Khái niệm Thực tế Chính trị Xã hội | Học viện Báo chí và Tuyên truyền

Mục đích và kế hoạch tìm hiểu đơn vị thực tế

Mục đích

Áp dụng kiến thức lý thuyết vào thực tế phát triển văn hóa bền vững

Chuyến đi nghiên cứu thực tế tại Quần thể di tích Cố đô Hoa Lư là cơ hội để sinh viên vận dụng những kiến thức lý thuyết về du lịch văn hóa, phát triển bền vững và bảo tồn di sản đã học tại trường vào môi trường thực tiễn. Qua đó, sinh viên hiểu rõ hơn về giá trị lịch sử – văn hóa của vùng đất Hoa Lư, về quá trình bảo tồn di tích gắn với phát triển du lịch, cũng như vai trò của cộng đồng địa phương trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.
Từ đó, sinh viên không chỉ hiểu lý thuyết qua sách vở, mà còn trực tiếp quan sát cách di sản sống, tương tác và phát triển cùng đời sống hiện đại.

Nâng cao kỹ năng thực tế và nghề nghiệp:

Trong quá trình khảo sát tại các khu vực như Đền Vua Đinh Tiên Hoàng, Đền Vua Lê Đại Hành, chùa Nhất Trụ, khu thành cổ và lễ hội Trường Yên, sinh viên được rèn luyện các kỹ năng cần thiết cho công tác nghiên cứu và nghề nghiệp tương lai, bao gồm:

• Kỹ năng quan sát, ghi chép, xử lý dữ liệu thực địa;
• Kỹ năng giao tiếp, phỏng vấn, làm việc nhóm và thu thập thông tin từ nhiều nguồn;
• Kỹ năng tổng hợp, phân tích, so sánh và trình bày kết quả nghiên cứu.

Thông qua các hoạt động này, sinh viên được cọ xát với thực tế, hiểu rõ hơn về cơ chế vận hành của một khu di tích văn hóa – lịch sử trong bối cảnh du lịch phát triển nhanh, từ đó hình thành tư duy thực tiễn và khả năng giải quyết vấn đề.

Hiểu rõ thực tế về công tác quản lý và phát triển văn hóa – du lịch

Hoạt động nghiên cứu giúp sinh viên nhận thức rõ cách các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương và ban quản lý di tích phối hợp trong công tác bảo tồn và phát triển khu di tích.
Sinh viên được tìm hiểu về:

• Quy trình tổ chức, bảo tồn, trùng tu, cải tạo và khai thác di tích;
• Cách thức phát huy giá trị văn hóa – lịch sử gắn với hoạt động du lịch cộng đồng;
• Sự liên kết giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân trong phát triển du lịch văn hóa.

Nhờ đó, sinh viên nhìn thấy được mối quan hệ giữa bảo tồn di sản và phát triển kinh tế – du lịch, từ đó nhận thức được tầm quan trọng của việc cân bằng giữa hai yếu tố này.

Xây dựng mạng lưới học tập và cơ hội nghề nghiệp

-Chuyến nghiên cứu thực tế tạo điều kiện để sinh viên tiếp xúc với cán bộ quản lý di tích, hướng dẫn viên du lịch, người dân địa phương và du khách.
-Qua đó, sinh viên có thể học hỏi kinh nghiệm, mở rộng tầm hiểu biết về thực tiễn công tác bảo tồn di sản, đồng thời cũng là cơ hội xây dựng mối quan hệ nghề nghiệp trong lĩnh vực văn hóa, du lịch và truyền thông.
-Việc tiếp cận thực tế giúp sinh viên hình thành tinh thần chủ động học hỏi, sáng tạo và đưa tri thức vào thực tiễn công việc sau này.

Nghiên cứu các tác động của du lịch đến kinh tế - văn hóa – xã hội – môi trường

a) Tác động tích cực

-Về kinh tế: Du lịch là mang lại nguồn thu lớn, tạo việc làm, kích thích tiêu dùng nội địa và thúc đẩy các ngành dịch vụ, thương mại, vận tải, làng nghề phát triển. Nhiều nghề truyền thống được phục hồi, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương.

-Về văn hóa: Du lịch giúp quảng bá bản sắc dân tộc, khơi dậy lòng tự hào lịch sử và nâng cao ý thức bảo tồn di sản. Nhiều lễ hội, di tích và nghệ thuật dân gian được phục hồi, góp phần bảo tồn giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể.

-Về xã hội: Tạo việc làm, nâng cao thu nhập và đời sống người dân, giảm nghèo bền vững. Đồng thời thúc đẩy giao lưu, bình đẳng giới và hình thành nếp sống văn minh, năng động, có ý thức cộng đồng.

-Về môi trường: Tạo việc làm, nâng cao thu nhập và đời sống người dân, giảm nghèo bền vững. Hình thành nếp sống văn minh, năng động, có ý thức cộng đồng.

b) Tác động tiêu cực

-Về kinh tế: Mất cân đối cung – cầu, tăng giá sinh hoạt, tình trạng buôn bán, chèo kéo, chặt chém gây phản cảm.

-Về văn hóa: Mất cân đối cung – cầu, tăng giá sinh hoạt, tình trạng buôn bán, chèo kéo, chặt chém gây phản cảm

-Về xã hội: Phát sinh tệ nạn, phân hóa giàu nghèo, lợi ích du lịch không được chia sẻ đồng đều.

-Về môi trường: Ô nhiễm rác thải, tiếng ồn, xâm hại cảnh quan.

Nghiên cứu và đề xuất giải pháp phát triển văn hóa bền vững

Sau quá trình quan sát và khảo sát, sinh viên có thể phân tích các tác động của hoạt động du lịch đến văn hóa, xã hội và môi trường tại khu di tích, từ đó đề xuất một số giải pháp thiết thực như:

• Tăng cường quản lý và kiểm soát hoạt động du lịch để tránh quá tải;
• Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục ý thức bảo tồn di sản;
• Phát triển du lịch cộng đồng gắn với bản sắc văn hóa truyền thống;
• Khuyến khích người dân địa phương tham gia trực tiếp vào công tác bảo tồn, hướng dẫn và quảng bá văn hóa.

Kế hoạch tìm hiểu

Nghiên cứu ban đầu và chuẩn bị

-Tìm hiểu về khu di tích: Nghiên cứu các thông tin cơ bản về Cố Đô Hoa Lư như: lịch sử hình thành, quy mô quần thể di tích, giá trị văn hóa – lịch sử – kiến trúc, và các hoạt động lễ hội truyền thống được tổ chức hàng năm.

-Tìm hiểu về bối cảnh phát triển du lịch: Phân tích mối quan hệ giữa di sản văn hóa và du lịch địa phương, đặc biệt là tác động của du lịch đến đời sống văn hóa, xã hội và môi trường của người dân.

Xác định mục tiêu nghiên cứu:

• Đánh giá mức độ ảnh hưởng của hoạt động du lịch đến di tích và văn hóa địa phương;
• Xác định những thách thức trong công tác bảo tồn di sản;
• Đề xuất hướng phát triển văn hóa bền vững phù hợp với thực tế tại Hoa Lư.

-Làm bảng câu hỏi khảo sát

Thu thập dữ liệu và thực hiện nghiên cứu

-Phương pháp nghiên cứu: Quan sát trực tiếp tại các điểm di tích, phỏng vấn người dân địa phương, du khách, và cán bộ quản lý; thu thập tư liệu qua hình ảnh.

-Mục đích khảo sát: Thu thập thông tin về tác động của hoạt động du lịch đối với đời sống văn hóa – xã hội của người dân địa phương, nhằm phục vụ cho nghiên cứu thực tế.

-Nội dung khảo sát:

1. Phiếu khảo sát người dân địa phương

Mục tiêu: Tìm hiểu nhận thức, vai trò và lợi ích kinh tế – tinh thần của người dân trong việc bảo tồn và phát triển du lịch văn hóa tại quần thể di tích Cố Đô Hoa Lư.

1. Anh/chị sinh sống tại khu vực gần quần thể di tích Cố Đô Hoa Lư được bao lâu?
   a. Dưới 5 năm b. 5–10 năm c. 10–20 năm d. Trên 20 năm
2. Anh/chị có biết về giá trị lịch sử – văn hóa của Cố Đô Hoa Lư không?
   a. Rất rõ b. Có biết c. Ít biết d. Không biết
3. Anh/chị có tham gia trực tiếp vào hoạt động du lịch (bán hàng, hướng dẫn, phục vụ...) không?
   a. Có b. Thỉnh thoảng c. Hiếm khi d. Không
4. Theo anh/chị, du lịch đã mang lại lợi ích kinh tế gì cho gia đình và cộng đồng?
   a. Cải thiện thu nhập b. Tăng việc làm c. Ổn định đời sống d. Không có lợi ích rõ ràng
5. Du lịch ảnh hưởng đến tinh thần, đời sống văn hóa của người dân như thế nào?
   a. Rất tích cực b. Tích cực c. Bình thường d. Tiêu cực
6. Anh/chị thấy cộng đồng địa phương có vai trò gì trong việc bảo tồn di tích?
   a. Vai trò chính b. Vai trò hỗ trợ c. Vai trò nhỏ d. Không có vai trò
7. Anh/chị đánh giá ý thức bảo tồn của người dân hiện nay như thế nào?
   a. Rất tốt b. Khá tốt c. Trung bình d. Còn yếu
8. Anh/chị có được tham gia các buổi tuyên truyền, tập huấn về bảo tồn văn hóa không?
   a. Thường xuyên b. Thỉnh thoảng c. Hiếm khi d. Chưa bao giờ
9. Theo anh/chị, nhà nước và chính quyền địa phương đã hỗ trợ cộng đồng như thế nào trong việc phát triển du lịch văn hóa?
   a. Rất tích cực b. Có hỗ trợ c. Ít d. Chưa hỗ trợ
10. Anh/chị mong muốn chính quyền địa phương hỗ trợ thêm điều gì?
    a. Vốn và đào tạo nghề b. Cải thiện cơ sở hạ tầng c. Quảng bá du lịch d. Cả ba nội dung trên
11. Phiếu khảo sát nghệ nhân/làng nghề

Mục tiêu: Tìm hiểu việc duy trì nghề truyền thống, sự hỗ trợ từ chính quyền và những khó khăn trong bối cảnh hiện nay.

1. Nghề truyền thống của anh/chị hoặc làng nghề thuộc loại hình nào?
   a. Thủ công mỹ nghệ b. Chạm khắc – gốm c. Dệt may – thêu thùa d. Nghề khác
2. Nghề truyền thống đã được duy trì trong cộng đồng bao lâu?
   a. Trên 100 năm b. 50–100 năm c. Dưới 50 năm d. Mới hình thành
3. Anh/chị có nhận được sự hỗ trợ từ chính quyền trong hoạt động sản xuất, quảng bá sản phẩm không?
   a. Thường xuyên b. Thỉnh thoảng c. Ít d. Không
4. Nghề truyền thống hiện nay có được khách du lịch quan tâm không?
   a. Rất quan tâm b. Quan tâm ở mức trung bình c. Ít quan tâm d. Không quan tâm
5. Khó khăn lớn nhất của làng nghề hiện nay là gì?
   a. Thiếu vốn b. Thiếu nhân lực trẻ c. Thiếu quảng bá d. Thiếu nguyên liệu
6. Theo anh/chị, chính quyền địa phương có tổ chức các chương trình hỗ trợ đào tạo, giới thiệu sản phẩm không?
   a. Thường xuyên b. Thỉnh thoảng c. Ít d. Không có
7. Du lịch có giúp anh/chị tiêu thụ sản phẩm nghề truyền thống tốt hơn không?
   a. Rất nhiều b. Có c. Ít d. Không
8. Anh/chị có mong muốn truyền nghề cho thế hệ trẻ không?
   a. Rất mong muốn b. Có c. Chưa chắc d. Không muốn
9. Theo anh/chị, cần ưu tiên hỗ trợ điều gì để nghề truyền thống phát triển bền vững?
   a. Hỗ trợ vốn b. Quảng bá sản phẩm c. Đào tạo kỹ năng d. Cả 3 nội dung trên
10. Anh/chị có đề xuất gì để kết hợp giữa làng nghề và du lịch tại địa phương?
    a. Tổ chức trải nghiệm nghề cho du khách b. Bán sản phẩm lưu niệm c. Quảng bá qua lễ hội d. Cả 3 phương án trên
11. Phiếu khảo sát ban quản lý di tích

Mục tiêu: Thu thập thông tin về công tác bảo tồn, kế hoạch phát triển du lịch văn hóa và chính sách kết nối cộng đồng.

1. Ban quản lý hiện đang phụ trách bao nhiêu điểm di tích trong quần thể Hoa Lư?
   a. Dưới 5 b. 5–10 c. Trên 10 d. Không xác định
2. Công tác bảo tồn di tích hiện nay được tiến hành theo hướng nào?
   a. Trùng tu định kỳ b. Bảo tồn nguyên trạng c. Bảo tồn kết hợp khai thác du lịch d. Khác
3. Ban quản lý có kế hoạch cụ thể nào về phát triển du lịch văn hóa bền vững không?
   a. Có kế hoạch dài hạn b. Có kế hoạch ngắn hạn c. Đang xây dựng d. Chưa có
4. Các hoạt động kết nối với cộng đồng địa phương hiện nay diễn ra ở mức nào?
   a. Rất thường xuyên b. Có nhưng không thường xuyên c. Ít d. Chưa có
5. Ban quản lý có phối hợp với doanh nghiệp du lịch để quảng bá hình ảnh di tích không?
   a. Thường xuyên b. Thỉnh thoảng c. Ít d. Không có
6. Theo đánh giá của Ban quản lý, ý thức bảo tồn của người dân hiện nay như thế nào?
   a. Rất tốt b. Tốt c. Trung bình d. Còn hạn chế
7. Những khó khăn lớn nhất trong công tác bảo tồn hiện nay là gì?
   a. Thiếu kinh phí b. Thiếu nhân lực c. Khó kiểm soát hoạt động du lịch d. Cả ba
8. Ban quản lý có gặp khó khăn trong việc điều phối du khách vào mùa cao điểm không?
   a. Có, rất khó b. Có nhưng kiểm soát được c. Ít khó khăn d. Không gặp khó khăn
9. Ban quản lý có tổ chức các hoạt động giáo dục di sản cho học sinh, sinh viên không?
   a. Có b. Thỉnh thoảng c. Hiếm d. Không có
10. Theo Ban quản lý, yếu tố nào quan trọng nhất để phát triển văn hóa bền vững tại Cố Đô Hoa Lư?
    a. Bảo tồn di tích b. Nâng cao nhận thức cộng đồng c. Phát triển du lịch văn hóa d. Kết hợp cả ba yếu tố
11. Phiếu khảo sát du khách

Mục tiêu: Tìm hiểu cảm nhận, hành vi ứng xử văn hóa và nhu cầu trải nghiệm văn hóa truyền thống của du khách khi đến tham quan Cố Đô Hoa Lư.

1. Anh/chị đến tham quan Cố Đô Hoa Lư lần này là lần thứ mấy?
   a. Lần đầu b. Lần thứ 2 c. 3–5 lần d. Trên 5 lần
2. Mục đích chính của chuyến đi này là gì?
   a. Tham quan di tích lịch sử b. Du lịch tâm linh c. Nghỉ ngơi, thư giãn d. Khác
3. Anh/chị đánh giá thế nào về không gian và cảnh quan văn hóa tại khu di tích?
   a. Rất ấn tượng b. Khá đẹp c. Bình thường d. Chưa tốt
4. Anh/chị có cảm thấy hoạt động tham quan kết hợp văn hóa truyền thống được tổ chức hợp lý không?
   a. Rất hợp lý b. Tương đối c. Chưa hợp lý d. Không có hoạt động
5. Anh/chị có tham gia hoặc quan sát các hoạt động văn hóa – lễ hội – trình diễn dân gian tại đây không?
   a. Có, rất hứng thú b. Có, nhưng ít c. Chưa từng d. Không quan tâm
6. Anh/chị đánh giá thế nào về thái độ và hành vi ứng xử văn hóa của du khách khác?
   a. Rất tốt b. Tốt c. Trung bình d. Chưa tốt
7. Theo anh/chị, người dân địa phương có thân thiện và cởi mở với du khách không?
   a. Rất thân thiện b. Thân thiện c. Bình thường d. Chưa thân thiện
8. Anh/chị có nhu cầu trải nghiệm hoạt động văn hóa truyền thống (như làm đồ thủ công, tham gia lễ hội, mặc trang phục cổ truyền...) không?
   a. Rất mong muốn b. Có c. Ít d. Không có nhu cầu
9. Anh/chị đánh giá chất lượng dịch vụ du lịch và thông tin hướng dẫn tại di tích thế nào?
   a. Rất tốt b. Khá tốt c. Trung bình d. Chưa tốt
10. Theo anh/chị, yếu tố nào cần cải thiện nhất để nâng cao trải nghiệm du lịch văn hóa tại Cố Đô Hoa Lư?
    a. Cơ sở hạ tầng b. Hoạt động văn hóa truyền thống c. Ứng xử du lịch văn minh d. Hướng dẫn, thuyết minh

-Cách ghi chép: Ghi lại đầy đủ thông tin, chụp ảnh minh chứng, so sánh với tài liệu lý thuyết đã học để có cơ sở phân tích sau này.

Phân tích và tổng hợp

Tổng hợp kết quả nghiên cứu, nêu rõ những mặt tích cực, hạn chế và nguyên nhân, từ đó đề xuất giải pháp phát triển phù hợp với điều kiện của Cố Đô Hoa Lư.