào lá đỏ b. Đoàn - hối hả,
(Nguyễn Đình Thi, Lá đỏ) quân vẫn khẩn
- Gợi hình ảnh đoàn quân hành đi vội vã
quân gấp gáp, tranh thủ từng giầy trương
b. Đoàn quân vẫn đi vội vã
- phút cho kịp chiến dịch, với tầm Bụi
Bụi Trường Sơn nhoà nhoè
trạng có phần căng thẳng, lo âu Trường trời lửa.
trước một sự kiện trọng đại Sơn nhoà
(Nguyễn Đình Thi, La đỏ)
- Tái hiện không gian Trường trong trời
Sơn: bụi cuốn dày đặc hoà vào
c. Cười thì hàm răng lửa.
bầu trời đầy khói lửa, làm nổi bật
trắng loá trên khuôn mặt
tính chất khốc liệt của chiến nhem nhuốc. tranh.
(Lê Minh Khuê, Những
c. Cười thì trắng tinh Miêu tả được cả sắc màu và hiệu ngôi sao xa xôi) hàm răng Bướ
ứng ánh sáng: màu trắng như toả
c 2: Thực hiện nhiệm trắng xóa
sáng trên nền đen là khuôn mặt vụ: trên khuôn lấm bùn đất.
HS làm việc cá nhân, chia sẻ mặt nhem
Bước 3: Báo cáo, thảo luận: nhuốc.
HS báo cáo kết quả, nhận xét.
Bước 4: Kết luận, nhận định. GV chốt đáp án.
TỔ CHỨC THỰC HIỆN
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: LỰA CHỌN CẤU TRÚC CÀU
Hãy kẻ bảng vào vở theo mẫu sau và điền các thông tin 1. Câu trong VB sử theo yêu cầu: Câu trong văn
Câu thay đổi cấu Sự khác dụng biện pháp tu từ đảo STT bản trúc
nhau về ngữ nhằm nhấn mạnh
trạng thái sốt ruột - nguyên ý nghĩa Sốt ruột, tôi
nhân của hành động chạy 1
chạy ra ngoài Tôi sốt ruột, chạy ra
ra ngoài của nhân vật tôi, một tí. ngoài một tí.
từ đó làm nổi bật tầm trạng
lo lắng cho sự an toàn của Có bao nhiêu là đồng đội của Phương Định.
Xung quanh cao người xung quanh 2. Cầu gốc của VB: 2
diểm vắng vẻ cao điểm vắng vẻ
nói vể không gian trước,
này có bao nhiêu này. con người trong không là người.
gian đó sau. Câu đổi cấu
Họ sẽ chạy đến ngay
trúc nói vể người trước,
nếu chúng tôi bắn không gian sau. Cầu gốc một phát súng báo
có ý nhấn mạnh sự hiện
Chỉ cần chúng tôi hiệu yêu cầu giúp diện của những người
3 bắn một phát súng
đồng chí, đồng đội xung đỡ. quanh cao điể báo hiệu yêu cầu m. Các cô
gái trên cao điểm không cô
giúp đỡ là họ sẽ đơn. chạy đến ngay. 3. Cách diễn đạt của 4
Uống sữa xong, Nho uống sữa xong câu trong VB nêu điểu Nho ngủ. rồi ngủ.
kiện trước, kết quả sau;
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
ngược lại, câu đổi cấu trúc
nêu kết quả trước, điểu
HS làm việc cá nhân, chia sẻ kiện sau. Câu gốc nhấn
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
mạnh tính chất kịp thời
HS báo cáo kết quả, nhận xét.
trong việc hỗ trợ cao điểm
của những người đồng chí.
Bước 4: Kết luận, nhận định. 4. Cấu trúc câu trong GV chốt đáp án.
VB và cấu trúc cầu đã thay
đổi đểu phù hợp với thứ tự
các hành động của nhân
vật (uống sữa, ngủ). Tuy nhiên, trong câu đã thay
đổi cấu trúc, chủ thể (Nho)
được đưa lên đầu câu, làm cho trọng tầm thông tin không còn là các hành
động nối tiếp nhau (uống sữa, ngủ) như câu trong VB mà là chủ thể (Nho).
4. Hoạt động :Vận dụng.
a. Mục tiêu: HS hiểu được kiến thức trong bài học để vận dụng vào thực tế, kết
nối nhân vật với cảm xúc của HS.
b. Nội dung: HS làm việc cá nhân, đưa ra suy nghĩ, cảm nhận của bản thân về một vấn đề GV đặt ra.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh.
d. Tổ chức thực hiện:
TỔ CHỨC THỰC HIỆN
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Hình thức: Viết nối tiếp 10 – 12 câu
- Viết một đoạn văn ngắn (10 – 12 - Nội dung: bày tỏ suy nghĩ về tác hại
câu) nêu suy nghĩ của em về tác hại nghiện thuốc lá điện tử
của nghiện thuốc lá điện tử. Trong - Sử dụng ít nhất một biện pháp tu từ
đoạn văn có sử dụng ít nhất một BPTT
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
HS làm việc cá nhân, viết bài.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét.
Bước 4: Kết luận, nhận định. GV nhận xét, đánh giá.
5. Hoạt động Dặn dò:
-Hoàn thành bài tập vào vở.
-Soạn bài: Tập làm một bài thơ tự do
------------------------------------------------------