KẾ HOẠCH BÀI DẠY
MÔN HỌC: GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG (CẤP THCS)
Tên chủ đề: CHỦ ĐỀ 6: BẢO TỒN NGHỀ DỆT MAY TRUYỀN THỐNG
Ở HÀ GIANG
Lớp: 6
Thời lượng: 01 tiết (45 phút)
I. MỤC TIÊU:
1. Kiến thức
Trình bày được những nét đẹp đặc trưng của nghề dệt may truyền
thống của các dân tộc thiểu số ở Hà Giang (dệt vải lanh, dệt vải bông)
Nêu được các nguyên nhân khiến nghề dệt may truyền thống đang dần
mai một và các nguy cơ biến tướng trong trang phục truyền thống hiện
nay.
2. Năng lực
Năng lực chung:
o Tự chủ và tự học: Chủ động tìm hiểu thông tin về nghề dệt may
truyền thống qua tài liệu và các nguồn khác.
o Giao tiếp và hợp tác: Tích cực thảo luận, chia sẻ thông tin với
bạn bè trong nhóm.
Năng lực đặc thù (Giáo dục Địa phương):
o Vận dụng kiến thức để đề xuất được các biện pháp bảo tồn
những giá trị nghề dệt may truyền thống tại địa phương
3
.
3. Phẩm chất
Trách nhiệm: Hình thành ý thức, trách nhiệm bản thân đối với việc giữ
gìn và phát huy giá trị nghề dệt may truyền thống ở Hà Giang
4
.
Yêu nước: Tự hào về văn hóa truyền thống, trang phục dân tộc của
quê hương Hà Giang.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU:
1. Giáo viên (GV)
Kế hoạch bài dạy, phiếu học tập.
Máy chiếu, màn hình, máy tính, loa.
Hình ảnh/Video về quy trình dệt vải lanh của người Mông (41 công
đoạn) và dệt vải bông của người La Chí/Nùng U
Một số mẫu vật thật (trang phục, sợi lanh/bông, thổ cẩm) nếu có điều
kiện.
Bộ câu hỏi "AI LÀ CHUYÊN GIA DỆT MAY?" cho hoạt động Luyện tập.
2. Học sinh (HS)
Sách/Tài liệu Giáo dục Địa phương (Chủ đề 6).
Giấy, bút để ghi chép và làm việc nhóm.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Hoạt
động
Tên hoạt động
Thời
gian
Mục tiêu/Nội
dung chính
Hình thức
tổ chức
HĐ 1 Khởi động 5 phút
Tạo tâm thế, gợi mở
vấn đề.
Cá nhân, cả
lớp
HĐ 2
Hình thành
kiến thức mới
25
phút
Tìm hiểu nét đẹp và
nguy cơ mai một.
Nhóm, cá
nhân
HĐ 3 Luyện tập
10
phút
Củng cố kiến thức
bằng trò chơi.
Nhóm, cả
lớp
HĐ 4
Vận dụng/Mở
rộng
5 phút
Giao nhiệm vụ thực
tiễn.
Cá nhân
Hoạt động 1: Khởi động (5 phút)
Bước Hoạt động của GV & HS Nội dung cần đạt
1.
Chuyển
giao
GV chiếu hình ảnh một số trang phục
truyền thống tiêu biểu của dân tộc
Mông, Dao, Tày ở Hà Giang.
Trang phục là biểu
tượng văn hóa.
Bước Hoạt động của GV & HS Nội dung cần đạt
nhiệm vụ
2. Thực
hiện
nhiệm vụ
GV đặt câu hỏi: “Em có cảm nhận gì
về vẻ đẹp và sự độc đáo của những
bộ trang phục này? Trang phục đó
được làm ra từ đâu?”
HS trả lời tự do,
nhận biết nguyên
liệu thủ công (lanh,
bông) và nghề dệt
may.
3. Báo
cáo &
Thảo
luận
GV mời 1-2 HS trả lời.
4. Kết
luận
GV dẫn dắt: Để hiểu rõ hơn về giá
trị, vẻ đẹp và trách nhiệm của chúng
ta trong việc bảo tồn nghề dệt may
truyền thống ở Hà Giang, chúng ta
sẽ cùng tìm hiểu Chủ đề 6.
Giới thiệu bài học.
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới (25 phút)
A. Tìm hiểu những nét đẹp của nghề dệt may truyền thống (15 phút)
Bước Hoạt động của GV & HS
Nội dung cần
đạt (Ghi bảng)
1.
Chuyển
giao
nhiệm
vụ
GV chia lớp thành 2 nhóm, giao
phiếu học tập: - Nhóm 1: Tìm hiểu về
Nghề dệt vải lanh truyền thống (Dân
tộc Mông). (Quy trình: đập dập, tước vỏ,
se sợi, luộc nước tro bếp, dệt vải... 41
công đoạn[cite: 1585, 1586, 1591]. Giá
trị: Quần áo, vật phẩm tâm linh, tiêu chí
đánh giá phẩm hạnh người phụ nữ Mông
[cite: 1604, 1607, 1612]). - Nhóm 2: Tìm
hiểu về Nghề dệt vải bông truyền
1. Những nét
đẹp trong nghề
dệt may truyền
thống ở Hà
Giang
Bước Hoạt động của GV & HS
Nội dung cần
đạt (Ghi bảng)
thống (Dân tộc Nùng U, La Chí). (Quy
trình: trồng bông, tách hạt, bật bông, se
sợi, dệt, nhuộm chàm[cite: 1631]. Giá
trị: Niềm tự hào, tiêu chí đánh giá sự
khéo léo, chăm chỉ của phụ nữ [cite:
1629, 1635]).
2. Thực
hiện
nhiệm
vụ
HS làm việc nhóm, đọc tài liệu và thảo
luận để hoàn thành phiếu học tập.
3. Báo
cáo &
Thảo
luận
Đại diện 2 nhóm trình bày kết quả. GV
nhận xét, chuẩn hóa kiến thức, nhấn
mạnh: “Chỉ cần nhìn vào tấm vải lanh,
ta có thể nhìn thấy cả vẻ đẹp của tài
năng, phẩm hạnh của người phụ nữ
Mông”[cite: 1608].
1.1. Nghề dệt
vải lanh truyền
thống (Dân tộc
Mông): 1.2.
Nghề dệt vải
bông truyền
thống (Dân tộc
Nùng U, La
Chí):
4. Kết
luận
GV chốt kiến thức, chuyển sang phần
tiếp theo.
B. Tìm hiểu nguy cơ mai một và biến tướng (10 phút)
Bước Hoạt động của GV & HS
Nội dung cần đạt
(Ghi bảng)
1.
Chuyển
giao
nhiệm
vụ
GV đặt câu hỏi: “Tại sao nghề dệt
may truyền thống ở Hà Giang đang
dần bị mai một và trang phục
truyền thống có nguy cơ bị biến
tướng?” (Nguyên nhân: Cây lanh,
2. Nghề dệt may
đang mất dần và
nguy cơ biến tướng
Bước Hoạt động của GV & HS
Nội dung cần đạt
(Ghi bảng)
cây bông ít dần, thay thế bằng sản
phẩm may công nghiệp, tác động
của kinh tế hàng hóa, nhận thức
[cite: 1684, 1686, 1740]).
2. Thực
hiện
nhiệm
vụ
HS suy nghĩ cá nhân (1 phút)
thảo luận nhanh theo cặp đôi.
3. Báo
cáo &
Thảo
luận
GV mời một số HS trả lời.
2.1. Nguy cơ mai
một: - Cây lanh, cây
bông ngày càng ít dần.
- Thay thế bằng sản
phẩm may công
nghiệp. 2.2. Nguy cơ
biến tướng: - Trang
phục cách tân, cải biên
làm giảm giá trị văn
hóa cốt lõi.
4. Kết
luận
GV chốt kiến thức: Biến tướng
trang phục là hành vi xâm hại đến
giá trị văn hoá truyền thống[cite:
1697].
Hoạt động 3: Luyện tập - Trò chơi (10 phút)
Bước Hoạt động của GV & HS
Mục tiêu
hoạt động
1.
Chuyển
giao
nhiệm
Trò chơi: AI LÀ CHUYÊN GIA DỆT MAY? -
GV chia lớp thành 4 đội. - GV phổ biến luật
chơi: Trả lời nhanh các câu hỏi trắc
nghiệm/điền khuyết về nội dung vừa học. Mỗi
Củng cố kiến
thức về giá
trị, quy trình,
và nguy cơ
Bước Hoạt động của GV & HS
Mục tiêu
hoạt động
vụ câu trả lời đúng được 10 điểm.
của nghề
dệt may.
2. Thực
hiện
nhiệm
vụ
Ví dụ các câu hỏi (tùy chỉnh): 1. Dân tộc
nào ở Hà Giang có nghề dệt vải lanh truyền
thống nổi bật? (Dân tộc Mông) 2. Vải lanh
của người Mông phải trải qua bao nhiêu công
đoạn thủ công? (41 công đoạn) 3. Ngoài
làm trang phục, vải lanh còn có giá trị đặc
biệt gì trong đời sống tâm linh của người
Mông? (Chôn cùng khi mất để tổ tiên đón
nhận) [cite: 1612] 4. Huyện nào ở miền Tây
Hà Giang còn duy trì nghề dệt vải bông?
(Hoàng Su Phì, Xín Mần) [cite: 1614]
HS tham gia
trò chơi theo
đội, tranh
nhau giành
quyền trả
lời.
3. Báo
cáo &
Thảo
luận
GV tổng hợp điểm, tuyên dương đội thắng
cuộc.
4. Kết
luận
GV chốt lại nội dung quan trọng nhất của bài
học.
Hoạt động 4: Vận dụng/Tìm tòi mở rộng (5 phút)
Bước Hoạt động của GV & HS
Yêu cầu và sản
phẩm cần đạt
1.
Chuyển
giao
nhiệm
vụ
GV giao bài tập về nhà: Em hãy
thiết kế một áp phích (poster) hoặc
một thông điệp tuyên truyền (dạng
thơ, câu slogan ngắn) gửi đến bạn
bè, gia đình, hoặc cộng đồng để
nâng cao ý thức bảo tồn nghề dệt
may truyền thống của dân tộc
Vận dụng thực
tiễn: HS đề xuất
được các biện pháp
bảo tồn nghề dệt
may truyền
thống[cite: 1757].
Bước Hoạt động của GV & HS
Yêu cầu và sản
phẩm cần đạt
mình.
2. Thực
hiện
nhiệm
vụ
HS ghi lại nhiệm vụ và thực hiện tại
nhà.
3. Báo
cáo &
Thảo
luận
GV hướng dẫn: Sản phẩm sẽ được
trưng bày và đánh giá trong tiết học
Giáo dục Địa phương tiếp theo.
4. Kết
luận
GV tổng kết toàn bộ tiết học, dặn dò
HS chuẩn bị bài mới.

Preview text:

KẾ HOẠCH BÀI DẠY

MÔN HỌC: GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG (CẤP THCS)

  • Tên chủ đề: CHỦ ĐỀ 6: BẢO TỒN NGHỀ DỆT MAY TRUYỀN THỐNG Ở HÀ GIANG
  • Lớp: 6
  • Thời lượng: 01 tiết (45 phút)

I. MỤC TIÊU:

1. Kiến thức

  • Trình bày được những nét đẹp đặc trưng của nghề dệt may truyền thống của các dân tộc thiểu số ở Hà Giang (dệt vải lanh, dệt vải bông)
  • Nêu được các nguyên nhân khiến nghề dệt may truyền thống đang dần mai một và các nguy cơ biến tướng trong trang phục truyền thống hiện nay.

2. Năng lực

  • Năng lực chung:
    • Tự chủ và tự học: Chủ động tìm hiểu thông tin về nghề dệt may truyền thống qua tài liệu và các nguồn khác.
    • Giao tiếp và hợp tác: Tích cực thảo luận, chia sẻ thông tin với bạn bè trong nhóm.
  • Năng lực đặc thù (Giáo dục Địa phương):
    • Vận dụng kiến thức để đề xuất được các biện pháp bảo tồn những giá trị nghề dệt may truyền thống tại địa phương3.

3. Phẩm chất

  • Trách nhiệm: Hình thành ý thức, trách nhiệm bản thân đối với việc giữ gìn và phát huy giá trị nghề dệt may truyền thống ở Hà Giang4.
  • Yêu nước: Tự hào về văn hóa truyền thống, trang phục dân tộc của quê hương Hà Giang.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU:

1. Giáo viên (GV)

  • Kế hoạch bài dạy, phiếu học tập.
  • Máy chiếu, màn hình, máy tính, loa.
  • Hình ảnh/Video về quy trình dệt vải lanh của người Mông (41 công đoạn) và dệt vải bông của người La Chí/Nùng U
  • Một số mẫu vật thật (trang phục, sợi lanh/bông, thổ cẩm) nếu có điều kiện.
  • Bộ câu hỏi "AI LÀ CHUYÊN GIA DỆT MAY?" cho hoạt động Luyện tập.

2. Học sinh (HS)

  • Sách/Tài liệu Giáo dục Địa phương (Chủ đề 6).
  • Giấy, bút để ghi chép và làm việc nhóm.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Hoạt động

Tên hoạt động

Thời gian

Mục tiêu/Nội dung chính

Hình thức tổ chức

HĐ 1

Khởi động

5 phút

Tạo tâm thế, gợi mở vấn đề.

Cá nhân, cả lớp

HĐ 2

Hình thành kiến thức mới

25 phút

Tìm hiểu nét đẹp và nguy cơ mai một.

Nhóm, cá nhân

HĐ 3

Luyện tập

10 phút

Củng cố kiến thức bằng trò chơi.

Nhóm, cả lớp

HĐ 4

Vận dụng/Mở rộng

5 phút

Giao nhiệm vụ thực tiễn.

Cá nhân

Hoạt động 1: Khởi động (5 phút)

Bước

Hoạt động của GV & HS

Nội dung cần đạt

1. Chuyển giao nhiệm vụ

GV chiếu hình ảnh một số trang phục truyền thống tiêu biểu của dân tộc Mông, Dao, Tày ở Hà Giang.

Trang phục là biểu tượng văn hóa.

2. Thực hiện nhiệm vụ

GV đặt câu hỏi: “Em có cảm nhận gì về vẻ đẹp và sự độc đáo của những bộ trang phục này? Trang phục đó được làm ra từ đâu?”

HS trả lời tự do, nhận biết nguyên liệu thủ công (lanh, bông) và nghề dệt may.

3. Báo cáo & Thảo luận

GV mời 1-2 HS trả lời.

4. Kết luận

GV dẫn dắt: Để hiểu rõ hơn về giá trị, vẻ đẹp và trách nhiệm của chúng ta trong việc bảo tồn nghề dệt may truyền thống ở Hà Giang, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu Chủ đề 6.

Giới thiệu bài học.

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới (25 phút)

A. Tìm hiểu những nét đẹp của nghề dệt may truyền thống (15 phút)

Bước

Hoạt động của GV & HS

Nội dung cần đạt (Ghi bảng)

1. Chuyển giao nhiệm vụ

GV chia lớp thành 2 nhóm, giao phiếu học tập: - Nhóm 1: Tìm hiểu về Nghề dệt vải lanh truyền thống (Dân tộc Mông). (Quy trình: đập dập, tước vỏ, se sợi, luộc nước tro bếp, dệt vải... 41 công đoạn[cite: 1585, 1586, 1591]. Giá trị: Quần áo, vật phẩm tâm linh, tiêu chí đánh giá phẩm hạnh người phụ nữ Mông [cite: 1604, 1607, 1612]). - Nhóm 2: Tìm hiểu về Nghề dệt vải bông truyền thống (Dân tộc Nùng U, La Chí). (Quy trình: trồng bông, tách hạt, bật bông, se sợi, dệt, nhuộm chàm[cite: 1631]. Giá trị: Niềm tự hào, tiêu chí đánh giá sự khéo léo, chăm chỉ của phụ nữ [cite: 1629, 1635]).

1. Những nét đẹp trong nghề dệt may truyền thống ở Hà Giang

2. Thực hiện nhiệm vụ

HS làm việc nhóm, đọc tài liệu và thảo luận để hoàn thành phiếu học tập.

3. Báo cáo & Thảo luận

Đại diện 2 nhóm trình bày kết quả. GV nhận xét, chuẩn hóa kiến thức, nhấn mạnh: “Chỉ cần nhìn vào tấm vải lanh, ta có thể nhìn thấy cả vẻ đẹp của tài năng, phẩm hạnh của người phụ nữ Mông”[cite: 1608].

1.1. Nghề dệt vải lanh truyền thống (Dân tộc Mông): 1.2. Nghề dệt vải bông truyền thống (Dân tộc Nùng U, La Chí):

4. Kết luận

GV chốt kiến thức, chuyển sang phần tiếp theo.

B. Tìm hiểu nguy cơ mai một và biến tướng (10 phút)

Bước

Hoạt động của GV & HS

Nội dung cần đạt (Ghi bảng)

1. Chuyển giao nhiệm vụ

GV đặt câu hỏi: “Tại sao nghề dệt may truyền thống ở Hà Giang đang dần bị mai một và trang phục truyền thống có nguy cơ bị biến tướng?” (Nguyên nhân: Cây lanh, cây bông ít dần, thay thế bằng sản phẩm may công nghiệp, tác động của kinh tế hàng hóa, nhận thức [cite: 1684, 1686, 1740]).

2. Nghề dệt may đang mất dần và nguy cơ biến tướng

2. Thực hiện nhiệm vụ

HS suy nghĩ cá nhân (1 phút) và thảo luận nhanh theo cặp đôi.

3. Báo cáo & Thảo luận

GV mời một số HS trả lời.

2.1. Nguy cơ mai một: - Cây lanh, cây bông ngày càng ít dần. - Thay thế bằng sản phẩm may công nghiệp. 2.2. Nguy cơ biến tướng: - Trang phục cách tân, cải biên làm giảm giá trị văn hóa cốt lõi.

4. Kết luận

GV chốt kiến thức: Biến tướng trang phục là hành vi xâm hại đến giá trị văn hoá truyền thống[cite: 1697].

Hoạt động 3: Luyện tập - Trò chơi (10 phút)

Bước

Hoạt động của GV & HS

Mục tiêu hoạt động

1. Chuyển giao nhiệm vụ

Trò chơi: AI LÀ CHUYÊN GIA DỆT MAY? - GV chia lớp thành 4 đội. - GV phổ biến luật chơi: Trả lời nhanh các câu hỏi trắc nghiệm/điền khuyết về nội dung vừa học. Mỗi câu trả lời đúng được 10 điểm.

Củng cố kiến thức về giá trị, quy trình, và nguy cơ của nghề dệt may.

2. Thực hiện nhiệm vụ

Ví dụ các câu hỏi (tùy chỉnh): 1. Dân tộc nào ở Hà Giang có nghề dệt vải lanh truyền thống nổi bật? (Dân tộc Mông) 2. Vải lanh của người Mông phải trải qua bao nhiêu công đoạn thủ công? (41 công đoạn) 3. Ngoài làm trang phục, vải lanh còn có giá trị đặc biệt gì trong đời sống tâm linh của người Mông? (Chôn cùng khi mất để tổ tiên đón nhận) [cite: 1612] 4. Huyện nào ở miền Tây Hà Giang còn duy trì nghề dệt vải bông? (Hoàng Su Phì, Xín Mần) [cite: 1614]

HS tham gia trò chơi theo đội, tranh nhau giành quyền trả lời.

3. Báo cáo & Thảo luận

GV tổng hợp điểm, tuyên dương đội thắng cuộc.

4. Kết luận

GV chốt lại nội dung quan trọng nhất của bài học.

Hoạt động 4: Vận dụng/Tìm tòi mở rộng (5 phút)

Bước

Hoạt động của GV & HS

Yêu cầu và sản phẩm cần đạt

1. Chuyển giao nhiệm vụ

GV giao bài tập về nhà: Em hãy thiết kế một áp phích (poster) hoặc một thông điệp tuyên truyền (dạng thơ, câu slogan ngắn) gửi đến bạn bè, gia đình, hoặc cộng đồng để nâng cao ý thức bảo tồn nghề dệt may truyền thống của dân tộc mình.

Vận dụng thực tiễn: HS đề xuất được các biện pháp bảo tồn nghề dệt may truyền thống[cite: 1757].

2. Thực hiện nhiệm vụ

HS ghi lại nhiệm vụ và thực hiện tại nhà.

3. Báo cáo & Thảo luận

GV hướng dẫn: Sản phẩm sẽ được trưng bày và đánh giá trong tiết học Giáo dục Địa phương tiếp theo.

4. Kết luận

GV tổng kết toàn bộ tiết học, dặn dò HS chuẩn bị bài mới.