Tài liệu Mỹ học đại cương | Trường Đại học Bách khoa, Đại học Đà Nẵng

BUỔI 1
Khái lược tư tưởng mỹ học (ko thi, ko thuyết trình)
KHỐI LƯỢNG MÔN HỌC
1. Khái lược lịch sử các tư tưởng mỹ học
Bài 1: Các khuynh hướng mỹ học chủ yếu trong lịch sử mỹ học
Bài 2: Mỹ học Mác - Lê nin
2. Bản chất của các quan hệ thẩm mỹ
Bài 3: Khái niệm quan hệ thẩm mỹ
Bài 4: Đặc trưng và bản chất của quan hệ thẩm mỹ
Bài 5. Kết cấu của quan hệ thẩm mỹ Bài giữa kỳ
3. Bản chất của nghệ thuật
Bài 6: Quan niệm về bản chất của nghệ thuật trong lịch sử mỹ học
Bài 7: Chức năng xã hội, đặc trưng và cấu trúc của nghệ thuật
Bài 8. Các loại hình nghệ thuật cơ bản
Bài 9: Quá trình hoạt động nghệ thuật Thi hết học phần
CHƯƠNG 1 KHÁI LƯỢC LỊCH SỬ CÁC TƯ TƯỞNG MỸ HỌC Bài 1:
1.1. Các khuynh hướng mỹ học chủ yếu trong lịch sử mỹ học
1.1.1. Quan niệm của chủ nghĩa kinh nghiệm về cái thẩm mỹ
- Etmun Berker (1729-1797), mỹ học là một bộ phận của triết học thực nghiệm, cái
thẩm mỹ có nguồn gốc từ các giác quan tác động tới tâm lý của con người.
- Các năng lực tưởng tượng, phán đoán của con người đều gắn với các quy luật
tâm sinh lý và tính cách.
- Tập quán cùng các diễn biến tình cảm đều là phản ứng tình cảm thẩm mỹ.
1.1.2. Quan niệm của chủ nghĩa duy tâm chủ quan về cái đẹp.
- Đại diện cho quan niệm này là Kant (1724-1804).
- Cái đẹp không tồn tại ở ngoài đời sống, nó là quá trình mỗi người tìm ra tình cảm của mình mà thôi.
- Mỹ học là năng lực phán đoán, là khoa học phán đoán thị hiểu
1.1.3. Quan niệm duy tâm khách quan về cái thẩm mỹ
a. Platôn (427-347 Tr. CN) coi cải đẹp là một ý niệm.
- Cái đẹp là một ý niệm chung được "thâm nhập" vào các hiện tượng cụ thể mà trở thành vật đẹp.
- học thuyết linh cảm trong sáng tạo nghệ thuật.
b. Heghen (1770-1831) cho cái thẩm mỹ tồn tại tập trung ở lĩnh vực nghệ thuật.
- Có cái đẹp của tự nhiên nhưng nó nghèo nàn, không đa dạng và không lâu bền.
- Cái đẹp trong nghệ thuật mới là cái thẩm mỹ chân chính.
1.1.4. Khuynh hướng duy vật thế kỷ XIX về cái thẩm mỹ
a. Hệ thống mỹ học của Arixtốt (384-322 Tr. CN)
- Cái đẹp là một thực thế vật chất.
- Cái đẹp không nằm ngoài sự vật.
- Mọi nghệ thuật đều là bắt chước. b. Tsecnusepxki (1828-1889)
- Cái thẩm mỹ không phải là thuộc tính vốn có của ý niệm mà nó là thuộc tính của đời sống.
- Cái thẩm mỹ là những cái đẹp, cái cao cả, cái bi, cái hài trong đời sống con người.
1.2. Một số tư tưởng mỹ học ngoài Mác xít trong nghiên cứu khoa học triết
học, mỹ học ở Việt Nam.
1.2.1. Các tư tưởng mỹ học ngoài Mác xít
a. Tư tưởng triết học duy tâm, siêu hình, phí lý tính của Arthur Schopenhawer (1788-1860)
- Quan điểm về bị kịch qua những phương diện khác nhau
- Bắt hạnh đó gắn liền với khái niệm “dục vọng" theo triết lý Phật giáo.
- Ý nghĩa chân chính của bi kịch là một loại nhận thức sâu sắc.
- Cơ cấu của “Trường phái trực giác" hay Tân biểu hiện.
Các tư tưởng mỹ học ngoài Mác xít
b. Quan điểm mỹ học của Friedrich Wilhelm Nietzsche (1844-1900)
- Cơ sở đạo đức là nền tảng quan điểm của mỹ học.
- Con người tự thân" mới là cái đẹp đích thực theo đúng nghĩa của một nguyên lý
căn bản của nền mỹ học.
- Hệ thống tiêu chuẩn trong nhận thức thẩm mỹ.
c. Quan điểm mỹ học của Benedetto Croce (1866-1952).
- Sự ảnh hưởng thuyết “Tư duy hình tượng" trong tư tưởng mỹ học của Benedetto Croce
1.2.2. Những trường phái mới về mỹ học ngoài Mác xít
- Mỹ học của Giấc Maritanh trong một hệ tư tưởng công nghiệp.
- Mỹ học của chủ nghĩa thực dụng.
Mỹ thực dụng hơn, điển hình xe oto nổ khoẻ, ko như xe Đức, Ý dáng duyên dáng……. - Mỹ học hiện sinh. - Mỹ học tiếp nhận - Mỹ học phân tích
1.3. Mỹ học Mác - Lê nin Bài 2
1.3.1. phạm vì nghiên cứu của mỹ học
Thứ nhất. Hệ thống mỹ học của chủ nghĩa duy tâm khách quan xem xét đối
tượng nghiên cứu trung tâm là ý niệm và ý niệm tuyệt đối. Từ ý niệm này, các đại
biểu của chủ nghĩa duy tâm khách quan đã phản ảnh trong hệ thống của mình
những phương diện nghiên cứu khác nhau.
Thứ hai. Hệ thống mỹ học của chủ nghĩa duy tâm chủ quan coi tư tưởng, tình
cảm, tâm lý là đối tượng quan trọng nhất của mỹ học.
Thứ ba. Hệ thống mỹ học của chủ nghĩa duy vật trước Mác coi hiện thực cuộc
sống là đối tượng quan trọng nhất của mỹ học và nghệ thuật.
Khái niệm mỹ học mang tính chất nền tảng
Thứ tư. Hệ thống mỹ học mácxít đã tiếp thu và khắc phục sự phiến diện của ba
hệ thống mỹ học trước đó và trên cơ sở quan điểm duy vật biện chứng, đã
nghiên cứu cả chủ thể thẩm mỹ, đối tượng thẩm mỹ và nghệ thuật.
Thứ năm. Hệ thống mỹ học tư sản hiện đại gồm nhiều khuynh hướng khác nhau,
nhưng tựu trung là duy lý và phí duy lý mới, trong đó gồm rất nhiều phong cách,
trường phái và quan niệm mỹ học khác nhau.
phạm vi nghiên cứu của mỹ học
Nhìn tổng quát, mỹ học trước Mác có ba loại quan niệm về đối tượng chỉnh
Một là, mỹ học nghiên cứu các tỉnh cảm thẩm mỹ của con người diễn ra trước
cuộc sống, khi cảm thụ nghệ thuật, lúc sáng tác nghệ thuật.
Hai là mỹ học nghiên cứu bản thân cuộc sống, xem xét nguồn gốc các hiện tượng
thẩm mỹ diễn ra như thế nào, cái đẹp, cái xấu, cái bi, cái hài, cái cao thượng sẽ
xuất hiện ra sao và mang những bản chất gì?
Ba là mỹ học chuyên nghiên cứu nghệ thuật, cái đẹp nghệ thuật trên nền tảng ý
niệm và ý niệm tuyệt đối.
Mỹ học Mác - Lênin coi cái thẩm mỹ là mối quan hệ hợp thành bởi ba phương
diện, đối tượng trong quan hệ thẩm mỹ, chủ thể trong quan hệ thẩm mỹ, nghệ
thuật trong quan hệ thẩm mỹ. Như vậy, mỹ học Mác - Lênin nghiên cứu toàn diện
các quan hệ thẩm mỹ từ đối tượng đến chủ thể và nghệ thuật
- Quan hệ thẩm mỹ là phạm trù nền tảng của mỹ học.
- Cái đẹp là phạm trù trung tâm,
- Hình tượng là đặc trưng cơ bản.
- Nghệ thuật là biểu hiện tập trung nhất của mỹ học.
1.3.2. Kết cấu của mỹ học hiện đại (Bảng mối quan hệ) QUAN HỆ THẨM MỸ ĐỐI TƯỢNG THẨM MỸ CHỦ THỂ THẨM MỸ NGHỆ THUẬT
Document Outline

• BUỔI 1