






Preview text:
KẾ HOẠCH BÀI DẠY
MÔN HỌC: GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG (CẤP THCS)
- Tên chủ đề: CHỦ ĐỀ 6: BẢO TỒN NGHỀ DỆT MAY TRUYỀN THỐNG Ở HÀ GIANG
- Lớp: 6
- Thời lượng: 01 tiết (45 phút)
I. MỤC TIÊU:
1. Kiến thức
- Trình bày được những nét đẹp đặc trưng của nghề dệt may truyền thống của các dân tộc thiểu số ở Hà Giang (dệt vải lanh, dệt vải bông)
- Nêu được các nguyên nhân khiến nghề dệt may truyền thống đang dần mai một và các nguy cơ biến tướng trong trang phục truyền thống hiện nay.
2. Năng lực
- Năng lực chung:
- Tự chủ và tự học: Chủ động tìm hiểu thông tin về nghề dệt may truyền thống qua tài liệu và các nguồn khác.
- Giao tiếp và hợp tác: Tích cực thảo luận, chia sẻ thông tin với bạn bè trong nhóm.
- Năng lực đặc thù (Giáo dục Địa phương):
- Vận dụng kiến thức để đề xuất được các biện pháp bảo tồn những giá trị nghề dệt may truyền thống tại địa phương3.
3. Phẩm chất
- Trách nhiệm: Hình thành ý thức, trách nhiệm bản thân đối với việc giữ gìn và phát huy giá trị nghề dệt may truyền thống ở Hà Giang4.
- Yêu nước: Tự hào về văn hóa truyền thống, trang phục dân tộc của quê hương Hà Giang.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU:
1. Giáo viên (GV)
- Kế hoạch bài dạy, phiếu học tập.
- Máy chiếu, màn hình, máy tính, loa.
- Hình ảnh/Video về quy trình dệt vải lanh của người Mông (41 công đoạn) và dệt vải bông của người La Chí/Nùng U
- Một số mẫu vật thật (trang phục, sợi lanh/bông, thổ cẩm) nếu có điều kiện.
- Bộ câu hỏi "AI LÀ CHUYÊN GIA DỆT MAY?" cho hoạt động Luyện tập.
2. Học sinh (HS)
- Sách/Tài liệu Giáo dục Địa phương (Chủ đề 6).
- Giấy, bút để ghi chép và làm việc nhóm.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Hoạt động | Tên hoạt động | Thời gian | Mục tiêu/Nội dung chính | Hình thức tổ chức |
|---|---|---|---|---|
HĐ 1 | Khởi động | 5 phút | Tạo tâm thế, gợi mở vấn đề. | Cá nhân, cả lớp |
HĐ 2 | Hình thành kiến thức mới | 25 phút | Tìm hiểu nét đẹp và nguy cơ mai một. | Nhóm, cá nhân |
HĐ 3 | Luyện tập | 10 phút | Củng cố kiến thức bằng trò chơi. | Nhóm, cả lớp |
HĐ 4 | Vận dụng/Mở rộng | 5 phút | Giao nhiệm vụ thực tiễn. | Cá nhân |
Hoạt động 1: Khởi động (5 phút)
Bước | Hoạt động của GV & HS | Nội dung cần đạt |
|---|---|---|
1. Chuyển giao nhiệm vụ | GV chiếu hình ảnh một số trang phục truyền thống tiêu biểu của dân tộc Mông, Dao, Tày ở Hà Giang. | Trang phục là biểu tượng văn hóa. |
2. Thực hiện nhiệm vụ | GV đặt câu hỏi: “Em có cảm nhận gì về vẻ đẹp và sự độc đáo của những bộ trang phục này? Trang phục đó được làm ra từ đâu?” | HS trả lời tự do, nhận biết nguyên liệu thủ công (lanh, bông) và nghề dệt may. |
3. Báo cáo & Thảo luận | GV mời 1-2 HS trả lời. | |
4. Kết luận | GV dẫn dắt: Để hiểu rõ hơn về giá trị, vẻ đẹp và trách nhiệm của chúng ta trong việc bảo tồn nghề dệt may truyền thống ở Hà Giang, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu Chủ đề 6. | Giới thiệu bài học. |
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới (25 phút)
A. Tìm hiểu những nét đẹp của nghề dệt may truyền thống (15 phút)
Bước | Hoạt động của GV & HS | Nội dung cần đạt (Ghi bảng) |
|---|---|---|
1. Chuyển giao nhiệm vụ | GV chia lớp thành 2 nhóm, giao phiếu học tập: - Nhóm 1: Tìm hiểu về Nghề dệt vải lanh truyền thống (Dân tộc Mông). (Quy trình: đập dập, tước vỏ, se sợi, luộc nước tro bếp, dệt vải... 41 công đoạn[cite: 1585, 1586, 1591]. Giá trị: Quần áo, vật phẩm tâm linh, tiêu chí đánh giá phẩm hạnh người phụ nữ Mông [cite: 1604, 1607, 1612]). - Nhóm 2: Tìm hiểu về Nghề dệt vải bông truyền thống (Dân tộc Nùng U, La Chí). (Quy trình: trồng bông, tách hạt, bật bông, se sợi, dệt, nhuộm chàm[cite: 1631]. Giá trị: Niềm tự hào, tiêu chí đánh giá sự khéo léo, chăm chỉ của phụ nữ [cite: 1629, 1635]). | 1. Những nét đẹp trong nghề dệt may truyền thống ở Hà Giang |
2. Thực hiện nhiệm vụ | HS làm việc nhóm, đọc tài liệu và thảo luận để hoàn thành phiếu học tập. | |
3. Báo cáo & Thảo luận | Đại diện 2 nhóm trình bày kết quả. GV nhận xét, chuẩn hóa kiến thức, nhấn mạnh: “Chỉ cần nhìn vào tấm vải lanh, ta có thể nhìn thấy cả vẻ đẹp của tài năng, phẩm hạnh của người phụ nữ Mông”[cite: 1608]. | 1.1. Nghề dệt vải lanh truyền thống (Dân tộc Mông): 1.2. Nghề dệt vải bông truyền thống (Dân tộc Nùng U, La Chí): |
4. Kết luận | GV chốt kiến thức, chuyển sang phần tiếp theo. |
B. Tìm hiểu nguy cơ mai một và biến tướng (10 phút)
Bước | Hoạt động của GV & HS | Nội dung cần đạt (Ghi bảng) |
|---|---|---|
1. Chuyển giao nhiệm vụ | GV đặt câu hỏi: “Tại sao nghề dệt may truyền thống ở Hà Giang đang dần bị mai một và trang phục truyền thống có nguy cơ bị biến tướng?” (Nguyên nhân: Cây lanh, cây bông ít dần, thay thế bằng sản phẩm may công nghiệp, tác động của kinh tế hàng hóa, nhận thức [cite: 1684, 1686, 1740]). | 2. Nghề dệt may đang mất dần và nguy cơ biến tướng |
2. Thực hiện nhiệm vụ | HS suy nghĩ cá nhân (1 phút) và thảo luận nhanh theo cặp đôi. | |
3. Báo cáo & Thảo luận | GV mời một số HS trả lời. | 2.1. Nguy cơ mai một: - Cây lanh, cây bông ngày càng ít dần. - Thay thế bằng sản phẩm may công nghiệp. 2.2. Nguy cơ biến tướng: - Trang phục cách tân, cải biên làm giảm giá trị văn hóa cốt lõi. |
4. Kết luận | GV chốt kiến thức: Biến tướng trang phục là hành vi xâm hại đến giá trị văn hoá truyền thống[cite: 1697]. |
Hoạt động 3: Luyện tập - Trò chơi (10 phút)
Bước | Hoạt động của GV & HS | Mục tiêu hoạt động |
|---|---|---|
1. Chuyển giao nhiệm vụ | Trò chơi: AI LÀ CHUYÊN GIA DỆT MAY? - GV chia lớp thành 4 đội. - GV phổ biến luật chơi: Trả lời nhanh các câu hỏi trắc nghiệm/điền khuyết về nội dung vừa học. Mỗi câu trả lời đúng được 10 điểm. | Củng cố kiến thức về giá trị, quy trình, và nguy cơ của nghề dệt may. |
2. Thực hiện nhiệm vụ | Ví dụ các câu hỏi (tùy chỉnh): 1. Dân tộc nào ở Hà Giang có nghề dệt vải lanh truyền thống nổi bật? (Dân tộc Mông) 2. Vải lanh của người Mông phải trải qua bao nhiêu công đoạn thủ công? (41 công đoạn) 3. Ngoài làm trang phục, vải lanh còn có giá trị đặc biệt gì trong đời sống tâm linh của người Mông? (Chôn cùng khi mất để tổ tiên đón nhận) [cite: 1612] 4. Huyện nào ở miền Tây Hà Giang còn duy trì nghề dệt vải bông? (Hoàng Su Phì, Xín Mần) [cite: 1614] | HS tham gia trò chơi theo đội, tranh nhau giành quyền trả lời. |
3. Báo cáo & Thảo luận | GV tổng hợp điểm, tuyên dương đội thắng cuộc. | |
4. Kết luận | GV chốt lại nội dung quan trọng nhất của bài học. |
Hoạt động 4: Vận dụng/Tìm tòi mở rộng (5 phút)
Bước | Hoạt động của GV & HS | Yêu cầu và sản phẩm cần đạt |
|---|---|---|
1. Chuyển giao nhiệm vụ | GV giao bài tập về nhà: Em hãy thiết kế một áp phích (poster) hoặc một thông điệp tuyên truyền (dạng thơ, câu slogan ngắn) gửi đến bạn bè, gia đình, hoặc cộng đồng để nâng cao ý thức bảo tồn nghề dệt may truyền thống của dân tộc mình. | Vận dụng thực tiễn: HS đề xuất được các biện pháp bảo tồn nghề dệt may truyền thống[cite: 1757]. |
2. Thực hiện nhiệm vụ | HS ghi lại nhiệm vụ và thực hiện tại nhà. | |
3. Báo cáo & Thảo luận | GV hướng dẫn: Sản phẩm sẽ được trưng bày và đánh giá trong tiết học Giáo dục Địa phương tiếp theo. | |
4. Kết luận | GV tổng kết toàn bộ tiết học, dặn dò HS chuẩn bị bài mới. |