Luận văn tốt nghiệp: Hoàn thiện quy trình kiểm toán tài sản cố định môn Kiểm toán | Học viện Ngân hàng
Cùng với sự phát triển như vũ bão của khoa học và công nghệ ngày nay, nền kinh tế thế giới đang chuyển mình từng bước đi lên mạnh mẽ. Sự biến chuyển của nền kinh tế gắn liền với sự thay đổi mạnh mẽ của các quốc gia trong từng khu vực trên thế giới. Tài liệu được sưu tầm gồm 149 trang, giúp các bạn nắm vững kiến thức, rèn luyện kỹ năng và đạt được kết quả tốt trong học tập. Mời các bạn đón xem!
Môn: Kiểm Toán (HVNH) 56 tài liệu
Trường: Học viện Ngân hàng 2.3 K tài liệu
Tác giả:
Preview text:
HỌC VIỆN NGÂN HÀNG
KHOA KẾ TOÁN – KIỂM TOÁN -------***-------
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐỀ TÀI:
HOÀN THIỆN QUY TRÌNH KIỂM TOÁN KHOẢN MỤC TÀI SẢN CỐ
ĐỊNH TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH DO CÔNG TY TNHH
HÃNG KIỂM TOÁN AASC THỰC HIỆN
Sinh viên thực hiện
: Phạm Thị Thúy Lớp : K22KTDNI Khóa học : 2019-2023 Mã sinh viên : 22A4020122
Giảng viên hướng dẫn
: PGS. TS. Phạm Thanh Thủy
Hà Nội, ngày 23 tháng 05 năm 2023 LỜI CAM ĐOAN
Em xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của mình dưới sự hướng dẫn
của cô PGS. TS. Phạm Thanh Thủy. Các số liệu, thông tin, kết quả nêu trong khóa
luận là trung thực, xuất phát từ tình hình thực tế do em thu thập được trong quá
trình thực tập tại Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC.
Em xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về nội dung trong bài khóa luận của mình. Sinh viên Thúy
Phạm Thị Thúy SV: Ph m
ạ Thị Thuý i GVHD: PGS. TS. Ph m ạ Thanh Thuỷ
LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên, em xin được gửi lời biết ơn sâu sắc đến các thầy cô trong Học
viện Ngân Hàng nói chung và các thầy cô giáo trong khoa Kế toán - Kiểm toán nói
riêng đã tận tình truyền đạt kiến thức và tạo điều kiện để em có thể hoàn thành tốt
cho bài khóa luận tốt nghiệp cuối khóa. Đặc biệt hơn nữa, em xin gửi lời cảm ơn
đến PGS. TS. Phạm Thanh Thủy đã hướng dẫn tận tâm, giúp đỡ em trong suốt quá
trình hoàn thành bài khóa luận của mình.
Tiếp theo, em xin gửi lời cảm ơn đến Ban lãnh đạo cùng các anh chị trong
phòng Kiểm toán 1 của Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC đã tạo điều kiện,
hướng dẫn, chỉ bảo để em có thể hoàn thành kỳ thực tập tại công ty và khóa luận tốt
nghiệp của mình một cách tốt nhất.
Lời cuối cùng, con xin được gửi lời cảm ơn đến cha, mẹ; mình cảm ơn các
bạn đã đồng hành cùng con (mình) trong suốt thời gian qua.
Trong quá trình hoàn thành khóa luận, do còn hạn hẹp về kiến thức, chắc
chắn không thể tránh khỏi những sai sót. Vì vậy, em mong sẽ nhận được những lời
nhận xét của thầy cô để em có thể hoàn thành tốt nhất bài khóa luận của mình.
Một lần nữa, em xin chân thành cảm ơn! SV: Ph m
ạ Thị Thuý ii GVHD: PGS. TS. Ph m ạ Thanh Thuỷ
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . i
LỜI CẢM ƠN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ii
DANH MỤC VIẾT TẮT . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . v
DANH MỤC BẢNG BIỂU . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . vi
DANH MỤC SƠ ĐỒ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . vii
LỜI MỞ ĐẦU . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1
CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUY TRÌNH KIỂM TOÁN TÀI SẢN CỐ
ĐỊNH TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
1.1. Khái quát về tài sản cố định trong doanh nghiệp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
1.1.1. Khái niệm, đặc điểm tài sản cố định . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
1.1.2. Kế toán khoản mục tài sản cố định . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
1.1.2. Sai phạm, rủi ro thường gặp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
1.1.3. Kiểm soát nội bộ với khoản mục . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
1.2. Kiểm toán khoản mục tài sản cố định trong kiểm toán báo cáo tài chính . . . 15
1.2.1. Mục tiêu, căn cứ kiểm toán khoản mục tài sản cố định . . . . . . . . . . . . . . 15
1.2.2. Quy trình kiểm toán khoản mục tài sản cố định . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUY TRÌNH KIỂM TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH
TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH DO CÔNG TY TNHH HÃNG
KIỂM TOÁN AASC THỰC HIỆN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
2.1. Tổng quan chung về Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC . . . . . . . . . . . 33
2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
2.1.2. Các loại hình dịch vụ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
2.1.3. Cơ cấu tổ chức và nhân sự . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
2.1.4. Quy trình kiểm toán BCTC tại AASC . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38
2.1.5. Kiểm soát chất lượng kiểm toán . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40
2.2. Quy trình kiểm toán Tài sản cố định trong kiểm toán Báo cáo tài chính do
Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC thực hiện . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
2.2.1. Giai đoạn lập kế hoạch . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
2.2.2. Giai đoạn thực hiện kiểm toán . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 SV: Ph m
ạ Thị Thuý iii GVHD: PGS. TS. Ph m ạ Thanh Thuỷ
2.2.3. Giai đoạn kết thúc kiểm toán . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45
2.3. Thực trạng quy trình kiểm toán khoản mục tài sản cố định trong kiểm toán
báo cáo tài chính Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC thực hiện . . . . . . . . . . 45
2.3.1. Lập kế hoạch kiểm toán. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45
2.3.2. Thực hiện kiểm toán . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55
2.3.3. Kết thúc kiểm toán . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62
2.4. Đánh giá thực trạng quy trình kiểm toán tài sản cố định trong kiểm toán báo
cáo tài chính do Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC thực hiện . . . . . . . . . . . 64
2.4.1. Đánh giá về ưu điểm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64
2.4.2. Đánh giá về tồn tại và nguyên nhân . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70
CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN QUY TRÌNH KIỂM
TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH TRONG KIỂM TOÁN BCTC DO CÔNG TY TNHH
HÃNG KIỂM TOÁN AASC THỰC HIỆN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71
3.1. Định hướng phát triển của AASC trong 10 năm tới (từ năm 2023 – 2033) . . 71
3.1.1. Định hướng phát triển nguồn nhân lực . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71
3.1.2. Định hướng phát triển thị trường . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71
3.2. Yêu cầu và phương hướng hoàn thiện quy trình kiểm toán khoản mục tài
sản cố định trong kiểm toán báo cáo tài chính . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72
3.3. Một số giải pháp hoàn thiện quy trình kiểm toán tài sản cố định trong kiểm
toán báo cáo tài chính do Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC thực hiện . . . 73
3.3.1. Giải pháp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73
3.3.2. Điều kiện thực hiện . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76
3.4. Kiến nghị. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81
KẾT LUẬN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82
DANH MỤC, TÀI LIỆU THAM KHẢO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84
PHỤ LỤC . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 SV: Ph m
ạ Thị Thuý iv GVHD: PGS. TS. Ph m ạ Thanh Thuỷ
DANH MỤC VIẾT TẮT AASC
Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC BCTC Báo cáo tài chính BCKT Báo cáo kiểm toán BCKQKD
Báo cáo kết quả kinh doanh CĐKT Cân đối kế toán CPKH Chi phí khấu hao CSDL Cơ sở dẫn liệu CTCP Công ty cổ phần DN Doanh nghiệp DNNN Doanh nghiệp nhà nước GTGT Giá trị gia tăng GLV Giấy làm việc HMLK Hao mòn lũy kế KTV Kiểm toán viên KSNB Kiểm soát nội bộ MTY Mức trọng yếu SVTT Sinh viên thực tập TGĐ Tổng Giám đốc TK Tài khoản TNHH Trách nhiệm hữu hạn TSCĐVH
Tài sản cố định vô hình TSCĐHH
Tài sản cố định hữu hình TSCĐ Tài sản cố định XDCB Xây dựng cơ bản VND Việt Nam đồng SV: Ph m
ạ Thị Thuý G v VHD: PGS. TS. Ph m ạ Thanh Thuỷ
DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 1.1:Kiểm soát nội bộ khoản mục TSCĐ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
Bảng 1.2: Mục tiêu kiểm toán đối với nghiệp vụ TSCĐ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
Bảng 1.3: Mục tiêu kiểm toán đối với số dư TSCĐ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
Bảng 2.1. Tìm hiểu doanh nghiệp và môi trường hoạt động . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47
Bảng 2.2. Tìm hiểu các ước tính kế toán quan trọng của khoản mục TSCĐ . . . . . . 47
Bảng 2.3. Các chính sách kế toán liên quan đến khoản mục TSCĐ tại CTCP ABC
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
Bảng 2.4. Mức trọng yếu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52
Bảng 2.5: Bảng chọn mẫu chứng kiến kiểm kê . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55
Bảng 2.6: Phân bổ CPKH cho các tài khoản chi phí tương ứng . . . . . . . . . . . . . . . . 61
Bảng 2.7: Các vấn đề phát sinh . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62
Bảng 3.1: Các tỷ số tài chính của ABC và trung bình ngành . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75 SV: Ph m
ạ Thị Thuý vi GVHD: PGS. TS. Ph m ạ Thanh Thuỷ
DANH MỤC SƠ ĐỒ
Sơ đồ 2.1: Mô hình cơ cấu tổ chức của Hãng Kiểm toán AASC . . . . . . . . . . . . . . . 36
Sơ đồ 2.2: Quy trình kiểm toán tại AASC . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39
Sơ đồ 2.3: Sơ đồ cấp soát xét báo cáo tại AASC . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40
Sơ đồ 2.4: Khảo sát, đánh giá khách hàng và Dự thảo ký hợp đồng . . . . . . . . . . . . 42
Sơ đồ 2.5. Các bước công việc chính lập kế hoạch kiểm toán và thiết kế chương
trình kiểm toán . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43
Sơ đồ 2.6: Quy trình mua sắm TSCD . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51
Sơ đồ 2.7: Quy trình thanh lý TSCD . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51 SV: Ph m
ạ Thị Thuý vii GVHD: PGS. TS. Ph m ạ Thanh Thuỷ
LỜI MỞ ĐẦU
1.Sự cấp thiết của đề tài
Cùng với sự phát triển như vũ bão của khoa học và công nghệ ngày nay, nền
kinh tế thế giới đang chuyển mình từng bước đi lên mạnh mẽ. Sự biến chuyển của
nền kinh tế gắn liền với sự thay đổi mạnh mẽ của các quốc gia trong từng khu vực
trên thế giới. Cùng với sự thay đổi đó, xu hướng hội nhập quốc tế của Việt Nam đã
phát triển mạnh. Sự hình thành, phát triển của doanh nghiệp kinh doanh ở nhiều lĩnh
vực khác nhau như: tài chính, xây dựng, logistics, y tế,…ngày càng mạnh mẽ. Nền
kinh tế Việt Nam có sự biến chuyển mạnh mẽ, chuyển đổi từ nền kinh tế cơ chế tập
trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế cơ chế thị trường. Trước sự đòi hỏi của nền
kinh tế, hoạt động kiểm toán đã được công nhận ở Việt Nam với sự ra đời của các
tổ chức độc lập về kế toán, kiểm toán nhằm giúp cá nhân, tổ chức nắm rõ kiến thức,
tăng cường hiểu biết về tài chính kế toán. Sự ra đời của các công ty kiểm toán độc
lập đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong việc cung cấp dịch vụ kiểm toán và
tư vấn cho những người quan tâm đến các số liệu tài chính ở Việt Nam. Để đạt được
mục đích kiểm toán toàn diện báo cáo tài chính, kiểm toán viên cần phải xem xét,
kiểm tra riêng biệt các bộ phận của chúng. Trong đó, tài sản cố định (TSCĐ) luôn là
một trong các khoản mục quan trọng trong việc duy trì sự tồn tại và phát triển của
doanh nghiệp. TSCĐ thường chiếm một tỷ trọng lớn trong tổng tài sản của doanh
nghiệp sản xuất, kinh doanh dịch vụ vận tải,…chúng có mối quan hệ chặt chẽ và có
ảnh hưởng đáng kể đến các khoản mục khác trên báo cáo tài chính (BCTC). Vì vậy
việc hạch toán TSCĐ cũng như việc trích lập chi phí khấu hao cần phải được ghi
chép đúng đắn và tính toán chính xác. Một sai sót trong việc hạch toán khoản mục
này nhiều khi sẽ gây ảnh hưởng nghiệm trọng đến tính trung thực, hợp lý của
BCTC. Do vậy khoản mục TSCĐ luôn là đối tượng được các kiểm toán viên quan tâm hàng đầu.
Trong quá trình học tập tại trường và thời gian thực tập tại Công ty TNHH
Hãng kiểm toán AASC, nhận thức được tầm quan trọng của TSCĐ và khấu hao
TSCĐ, em đã chọn đề tài: “Hoàn thiện quy trình kiểm toán khoản mục tài sản SV: Ph m
ạ Thị Thuý G
1 VHD: PGS. TS. Phạm Thanh Thuỷ
cố định trong kiểm toán báo cáo tài chính do Công ty TNHH Hãng Kiểm toán
AASC thực hiện”
2. Tổng quan nghiên cứu
Vì Hãng Kiểm toán AASC (AASC) là một đơn vị kiểm toán độc lập lâu đời
và uy tín trên thị trường Việt Nam và TSCĐ là một khoản mục cơ bản, quan trọng
và khá phức tạp trên BCTC nên đã có rất nhiều công trình nghiên cứu trước đó về
các thủ tục kiểm toán của khoản mục này nói chung và tại AASC nói riêng nhằm
đưa ra các giải pháp, kiến nghị giúp hoàn thiện quy trình kiểm toán hơn.
Nhìn chung thì các bài nghiên cứu về khoản mục TSCĐ đều có những đặc
điểm cơ bản khá giống nhau. Các bài nghiên cứu này thường được phân loại thành
hai nhóm chính. Nhóm thứ nhất là nghiên cứu về chất lượng của kiểm toán TSCĐ ở
thị trường Việt Nam và đề xuất các giải pháp cải thiện. Nhóm thứ hai bao gồm các
nghiên cứu về việc hoàn thiện quy trình kiểm toán khoản mục TSCĐ. Các bài
nghiên cứu này đều nêu lên được khái niệm, đặc điểm, sai phạm, quy trình kiểm
toán,…từ đó đưa ra các kiến nghị tùy vào thực trạng tại từng đơn vị.
Tuy các bài nghiên cứu có những đặc điểm giống nhau xong mỗi bài cũng có
những điểm khác biệt đặc trưng riêng cho từng tác giả. Vào năm 2008, GS. TS
Sorin Domnisoru của trường Đại học Craiova cùng với nghiên cứu sinh của mình là
Sorin Vinatoru đã cùng nghiên cứu đề tài “ Sự phức tạp trong kiểm toán Tài sản cố
định của kiểm toán tài chính”. Nghiên cứu đã thể hiện một cách cụ thể và chi tiết
một phần ý nghĩa của kiểm toán TSCĐ, những thách thức và nguy cơ của khoản
mục này. Để thể hiện sự phức tạp của vấn đề được phân tích, tác giả đã bắt đầu từ
những vấn đề chung được cập nhật trong những tài liệu chuyên ngành như kiểm
soát nội bộ (KSNB), cơ chế kiểm soát, khó khăn và rủi ro tương ứng của TSCĐ
trong kiểm toán. Trong bài nghiên cứu của mình, tác giả đã chọn TSCĐ hữu hình
làm cơ sở nghiên cứu của mình. Bằng sự phối hợp của các phương pháp luận tiếp
cận có hệ thống, phương pháp tọa độ và suy diễn, so sánh để nhấn mạnh được độ
khó và rủi ro liên quan đến kiểm toán khoản mục TSCĐ. Tuy nhiên bài nghiên cứu
mới chỉ dừng lại ở việc phân tích, kiểm tra để đảm bảo các cơ sở dẫn liệu về sự tồn SV: Ph m
ạ Thị Thuý G
2 VHD: PGS. TS. Phạm Thanh Thuỷ
tại, quyền và nghĩa vụ, tính đầy đủ đánh giá và nhấn mạnh độ khó, rủi ro ở lý thuyết
mà không đi vào cụ thể một công ty kiểm toán.
Tại Việt Nam, anh Nguyễn Ngọc Trọng, 2022, dưới sự hướng dẫn của TS.
Hoàng Thị Hồng Vân đã nghiên cứu “Hoàn thiện quy trình kiểm toán TSCĐ trong
kiểm toán BCTC do Công ty TNHH Grant Thornton Việt Nam thực hiện”. Trong
luận văn của mình, bằng các phương pháp nghiên cứu lý thuyết và phương pháp
thực tiễn, tác giả đã trình bày chi tiết quy trình kiểm toán TSCĐ tại Công ty TNHH
Grant Thornton Việt Nam nói chung và đối với khách hàng cụ thể là công ty ABC
trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh từ đó đưa ra những ưu nhược điểm trong quy
trình kiểm toán tại Grant Thornton và đề xuất một số giải pháp về phía Cơ quan
Nhà nước, về phía Grant Thornton, về phía đơn vị khách hàng và về phía đội ngũ
kiểm toán viên. Có thể nói các giải pháp kiến nghị của tác giả tại đã bám sát và phù
hợp với thực trạng của công ty tại thời điểm đó
Một nghiên cứu cũng nằm trong đề tài trên của anh Nguyễn Trường Giang,
năm 2021 cũng đã một phần cho em ý tưởng về đề tài của mình. Đề tài anh nghiên
cứu là “Hoàn thiện kiểm toán TSCĐ trong kiểm toán BCTC do Công ty TNHH
Deloitte Việt Nam thực hiện”. Những tài liệu và kiến thức trong bài nghiên cứu
được xem như là đầy đủ và chi tiết trên cả lý thuyết và thực tế và những kiến nghị
tác giả đưa ra cũng khá phù hợp với bối cảnh của doanh nghiệp. Tuy nhiên, những
kiến nghị đó là chưa đủ và sẽ phải cần thêm những ý kiến mới để có thể xây dựng
hoàn thiện quy trình kiểm toán phần hành TSCĐ một cách tốt hơn.
Tóm lại đề tài kiểm toán khoản mục TSCĐ không còn quá xa lạ tại Việt Nam
cũng như trên thế giới. Tuy nhiên, tại học viện em nhận thấy các bài viết về hoàn
thiện công tác kiểm toán khoản mục TSCĐ và các kiến nghị đưa ra trong bài viết
đều không còn quá phù hợp với thời đại hiện nay, do đó em đã lựa chọn đề tài này
là đề tài tốt nghiệp của mình để nghiên cứu sâu hơn và đưa vào áp dụng thực tế khi
em đi làm chính thức tại công ty.
3. Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu cụ thể của kiểm toán TSCĐ là thu thập đầy đủ các bằng chứng
thích hợp từ đó đưa ra ý kiến xác nhận về mức độ tin cậy của các thông tin tài chính SV: Ph m
ạ Thị Thuý G
3 VHD: PGS. TS. Phạm Thanh Thuỷ
có liên quan đến TSCĐ. Đồng thời cũng cung cấp những thông tin, tài liệu có liên
quan làm cơ sở tham chiếu khi kiểm toán các phần hành có liên quan khác. Nghiên
cứu quy trình kiểm toán TSCĐ trong hoạt động kiểm toán của công ty TNHH Hãng
Kiểm toán AASC, trước hết giúp em được thực hành phần lý thuyết đã được học về
quy trình kiểm toán TSCĐ tại Học viện Ngân Hàng, ngoài ra còn giúp em tìm hiểu
thực tế quá trình kiểm toán TSCĐ tại công ty kiểm toán AASC. Từ đó phát hiện ra
các sai phạm thường gặp chủ yếu trong kiểm toán TSCĐ, và rút ra được bài học cho
bản thân về các tư vấn cho khách hàng hoàn thiện quy trình quản lý TSCĐ sao cho
có hiệu quả cũng như kế toán TSCĐ sao cho phù hợp với các quy định và chuẩn
mực kế toán hiện hành.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là kiểm toán khoản mục TSCĐ trong kiểm
toán BCTC. Phạm vi nghiên cứu của đề tài bao gồm các file tài liệu, các chương
trình kiểm toán, các giấy làm việc trong hồ sơ kiểm toán BCTC của Công ty TNHH
Hãng kiểm toán AASC kết hợp với những tìm tòi quan sát qua kiểm toán thực tế tại
khách hàng của công ty là Công ty Cổ phần ABC cho năm tài chính kết thúc ngày
31/12/2022. (Theo chuẩn mực kiểm toán số 200 thông tin khách hàng được kiểm
toán cần được bảo mật nên tên thật của các doanh nghiệp trong bài khóa luận được đặt ẩn danh).
5. Câu hỏi nghiên cứu
Với mục tiêu nghiên cứu trên, tác giả đề xuất các câu hỏi nghiên cứu sau:
- Cơ sở lý luận về quy trình kiểm toán khoản mục TSCĐ trong kiểm toán
BCTC được quy định như thế nào?
- Các bước thực hiện quy trình kiểm toán BCTC nói chung và khoản mục
TSCĐ nói riêng tại Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC như thế nào? Ưu,
nhược điểm của quy trình kiểm toán TSCĐ tại AASC?
- Những kiến nghị, giải pháp để hoàn thiện hơn quy trình kiểm toán TSCĐ tại AASC? SV: Ph m
ạ Thị Thuý G
4 VHD: PGS. TS. Phạm Thanh Thuỷ
6. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu thực tế: Thực tập thực tế, thu thập thông tin liên
quan đến quá trình kiểm toán tại công ty.
Phương pháp nghiên cứu lý luận: Nghiên cứu, tìm hiểu các tài liệu, giáo trình
liên quan đến kiểm toán khoản mục TSCĐ trong kiểm toán BCTC.
Phương pháp so sánh: so sánh quy trình kiểm toán TSCĐ trong kiểm toán
BCTC về lý thuyết và thực trạng.
Phương pháp định lượng: sử dụng số liệu thực tế quy trình kiểm toán TSCĐ
trong cuộc kiểm toán BCTC cho doanh nghiệp do Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC thực hiện.
Nguồn dữ liệu nghiên cứu:
+ Dữ liệu sơ cấp lấy từ các giấy tờ làm việc mẫu của công ty và giấy tờ làm
việc do chính sinh viên thực hiện.
+ Dữ liệu thứ cấp dựa trên các điều tra, quan sát, khảo sát, phỏng vấn kiểm
toán viên khác trong cùng nhóm kiểm toán và tham khảo lý thuyết từ giáo trình, quy
trình kiểm toán của VACPA, chuẩn mực kiểm toán VSA, chuẩn mực kế toán VAS,
thông tư 200/2014/TT-BTC, thông tư 45/2013/TT-BTC, các sách báo về kiểm toán
TSCĐ nói riêng và kiểm toán BCTC nói chung.
7. Kết cấu của khóa luận
Ngoài phần mở đầu, danh mục tài liệu tham khảo, kết luận, bài khóa luận có tất cả 3 chương:
Chương 1: Lý luận chung về quy trình kiểm toán khoản mục Tài sản cố định
trong kiểm toán Báo cáo tài chính.
Chương 2: Thực trạng kiểm toán khoản mục Tài sản cố định trong kiểm toán
Báo cáo tài chính do Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC Thực hiện.
Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện quy trình kiểm toán Tài sản cố
định trong kiểm toán Báo cáo tài chính do Công ty TNHH Hãng Kiểm toán AASC thực hiện. SV: Ph m
ạ Thị Thuý G
5 VHD: PGS. TS. Phạm Thanh Thuỷ
CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUY TRÌNH KIỂM TOÁN
TÀI SẢN CỐ ĐỊNH TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH
1.1. Khái quát về tài sản cố định trong doanh nghiệp
1.1.1. Khái niệm, đặc điểm tài sản cố định
1.1.1.1. Khái niệm
Tài sản cố định là những tài sản có vốn đầu tư lớn, thời gian sử dụng lâu dài
và đóng vai trò quan trọng trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp
đồng thời đáp ứng các điều kiện ghi nhận tài sản. Tài sản cố định được trình bày
trên Bảng cân đối kế toán (CĐKT) tại phần B bao gồm tài sản cố định hữu hình
(TSCĐHH), tài sản cố định vô hình (TSCĐVH), TSCĐ thuê tài chính.
Những tài sản cố định có kết cấu độc lập, hoặc nhiều bộ phận tài sản riêng
lẻ liên kết với nhau thành một hệ thống để cùng thực hiện một hay một số chức
năng nhất định, nếu thiếu bất kỳ một bộ phận nào trong đó thì cả hệ thống sẽ
không thể hoạt động được, nếu thỏa mãn đồng thời cả bốn tiêu chuẩn dưới đây thì được coi là TSCĐ:
- Chắc chắn thu được lợi ích kinh tế trong tương lai từ việc sử dụng tài sản đó;
- Nguyên giá tài sản phải được xác định một cách đáng tin cậy;
- Có thời gian sử dụng từ một năm trở lên;
- Có giá trị theo quy định hiện hành. (Hiện văn bản mới nhất về TSCĐ hữu
hình Theo khoản 1, điều 3, Thông tư 45/2013/TT-BTC ngày 25/04/2013 của
Bộ Tài Chính quy định về giá trị TSCĐ hữu hình: “Nguyên giá tài sản phải
được xác định một cách đáng tin cậy và có giá trị từ 30.000.000 đồng (Ba
mươi triệu đồng) trở lên”.)
1.1.1.2. Đặc điểm, phân loại tài sản cố định
TSCĐ được phân loại theo các tiêu thức sau:
a. Theo hình thái biểu hiện (Theo điều 2 Thông tư 45/2013/TT-BTC)
- Tài sản cố định hữu hình: là những tư liệu lao động chủ yếu có hình thái vật
chất thỏa mãn các tiêu chuẩn của tài sản cố định hữu hình, tham gia vào nhiều chu SV: Ph m
ạ Thị Thuý G
6 VHD: PGS. TS. Phạm Thanh Thuỷ
kỳ kinh doanh nhưng vẫn giữ nguyên hình thái vật chất ban đầu. TSCĐ hữu hình
trong doanh nghiệp bao gồm: nhà xưởng, vật kiến trúc; Máy móc thiết bị; Phương
tiện vận tải, thiết bị,…
- Tài sản cố định vô hình: là những tài sản không có hình thái vật chất, thể
hiện một lượng giá trị đã được đầu tư thỏa mãn các tiêu chuẩn của TSCĐ vô hình,
tham gia vào nhiều chu kỳ kinh doanh, như một số chi phí liên quan đến đất sử dụng;
chi phí về quyền phát hành, bằng phát minh, bằng sáng chế, bản quyền tác giả…
b. Theo hình thức sở hữu:
- TSCĐ tự có: Là những TSCĐ do xây dựng, mua sắm, nhận vốn góp,…
thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp.
- Tài sản cố định thuê tài chính: là những TSCĐ mà doanh nghiệp thuê của công
ty cho thuê tài chính. Khi kết thúc thời hạn thuê, bên thuê được quyền lựa chọn mua lại
tài sản thuê hoặc tiếp tục thuê theo điều kiện đã thỏa thuận trong hợp đồng thuê tài
chính. Tổng số tiền thuê một loại tài sản quy định tại hợp đồng thuê tài chính ít nhất
phải tương đương với giá trị của tài sản đó tại thời điểm ký hợp đồng.
1.1.2. Kế toán khoản mục tài sản cố định
1.1.2.1. Chứng từ
Để theo dõi kịp thời và đầy đủ các thông tin về Tài sản cố định, các doanh
nghiệp thường sử dụng hệ thống chứng từ sổ sách như:
- Thẻ Tài sản cố định.
- Sổ chi tiết Tài sản cố định theo từng bộ phận sử dụng và theo loại Tài sản cố định theo dõi.
- Sổ cái các tài khoản (TK) 211, 212, 213, 214.
- Bảng tính khấu hao TSCĐ.
1.1.2.2. Tài khoản sử dụng
• Tài khoản 211 – Tài sản cố định hữu hình: Tài khoản này dùng để phản
ánh giá trị hiện có và tình hình biến động tăng, giảm toàn bộ tài sản cố định
hữu hình của doanh nghiệp theo nguyên giá. Tài khoản 211 có 6 tài khoản cấp 2: SV: Ph m
ạ Thị Thuý G
7 VHD: PGS. TS. Phạm Thanh Thuỷ
- TK 2111 - Nhà cửa, vật kiến trúc
- TK 2112 - Máy móc thiết bị
- TK 2113 - Phương tiện vận tải, truyền dẫn
- TK 2114 - Thiết bị, dụng cụ quản lý
- TK 2115 - Cây lâu năm, súc vật làm việc và cho sản phẩm
- TK 2118 - TSCĐ hữu hình khác
TK 211 – Tài sản cố định hữu hình
Nguyên giá TSCĐ hữu hình tăng do: Nguyên giá TSCĐ giảm do: - Tăng TSCĐ - Giảm TSCĐ
- Điều chỉnh tăng nguyên giá
- Điều chỉnh giảm nguyên giá - Kiểm kê thừa (TSCĐHH) - Kiểm kê thiếu TSCĐHH
Số dư bên Nợ: Nguyên giá TSCĐHH hiện có ở doanh nghiệp
• Tài khoản 212 – Tài sản cố định thuê tài chính: Phản ánh giá trị hiện có và
tình hình biến động tăng, giảm của toàn bộ TSCĐ thuê tài chính của doanh
nghiệp. Tài sản này dùng cho doanh nghiệp là bên đi thuê. Tài khoản 212 có 2 tài khoản cấp 2:
- TK 2121 – TSCĐ hữu hình thuê tài chính
- TK 2122 – TSCĐ vô hình thuê tài chính
TK 212 – TSCĐ thuê tài chính
Nguyên giá TSCĐ thuê tài chính tăng.
Nguyên giá TSCĐ thuê tài chính giảm
do chuyển trả lại cho bên thuê khi hết
hạn hợp đồng hoặc mua lại thành TSCĐ của doanh nghiệp.
Số dư bên Nợ: Nguyên giá TSCĐ thuê tài chính hiện có.
➢ Tài khoản 213 – Tài sản cố định vô hình: Tài khoản này dùng để phản ánh
giá trị hiện có và tình hình biến động tăng, giảm TSCĐ vô hình của doanh SV: Ph m
ạ Thị Thuý G
8 VHD: PGS. TS. Phạm Thanh Thuỷ
nghiệp. TSCĐ vô hình là tài sản không có hình thái vật chất, nhưng xác định
được giá trị và do doanh nghiệp nắm giữ, sử dụng trong SXKD, cung cấp
dịch vụ hoặc cho các đối tượng khác thuê, phù hợp với tiêu chuẩn ghi nhận
TSCĐ vô hình. Tài khoản 213 có 7 tài khoản cấp 2:
- TK 2131 - Quyền sử dụng đất
- TK 2132 - Quyền phát hành
- TK 2133 - Bản quyền, bằng sáng chế
- TK 2134 - Nhãn hiệu hàng hóa
- TK 2135 - Phần mềm máy vi tính
- TK 2136 - Giấy phép và giấy phép nhượng quyền
- TK 2138 - TSCĐ vô hình khác
Tài khoản 213 – TSCĐ vô hình
Nguyên giá TSCĐ vô hình tăng
Nguyên giá TSCĐ vô hình giảm
Số dư bên Nợ: Nguyên giá của TSCĐ
vô hình hiện có ở doanh nghiệp
• Tài khoản 214 – Hao mòn tài sản cố định: Tài khoản này dùng để phản ánh
tình hình tăng, giảm giá trị hao mòn và giá trị hao mòn luỹ kế của các loại
TSCĐ và bất động sản đầu tư (BĐSĐT) trong quá trình sử dụng do trích
khấu hao TSCĐ, BĐSĐT và những khoản tăng, giảm hao mòn khác của
TSCĐ, BĐSĐT. Tài khoản 214 có 4 tài khoản cấp 2:
- TK 2141- Hao mòn TSCĐ hữu hình
- TK 2142 - Hao mòn TSCĐ thuê tài chính
- TK 2143 - Hao mòn TSCĐ vô hình
- TK 2147 - Hao mòn bất động sản đầu tư
Tài khoản 214 – Hao mòn TSCĐ
Giá trị hao mòn TSCĐ giảm do các lý Giá trị hao mòn TSCĐ tăng do: do giảm TSCĐ: - Trích khấu hao TSCĐ - Thanh lý, nhượng bán
- Nhận TSCĐ được điều chuyển được SV: Ph m
ạ Thị Thuý G
9 VHD: PGS. TS. Phạm Thanh Thuỷ - Góp vốn liên doanh
sử dụng trong nội bộ công ty
- Tính hao mòn TSCĐ dùng cho hoạt
động sự nghiệp, phúc lợi, dự án…
Số dư bên Có: Giá trị hao mòn lũy kế
của TSCĐ, BĐSĐT hiện có của doanh nghiệp.
1.1.2.3. Phương pháp hạch toán
Phương pháp hạch toán khoản mục tài sản cố định xem chi tiết tại phụ lục 01. Hạch toán tăng TSCĐ:
• TSCĐ tăng do quá trình đầu tư xây dựng cơ bản: nghiệp vụ liên quan đến
nhiều loại chi phí như: nguyên vật liệu, nhân công…
• Tài sản cố định tăng do mua sắm: Nguyên giá TSCĐ bao gồm giá mua cộng
với các khoản chi phí hợp lý và cần thiết để đưa tài sản đến địa điểm mong
muốn, đưa tài sản vào trạng thái sẵn sàng sử dụng
• TSCĐ tăng do cải tạo, nâng cấp: Xem xét ghi nhận có đủ điều kiện là nâng
cấp hay không, hay chỉ ghi là sửa chữa thông thường, tránh hạch toán nhầm
khoản chi phí này thành chi phí kinh doanh trong kỳ.
Tài sản giảm hầu hết liên quan đến việc thanh lý, nhượng bán, góp vốn liên
doanh bằng TSCĐ, tài sản bị mất hay bỏ sót.
Hạch toán hao mòn TSCĐ: TSCĐ được trích khấu hao theo từng kỳ, từng
tháng tùy thuộc vào quy định và ghi nhận của doanh nghiệp, khấu hao theo phương
pháp nào cũng do doanh nghiệp quyết định.
1.1.2. Sai phạm, rủi ro thường gặp
1.1.2.1. Sai phạm liên quan đến nguyên giá TSCĐ; các nghiệp vụ tăng, giảm TSCĐ
- Các khoản chi phí phát sinh trong kỳ có liên quan đến TSCĐ không đủ tiêu
chuẩn nhưng vẫn được phản ánh vào nguyên giá TSCĐ. Lẽ ra các khoản phí tổn này
phải được ghi nhận vào chi phí sản xuất kinh doanh và ghi giảm TSCĐ trong kỳ. SV: Ph m
ạ Thị Thuý G 10 VHD: PGS. TS. Ph m ạ Thanh Thuỷ
Điều này làm cho lợi nhuận trong kỳ của doanh nghiệp sai tăng lên và tài sản cũng
sai tăng. Sai phạm này hay xảy ra tại các doanh nghiệp muốn giấu lỗ.
- Xác định sai nguyên giá TSCĐ. Các khoản chi phí liên quan đến TSCĐ
không thực sự phát sinh, hay không đủ điều kiện vốn hóa nhưng vẫn được ghi nhận.
Việc không phân biệt chi phí sửa chữa được ghi tăng nguyên giá TSCĐ (sửa chữa
lớn nhằm cải tạo, nâng cấp TSCĐ) với chi phí sửa chữa được tính vào chi phí sản
xuất kinh doanh trong kỳ (sửa chữa lớn nhằm phục hồi năng lực hoạt động của
TSCĐ) cũng dẫn đến những sai lệch trong chỉ tiêu TSCĐ và khoản mục chi phí sản xuất kinh doanh.
- Hạch toán tăng TSCĐ khi chưa có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp lệ, chưa
có biên bản bàn giao, biên bản nghiệm thu, quyết toán công trình…
- Ghi nhận tăng TSCĐ vô hình những nội dung không đúng quy định như chi
phí thành lập công ty, chi phí trong giai đoạn nghiên cứu.
- Hạch toán giảm TSCĐ khi thực tế chưa thanh lý, tháo dỡ, chưa có quyết
định của Hội đồng quản trị, Giám đốc…
- TSCĐ đi thuê không đủ điều kiện là thuê tài chính nhưng vẫn được ghi
nhận là TSCĐ thuê tài chính. Một trong những sai phạm hay xảy ra là doanh nghiệp
nhầm lẫn giữa TSCĐ thuê hoạt động và TSCĐ thuê tài chính.
- Ghi nhận giao dịch không xảy ra
- TSCĐ bị trộm cắp, hỏa hoạn, thiên tai,…
1.1.2.2. Sai phạm liên quan đến khấu hao TSCĐ
- Phương pháp khấu hao mà đơn vị áp dụng không nhất quán hoặc không có
đủ căn cứ để thay đổi chính sách khấu hao.
- Thời gian khấu hao áp dụng không hợp lý, đặc biệt đối với TSCĐ vô hình, TSCĐ thuê tài chính.
- Việc trích hoặc thôi không trích khấu hao với các TSCĐ mới tăng, giảm
trong kỳ, các khoản chi phí nâng cấp cải tạo được hạch toán tăng giảm nguyên giá
TSCĐ trong kỳ cũng có thể xảy ra nhiều sai sót. SV: Ph m
ạ Thị Thuý G 11 VHD: PGS. TS. Ph m ạ Thanh Thuỷ
- Chính sách phân bổ khấu hao, tiêu chuẩn phân bổ khấu hao cho các đối tượng không hợp lý.
- Tài sản cố định đã hết thời gian sử dụng nhưng vẫn chưa trích hết khấu hao.
Số chưa trích hết không được hạch toán vào chi phí trong kỳ. Hay vẫn trích khấu
hao đối với tài sản đã khấu hao hết nhưng vẫn tiếp tục sử dụng.
- Trích khấu hao tính vào chi phí cả những TSCĐ không sử dụng vào hoạt
động sản xuất kinh doanh.
- Trích khấu hao đối với tài sản thuê hoạt động.
- Không trích khấu hao đối với tài sản thuê tài chính…
1.1.3. Kiểm soát nội bộ với khoản mục
Kiểm soát nội bộ đối với TSCĐ được thiết lập nhằm đạt mục tiêu bảo vệ tài
sản của đơn vị, ngăn ngừa và phát hiện các hành vi lãng phí, gian lận hoặc sử dụng
tài sản không hiệu quả. Ngoài ra KSNB còn phải giúp hạch toán đúng đắn các chi
phí cấu thành nên nguyên giá TSCĐ, chi phí sửa chữa, chi phí khấu hao để cung cấp
thông tin chính xác và đáng tin cậy về tình hình TSCĐ của đơn vị. Do các chi phí
này đều quan trọng và giá trị lớn nên nếu sai sót có thể dẫn đến sai sót trọng yếu
trên BCTC. Chẳng hạn nếu không phân loại đúng khoản chi nào làm tăng nguyên
giá TSCĐ hoặc khoản chi nào phải tính vào chi phí hoạt động của niên độ sẽ làm
cho khoản mục TSCĐ và khoản mục chi phí trong kỳ bị sai lệch. Hoặc ngược lại,
nếu không quy định chặt chẽ về việc mua sắm, thanh lý, bảo dưỡng…thì chi phí
phát sinh sẽ lớn hơn thực tế, dẫn đến lỗ tăng gây thiệt hại cho doanh nghiệp.
Do đó các các doanh nghiệp cần thiết kế các thủ tục kiểm soát chặt chẽ đối
với khoản mục TSCĐ để ngăn ngừa phát hiện và xử lý những gian lận sai sót có thể
xảy ra như đã nêu ở trên và đồng thời thực hiện một cách nghiêm túc, đồng bộ
những quy định đó. Có như vậy kiểm soát nội bộ của đơn vị mới phát huy hết được tác dụng của nó. SV: Ph m
ạ Thị Thuý G 12 VHD: PGS. TS. Ph m ạ Thanh Thuỷ
Tài liệu liên quan:
-
Đề cương ôn tập môn Kiểm toán | Học viện Ngân hàng
43 22 -
Câu hỏi trắc nghiệm (có đáp án) môn Kiểm toán | Học viện Ngân hàng
31 16 -
Tổng ôn kiến thức và khái niệm cơ bản môn Kiểm toán | Học viện Ngân hàng
31 16 -
Đáp án đề thi mẫu môn Kiểm toán | Học viện Ngân hàng
38 19 -
Tổng quan và kiểm soát nội bộ trong kiểm toán môn Kiểm toán | Học viện Ngân hàng
25 13