Ôn tập Môn Chủ nghĩa xã hội khoa học | Trường Đại học Bách khoa - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh

lOMoAR cPSD| 58137911
Chương 2: SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN
2.1. Quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin về giai cấp công nhân và sứ
mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
Khái niệm về giai cấp công nhân
- Các thuật ngữ chỉ giai cấp công nhân: Vô sản, vô sản hiện đại, công nhân hiện đại,
côngnhân đại công nghiệp. Giai cấp công nhân không có tư liệu sản xuất, phải đi làm
thuê -> giai cấp công nhân đối kháng giai cấp tư sản -> sứ mệnh phủ nhận chủ nghĩa
tư bản a) Giai cấp công nhân trên phương diện kinh tế
- Thứ nhất: Giai cấp công nhân với phương thức lao động công nghiệp trong nền sản
xuất TBCN; đó là những người lao động trực tiếp hay gián tiếp vận hành các công cụ
sản xuất có tính chất công nghiệp ngày càng hiện đại và xã hội hóa cao
- Thứ hai: Giai cấp công nhân trong quan hệ sản xuất TBCN. Đó là giai cấp của những
người không sở hữu TLSX chủ yếu của xã hội. Họ phải bán sức lao động cho nhà tư
bản và bị chủ tư bản bóc lột giá trị thặng dư. Đối diện với nhà tư bản, công nhân là
những người lao động tự do, với nghĩa là tự do bán sức lao động để kiếm sống. Điều
này khiến cho giai cấp công nhân trở thành giai cấp đối kháng với giai cấp tư sản. b)
Giai cấp công nhân trên phương diện chính trị xã hội
Có thể khái quát những đặc điểm chủ yếu của giai cấp công nhân trên phương diện
chính trị -xã hội như sau:
- Giai cấp công nhân lao động bằng phương thức công nghiệp với đặc trưng công cụ lao
động là máy móc, tạo ra năng suất lao động cao, quá trình lao động mang tính chất xã hội hóa.
- Giai cấp công nhân là sản phẩm của bản thân nền đại công nghiệp, là chủ thể của quá
trình sản xuất vật chất hiện đại. Do đó, giai cấp công nhân là đại biểu cho lực lượng
sản xuất tiên tiến, cho phương thức sản xuất tiên quyết, quyết định sự tồn tại và phát
triển của xã hội hiện đại
- Giai cấp công nhân có ý thức tổ chức kỉ luật cao, tinh thần hợp tác và tâm lý lao động
công nghiệp, là giai cấp cách mạng và có tinh thần cách mạng triệt để.
Từ đó,ta có khái niệm về giai cấp công nhân như sau: lOMoAR cPSD| 58137911
Giai cấp công nhân là một tập đoàn xã hội ổn định, hình thành và phát triển cùng với
quá trình phát triển của nền công nghiệp hiện đại. Là giai cấp đại diện cho LLSX tiên
tiến; Là lực lượng chủ yếu của tiến trình lịch sử quá độ từ CNTB lên CNXH; Ở các nước
TBCN, giai cấp công nhân là những người không có hoặc về cơ bản không có TLSX
phải làm thuê cho giai cấp tư sản và bị giai cấp tư sản bóc lột giá trị thặng dư. Ở các
nước XHCN giai cấp công nhân cùng nhân dân lao động làm chủ những TLSX chủ yếu
và cùng nhau hợp tác lao động vì lợi ích chung của toàn xã hội trong đó có lợi ích chính đáng của mình
2.2. Nội dung và đặc điểm sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
2.2.1. Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
a) Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân - Nội dung kinh tế:
+ Là nhân tố hàng đầu của LLSX xã hội hóa cao, giai cấp công nhân cũng là đại biểu cho
QHSX mới tiên tiến nhất, dựa trên chế độ công hữu về TLSX, đại biểu cho phương thức
sản xuất tiến bộ nhất thuộc về xu thế phát triển của lịch sử xã hội. + Vai trò chủ thể của
giai cấp công nhân, trước hết là chủ thể của quá trình sản xuất vật chất để sản xuất ra của
cải vật chất ngày càng nhiều, đáp ứng yêu cầu ngày càng tăng của con người và xã hội.
Bằng cách đó, giai cấp công nhân tạo tiền đề vật chất-kỹ thuật cho sự ra đời của xã hội mới.
+ Mặt khác tính chất xã hội hóa cao của LLSX đòi hỏi một quan hệ sản xuất mới đòi hỏi
một quan hệ sản xuất mới, phù hợp với chế độ công hữu về TLSX chủ yếu của xã hội là
nền tảng tiêu biểu cho lợi ích của xã hội. Giai cấp công nhân đại biểu cho lợi ích chung của xã hội.
+ Ở các nước XHCN, giai cấp công nhân thông qua quá trình Công nghiệp hóa-Hiện đại
hóa thực hiện một “kiểu tổ chức xã hội mới” để tăng năng suất lao động xã hội và thực
hiện các nguyên tắc sở hữu, quản lý và phân phối phù hợp với nhu cầu phát triển sản xuất,
thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội. lOMoAR cPSD| 58137911
Hay nói ngắn gọn thì sứ mệnh giai cấp công nhân là: ptrien llsx, nâng cao năng suất
lđxh => ptrien ktế; công hữu các tư liệu sx chủ yếu; CNH-HĐH
b) Nội dung chính trị-xã hội ( quan trọng)
Giai cấp công nhân cùng với nhân dân lao động dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng
sản, tiến hành cách mạng chính trị ( cm xhcn) để lật đổ chính quyền thống trị của giai cấp
tư sản, xóa bỏ chế độ áp bức, bóc lột của CNTB giành quyền lực về tay giai cấp công nhân
và nhân dân lao động. Thiết lập nhà nước kiểu mới, Nhà nước mang bản chất của giai cấp
công nhân, xây dựng nền dân chủ mới, dân chủ XHCN, thực hiện quyền lực thuộc về nhân
dân, quyền dân chủ và làm chủ xã hội của tuyệt đại đa số nhân dân.
2 con đường: bạo lực cm- hòa bình
c) Nội dung văn hóa tư tưởng
Giai cấp công nhân thực hiện cuộc cách mạng về văn hóa, tư tưởng bao gồm cải tạo
cái cũ, lỗi thời, lạc hậu, xây dựng cái mới, tiến bộ trong lĩnh vực ý thức tư tưởng, trong
tâm lý, lối sống và trong đời sống tinh thần xã hội. Xây dựng và củng cố ý thức hệ tiên tiến
của giai cấp công nhân, đó là chủ nghĩa Mác-Leenin, đấu tranh để khắc phục ý thức hệ tư
sản và tàn dư còn sót lại của các hệ tư tưởng cũ. Phát triển văn hóa, xây dựng con người
mới XHCN, đạo đức và lối sống mới XHCN
2.2.2. Đặc điểm sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
a) Xuất phát từ những tiền đề kinh tế-xã hội
Sứ mệnh này bắt nguồn từ bản chất xã hội hóa của sản xuất trong chủ nghĩa tư bản
(CNTB), thể hiện qua hai khía cạnh: •
Mâu thuẫn cơ bản: Sự xung đột gay gắt giữa tính chất xã hội hóa của lực lượng
sản xuất với tính chất chiếm hữu tư nhân TBCN về tư liệu sản xuất (TLSX). Đây
là nội dung kinh tế-vật chất của mâu thuẫn cơ bản trong CNTB. •
Chủ thể cách mạng: Quá trình xã hội hóa sản xuất đã tạo ra và rèn luyện giai cấp
công nhân trở thành chủ thể thực hiện sứ mệnh lịch sử. Do mâu thuẫn lợi ích cơ
bản không thể điều hòa với giai cấp tư sản, đấu tranh giai cấp trở thành động lực chính. lOMoAR cPSD| 58137911
b) Thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là sự nghiệp cách mạng của bản
thân giai cấp công nhân cùng với đông đảo quần chúng và mang lại lợi ích cho đa số
- Đây là cuộc cách mạng của đại đa số nhằm mưu lợi ích cho tuyệt đại đa số.
- Mục tiêu là xây dựng xã hội mới dựa trên chế độ công hữu những TLSX chủ yếu của xãhội.
- Sự thống nhất cơ bản về lợi ích giữa giai cấp công nhân với nhân dân lao động tạo điều
kiện cho đặc điểm này.
c) Xóa bỏ Chế độ Tư hữu
Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân không phải là thay thế hình thức sở hữu tư
nhân này bằng hình thức sở hữu tư nhân khác, mà là xóa bỏ triệt để chế độ tư hữu về TLSX.
d) Tiền đề để Giải phóng Con người
Việc giai cấp công nhân giành được quyền lực thống trị xã hội là tiền đề tất yếu để: •
Cải tạo toàn diện, sâu sắc và triệt để xã hội cũ. •
Xây dựng thành công xã hội mới với mục tiêu cao nhất là giải phóng con người
khỏi mọi áp bức, bóc lột và tha hóa.
3. Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam
3.1 Đặc điểm của giai cấp công nhân Việt Nam
- Giai cấp công nhân Việt Nam ra đời trước giai cấp tư sản vào đầu thế kỷ XIX (khi
thực dân Pháp xâm lược nước ta). Giai cấp công nhân Việt Nam phát triển chậm vì
nó sinh ra và lớn lên ở một nước thuộc địa, nửa phong kiến, dưới ách thống trị của thực dân Pháp
- Trực tiếp đối kháng với tư bản thực dân Pháp.
- Giai cấp công nhân Việt nam mang đấy đủ các bản chất của giai cấp công nhân quốc tế
- Có tinh thần dân tộc, truyền thống yêu nước, đoàn kết, chống xâm lược
- Giai cấp công nhân Việt Nam phần lớn xuất thân từ giai cấp nông dân
- Giai cấp công nhân Việt Nam gắn bó mật thiết với các tầng lớp nhân dân trong xã hội.
Những biến đổi của giai cấp công nhân Việt Nam trong điều kiện hiện nay:
- Tăng nhanh về số lượng và chất lượng, là giai cấp đi đầu trong sự nghiệp
CNH,HĐH đất nước, gắn với nền kte tri thức, bảo vệ tài nguyên và mtruong lOMoAR cPSD| 58137911
- Đa dạng về cơ cấu nghề nghiệp, có mặt ở mọi thành phần kinh tế, đội ngũ công
nhân trong khu vực Nhà nước giữ vai trò nòng cốt, chủ đạo
- Công nhân trí thức, nắm vững khoa học và công nhân trẻ được đào tạo nghề theo
tiêu chuẩn nghề nghiệp, học vấn, văn hóa, được rèn luyện trong thực tiễn sản xuất
và thực tiễn xã hội, là lực lượng chủ đạo trong cơ cấu giai cấp công nhân
3.2 Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam Về kinh tế:
Giai cấp công nhân Việt Nam sẽ là nguồn nhân lực chủ yếu tham gia phát triển kinh
tế trường, định hướng XHCN, lấy khoa học- công nghệ làm động lực quan trọng, quyết
định tăng năng suất lao động và hiệu quả. Đảm bảo tăng trưởng kinh tế đi đôi với tiến bộ và công bằng xã hội.
Giai cấp công nhân phát huy vai trò là lực lượng đi đầu trong sự nghiệp đẩy mạnh
công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
Về chính trị-xã hội:
Giai cấp công nhân có nhiệm vụ giữ vững bản chất giai cấp công nhân của Đảng,
vai trò tiên phong, gương mẫu của cán bộ đảng viên, tăng cường xây dựng chỉnh đốn Đảng,
ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống.
Về văn hóa- tư tưởng:
Xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, có nội dung cốt lõi là xây
dựng con người mới XHCN, giáo dục đạo đức cách mạng, rèn luyện lối sống tác phong
công nghiệp, văn minh, hiện đại, xây dựng hệ giá trị văn hóa con người Việt Nam, hoàn thiện nhân cách.
3.3 Phương hướng và một số giải pháp chủ yếu để xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay
3.3.1 Phương hướng
- Đại hội X của Đảng cộng sản Việt Nam đã xác định phương hướng xây dựnggiai
cấp công nhân Việt Nam trong quá trình đẩy mạnh CNH,HĐH đất nước theo định hướng XHCN
- Hội nghị lần thứ 6 Ban chấp hành TW Đảng khóa X, Đảng ta đã ra Nghị Quyếtvề “
tiếp tục xây dựng giai cấp công nhân trong thời kỳ đẩy mạnh CNH,HĐH đất nước”
- Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng khẳng định “Coi trọng giữ vữngbản
chất giai cấp công nhân và nguyên tắc sinh hoạt Đảng” đồng thời chú ý xây dựng, phát
huy vai trò giai cấp công nhân, giai cấp nông dân, đội ngũ trí thức, đội ngũ doanh nhân
đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước thời kỳ mới
3.3.2 Một số giải pháp chủ yếu
- Nâng cao nhận thức kiên định quan điểm giai cấp công nhân là giai cấp lãnh đạocách
mạng thông qua đội tiên phong là Đảng cộng sản Việt Nam lOMoAR cPSD| 58137911
- Xây dựng giai cấp công nhân gắn với xây dựng và phát huy sức mạnh của liênminh
giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức và doanh nhân dưới sự
lãnh đạo của Đảng cộng sản.
- Thực hiện chiến lược xây dựng giai cấp công nhân lớn mạnh gắn kết chặt chẽvới
phát triển kinh tế - xã hội, CNH,HĐH đất nước và hội nhập quốc tế - Đào tạo bồi
dưỡng nâng cao trình độ cho giai cấp công nhân, không ngừng trí thức hóa giai cấp công nhân
- Xây dựng giai cấp công nhân lớn mạnh là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị,của
toàn xã hội và sự nỗ lực vươn lên của bản thân mỗi người công nhân