Khái niệm hoạt động hành chính nhà nước

ĐỀ CƯƠNG LUẬT HÀNH CHÍNH
1.Khái niệm quản lý nhà nước (theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp)
Quản lý là việc chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn hoặc lãnh đạo 1 hệ thống hay 1
quá trình dựa trên những quy luật khách quan nhằm đạt được mục đích nhất
định. (hoạch định => tổ chức => lãnh đạo => kiểm soát)
Quản lý nhà nước theo nghĩa rộng là sự tác động của chủ thể mang quyền lực
nhà nước tới các đối tượng quản lý nhằm thực hiện các chức năng dối nội và đối ngoại của nhà nước
Quản lý nhà nước theo nghĩa hẹp là quản lý hành chính nhà nước, là sự tác
động chủ yếu của cơ quan hành chính nhà nước (1 số trường hợp của các cơ
quan nhà nước khác, các tổ chức và cá nhân được uỷ quyền) lên đối tượng là
con người hoặc các mối quan hệ xã hội để đạt được mục tiêu của nhà nước.
2.Khái niệm hoạt động hành chính nhà nước
“Hành chính” là hoạt động dưới sự lãnh đạo của bộ máy nhà nước cao nhất là
Chính phủ để tổ chức thi hành pháp luật, bảo đảm hoạt động thường xuyên, liên
tục của các cơ quan nhà nước.
“Hành chính nhà nước” là một thiết chế được tạo thành bởi một hệ thống pháp
nhân công quyền (hệ thống tổ chức bộ máy hành chính nhà nước và các cộng
đồng hành chính – lãnh thổ) có thẩm quyền tổ chức và điều hành các quá trình
xã hội, và còn là hoạt động thực thi quyền hành pháp bằng hoạt động hành chính nhà nước.
“Hoạt động hành chính nhà nước” là hoạt động mang tính chất chấp hành và
điều hành của các cơ quan nhà nước và của những cá nhân, tổ chức được trao
quyền được tiến hành trên cơ sở và để thi hành luật nhằm thực hiện thường
xuyên, hiệu quả các nhiệm vụ, chức năng quản lý nhà nước trên mọi lĩnh vực
hoạt động hành chính – chính trị, kinh tế, văn hoá – xã hội của đất nước; an ninh, quốc phòng
3.Các nhóm quan hệ xã hội thuộc đối tượng điều chỉnh của Luật hành chính Việt Nam
*Đối tượng điều chỉnh của Luật hành chính là những quan hệ xã hội mang
tính chất chấp hành và điều hành phát sinh trong lĩnh vực hoạt động hành chính nhà nước
*Các nhóm quan hệ xã hội thuộc đối tượng điều chỉnh của Luật hành chính Việt Nam:
1.Những quan hệ xã hội mang tính chất chấp hành và diều hành phát sinh trong
hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước:
-Là nhóm quan hệ xã hội lớn nhất, cơ bản, quan trọng nhất mà Luật hành chính điều chỉnh
-Chỉ là đối tượng điều chỉnh của Luật hành chính khi cơ quan hành chính tham
gia với tư cách là chủ thể quản lý
=> Những quan hệ xã hội phát sinh giữa cơ quan hành chính nhà nước cấp trên
với cơ quan hành chính nhà nước câos dưới trong quá trình các cơ quan hành
chính nhà nước thực hiện chức năng quản lý nhà nước của mình -> quan hệ theo chiều dọc
=> Những quan hệ phát sinh giữa cơ quan hành chính cùng cấp trong việc phối
hợp và phục vụ lẫn nhau để cùng thực hiện chức năng quản lý nhà nước của
mình -> quản lý theo chiều ngang
=> Những quan hệ xã hội phát sinh giữa cơ quan hành chính nhà nước có thẩm
quyền với tổ chức KT, XH trong quá trình các cơ quan hành chính nhà nước
thực hiện chức năng quản lý nhà nước của mình
=> Những quan hệ xã hội phát sinh giữa cơ quan hành chính nhà nước có thẩm
quyền với tổ chức KT, tổ chức XH trong quá trình các cơ quan hành chính nhà
nước được thực hiện chức năng quản lý nhà nước của mình
=> Những quan hệ xã hội phát sinh giữa cơ quan hành chính nhà nước có thẩm
quyền với cá nhân (công dân, người nước ngoài, người không có quốc tịch) -> là
mối quan hệ xã hội phổ biến mà ngành Luật hành chính điều chỉnh
2. Những quan hệ xã hội mang tính chấp hành và điều hành phát sinh trong hoạt
động hành chính nội bộ phục vụ cho hoạt động của Quốc hội, Chủ tịch nước,
Hội đồng nhân dân, Toà án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân các cấp vfa Kiểm toán nhà nước:
-Đây là hoạt động của các cơ quan phục vụ: Văn phòng Quốc hội, Văn phòng
Chủ tịch nước, Văn phòng Toà án nhân dân tối cao (TANDTC), Văn phòng Viện
Kiểm sát nhân dân tối cao (VKSNDTC) và các văn phòng tương ứng ở các cấp
một số địa phương, cơ quan Kiểm toán nhà nước.
-Những quy phạm pháp luật trong các VBQPPL đó thuộc về ngành Luật hành chính, ví dụ:
+Tuyển dụng, quản lý, sử dụng cán bộ, công chức
+Chế độ điều động, biệt phái cán bộ, công chức
+Chế độ khen thưởng, kỷ luật cán bộ, công chức
+Chế độ thôi việc, nghỉ hưu cán bộ, công chức
3.Những quan hệ hành chính phát sinh trong hoạt động của các cơ quan kiểm
toán nhà nước, Hội đồng nhân dân các cấp, Toà án nhân dân các cấp và Viện
kiểm sát nhân dân các cấp hoặc tổ chức xa hội khi được Nhà nước trao quyền
thực hiện nhiệm vụ, chức năng hành chính nhà nước:
-Các cơ quan kiểm toán nhà nước: thực hiện hoạt động kiểm soát đối với hoạt
động hành chính trong lĩnh vực tài chính
-Hội đồng nhân dân các cấp: thực hiện hoạt động hành chính, nhưng là “Hành
chính tự quản bằng nghị quyết tập thể”
-Toà án nhân dân các cấp: tham gia vào hoạt động hành chính, thông qua hoạt
động xtes xử các vụ án hình sự, dân sự, kinh té, lao động, hôn nhân gia đình, mà
điển hình là xét xử các vụ án hành chính
-Viện Kiểm sát nhân dân các cấp: tham gia vào hoạt động hành chính thông
qua chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp
-Các tổ chức khác: công đoàn, tổ chức phi chính phủ, công ty…
4.Phương pháp quyền uy – phục tùng
-Biểu hiện của phương pháp:
Trong quan hệ pháp luật hành chính luôn có 1 bên nhân danh nhà nước ra các
mệnh lệnh, chỉ thị đơn phương buộc bên kia phải thi hành, nếu không thi hành
sẽ chịu sự khống chế của nhà nước
Bên kia có nghĩa vụ thi hành mệnh lệnh, chỉ thị đó
Việc khiếu nại, tố cáo quyết định hành chính, hành vi hành chính không ảnh
hưởng đến hiệu lực thi hành các quyết định đó hoặc hành vi đó (trừ trường hợp có quyét định khác)
-Cơ sở của phương pháp:
Xuất phát từ bản chất mối quan hệ quản lý
Muốn quản lý được thì nhà nước phải trao cho chủ thể quản lý 1 số quyền
lực nhất định, mà quyền lực luôn lấy phục tùng làm tiền đề để tồn tại
Bản chất của quan hệ quản lý nhà nước là việc xác nhận sự không bình
đẳng giữa các bên tham gia quan hệ quản lý
-Vị trí của phương pháp:
Phương pháp mệnh lệnh – phục tùng giữ vai trò chủ đạo -> là đặc trưng của Luật hành chính
Hiện nay phương pháp được sử dụng rộng rãi và phổ biến
Phương pháp thể hiện sự cứng nhắc, không uyển chuyển của quan hệ pháp luật
hành chính ( không như các quan hệ dân sự, KT)
5.Phương pháp bình đẳng – thoả thuận
-Biểu hiện của phương pháp:
Thường được áp dụng trong các quan hệ theo chiều ngang: các bên tham gia
quan hệ có quyền bình đẳng nhất định, tự do ý chí, cùng nhau thoả thuận để đi đến quyết định chung
Được thể hiện trong hợp đồng hành chính
-Cơ sở của phương pháp:
Trong quan hệ chiều ngang thì các chủ thể có vị trí pháp lý ngang nhau
Nền hành chính không những có chức năng quản lý cai trị mà còn có chức năng
phục vụ -> đòi hỏi phươing pháp điều chỉnh phải năng động và mềm dẻo hơn
-Vị trí của phương pháp:
Phương pháp thoả thuận có xu hướng ngày càng mở rộng khi chuyển từ nền
hành chính cai trị sang nền hành chính phục vụ
6.Luật hành chính Việt Nam: ngành luật, khoa học pháp lý, môn học