Nội dung quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập? | Bài thảo luận triết học Mác Lênin

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI BỘ MÔN TRIẾT HỌC ĐỀ TÀI
Nội dung quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập? Vận dụng ý nghĩa
phương pháp luận của quy luật này để nhận diện những mâu thuẫn của bản thân và
đưa ra phương hướng giải quyết. NHÓM: 5
LỚP HP: 241_MLNP0221_31
CHUYÊN NGÀNH: Quản trị nhân lực ( doanh nghiệp ) HÀ NỘI, 2024 MỤC LỤC Trang
MỞ ĐẦU.......................................................................................................................1
NỘI DUNG...................................................................................................................2
I. NỘI DUNG QUY LUẬT THỐNG NHẤT VÀ ĐẤU TRANH GIỮA CÁC MẶT
ĐỐI LẬP.......................................................................................................................2
1.1. Khái niệm ..............................................................................................................2
1.2. Nội dung quy luật...................................................................................................3
1.3. Ý nghĩa phương pháp luận......................................................................................3
II. VẬN DỤNG Ý NGHĨA PHƯƠNG PHÁP LUẬN CỦA QUY LUẬT ĐỂ NHẬN
DIỆN NHỮNG MÂU THUẪN CỦA BẢN THÂN VÀ ĐƯA RA PHƯƠNG HƯỚNG
GIẢI QUYẾT................................................................................................................5
2.1. Một số mâu thuẫn của bản thân ..............................................................................5
2.2. Phương hướng giải quyết........................................................................................5
KẾT LUẬN...................................................................................................................5
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.......................................................................6 MỞ ĐẦU
Trong cuộc sống hàng ngày , chúng ta không thể tránh khỏi việc phải đối mặt với
những mâu thuẫn , những cuộc tranh cãi , xung đột chính trị , xã hội . Trong dòng chảy
Triết học, mâu thuẫn luôn được xem là yếu tố cốt lõi, là ngọn lửa ẩn sau mọi sự vật và hiện tượng.
Không chỉ đơn thuần là sự đối lập giữa hai yếu tố, mâu thuẫn còn là động lực
mạnh mẽ thúc đẩy sự thay đổi , là chìa khoá mở ra cánh cửa phát triển và tiến hoá .
Việc nhận ra những mâu thuẫn và đưa ra phương hướng giải quyết là một quá trình
phức tạp và sâu sắc đòi hỏi chúng ta phải
Sau khi nghiên cứu môn triết học Mác - Lênin, tôi tâm huyết với đề tài nguyên
tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn, vì vậy tôi lựa chọn nội dung: “Nguyên tắc
thống nhất giữa lý luận và thực tiễn và sự vận dụng nó vị trí của bản thân” để viết thu hoạch. 1 NỘI DUNG
I. . NỘI DUNG QUY LUẬT THỐNG NHẤT VÀ ĐẤU TRANH GIỮA CÁC MẶC ĐỐI LẬP 1.1. Khái niệm
- Quy luật: là những mối liên hệ khách quan, bản chất, tất nhiên, phổ biến và lặp lại
giữa các mặt, các yếu tố, các thuộc tính bên trong mỗi một sự vật, hay giữa các sự vật, hiện tượng với nhau.
- Mặt đối lập: là khái niệm dùng để chỉ các bộ tính, các thuộc tính, những yếu tố… có
khuynh hướng biến đổi trái ngược nhau, nhưng cùng tồn tại khách quan trong mỗi sự
vật, hiện tượng của tự nhiên, xã hội và tư duy.
VD: + Trong kinh tế : Cung và cầu là hai mặt đối lập của thị trường . Khi
cung tăng mà cầu giảm , giá cả sẽ thường giảm; ngược lại , khi cầu tăng mà cung
không thay đổi , giá cả có xu hướng tăng.
+ Trong quan hệ xã hội : Trong các nhóm làm việc hoặc xã hội , có lúc con
người phải hợp tác để đạt mục tiêu chung nhưng cũng có lúc phải cạnh tranh vượt qua
đối thủ và đạt vị trí tốt hơn.
- Mâu thuẫn biện chứng: là khái niệm dùng để chỉ sự liên hệ, tác động theo cách vừa
thống nhất, vừa đấu tranh; vừa đòi hỏi, vừa loại trừ, vừa chuyển hóa lẫn nhau giữa các
mặt đối lập, các bộ phận, các thuộc tính… có khuynh hướng biến đổi trái ngược nhau,
nhưng cùng tồn tại khách quan trong mỗi sự vật, hiện tượng của tự nhiên, xã hội và tư duy.
VD: Sự phát triển của xã hội từ chế độ phong kiến sang chế độ tư bản. Trong chế
độ phong kiến, các tầng lớp xã hội như quý tộc và nông dân đã tạo ra áp lực thay đổi.
Ta có thể thấy khi lực lượng sản xuất phát triển và có nhiều thay đổi (như công nghiệp
hóa) thì quan hệ sản xuất phong kiến dần trở nên lạc hậu và không còn phù hợp. Sự
khác biệt này dẫn tới nhiều mâu thuẫn và xung đột, từ đó xảy ra các cuộc cách mạng
đấu tranh và rồi dần hình thành nên xã hội tư bản.
- Thống nhất giữa các mặt đối lập là khái niệm dùng để chỉ sự liên hệ giữa
chúng và được thể hiện ở việc: 2
+ Các mặt đối lập cần đến nhau, nương tựa vào nhau, làm tiền đề cho nhau tồn tại,
không có mặt này thì không có mặt kia
+ Các mặt đối lập tác động ngang nhau, cân bằng nhau thể hiện sự đấu tranh giữa cái
mới đang hình thành với cái cũ chưa mất hẳn
+ Giữa các mặt đối lập có sự tương đồng, đồng nhất do trong các mặt đối lập còn tồn
tại những yếu tố giống nhau
- Đấu tranh giữa các mặt đối lập là khái niệm dùng để chỉ sự tác động qua lại theo
hướng bài trừ, phủ định lẫn nhau giữa chúng và sự tác động đó cũng không tách rời
khác nhau, thống nhất, đồng nhất giữa chúng trong một mâu thuẫn.
1.2. Nội dung quy luật
- Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập hay còn gọi là quy luật mâu
thuẫn là một trong 3 quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật và là quy luật quan
trọng nhất của phép biện chứng trong triết học Mác - Lênin, là hạt nhân của phép biện chứng
+ Thứ nhất : Các mặt đối lập, sự thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập
Mọi sự vật, hiện tượng trong thế giới đều tồn tại các mặt đối lập lẫn nhau. Các
mặt đối lập này tạo nên tính mâu thuẫn nội tại và tạo ra động lực cho sự vật
hoặc hiện tượng thay đổi. Trong mỗi mâu thuẫn, các mặt đối lập vừa thống nhất
với nhau, vừa đấu tranh lẫn nhau tạo nên trạng thái ổn định tương đối của sự
vật, hiện tượng. Mối liên hệ giữa các mặt đối lập là vừa mâu thuẫn, vừa bổ sung
cho nhau, sự thống nhất này có tính tạm thời và tương đối vì về bản chất, các
mặt đối lập luôn chứa đựng những yếu tố xung đột.
Sự đấu tranh giữa các mặt đối lập thường được chia làm nhiều giai đoạn. Thông
thường khi mới xuất hiện, hai mặt đối lập chưa thể hiện rõ những xung khắc và
sự đối chọi lẫn nhau. Nhưng khi các mặt đối lập này phát triển theo hướng
ngược lại thì mâu thuẫn sẽ dần phát triển và tích lũy, dẫn đến sự thay đổi về
chất. Khi mâu thuẫn đạt đến đỉnh điểm và không còn khả năng dung hòa, nó sẽ
dẫn đến một sự biến đổi căn bản, là sự chuyển hóa từ lượng thành chất. Khi đó,
các mặt đối lập có xu hướng bài trừ, phủ định lẫn nhau.
+ Thứ hai: Vai trò mâu thuẫn đối với sự tồn tại và phát triển của sự vật, hiện tượng 3
Mâu thuẫn tồn tại khách quan trong mọi lĩnh vực của thế giới và vô cùng đa
dạng, mâu thuẫn cũng có vai trò rất quan trọng trong triết học Mác - Lênin,
ảnh hưởng sâu sắc đến cách hiểu về sự phát triển của xã hội và tư duy con người
Mâu thuẫn giữa các lực lượng đối lập tạo nên sự thôi thúc về phát triển xã
hội qua các sự đối lập tạo nên sự xung đột giữa sự vật, hiện tượng. Sự xung
đột này dẫn đến sự phát triển
Mâu thuẫn thể hiện tính biện chứng, từ những sự tương tác giữa các yếu tố
khác nhau dẫn đến sự chuyển hóa, bởi mọi sự vật đều trong trạng thái không ngừng thay đổi.
Mâu thuẫn chỉ ra những hạn chế và phát hiện ra những vấn đề trong các hệ
thống tri thức và chính trị qua thời gian và từ đó mở ra con đường đổi mới.
-> Qua vai trò của mâu thuẫn với sự tồn tại và phát triển của sự vật, hiện tượng
trong mỗi giai đoạn nhất định, có thể phân chia thành mâu thuẫn thứ yếu và mâu
thuẫn chủ yếu. Mâu thuẫn thứ yếu là mâu thuẫn không đóng vai trò quyết định
trong sự vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng. Mâu thuẫn chủ yếu luôn nổi
lên hàng đầu ở mỗi giai đoạn phát triển của sự vật, hiện tượng, có tác dụng quy
định đối với các mâu thuẫn khác trong cùng giai đoạn đó của quá trình phát triển.
- Thứ ba: Tính khách quan và phổ biến của quy luật thống nhất và đấu tranh giữa
các mặt đối lập (còn gọi là quy luật mâu thuẫn)
Tất cả các sự vật, hiện tượng trong thế giới đều luôn khác biệt nhau, nhưng
tất cả lại luôn tồn tại mối liên hệ phổ biến với nhau. Sự đấu thống nhất và
đấu tranh giữa các mặt đối lập có tính khách quan vì cái vốn có trong các sự
vật, hiện tượng là tính phổ biến do sự thống nhất và đấu tranh của các mặt
đối lập tồn tại trong tất cả các lĩnh vực.
Do sự thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập có tính khách quan và
phổ biến nên nó có tính đa dạng và phức tạp. Mâu thuẫn giữa các mặt đối
lập trong sự vật, hiện tượng là nguyên nhân, giải quyết mâu thuẫn đó là
động lực của sự vận động, phát triển. Vì vậy, sự vận động, phát triển của sự
vật, hiện tượng là tự thân. Mọi đối tượng đều bao gồm những mặt, những
khuynh hướng, lực lượng… đối lập nhau tạo thành những mâu thuẫn chính 4
nó; sự thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập này là nguyên nhân,
động lực bên trong của sự vận động và phát triển, làm cho những cái cũ mất đi và cái mới ra đời.
- Thứ tư : Những đặc điểm của nền kinh tế thị trường từ góc nhìn triết học
Kinh tế thị trường nhấn mạnh quyền tự do cá nhân trong việc tự chủ
trong công việc, kinh tế nhưng cũng đòi hỏi trách nhiệm đối với các
hành động của mình. Điều này tạo ra mối quan hệ giữa tự do cá nhân với trách nhiệm xã hội
Cạnh tranh trong nền kinh tế thúc đẩy sự đổi mới, phát triển và hiệu quả,
còn sự hợp tác giữa các chủ thể kinh tế cũng cần thiết để tạo ra sự bền
vững và lâu dài. Điều này tạo ra mối quan hệ giữa sự tương tác cá nhân
và sự hợp tác của cả một tập thể, cộng đồng
Nền kinh tế thị trường phát triển không chỉ nhờ vào các yếu tố kinh tế
mà còn bị ảnh hưởng bởi các giá trị đạo đức và sự hợp pháp. Các quyết
định kinh doanh, hình thức tổ chức kinh doanh, cách làm việc… có thể
phản ánh các chuẩn mực đạo đức xã hội. Điều này tạo ra mối quan hệ
giữa bản chất công việc và giá trị đạo đức con người
Quan điểm triết học về sự tự điều chỉnh của thị trường thông qua quy
luật cung cầu thể hiện niềm tin vào khả năng tự tổ chức của các hệ thống kinh tế phức tạp
Kinh tế thị trường đòi hỏi sự công bằng trong phân chia vị trí, tài nguyên
và cơ hội việc làm. Thì triết học chính trị có thể được áp dụng để phân
tích các mô hình phân phối, sự ảnh hưởng của chúng đối với xã hội
Tính cá nhân trong kinh tế thị trường có thể dẫn đến sự phát triển mạnh
mẽ, nhưng mặt khác cũng có thể gây ra những bất bình đẳng trong xã
hội, gây nên nhiều mâu thuẫn và ý kiến trái chiều, tạo ra cuộc tranh luận
về vai trò của nhà nước và cộng đồng
-> Những đặc điểm trên cho thấy rằng kinh tế thị trường không chỉ là một cấu trúc
kinh tế mà còn là một hiện tượng xã hội thu nhỏ, ảnh hưởng sâu sắc tới cuộc sống con người theo nhiều hướng 5
1.3. Ý nghĩa phương pháp luận
- Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập là một trong những nguyên lý
cơ bản trong triết học biện chứng duy vật, đóng vai trò quan trọng trong việc nhận thức
và giải quyết các mâu thuẫn trong cuộc sống. Ý nghĩa của quy luật này không chỉ giúp
con người hiểu sâu hơn về bản chất của các hiện tượng mà còn cung cấp các nguyên
tắc để đối diện và xử lý mâu thuẫn một cách hiệu quả, sáng tạo. Cụ thể, quy luật này
mang lại những bài học quý giá trong các khía cạnh sau:
+ Nhận diện mâu thuẫn: Con người cần có thái độ tích cực, nhìn nhận rõ ràng và đúng
đắn về các mâu thuẫn trong bản thân, trong công việc và trong các mối quan hệ xã hội.
Nhận diện mâu thuẫn không phải để né tránh mà để hiểu bản chất và đặc điểm của nó,
bởi mâu thuẫn là động lực thúc đẩy sự phát triển. Việc chấp nhận và đối diện với mâu
thuẫn giúp con người nhìn nhận cuộc sống một cách chân thực, không ngại khó khăn
và tìm cách chuyển hóa mâu thuẫn thành cơ hội.
oVD : Việc chơi game giúp em thư giãn và giữ được động lực học tập lâu dài,
nhưng nếu chơi quá nhiều, thời gian học sẽ bị ảnh hưởng, dẫn đến kết quả kém.
+ Hiểu rằng mâu thuẫn là động lực của sự phát triển: Đối với quy luật biện chứng, đấu
tranh giữa các mặt đối lập không phải lúc nào cũng tiêu cực hay phá hoại, mà thực tế,
đó là điều kiện cần thiết để phát triển. Mâu thuẫn, dưới sự tác động của đấu tranh, sẽ
dẫn đến sự thay đổi, cải tiến, và từ đó thúc đẩy tiến bộ. Khi nhận ra được điều này, con
người sẽ không còn sợ hãi hay cảm thấy bi quan trước mâu thuẫn, mà thay vào đó, sẽ
biết cách khai thác mâu thuẫn để tạo ra các cơ hội phát triển.
oVD : Việc nhận thức rõ mâu thuẫn này giúp em ý thức hơn về sự cần thiết của
việc quản lý thời gian. Nhờ đó, em học cách xây dựng kỷ luật và lên lịch trình
hợp lý. Khi em giải quyết được mâu thuẫn, cả việc học và giải trí đều phát triển
tốt hơn: em vẫn có thời gian thư giãn để giảm căng thẳng, đồng thời học tập
hiệu quả hơn vì không bị quá tải.
+ Giải quyết mâu thuẫn một cách sáng tạo: Không có mâu thuẫn nào giống nhau hoàn
toàn; mỗi mâu thuẫn có đặc thù riêng đòi hỏi cách tiếp cận riêng. Nhận thức được điều
này, chúng ta sẽ thấy rằng phương pháp giải quyết mâu thuẫn không thể cứng nhắc mà
cần linh hoạt, phù hợp với từng hoàn cảnh cụ thể. Để giải quyết mâu thuẫn một cách 6
sáng tạo, cần phải có cái nhìn toàn diện về sự vật hiện tượng, từ đó đưa ra các giải
pháp điều hòa, cân bằng các mặt đối lập.
oVD : Em có thể lên kế hoạch học tập và giải trí hợp lý. Chẳng hạn, sau khi học
tập trung 2-3 giờ, em dành ra khoảng 1 giờ để chơi game nhằm cân bằng tinh
thần. Điều này vừa đảm bảo em có thời gian học hiệu quả, vừa không bỏ qua sở thích cá nhân.
+ Phát triển tư duy toàn diện: Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập
yêu cầu chúng ta nhìn nhận sự vật hiện tượng một cách toàn diện, không phiến diện.
Để giải quyết mâu thuẫn, cần xem xét cả hai mặt đối lập và mối quan hệ giữa chúng,
thay vì chỉ xem xét một khía cạnh. Tư duy này giúp con người có cái nhìn sâu sắc hơn
về thực tế, tránh rơi vào tư tưởng một chiều hay cực đoan.
oVD : Thay vì chỉ nhìn nhận mâu thuẫn theo hướng tiêu cực (hoặc học tập hoặc
giải trí), em có thể thấy rằng cả hai đều cần thiết cho sự phát triển cá nhân và có
thể tồn tại song song nếu được quản lý tốt.
+ Khả năng dự đoán và phòng ngừa mâu thuẫn: Hiểu rõ quy luật đấu tranh giữa các
mặt đối lập giúp chúng ta dự đoán trước được những mâu thuẫn có thể phát sinh trong
tương lai, từ đó có thể chuẩn bị và đưa ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Khi
nhận ra sự tồn tại của mâu thuẫn là điều tất yếu, chúng ta sẽ chủ động điều chỉnh, cân
bằng các yếu tố để giảm thiểu tác động tiêu cực của mâu thuẫn lên tiến trình phát triển.
Điều này đặc biệt quan trọng trong công việc quản lý, giúp duy trì sự ổn định và thúc
đẩy sự phát triển bền vững.
oVD : Nhận thức rằng trong kỳ thi sắp tới, thời gian học tập sẽ tăng lên và việc
chơi game không được ưu tiên. Vì vậy, ngay từ đầu, em dự đoán rằng nếu
không điều chỉnh sớm, mâu thuẫn này sẽ phát triển mạnh hơn và ảnh hưởng tiêu
cực đến kết quả học tập. Do đó, em lập kế hoạch giảm bớt thời gian chơi game
và tập trung vào việc học trong thời gian gần thi, giúp ngăn chặn sự mâu thuẫn trước khi nó leo thang. 7
II. VẬN DỤNG Ý NGHĨA PHƯƠNG PHÁP LUẬN CỦA QUY LUẬT
ĐỂ NHẬN DIỆN NHỮNG MÂU THUẪN CỦA BẢN THÂN VÀ ĐƯA RA
PHƯƠNG HƯỚNG GIẢI QUYẾT
2.1. Một số mâu thuẫn của bản thân
- Mâu thuẫn 1: Giữa kỳ vọng của gia đình và sở thích cá nhân
Bạn là sinh viên năm nhất của một trường đại học về kinh tế. Gia đình bạn có
truyền thống kinh doanh, bố mẹ bạn rất mong muốn bạn sẽ nối nghiệp sau khi
ra trường. Họ khuyến khích bạn học tốt các môn như tài chính, kinh tế vi mô để
sau này bạn có thể giúp họ phát triển công ty gia đình. Họ tin và cho rằng công
việc văn phòng sau này sẽ là một con đường ổn định, để giúp bạn có một cuộc
sống sung túc và an toàn. Tuy nhiên, bạn là đam mê nghệ thuật, đặc biệt là hội
họa. Trước kia bạn đã từng thi vào một trường đại học mỹ thuật nhưng không
may mắn trượt, nên giờ bạn muốn học vẽ để có thể thi lại. Bạn yêu thích, muốn
theo đuổi sự nghiệp cầm cọ vẽ để có thể làm nên những bức tranh sinh động,
đầy màu sắc. Bạn cảm thấy hạnh phúc khi vẽ nên những tác phẩm của riêng
mình, nhưng khi nghĩ tới tương lai về những bất trắc của ngành này, bạn lại lo
lắng vì sẽ làm gia đình thất vọng. Vì thế, bạn quyết định thử sức với việc học
kép: sáng học kinh tế trên trường, tối học vẽ online để trau dồi kiến thức, phát
triển đam mê mà không nói với gia đình. Nhưng dần dần bạn cảm thấy thật mệt
mỏi, khó có thể duy trì việc sáng học tối vẽ, không thể tập trung học tốt được cả
2 ngành. Gia đình lại thường xuyên hỏi về kết quả học trên trường, bạn lại giấu
họ việc học vẽ trên mạng khiến bạn càng thêm căng thẳng.
Hậu quả: Bạn phải đối diện giữa hai lựa chọn: Theo đuổi đam mê hội họa
nhưng sợ rằng gia đình sẽ phát hiện ra, hoặc học những môn kinh tế khô khan
mà vốn từ đầu chẳng phải sở thích của bạn.
- Mâu thuẫn 2: Giữa mong muốn và trách nhiệm
Bạn vừa nhận được lời mời tham gia một chuyến du lịch cuối tuần cùng
nhóm bạn thân đến một địa điểm nổi tiếng mà bạn đã ấp ủ khám phá từ lâu.
Chuyến đi này không chỉ là cơ hội để bạn thư giãn, tận hưởng khoảng thời
gian vui vẻ với những người bạn mà còn giúp bạn thoát khỏi áp lực học
hành căng thẳng. Bạn tưởng tượng ra cảnh mọi người cùng nhau tham gia 8
các hoạt động thú vị, chụp ảnh kỷ niệm, và tạo ra những khoảnh khắc đáng
nhớ mà nếu không đi, bạn có thể bỏ lỡ. Tuy nhiên, cùng thời điểm đó, bạn
cũng đang chuẩn bị cho một kỳ thi vô cùng quan trọng sắp tới. Nếu đi du
lịch, bạn biết mình sẽ không có đủ thời gian để ôn tập kỹ lưỡng, và việc này
có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả thi của bạn. Bạn đắn đo giữa việc tận
hưởng niềm vui ngắn hạn và lo lắng cho tương lai học tập dài hạn của mình.
Trong đầu bạn, mong muốn đi du lịch và tận hưởng cuộc sống thôi thúc rất
mạnh mẽ, nhưng học lại là trách nhiệm của bạn, não bạn nhắc nhở rằng hãy
học để chuẩn bị cho kỳ thì vì kỳ thi này rất quan trọng và có thể ảnh hưởng
đến kết quả học tập cả năm. Lúc này, bạn đứng trước sự lựa chọn: nếu bạn
đi du lịch, có thể kỳ thi sẽ không suôn sẻ như mong đợi; còn nếu bạn ở nhà
và học, bạn sẽ bỏ lỡ một cơ hội vui chơi đáng nhớ với bạn bè mà có thể sau
này sẽ khó có dịp tương tự.
Hậu quả: Bạn đứng trước 2 lựa chọn khó có thể đưa ra quyết định ngay lập
tức. Nếu bạn quyết định đi du lịch, bạn có thể phải đối mặt với việc không
đạt kết quả tốt trong kỳ thi, dẫn đến cảm giác hối hận về sự lựa chọn của
mình, nhưng đồng thời, bạn cũng có cơ hội tạo ra những kỷ niệm đáng nhớ
và củng cố tình bạn với nhóm bạn thân. Ngược lại, nếu bạn chọn ở lại học
tập, mặc dù bạn có thể cảm thấy tiếc nuối vì đã bỏ lỡ những khoảnh khắc
vui vẻ, bạn có thể sẽ đạt được kết quả tốt hơn trong kỳ thi, điều này mang lại
cảm giác hài lòng và tự hào về sự ưu tiên cho học hành. Tuy nhiên, quyết
định này cũng có thể tạo ra áp lực tâm lý lớn, khiến bạn cảm thấy căng
thẳng và lo âu trong quá trình ôn tập, ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của bạn.
2.2. . Phương hướng giải quyết
2.2.1. Phương hướng giải quyết chung
a) Đối diện trực tiếp với mâu thuẫn
- Bản tính con người luôn muốn trốn tránh thực tại, đánh lừa bộ não của mình bằng
những lời an ủi tạm bợ, “mắt không thấy tai không nghe” trước vấn đề. Khi đối diện
trực tiếp với vấn đề lớn thì không thể tránh khỏi cảm giác hồi hộp, lo lắng hay những
nỗi buồn, nỗi thất vọng. Đối diện trực tiếp với vấn đề cũng là một cuộc đấu tranh tâm 9
lý lớn. Ta có thể tận dụng lúc này để tự khích lệ bản thân vượt qua nỗi sợ, hỏi lại bản
thân xem mong muốn của mình là gì và cần cải thiện điểm gì.
- Đối diện với mâu thuẫn là cách để ta thành thật với bản thân, dành ra một khoảng
lặng để tu tâm. Tuy điều này sẽ khó khăn khi mới bắt đầu, nhưng khi chấp nhận và
thay đổi được lối suy nghĩ, ta sẽ tìm thấy sự thanh thản, vươn tới được những điều tốt đẹp hơn.
- Chúng ta luôn đặt ra vô vàn viễn cảnh khi gặp một vấn đề. Sợ hãi khi phỏng vấn, sợ
hãi khi bày tỏ cảm xúc thật… ta chọn giấu kín nỗi sợ chỉ vì không đủ can đảm nói thật
với lòng mình, vì sợ cuộc sống sẽ bị đảo lộn. Thời gian là vô hạn nhưng quỹ thời gian
của con người có giới hạn nên chúng ta không thể biết trước được tương lai ra sao.
Đây chính là thời điểm quý giá để có thể thay đổi trực diện vấn đề thay vì che đậy nó
bằng một vỏ bọc giả tạo mong manh.
- Bạn hãy xác định rằng những gì đã mất đi, xảy ra rồi thì không thể nào lấy lại được.
Việc cần làm ngay lúc này là bạn nên đề ra hướng giải quyết và quyết tâm thực hiện
điều đó, để làm chủ cuộc sống và hướng đến mục tiêu trong tương lai của mình. Khi
gặp vấn đề không được tránh né, mà cần tìm ra giải pháp khắc phục, như thế mới có
thể phát triển bản thân, có thêm tự tin và kinh nghiệm để giải quyết mâu thuẫn phát sinh sau này.
b) Nhận diện và tìm ra nguyên nhân mâu thuẫn của bản thân
- Mâu thuẫn nội tâm là một phần tất yếu trong quá trình ra quyết định, và nó thường
xuất phát từ nhiều yếu tố phức tạp như niềm tin được truyền dạy từ gia đình, các giáo
lý tôn giáo, và những giá trị xã hội mà chúng ta tiếp thu. Càng mang trong mình nhiều
niềm tin, kỳ vọng và quan niệm, chúng ta càng dễ gặp xung đột nội tâm, dẫn đến cảm
giác thất vọng, buồn bã vì không thể đáp ứng được những mong muốn. Mâu thuẫn này
có thể khiến chúng ta cảm thấy bất mãn với chính mình và những lựa chọn đã đưa ra.
- Để giải quyết mâu thuẫn nội tâm, điều quan trọng là phải khám phá và hiểu rõ
nguyên nhân sâu xa của nó. Cần phân tích những cảm xúc, niềm tin và những yếu tố
tinh thần nào đang duy trì sự xung đột. Việc hiểu được những đối lập trong suy nghĩ,
nhận diện cảm xúc tiêu cực và những ràng buộc tâm lý ngăn cản chúng ta tiến lên là
bước đầu tiên trong quá trình tháo gỡ. Bằng cách phân tích cẩn thận các khía cạnh, 10
chúng ta có thể xác định bản chất thực sự của vấn đề và tìm ra cách giải quyết phù
hợp, giúp cân bằng và giải phóng tinh thần khỏi những bất ổn bên trong.
- Có thể áp dụng định dạng 5W1H để giải quyết mâu thuẫn dễ dàng hơn:
What? ( Việc gì đã xảy ra? Gây những thuận lợi, bất lợi gì? Có liên quan đến sự việc gì?... )
When? ( Vấn đề đã xảy ra vào thời gian nào? Thời điểm đó có liên quan
gì đến một thời gian nào khác?... )
Where? ( Vấn đề xảy ra ở đâu? Trước đây đã từng xảy ra vấn đề này ở
một địa điểm khác không? )
Who? ( Ai là người liên quan đến vấn đề? Nhóm hay cá nhân liên quan
có những khả năng gì để giải quyết vấn đề? )
Why? ( Tại sao vấn đề lại xảy ra? Tại sao vấn đề lại xảy ra vào thời gian, địa điểm đó? … )
How? (Vấn đề đã xảy ra như thế nào? Bằng cách nào mà vấn đề diễn ra?)
c. Ngừng gây mâu thuẫn và tin tưởng vào bản thân
- Nếu tâm trí chúng ta liên tục tập trung vào cách mình đã bị đối xử tệ bạc hay những
điều kinh khủng đã xảy ra, hãy thử thay đổi góc nhìn. Hãy thay thế những suy nghĩ
tiêu cực bằng cách tiếp cận tích cực hơn, tránh để cảm xúc tiêu cực kiểm soát hành vi
của mình. Mỗi khi cảm thấy cơn giận hoặc nỗi buồn sắp trào ra, hãy nhắm mắt lại, hít
thở sâu và nghĩ về những điều tốt đẹp mình đã trải qua. Suy nghĩ tích cực mang lại
nguồn năng lượng tích cực, giúp con người cảm thấy cuộc sống trở nên vui vẻ và tràn
đầy niềm vui. Khi những điều tiêu cực không còn xuất hiện trong tâm trí, bạn sẽ giảm
bớt lo lắng và căng thẳng, từ đó có thêm thời gian và năng lượng để thực hiện những
việc có ý nghĩa, nâng cao giá trị bản thân.
- Chúng ta luôn bị cản trở bởi sự tự ti. Bạn muốn nói hết ra suy nghĩ của mình cho đối
phương nhưng lo rằng họ sẽ đánh giá mình theo hướng tiêu cực, muốn nộp đơn cho
công việc yêu thích nhưng do dự vì nghi ngờ về khả năng của bản thân. Nhưng thế
giới này chẳng có ai là hoàn hảo cả. Sự hoàn hảo không xuất hiện ở bất cứ một cá nhân
nào. Vì thế, bạn cần phải chấp nhận sự không hoàn hảo của bản thân và hiểu rõ những 11
lời nhận xét, góp ý của đối phương và phân loại chúng. Điều mà ta cần làm là dũng
cảm đối diện với chính mình để hiểu mình, biết mình cần gì, muốn gì và chấp nhận
những khuyết điểm, điểm yếu của bản thân và phân loại chúng. Hãy để những khuyết
điểm trở thành động lực để ta cố gắng hoàn thiện bản thân. Hãy tự yêu bản thân và rèn
luyện sự tự tin. Bạn có thể làm được. Ngay cả khi bạn lựa chọn sai, bạn vẫn có khả
năng sửa chữa những thiệt hại.
d) Tập trung vào mục tiêu và đưa ra quyết định
- Khi đối mặt với mâu thuẫn, một phương hướng giải quyết hiệu quả là tập trung vào
mục tiêu dài hạn và đưa ra những quyết định dựa trên mục tiêu đó. Việc này giúp
chúng ta không bị chi phối bởi những cảm xúc tiêu cực hoặc áp lực tạm thời, đồng thời
duy trì cái nhìn rõ ràng và khách quan hơn về tình huống. Thay vì để mâu thuẫn kéo
dài hoặc tạo ra căng thẳng không cần thiết, việc tập trung vào mục tiêu trước mắt giúp
định hướng hành động của chúng ta theo hướng tích cực, dẫn đến những giải pháp
mang tính xây dựng. Quyết định được đưa ra dựa trên mục tiêu không chỉ giúp giải
quyết vấn đề hiện tại mà còn mang lại những kết quả bền vững, giúp bản thân phát
triển và vượt qua các thử thách một cách mạnh mẽ hơn.
2.2.2. Phương hướng giải quyết riêng (cho 2 mâu thuẫn đã được làm ví dụ) - Mâu thuẫn 1:
Thay vì tự tạo thêm căng thẳng cho bản thân khi tiếp tục làm khó bản thân bằng cách
học song song hai ngành, hãy thẳng thắn chia sẻ việc này với gia đình. Dù thoạt đầu có
vẻ khó khăn vì gia đình chưa hiểu ngay, nhưng khi giải thích cặn kẽ cho họ sẽ giúp
giảm áp lực và mở ra sự thấu hiểu của gia đình, hoặc khả năng nhận được sự hỗ trợ.
Tiếp đó hãy cân nhắc về một kế hoạch học tập cụ thể hơn, bao gồm việc đặt ra mục
tiêu dài và ngắn hạn cho từng ngành học. Ở thời điểm hiện tại, hãy tập trung vào ngành
kinh tế để hoàn thành chương trình học và có một công việc ổn định đối với kỳ vọng
của gia đình. Sau khi đã có một nền tảng kinh tế ổn định, dồn toàn sự tập trung phát
triển mục tiêu tiếp theo, mang tính dài hạn là theo đuổi mỹ thuật chuyên sâu một cách
bài bản. Trong khoảng thời gian đó có thể hỏi thêm kinh nghiệm từ các chuyên gia
trong cả hai ngành, các bậc tiền bối và tìm ra những công việc có sự kết hợp giữa hai 12
ngành: Thiết kế sáng tạo trong kinh doanh, quảng cáo, quản lý nghệ thuật,… Những
điều này sẽ giúp giảm gánh nặng trong việc cân bằng hai công việc. - Mâu thuẫn 2:
Để giải quyết mâu thuẫn giữa mong muốn du lịch và trách nhiệm ôn thi, hãy xác định
mức độ quan trọng giữa hai công việc. Sau đó, lập kế hoạch thời gian sao cho có thể
cân bằng giữa học tập và thư giãn. Nếu cần, hãy thảo luận với bạn bè và người thân để
nhận thêm góc nhìn. Có thể giải quyết theo 2 hướng:
+ Ưu tiên kỳ thi: Nếu lo lắng cho kết quả của bài thi và không muốn bị áp lực thi cử
thì bạn nên sắp xếp chuẩn bị cho kỳ thi còn chuyến du lịch có thể lên kế hoạch vào lần sau.
+ Ưu tiên cân bằng: Nếu bạn cảm thấy mình đủ khả năng để có thể vừa chơi vừa học
thì hãy tìm cách cân bằng giữa việc ôn thi và du lịch, lập kế hoạch và mang theo tài
liệu để học trên chuyến đi. Điều này sẽ giúp giảm căng thẳng khi có thể tận hưởng
cuộc vui mà không bỏ bê bài vở tuy nhiên có thể sẽ không đem lại sự tập trung hoàn
toàn do phải chia sẻ thời gian (khả năng nạp kiến thức) và năng lượng (sức đi chơi). KẾT LUẬN
Như vậy, có thể thấy, lý luận và thực tiễn có mối quan hệ biện chứng,
thống nhất với nhau. Trong đó, thực tiễn là cơ sở, động lực, mục đích của nhận
thức, là tiêu chuẩn để kiểm tra chân lý. Còn lí luận sau khi ra đời sẽ tác động trở
lại sự phát triển của thực tiễn.
Do lý luận và thực tiễn thống nhất với nhau nên trong nhận thức và hoạt
động thực tiễn, cần chú ý đúng mức tới cả hai nhân tố này; coi trọng lí luận song
không cường điệu, tuyệt đối hóa vai trò của lí luận, xem thường thực tiễn, cách
lí luận khỏi thực tiễn. Lênin cho rằng, bản thân ý chí của con người, thực tiễn
của con người đối lập với sự thực hiện mục đích của con người… do chúng tách
rời khỏi nhận thức và không thừa nhận hiện thực bên ngoài là tồn tại khách
quan. Phải có sự thống nhất giữa lí luận và thực tiễn. 13
Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã chỉ ra mối quan hệ biện chứng giữa lí luận
và thực tiễn rằng: “Thống nhất giữa lí luận và thực tiễn là một nguyên tắc căn
bản của chủ nghĩa Mác – Lênin. Thực tiễn không có lí luận dẫn đường thì thành
thực tiễn mù quáng. Lý luận không liên hệ với thực tiễn là lý luận suông.”
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Hồ Chí Minh: Toàn tập t. 5, NXB Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011. ,
2. Hồ Chí Minh: Toàn tập t. 8, NXB Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011. ,
3. Lời tựa tác phẩm: “Góp phần phê phán khoa kinh tế chính trị học” C. Mác và
Ăngghen, toàn tập, tập 13, Nxb CTQG, H. 1995, Hà Nội.
4. Mác-Ăngghen, toàn tập, Nxb CTQG, H1993, tập 6, 13, 23.
5. Mác - Ăngghen, toàn tập, Nxb CTQG, H1995, tập 3,4,19.
6. V. I. Lênin, toàn tập, Nxb TB, M 1977, tập 38.
7. V. I. Lênin: Bút ký triết học, in trong Toàn tập, t. 29, tr. 227 14 15