Phân loại tài chính công tại Việt Nam: Cấp địa phương và trung ương | Quản lý tài chính công | Trường Đại Học Lâm Nghiệp

PHÂN LOẠI TÀI CHÍNH CÔNG CỦA VIỆT NAM
1. Phân loại phù hợp với tổ chức hệ thống chính quyền
Ở Việt Nam tài chính của Chính phủ chung bao gồm tài chính gắn với hoạt động
của cấp chính quyền trung ương và cấp chính quyền địa phương. Cấp chính quyền
địa phương gồm có Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân được tổ chức ở các
đơn vị hành chính, tương ứng với mỗi cấp chính quyền là một cấp tài chính công
mà cốt lõi của nó là ngân sách nhà nước, cụ thể:
- Tài chính công tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (gọi chung là cấp tỉnh)
- Tài chính công huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành
phố trực thuộc trung ương (gọi chung là cấp huyện);
- Tài chính công xã, phường, thị trấn (gọi chung là cấp xã); - Tài chính công đơn vị
hành chính - kinh tế đặc biệt.
(Gắn liền với hoạt động của các cấp chính quyền này là các cơ quan nhà nước
như các Bộ, các Sở...; tổ chức chính trị như Đảng Cộng sản Việt Nam; các tổ chức
chính trị - xã hội, như Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Công đoàn, Đoàn thanh niên
cộng sản Hồ Chí Minh, Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam, Hội nông dân Việt Nam và
Hội cựu chiến binh Việt Nam; các tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp, như
Liên hiệp các hội khoa học, kĩ thuật Việt Nam, Liên hiệp các hội hữu nghị Việt
Nam, Hội nhà báo Việt Nam...; tổ chức xã hội - nghề nghiệp như các hội nghề
nghiệp, hiệp hội kinh tế được ngân sách nhà nước hỗ trợ theo nhiệm vụ Nhà nước
giao; các đơn vị sự nghiệp công lập và các tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến
ngân sách nhà nước. Ngoài ra còn có các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách nhà nước.)
2. Phân loại theo mục đích tổ chức quỹ
Theo cách phân loại này tài chính công chia thành các bộ phận: - Ngân sách nhà nước;
- Các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách nhà nước (gọi tắt là quỹ ngoài ngân sách).
Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và
thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm
quyền quyế định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước.
Ngân sách nhà nước bao gồm: Ngân sách trung ương và ngân sách địa phương.
Các quỹ ngoài ngân sách (extrabudgetary funds) theo định nghĩa tại Cẩm nang
GFS của IMF 2014 đó là các tài khoản giao dịch chính phủ chung không được đưa
vào ngân sách nhà nước, không được thực hiện theo những thủ tục ngân sách thông thường.
(Ví dụ như những giao dịch được tài trợ bằng viện trợ nước ngoài hoặc một khoản
thu nhằm một mục đích riêng nào đó, không đưa vào ngân sách như Quỹ Bảo hiểm
xã hội, Quỹ Bảo hiểm y tế, Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp, Quỹ Bảo trì đường bộ... Quỹ
ngoài ngân sách có các giao dịch tài chính đại diện cho khu vực chính phủ chung
trong nền kinh tế nhưng không được đưa vào dự toán ngân sách thường niên của
nhà nước (liên bang) hoặc ngân sách của các cấp chính quyền địa phương.
Theo Luật Ngân sách nhà nước 2015: Quỹ ngoài ngân sách là quỹ do cơ quan có
thẩm quyền quyết định thành lập, hoạt động độc lập với ngân sách nhà nước,
nguồn thu, nhiệm vụ chi của quỹ để thực hiện các nhiệm vụ theo quy định của pháp luật.)
3. Phân loại theo chủ thể quản lý trực tiếp
Theo cách này chính công được chia thành hai bộ phận:
- Tài chính của các cấp chính quyền;
- Tài chính của các đơn vị dự toán ngân sách.
Chủ thể trực tiếp quản lý tài chính công của các cấp chính quyền là các cấp chính
quyền nhà nước (trung ương, địa phương) với các cơ quan tham mưu như: Cơ
quan tài chính, cơ quan kế hoạch và đầu tư, kho bạc nhà nước... Chủ thể trực tiếp
quản lý các quỹ ngoài ngân sách là các cơ quan nhà nước được nhà nước giao
nhiệm vụ tổ chức và quản lý các quỹ đó.
Dự toán ngân sách nhà nước là kế hoạch thu, chi ngân sách theo các chi tiêu xác
định trong một năm, được các cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và là
căn cứ để thực hiện thu, chi ngân sách.
Đơn vị dự toán ngân sách là các cơ quan, tổ chức, đơn vị được cấp có thẩm
quyền giao dự toán ngân sách. Đơn vị dự toán bao gồm các cơ quan nhà nước, đơn
vị vũ trang nhân dân, đơn vị sự nghiệp công lập, đơn vị cung cấp dịch vụ, hàng hóa công, tổ chức chính (hình ảnh minh họa)