9 trang 2 lượt tải

Tài liệu vấn đáp PLDC - Kiểu nhà nước và sự tiến bộ qua các hình thái KTXH | Pháp Luật Đại Cương | Trường Đại học Hà Nội

3

Tài liệu được sưu tầm và soạn thảo dưới dạng file PDF với mục đích hỗ trợ học tập và tham khảo. Nội dung tài liệu được trình bày rõ ràng, dễ tiếp cận, phù hợp cho việc ôn tập và củng cố kiến thức trong quá trình học đại học. Đây sẽ là nguồn tư liệu hữu ích giúp các bạn sinh viên chuẩn bị tốt hơn cho các buổi học, đồng thời mở rộng thêm hiểu biết về môn học. Hy vọng tài liệu này sẽ mang lại nhiều giá trị và hỗ trợ các bạn trong hành trình học tập. Mời bạn đọc cùng tham khảo!

Môn: Pháp luật đại cương (PLĐC1) 283 tài liệu

Trường: Trường Đại học Hà Nội 1.1 K tài liệu

Tác giả:

Profile

Mai Nguyệt

6 ngày trước
Tải xuống
Báo cáo
Danh sách Quiz
Tải xuống
/9
Vận dụng học thuyết Mác – Lênin, Nhóm hãy bình luận nhận
định sau: “Kiểu nhà nước sau ra đời luôn tiến bộ hơn kiểu nhà
nước trước”.
1. Khái niệm kiểu nhà nước
LýluậnMác-LêNinđãnêulênkháiniệmvềkiểunhànướcnhưsau:“Kiểu Nhà
nước là tổng thể những du hiê
u (đặc điểm) cơ bn, đă
c trưng c!a mô
nước, phn &nh bn cht giai cp, vai trò xã hội và c&c đi,u kiê
n t.n t/i, ph&t
triển c!a Nhà nước trong mô
t h1nh th&i kinh t2 – xã hô
i nht đ4nh.”
Trang56,giáotrìnhLýluậnnhànướcvàphápluật-TrườngđạihọcluậtHàNội
2. Học thuyết Mác lênin và 4 kiểu nhà nước
DựavàohọcthuyếtMácLêninvềHìnhtháiKTXH,trongxãhộicógiaicấpđã
tồntại4kiểuHìnhtháiKTXH,tươngứngvới4kiểuhìnhtháiKTXHđólà4kiểu
Nhànước:
HTKTcộngsảnnguyênthủy
HìnhtháiKTXH Kiểunhànước
Chiếmhữunôlệ Nhànướcchủnô
Phongkiến NhànướcPhongkiến
Tưbảnchủnghĩa Nhànướctưbản
Xãhộichủnghĩa Nhànướcxãhộichủnghĩa
3. Nguyên nhân của sự thay thế kiểu nhà nước
Hìnhtháikinhtếxãhộilà1sựvậtkháchquancònlựclượngsảnxuấtlàmặtnộidung
vàquanhệsảnxuấtlàhìnhthứccủahìnhtháikinhtếxãhội.Quanhệsảnxuấtbiếnđổi
chậmhơn,lúcđầuquanhệsảnxuấtcònlàthíchhợpcholựclượngsảnxuất.Nhưngdo
lựclượngsảnxuấtbiếnđổinhanhhơnnênsẽđếnlúcquanhệsảnxuấtlạchậuhơnso
vớitrìnhđộpháttriểncủalựclượngsảnxuấtvàsẽtrởthànhyếutốkìmhãmlựclượng
sảnxuấtpháttriển.
Đểmởdườngcholựclượngsảnxuấtpháttriển,conngườiphảithayđổiquanhệsản
xuấtcũbằngquanhệsảnxuấtmớiphùhợpvớilựclượngsảnxuất.Sự thay đổi của
phương thức sản xuất là 1 điều khách quan bởi bản thân quan hệ sản xuất là 1 sự
vật mang tính tất yếu là do sự phát triển của lực lượng sản xuất là không ngừng,
con người ngày càng phát triển và nhận thức sâu sắc hơn về thế giới khách quan.
Nguyênnhânsâuxacủasựthaythếkiểunhànướclàmâuthuẫngiữaquanhệsảnxuất
trìtrệ,lạchậuvớilựclượngsảnxuấtngàycàngpháttriển.Khimâuthuẫnnàyđược
giảiquyết,mộtphươngthứcsảnxuấtmớiđượcthiếtlập,cùngvớinólàmộtkiểukiến
trúcthượngtầngmớivàdođómộtkiểunhànướcmớirađời.
Mầmmốngcủamốisựthayđổiđềunămtronglòngchếđộcũ.Khihạtgiốngđóphát
triểnđếnmộtgiaiđoạnnhấtđịnh,giaicấpcũbịlậtđổ,giaicấpmớigiànhđượcchính
quyềnthôngquamộtcuộccáchmạngxãhội.Giaicấpgiànhđượcchínhquyềntuy
tiếnbộhơnnhưngvẫnkếthừanhữngđặcđiểmtiếnbộcủagiaicấpcũ
4. Nguyên nhân kiểu nhà nước sau luôn tiến bộ hơn kiểu nhà nước
Kiểunhànướcsauluôntiếnbộhơnkiểunhànướctrướcvìlýdosauđây:
+Nhànướcsauđượcxâydựngtrêncơsởquanhệsảnxuấtphùhợphơnvớitrìnhđộ
caohơncủalựclượngsảnxuất.
+Nhànướcsauđãtiếpthu,chọnlọcnhữngđặcđiểmtiếnbộcủanhànướcrađờitước
như:hìnhthứctổchứcnhànước,thiếtchếbộmáynhànước,...
+Cácxungđộtdiễnragiữacácgiaicấpđãbớtgaygắthơnquacáckiểunhànước.
5. Biểu hiện của sự tiến bộ qua 4 kiểu nhà nước:
1, Tiến bô
B
của nhà nước Phong kiến so với nhà nước Chủ nô
Kinh t2:Xuấthiê
`
nnềnkinhtếcảthể.Dovâ
`
y,ngườidâncóthểsởhữusốít
ruô
`ngđất,nhàcaavàthànhquảlaođô
`ngcủamình.Từđó,làmchohọquan
tâmtớisảnxuấthơnvànăngsuấtlaođộngcao.
Xã hội :
Địavịcủanôngdânkhôngcònthấpkémnhưnôlệ,mạngsốngkhôngcònphụ
thuộcvàođịachủnhưnôlệvớichủnô
Chứcnăngmangtínhxãhộicủanhànướcđượcmởrộngđểđảmbảolợiích
chungcủacộngđồng:xâydựngđêđiều,thànhtrấn,...
2, Tiến bô
B
của nhà nước tư bản so với nhà nước phong kiến
Kinh t2:
Quanhệsảnxuấttưbảnchủnghĩađượcnhànướctưbảnthiếtlậpdựatheochế
độtưhữutưbảnvềtưliệusảnxuấtvàbóclộtgiátrịthặngdư.
Tưliệusảnxuấtđadạngvớicáckiểunhưnhàmáy,đồnđiềnđềuthuộcsởhữu
tưnhâncủanhàtưbản
Xã hội:
Nhànướctưbảnđóngvaitròtíchcựctrongviệcđưaxãhộithoátkhỏitrậttự
phongkiếnvàgiảiphóngsứclaođộngchongườidân.Lựclượnglaođộngchủ
yếulàcôngnhânđượchưởngtấtcảthànhquảlaođộngcủamìnhmàkhông
phảiđóngtôthuế.
o Nôngdân,côngnhâncóquyềnbìnhđẳng,tựdovớichủnhưnhữngcôngdân
o Nhànướctưsảnvớinhữngthểchếdânchủlà1tiếnbộlớnsovớinhànước
phongkiến,đặcbiệtởthờikỳđầuđãcónhữngquyđịnhvềdânchủnghịviện,
quyềntựdodânchủ,phổthôngđầuphiếu,…
3,Tiến bô
B
của nhà nước XHCN so với nhà nước tư bản
Kinh t2:
+BảnchấtcủanhànướcXHCNchỉquyđịnhcủacơsởkinhtếcủaxãhô
`ichủnghĩa,
dođócơsởkinhtếdựatrênchếđô
`cônghữuvềtưliê
`
usảnxuấtchứkhôngcòntồn
tạiquanhê
`
sảnsuấtbóclô
`thoă
`
cchếđô
`sởhữutưdướithờikỳtưbảnchủnghĩa
+Nhànướcđóngvaitròlàmngườiđạidiệncủachủsởhữu.Tưliệusảnxuấttrướchết
thuộcsởhữuchungcủatoànxãhội,laođộnglànghĩavụđốivớimọithànhviên
trongxãhội,cácthànhviêntrongxãhộihoàntoànbìnhđẳngvớinhautrongsở
hữutưliệusảnxuất,laođộngvàtronghưởngthụ.
Xã hội:
Nhànướcxãhộichủnghĩalànhànướccủagiaicấpcôngnhânvàcủatoànthể
nhânlaođộng,làsựthểhiệntậptrungvàđầyđủnhấtýchỉvàbảovệlợiích
củangườilaođộng.
Nhànướcđượctổchứcvàhoạtđộngdựatrêncơsởnhữngnguyêntắccơbản
như:bảođảmsựlãnhđạocủaĐảngcộngsản,tậptrungdânchủ,bảođảmlòng
tincủanhândânvàosựquảnlýcủanhànước,nhànướcluônthểhiệntínhnhân
vănsâusắc.
Chínhsách,phápluậtxuấtpháttừviệcphụcvụlợiíchcủanhândân,vìcon
người,sadụngcácbiệnphápgiáodục,thuyếtphụcthayvìcưỡngchế.
Khuyếnkhíchsựtựgiáccủamọingười.
6. Kết luận:
Việckiểunhànướcnàyđượcthaythếbằngmộtkiểunhànướckháctiếnbộhơnchính
làmộtquyluậttấtyếu.Quyluậtđóphùhợpvớiquyluậtvềsựpháttriểnvàthaythế
củacáchìnhtháikinhtế-xãhội:
Kinh t2:Kiểunhànướcsauđượcxâydựngtrênnềntảngquanhệsảnxuấtmới
phùhợpvớilựclượngsảnxuấtcótrìnhđộcaohơn,thiếtlậpvàthúcđẩysự
pháttriểncủamộtphươngthứcsảnxuấttiếnbộhơn.
Kiểunhànướcsauvớichứcnăngxãhộikhôngngừngđượcmởrộng,xungđột
giaicấpdiễnrabớtgaygắthơn(bảnchấtngàycàngthiênvềtínhxãhội)
Tổchứcbộmáynhànướcchặtchẽ,hìnhthứcđadạnghơn.
=>NhànướcXãhô
`ichủnghĩalànhànướcrađờisaucùngvàlànhànướctiếnbô
`
nhất,nhànướcnaanhànước(khôngcònnguyênbản).VìkiểunhànướcXHCNcó1
sốdấuhiệuđă
`
cđiểmriêngbiệt,tiếnbộsovớicáckiểunhànướctrướctronglịchsa
+Mặcdùcóđiểmriêngvềbảnchất,cơsởkinhtêxãhộinhưngnhànướcchủnô,
phongkiếnvàtưbảnđềulàkiểunhànướcbóclột,tưhữuvềtưliệusảnxuất(nhà
nướcđúngnghĩa),dùngbóclộtlàmcôngcụduytrìsựthốngtrịcủagiaicấpbóclột
trướcđôngđảoquầnchúngnhândân.
+XHCN:Cơsởkinhtếcônghữuvềtưliệusảnxuất:đấtđaithuộcvềtoàndân,nhà
nướcđóngvaitròlàmngườiđạidiệncủachủsởhữu.
+mụcđích:thựchiệncôngbằngxãhội,xóabỏgiaicấpbólột,ápbức
Saukhihoànthànhvaitròcủamìnhthìnànướcnàysẽbịtiêuvogvàsẽkhôngcòntồn
tại1kiểunhànướcnàokhácnữa.
7.Cácquyluậtthaythếkiểunhànước:
quyluậtlànhữngmốiliênhệkháchquan,bảnchất,tấtnhiên,phổbiếnvàlặpđi
lặplạigiữacácsựvật,hiệntượnghaygiữacácmặtcủasựvậthiệntượng
sựthaythếcáckiểunhànướccótínhquyluậtbởikiểunhànướcmớithaythế
kiểunhànướccũđềulặplạinhữngđặcđiểm,dấuhiệuchungmàsựthaythếnào
cũngcó.
a) tínhtấtyếukháchquandochịusựtácđộngcủaquyluậtpháttriểnvàthaythế
cáchìnhtháikinhtếxãhội
b) kiểunhànướcmớithaythếkiểunhànướccũthôngquacáccuộccách
mạngxãhộiViệcthaythếkiểuNhànướckhôngtựxảyrabởivìkhông
mộtgiaicấpthốngtrịnàotựtừbỏđịavịthốngtrịcủamìnhdođógiaicấp
đạibiểuchophươngthứcsảnxuấtmớiphảitậphợplựclượngđểlậtđổ
giaicấpcũthiếtlậpNhànướcmới.
Vàogiaiđoạncuốicủachếđộchiếmhữunôlệ,ởphươngTâyđếquốcRôma
lâmvàotìnhtrạngkhủnghoảngcùngvớiviệcngườiGiêcmanồạtxâmnhập
vàolãnhthổRoma,khiếnchođếchếRomasụpđổ,chếđộchiếmhữunôlệkết
thúc,xãhộicủangGiecmanbướcvàogiaiđoạnphongkiếnhóa
Phươngđông:chếđộchiếmhữunôlệđãxuấthiệnởTrungQuốctừthiênniên
kỉIIITCNtừthờinhàHạ.TrảiquacácthờikìXuânThu-ChiếnQuốc,đếnnăm
221TCN,nhàTầnlànướclớnmạnhhơncảđãthôngnhấtTrungQuốc,xáclập
chếđộphongkiến.
giaicấptưsảnđãtiếnhànhcáccuộccáchmạngchốnglạinhànướcphongkiến:
cáchmạngHàLan(1566),cáchmạngtưsảnAnh(1649).Vàvớiđỉnhcaolà
cáchmạngtưsảnPháp(14/7/1789)
ỞChâuÁ,NhậtBảnlànướcduynhấttiếnhànhcáchmạngtưsảnthôngqua
cuộcDuytânMinhTrịnăm1868.
Vớithắnglợicủacuộccáchmạngtháng10Nga,lầnđầutiêntronglịchsa,chủ
nghĩaxãhộiđượcthiếtlập,kiểunhànướcxãhộichủnghĩarađời.Tiếpđó,nhà
nướcxãhộichủnghĩađượchìnhthànhởViệtNam,TrungQuốc,Triều
Tiên,Lào,CuBathôngquacáccuộccáchmạngnhưcáchmạngtháng8/1945ở
ViệtNam
c) kiểunhànướcmớibaogiờcũngưuviệtvàtiếnbộhơnkiểunhànướccũbịthay
thế
d) tínhkếthừa
Nhànướcphongkiếnradờitrêncơsởkếthừarấtnhiềuyếutốcủanhà
nướcchiếmnô.
Quanhệsảnxuấtphongkiếnxâydựngdựatrêncơsởchiếmhữuvềtưliệusản
xuấtbởinóphùhợpvớitrìnhđộlựclượngsảnxuấtlúcbấygiờ.
Vềchứcnăng,nhànướcphongkiếncũngkếthừanhànướcchủnônhưbảovệ
chếđộsởhữu củagiaicấpthốngtrị,trấnápnhândânlaođộng.Nhànước
phongkiếncũngtiếnhànhchiếntranhđểmởrộnglãnhthổnhưnhànướcchủ
nô.
Vềhìnhthứcthìnhànướcphongkiếnvẫnlàchínhthểquânchủ,bộmáynhà
nướcmangtínhquânsự,tậptrung,quanliêu,
Vềphápluật,nhànướcphongkiếnvẫnduytrìhìnhthứcchủyếulàtậpquán
pháp.
nhànướctưsảnrađờitrêncơsởkếthừanhữngđiểmcủanhànướcphong
kiếnphùhợpvớimình.
Đólàbảnchấtbóclột,chếđộtưhữuvềtưliệusảnxuất,sựápbứcthốngtrịcủa
thiểusốngườivớiđasốnhândân.
Vềđốingoại,nhànướctưsảncũngâmmưunôdịchcácdântộckhác,
Vềhìnhthứcthìnhànướctưsảnkếthừachếđộquânchủở1chừngmựcnhất
định,đólà .chếđộquânchủlậphiến
nhànướcxãhộichủnghĩavớinhànướctưsản
bảnchấtchuyênchínhvôsản,1nhànướccủadân,dodân,vìdân,đãxoábỏ
tấtcảnhữngquanhệbóclộtcùngchếđộtưhữuvềlựclượngsảnxuất,chỉkế
thừanhữngyếutốtiếnbộtíchcựcvớimụcđíchcủacuộccáchmạngvôsản.
Giaicấpvôsảnkếthừabộmáynhànướccũ,cảitạovàphụcvụchomụcđích
củamình,cảitạovàkếthừacáccơsởkinhtế,xâydựngnềnkinhtếnhiều
thànhphầnđịnhhướngxãhộichủnghĩa,kếthừacácquanđiểmnhânquyền,
tựdodânchủtrongcáctuyênngônđộclậpcủaMỹ,Pháp.
Vềhìnhthứcphápluật,nhànướcxãhộichủnghĩacũngkếthừayếutốtíchcực
củaphápluậttưsảnnhưxâydựnghiếnpháp…
8.Sosánh4kiểunhànướcdựavào3yếutố:
Nhànướcchủnô NhànướcPhongkiến
Nhànước
tưsản(cuốiTK15,đầuTK
16)
Nhà nước xã
hộichủnghĩa
Nguyên
nhânra
đời
rađờitrêncơsởtanrã
củachếđộthịtộc,bộlạc
3conđườnghìnhthành:
-Thôngqua cáchmạngxã
hội: hình thức khỏi nghĩa
vũtrang(Anh,Pháp,Hà
Lan)
-Thôngquacảicáchxãhội
(Đức,TâyBanNha,Nhật
Bản):hướngtưbảnhóa
-ChâuÂudicưsang(Châu
Mỹ,HoaKỳ,Canada,Úc):
dùngvũlựcđểtiêudiệt,lấn
ápthổdânbảnxứcònđang
trongchếđộthịtộc,bộlạc
Bản
chất
Chiếmhữunôlệ phong kiến, chế độ
trungươngtậpquyền:
quyênlựcthuộcvềnhà
nướchoặcngườiđứng
đầutrungương.
tưbảnchủnghĩa là nhà nước
của giai cấp
côngnhân và
toànthểnhân
dânlaođộng
Cơ sở
Kinhtế
Chếđộtưhữuvềtưliệu
sảnxuất:Đấtđai,tưliệu
kháckểcảnôlệthuộcsở
hữutưnhâncủachủnô.
Nôlệkhôngcótưliệusản
xuất,bịcoilàtàisảncủa
chủnô,vìvậybịbóclột
rấttànnhẫnvàphảiphục
tùngvôđiềukiệnnhữngý
muốncủachủnô
Cơsởkinhtếlàyếutố
quyếtđịnh đếnbảnchất,
hìnhthức,chứcnăng,bộ
máynhànước;quytrình
tồntạivàpháttriểncủa
nhànướcchủnô,
Chế độ tư hữu về tư
liệu sản xuất (tư liệu
sản xuất chủ yếu là
ruộngđấtvà1phầnsức
lao động của nông
dân):thuộcvềđịachủ
phong kiến. nông dân
phải nộp tô thuế cho
địachủ
Chếđộ tưhữu vềtưliệu
sảnxuất và bóclộtgiátrị
thặngdư: ngườinôngdân,
côngnhânvẫntựdovàvề
hình thức vẫn bình đẳng
vớichủ.
Tuynhiên,dokhôngcótư
liệu sản xuất, người công
nhânphảilàmthuêvàkết
quả, họ vẫn lệ thuộc vào
nhàtưsản
Nhànướctưbảnđóngvai
tròtíchcựctrongviệcđưa
xã hội thoát khỏi trật tự
phongkiếnvàgiảiphóng
sức lao động cho người
dân. Lực lượng lao động
chủyếulàcôngnhânđược
hưởngtấtcảthànhquảlao
độngcủamìnhmàkhông
phảiđóngtôthuế.
chế độ công
hữuvềtưliệu
sảnxuất
ruộngđất
nghĩavụ
Cơ sở
xãhội
Là công cụ để giai cấp
chủnô thốngtrị,bóclột
nôlệ
Làcôngcụđểgiaicấp
địachủ thốngtrị, bóc
lộtnôngdân
Làcôngcụđểgiaicấp tư
sản thống trị bóc lột giai
cấpvôsản
nhằmxóabỏ
giai cấp áp
bứcbóclộtvà
thực hiện
côngbằngxã
hội
Quá
trình
thay
đổi
Sựbóclộtkhôngcógiới
hạn đó làm cho mâu
thuẫn chủ nô và nô lệ
ngàycànggaygắt.Nôlệ
Sựpháttriểnmạnhmẽ
của sản xuất và các
cuộc phát kiến địa lí
đemlạinguồncủacải
dođượcxâydựngdựatrên
cơsởtưhữutưnhânvềtư
liệusảnxuấtvàbóclộtgiá
trịthặngdư,khichủnghĩa
(tínhtất
yếu
khách
quan)
khôngmuốnbịbóclột,họ
đứnglênđấutranhchống
lạichủnô.Mặtkhác,giai
cấp chủ nô cũng nhận
thấy không thể duy trì
quanhệsảnxuấtcũ.Họ
giảiphóngnôlệ,giaođất
canh tác cho họ và thu
thuếtrênnhữngvùngđất
đó.
Chínhđiềuđóđãdẫnđến
sự chuyển hoá dần từ
phương thức sản xuất
chiếm hữu nô lệ sang
phương thức sản xuất
phong kiến. Nhà nước
chiếm hữu nô lệ dần bị
diệtvongvàthayvàođó
lànhànướcphongkiến.
lớnvềChâuÂu.Trên
cơ sở đó, công cuộc
tích luỹ tư bản được
tiếnhành,hìnhthành2
giaicấpmớitưsảnvà
vôsản.Giaicấptưsản
đanglên,cóvịthếkinh
tếnhưnglạibịchếđộ
phongkiếnvàgiáohội
cùngquanhệsảnxuất
phongkiếnkìmhãm.
Mâu thuẫn giữa giai
cấp tư sản và chế độ
phongkiếnngàycàng
gay gắt, họ đứng lên
đấutranh.
Hìnhtháikinhtếxãhội
phongkiếndầnbịthay
thếbởihìnhtháikinhtế
xãhộitưbảnchủnghĩa
vànhànướctưsảnra
dờithaythếnhànước
phongkiến.
tưbảnpháttriểnđếngiai
đoạn chủ nghĩa đế quốc,
những quan hệ đó đã trở
nên mâuthuẫn, khôngcòn
phùhợpvớilựclượngsản
xuất đã phát triển đến 1
trìnhđộxãhộihoárấtcao.
Mâuthuẫnnàyngàycàng
gaygắt, đòihỏiphảicó1
cuộccáchmạngđểxoábỏ
quanhệsảnxuấttưbảnchủ
nghĩa,thiếtlập1quanhệ
sảnxuấtmớiphùhợpvới
trìnhđộpháttriểncủalực
lượngsảnxuất.Đólàkiểu
quanhệsảnxuấtxãhộichủ
nghĩadựatrênchếđộcông
hữuvềtưliệusảnxuất.
Vaitrò Tạonềnmóng,cơsởcho
sựpháttriểnkinhtế,xã
hộicủanhànướcrađời
sau.
ĐếchếLaMã,nhànước
Athen, nhà Hạ ở Trung
QUốc
Trung Quốc thời nhà
Chu đến Nhà Thanh,
nước Nga thời Sa
Hoàng
NhànướcPhươngTâyhiện
đại: hợp chủng quốc Hoa
KÌ,cộnghòaPhápvàcộng
hòaLiênbangĐỨc
Cộng hòa
XHCN Việt
Nam, Cộng
hòanhândân
Trung Hoa,
LàoCuba
Nhànướcchủnô:Trongmộtmứcđộnhấtđịnh,nhànướcchủnôcũngtổchức
mộtsốhoạtđộngkinhtếnhưquảnlýđấtđai,tổchứckhaihoang,xâydựngvà
quảnlýcáccôngtrìnhthuỷnông...Chứcnăngđốingoạinổibậtcủanhànước
chủnôlàtiếnhànhchiếntranhxâmlược,bằngchiếntranhgiaicấpchủnôthực
hiệnkhátvọnglàmgiàu,cướpbóccủacải,bắttùbinhbổsungvàođộiquânnô
lệvàmởrộngphạmvithốngtrị
TạisaolạiphânchiatheokiểuhìnhtháiKTXH:
Nhậnthứcđúngđắnvềsựvậnđộngpháttriểncủanhànướctrongtừngđiều
kiệnlịchsanhấtđịnh
Nhậnthứcđúngđắnvềbảnchấtchứcnăngbộmáyhìnhthứcnhànướctrong
từnggiaiđoạnpháttriển
Nhậnthứcvềcáckiểuphápluật

Tài liệu khác của Trường Đại học Hà Nội

Preview text:

Vận dụng học thuyết Mác – Lênin, Nhóm hãy bình luận nhận
định sau: “Kiểu nhà nước sau ra đời luôn tiến bộ hơn kiểu nhà nước trước”.
1. Khái niệm kiểu nhà nước
LýluậnMác-LêNinđãnêulênkháiniệmvềkiểunhànướcnhưsau:“Kiểu Nhà
nước là tổng thể những du hiê u (đặc điểm) cơ bn, đă c trưng c!a mô t nh$m nhà
nước, phn &nh bn cht giai cp, vai trò xã hội và c&c đi,u kiê n t.n t/i, ph&t
triển c!a Nhà nước trong mô t h1nh th&i kinh t2 – xã hô i nht đ4nh.”
Trang56,giáotrìnhLýluậnnhànướcvàphápluật-TrườngđạihọcluậtHàNội
2. Học thuyết Mác lênin và 4 kiểu nhà nước
DựavàohọcthuyếtMácLêninvềHìnhtháiKTXH,trongxãhộicógiaicấpđã
tồntại4kiểuHìnhtháiKTXH,tươngứngvới4kiểuhìnhtháiKTXHđólà4kiểu Nhànước:
HTKTcộngsảnnguyênthủy
HìnhtháiKTXH
Kiểunhànước
Chiếmhữunôlệ
Nhànướcchủnô Phongkiến
NhànướcPhongkiến
Tưbảnchủnghĩa
Nhànướctưbản
Xãhộichủnghĩa
Nhànướcxãhộichủnghĩa
3. Nguyên nhân của sự thay thế kiểu nhà nước
Hìnhtháikinhtếxãhộilà1sựvậtkháchquancònlựclượngsảnxuấtlàmặtnộidung
vàquanhệsảnxuấtlàhìnhthứccủahìnhtháikinhtếxãhội.Quanhệsảnxuấtbiếnđổi
chậmhơn,lúcđầuquanhệsảnxuấtcònlàthíchhợpcholựclượngsảnxuất.Nhưngdo
lựclượngsảnxuấtbiếnđổinhanhhơnnênsẽđếnlúcquanhệsảnxuấtlạchậuhơnso
vớitrìnhđộpháttriểncủalựclượngsảnxuấtvàsẽtrởthànhyếutốkìmhãmlựclượng
sảnxuấtpháttriển.
Đểmởdườngcholựclượngsảnxuấtpháttriển,conngườiphảithayđổiquanhệsản
xuấtcũbằngquanhệsảnxuấtmớiphùhợpvớilựclượngsảnxuất.Sự thay đổi của
phương thức sản xuất là 1 điều khách quan bởi bản thân quan hệ sản xuất là 1 sự
vật mang tính tất yếu là do sự phát triển của lực lượng sản xuất là không ngừng,
con người ngày càng phát triển và nhận thức sâu sắc hơn về thế giới khách quan.
Nguyênnhânsâuxacủasựthaythếkiểunhànướclàmâuthuẫngiữaquanhệsảnxuất
trìtrệ,lạchậuvớilựclượngsảnxuấtngàycàngpháttriển.Khimâuthuẫnnàyđược
giảiquyết,mộtphươngthứcsảnxuấtmớiđượcthiếtlập,cùngvớinólàmộtkiểukiến
trúcthượngtầngmớivàdođómộtkiểunhànướcmớirađời.
Mầmmốngcủamốisựthayđổiđềunămtronglòngchếđộcũ.Khihạtgiốngđóphát
triểnđếnmộtgiaiđoạnnhấtđịnh,giaicấpcũbịlậtđổ,giaicấpmớigiànhđượcchính
quyềnthôngquamộtcuộccáchmạngxãhội.Giaicấpgiànhđượcchínhquyềntuy
tiếnbộhơnnhưngvẫnkếthừanhữngđặcđiểmtiếnbộcủagiaicấpcũ
4. Nguyên nhân kiểu nhà nước sau luôn tiến bộ hơn kiểu nhà nước
Kiểunhànướcsauluôntiếnbộhơnkiểunhànướctrướcvìlýdosauđây:
+Nhànướcsauđượcxâydựngtrêncơsởquanhệsảnxuấtphùhợphơnvớitrìnhđộ
caohơncủalựclượngsảnxuất.
+Nhànướcsauđãtiếpthu,chọnlọcnhữngđặcđiểmtiếnbộcủanhànướcrađờitước
như:hìnhthứctổchứcnhànước,thiếtchếbộmáynhànước,...
+Cácxungđộtdiễnragiữacácgiaicấpđãbớtgaygắthơnquacáckiểunhànước.
5. Biểu hiện của sự tiến bộ qua 4 kiểu nhà nước: 1, Tiến bô B
của nhà nước Phong kiến so với nhà nước Chủ nô
Kinh t2: Xuấthiê `nnềnkinhtếcảthể.Dovâ `y,ngườidâncóthểsởhữusốít
ruô `ngđất,nhàcaavàthànhquảlaođô `ngcủamình.Từđó,làmchohọquan
tâmtớisảnxuấthơnvànăngsuấtlaođộngcao.  Xã hội :
 Địavịcủanôngdânkhôngcònthấpkémnhưnôlệ,mạngsốngkhôngcònphụ
thuộcvàođịachủnhưnôlệvớichủnô
 Chứcnăngmangtínhxãhộicủanhànướcđược mởrộng đểđảmbảolợiích
chungcủacộngđồng:xâydựngđêđiều,thànhtrấn,... 2, Tiến bô B
của nhà nước tư bản so với nhà nước phong kiếnKinh t2:
Quanhệsảnxuấttưbảnchủnghĩađượcnhànướctưbảnthiếtlậpdựatheochế
độtưhữutưbảnvềtưliệusảnxuấtvàbóclộtgiátrịthặngdư. 
Tưliệusảnxuấtđadạngvớicáckiểunhưnhàmáy,đồnđiềnđềuthuộcsởhữu
tưnhâncủanhàtưbản  Xã hội:
Nhànướctưbảnđóngvaitròtíchcựctrongviệcđưaxãhộithoátkhỏitrậttự
phongkiếnvàgiảiphóngsứclaođộngchongườidân.Lựclượnglaođộngchủ
yếulàcôngnhânđượchưởngtấtcảthànhquảlaođộngcủamìnhmàkhông
phảiđóngtôthuế. o
Nôngdân,côngnhâncóquyềnbìnhđẳng,tựdovớichủnhưnhữngcôngdân o
Nhànướctưsảnvớinhữngthểchếdânchủlà1tiếnbộlớnsovớinhànước
phongkiến,đặcbiệtởthờikỳđầuđãcónhữngquyđịnhvềdânchủnghịviện,
quyềntựdodânchủ,phổthôngđầuphiếu,… 3,Tiến bô B
của nhà nước XHCN so với nhà nước tư bản Kinh t2:
+BảnchấtcủanhànướcXHCNchỉquyđịnhcủacơsởkinhtếcủaxãhô `ichủnghĩa,
dođócơsởkinhtếdựatrênchếđô `cônghữuvềtưliê `usảnxuấtchứkhôngcòntồn
tạiquanhê `sảnsuấtbóclô `thoă `cchếđô `sởhữutưdướithờikỳtưbảnchủnghĩa
+Nhànướcđóngvaitròlàmngườiđạidiệncủachủsởhữu.Tưliệusảnxuấttrướchết
thuộcsởhữuchungcủatoànxãhội,laođộnglànghĩavụđốivớimọithànhviên
trongxãhội,cácthànhviêntrongxãhộihoàntoànbìnhđẳngvớinhautrongsở
hữutưliệusảnxuất,laođộngvàtronghưởngthụ.  Xã hội:
Nhànướcxãhộichủnghĩalànhànướccủagiaicấpcôngnhânvàcủatoànthể
nhânlaođộng,làsựthểhiệntậptrungvàđầyđủnhấtýchỉvàbảovệlợiích
củangườilaođộng. 
Nhànướcđượctổchứcvàhoạtđộngdựatrêncơsởnhữngnguyêntắccơbản
như:bảođảmsựlãnhđạocủaĐảngcộngsản,tậptrungdânchủ,bảođảmlòng
tincủanhândânvàosựquảnlýcủanhànước,nhànướcluônthểhiệntínhnhân vănsâusắc. 
Chínhsách,phápluậtxuấtpháttừviệcphụcvụlợiíchcủanhândân,vìcon
người,sadụngcácbiệnphápgiáodục,thuyếtphụcthayvìcưỡngchế.
Khuyếnkhíchsựtựgiáccủamọingười. 6. Kết luận:
Việckiểunhànướcnàyđượcthaythếbằngmộtkiểunhànướckháctiếnbộhơnchính
làmộtquyluậttấtyếu.Quyluậtđóphùhợpvớiquyluậtvềsựpháttriểnvàthaythế
củacáchìnhtháikinhtế-xãhội:
Kinh t2:Kiểunhànướcsauđượcxâydựngtrênnềntảngquanhệsảnxuấtmới
phùhợpvớilựclượngsảnxuấtcótrìnhđộcaohơn,thiếtlậpvàthúcđẩysự
pháttriểncủamộtphươngthứcsảnxuấttiếnbộhơn.  Xã hội: 
Kiểunhànướcsauvớichứcnăngxãhộikhôngngừngđượcmởrộng,xungđột
giaicấpdiễnrabớtgaygắthơn(bảnchấtngàycàngthiênvềtínhxãhội) 
Tổchứcbộmáynhànướcchặtchẽ,hìnhthứcđadạnghơn.
=>NhànướcXãhô `ichủnghĩalànhànướcrađờisaucùngvàlànhànướctiếnbô `
nhất,nhànướcnaanhànước(khôngcònnguyênbản).VìkiểunhànướcXHCNcó1
sốdấuhiệuđă `cđiểmriêngbiệt,tiếnbộsovớicáckiểunhànướctrướctronglịchsa
+Mặcdùcóđiểmriêngvềbảnchất,cơsởkinhtêxãhộinhưngnhànướcchủnô,
phongkiếnvàtưbảnđềulàkiểunhànướcbóclột,tưhữuvềtưliệusảnxuất(nhà
nướcđúngnghĩa),dùngbóclộtlàmcôngcụduytrìsựthốngtrịcủagiaicấpbóclột
trướcđôngđảoquầnchúngnhândân.
+XHCN:Cơsởkinhtếcônghữuvềtưliệusảnxuất:đấtđaithuộcvềtoàndân,nhà
nướcđóngvaitròlàmngườiđạidiệncủachủsởhữu.
+mụcđích:thựchiệncôngbằngxãhội,xóabỏgiaicấpbólột,ápbức
Saukhihoànthànhvaitròcủamìnhthìnànướcnàysẽbịtiêuvogvàsẽkhôngcòntồn
tại1kiểunhànướcnàokhácnữa.
7.Cácquyluậtthaythếkiểunhànước:
 quyluậtlànhữngmốiliênhệkháchquan,bảnchất,tấtnhiên,phổbiếnvàlặpđi
lặplạigiữacácsựvật,hiệntượnghaygiữacácmặtcủasựvậthiệntượng
 sựthaythếcáckiểunhànướccótínhquyluậtbởikiểunhànướcmớithaythế
kiểunhànướccũđềulặplạinhữngđặcđiểm,dấuhiệuchungmàsựthaythếnào cũngcó.
a) tínhtấtyếukháchquandochịusựtácđộngcủaquyluậtpháttriểnvàthaythế
cáchìnhtháikinhtếxãhội
b) kiểunhànướcmớithaythếkiểunhànướccũthôngquacáccuộccách
mạngxãhộiViệcthaythếkiểuNhànướckhôngtựxảyrabởivìkhông
mộtgiaicấpthốngtrịnàotựtừbỏđịavịthốngtrịcủamìnhdođógiaicấp
đạibiểuchophươngthứcsảnxuấtmớiphảitậphợplựclượngđểlậtđổ
giaicấpcũthiếtlậpNhànướcmới.
 Vàogiaiđoạncuốicủachếđộchiếmhữunôlệ,ởphươngTâyđếquốcRôma
lâmvàotìnhtrạngkhủnghoảngcùngvớiviệcngườiGiêcmanồạtxâmnhập
vàolãnhthổRoma,khiếnchođếchếRomasụpđổ,chếđộchiếmhữunôlệkết
thúc,xãhộicủangGiecmanbướcvàogiaiđoạnphongkiếnhóa
Phươngđông:chếđộchiếmhữunôlệđãxuấthiệnởTrungQuốctừthiênniên
kỉIIITCNtừthờinhàHạ.TrảiquacácthờikìXuânThu-ChiếnQuốc,đếnnăm
221TCN,nhàTầnlànướclớnmạnhhơncảđãthôngnhấtTrungQuốc,xáclập
chếđộphongkiến.
 giaicấptưsảnđãtiếnhànhcáccuộccáchmạngchốnglạinhànướcphongkiến:
cáchmạngHàLan(1566),cáchmạngtưsảnAnh(1649).Vàvớiđỉnhcaolà
cáchmạngtưsảnPháp(14/7/1789)
ỞChâuÁ,NhậtBảnlànướcduynhấttiếnhànhcáchmạngtưsảnthôngqua
cuộcDuytânMinhTrịnăm1868.
 Vớithắnglợicủacuộccáchmạngtháng10Nga,lầnđầutiêntronglịchsa,chủ
nghĩaxãhộiđượcthiếtlập,kiểunhànướcxãhộichủnghĩarađời.Tiếpđó,nhà
nước  xã hội  chủ  nghĩa được  hình  thành  ở Việt  Nam,  Trung  Quốc, Triều
Tiên,Lào,CuBathôngquacáccuộccáchmạngnhưcáchmạngtháng8/1945ở ViệtNam
c) kiểunhànướcmớibaogiờcũngưuviệtvàtiếnbộhơnkiểunhànướccũbịthay thế d) tínhkếthừa
 Nhànướcphongkiếnradờitrêncơsởkếthừarấtnhiềuyếutốcủanhà nướcchiếmnô.
Quanhệsảnxuấtphongkiếnxâydựngdựatrêncơsởchiếmhữuvềtưliệusản
xuấtbởinóphùhợpvớitrìnhđộlựclượngsảnxuấtlúcbấygiờ.
Vềchứcnăng,nhànướcphongkiếncũngkếthừanhànướcchủnônhưbảovệ
chếđộsởhữu củagiaicấpthốngtrị,trấnápnhândânlaođộng.Nhànước
phongkiếncũngtiếnhànhchiếntranhđểmởrộnglãnhthổnhưnhànướcchủ nô.
Vềhìnhthứcthìnhànướcphongkiếnvẫnlàchínhthểquânchủ,bộmáynhà
nướcmangtínhquânsự,tậptrung,quanliêu,
Vềphápluật,nhànướcphongkiếnvẫnduytrìhìnhthứcchủyếulàtậpquán pháp.
 nhànướctưsảnrađờitrêncơsởkếthừanhữngđiểmcủanhànướcphong
kiếnphùhợpvớimình.
Đólàbảnchấtbóclột,chếđộtưhữuvềtưliệusảnxuất,sựápbứcthốngtrịcủa
thiểusốngườivớiđasốnhândân.
Vềđốingoại,nhànướctưsảncũngâmmưunôdịchcácdântộckhác,
Vềhìnhthứcthìnhànướctưsảnkếthừachếđộquânchủở1chừngmựcnhất định,đólà .
chếđộquânchủlậphiến
 nhànướcxãhộichủnghĩavớinhànướctưsản
bảnchấtchuyênchínhvôsản,1nhànướccủadân,dodân,vìdân,đãxoábỏ
tấtcảnhữngquanhệbóclộtcùngchếđộtưhữuvềlựclượngsảnxuất,chỉkế
thừanhữngyếutốtiếnbộtíchcựcvớimụcđíchcủacuộccáchmạngvôsản.
Giaicấpvôsảnkếthừabộmáynhànướccũ,cảitạovàphụcvụchomụcđích
củamình,cảitạovàkếthừacáccơsởkinhtế,xâydựngnềnkinhtếnhiều
thànhphầnđịnhhướngxãhộichủnghĩa,kếthừacácquanđiểmnhânquyền,
tựdodânchủtrongcáctuyênngônđộclậpcủaMỹ,Pháp.
Vềhìnhthứcphápluật,nhànướcxãhộichủnghĩacũngkếthừayếutốtíchcực
củaphápluậttưsảnnhưxâydựnghiếnpháp…
8.Sosánh4kiểunhànướcdựavào3yếutố:
Nhànướcchủnô
NhànướcPhongkiến Nhà  nước  xã Nhànước hộichủnghĩa
tưsản(cuốiTK15,đầuTK 16)
Nguyên ra đời trên  cơ sở tan rã
3conđườnghìnhthành:
nhânra củachếđộthịtộc,bộlạc
-Thôngqua cáchmạng xã đời
hội:  hình  thức  khỏi  nghĩa
vũtrang ( Anh,Pháp, Hà Lan)
-Thôngquacảicáchxãhội
(Đức,TâyBanNha,Nhật
Bản):hướngtưbảnhóa
-ChâuÂudicưsang(Châu
Mỹ,HoaKỳ,Canada,Úc):
dùngvũlựcđểtiêudiệt,lấn
ápthổdânbảnxứcònđang
trongchếđộthịtộc,bộlạc Bản Chiếmhữunôlệ
 phong  kiến,  chế  độ tưbảnchủnghĩa  là  nhà  nước chất
trungương tập quyền: của giai  cấp
quyênlựcthuộcvềnhà côngnhân và
nướchoặcngườiđứng toànthểnhân đầutrungương. dânlaođộng
Cơ  sở Chếđộ tưhữu vềtưliệu Chế  độ tư  hữu về  tư  Chếđộ tưhữu vềtưliệu chế  độ công
Kinhtế sảnxuất:Đấtđai,tưliệu liệu  sản  xuất (tư  liệu sảnxuất và bóclộtgiátrị hữuvềtưliệu
kháckểcảnôlệthuộcsở sản  xuất  chủ  yếu  là thặngdư: ngườinôngdân, sảnxuất
hữutưnhâncủachủnô.
ruộngđấtvà1phầnsức côngnhânvẫntựdovàvề ruộngđất
Nôlệkhôngcótưliệusản lao  động  của  nông hình  thức  vẫn bình  đẳng nghĩavụ
xuất,bịcoilàtàisảncủa dân):thuộcvềđịachủ vớichủ.
chủnô,vìvậybịbóclột phong  kiến.  nông  dân Tuynhiên, dokhôngcótư
rấttànnhẫnvàphảiphục phải nộp  tô  thuế cho liệu  sản  xuất, người  công
tùngvôđiềukiệnnhữngý địachủ
nhânphảilàmthuêvàkết muốncủachủnô
quả, họ  vẫn lệ  thuộc vào
Cơ sở kinh tế là yếu  tố nhàtưsản
quyếtđịnh đếnbảnchất,
Nhànướctưbảnđóngvai
hìnhthức,chứcnăng,bộ
tròtíchcựctrongviệc đưa
máynhànước;quytrình
xã  hội  thoát  khỏi  trật  tự
tồntạivàphát triểncủa
phong  kiến và  giải  phóng nhànướcchủnô,
sức  lao  động  cho  người
dân.  Lực  lượng  lao  động
chủyếulàcôngnhânđược
hưởngtấtcảthànhquảlao
động  của mình  mà  không
phảiđóngtôthuế.
Cơ  sở Là  công  cụ  để  giai  cấp Làcôngcụđểgiaicấp Làcôngcụđểgiaicấp tư nhằm xóabỏ xãhội
chủnô thốngtrị,bóclột địa  chủ thống trị,  bóc sản thống  trị  bóc  lột  giai giai  cấp  áp nôlệ lộtnôngdân cấpvôsản bứcbóclộtvà thực  hiện côngbằngxã hội Quá
Sựbóclột khôngcógiới Sựpháttriểnmạnhmẽ dođượcxâydựngdựatrên trình
hạn  đó  làm  cho mâu của sản  xuất và  các cơsởtưhữutưnhânvềtư thay
thuẫn chủ  nô  và  nô  lệ cuộc  phát  kiến  địa  lí liệusảnxuấtvàbóclộtgiá đổi
ngàycànggaygắt.Nôlệ đemlạinguồncủacải trịthặngdư,khichủnghĩa
(tínhtất khôngmuốnbịbóclột,họ lớnvềChâuÂu. Trên tưbản phát triển đến giai yếu
đứnglênđấutranhchống cơ  sở  đó, công  cuộc đoạn chủ  nghĩa  đế  quốc, khách
lạichủnô.Mặtkhác,giai tích  luỹ  tư  bản được những  quan  hệ đó  đã  trở quan)
cấp  chủ  nô  cũng  nhận tiếnhành,hìnhthành2 nên mâuthuẫn, khôngcòn
thấy  không  thể duy  trì giaicấpmớitưsảnvà phùhợpvớilựclượngsản
quanhệsảnxuấtcũ.Họ vôsản.Giaicấptưsản xuất  đã  phát  triển  đến  1
giảiphóngnôlệ,giaođất đanglên,cóvịthếkinh trìnhđộxãhộihoárấtcao.
canh  tác  cho  họ  và  thu tếnhưnglạibịchếđộ Mâuthuẫnnàyngày càng
thuếtrênnhữngvùngđất phongkiếnvàgiáohội gaygắt, đòihỏiphảicó1 đó.
cùngquanhệsảnxuất cuộccáchmạngđểxoábỏ
Chínhđiềuđóđãdẫnđến phongkiếnkìmhãm.
quanhệsảnxuấttưbảnchủ
sự  chuyển  hoá  dần  từ Mâu  thuẫn  giữa  giai nghĩa,thiếtlập1quanhệ
phương  thức  sản  xuất cấp  tư  sản  và  chế độ sảnxuấtmớiphùhợpvới
chiếm  hữu  nô  lệ  sang phong kiến  ngày  càng trìnhđộpháttriểncủalực
phương  thức  sản  xuất gay  gắt, họ  đứng  lên lượngsảnxuất.Đólàkiểu
phong  kiến. Nhà  nước đấutranh.
quanhệsảnxuấtxãhộichủ
chiếm  hữu  nô lệ  dần  bị Hìnhtháikinhtếxãhội nghĩadựatrênchếđộcông
diệtvongvàthayvàođó phongkiếndầnbịthay hữuvềtưliệusảnxuất.
lànhànướcphongkiến.
thếbởihìnhtháikinhtế
xãhộitưbảnchủnghĩa
vànhànướctưsảnra
dờithaythếnhànước phongkiến. Vaitrò
Tạonềnmóng,cơsởcho Trung  Quốc  thời  nhà NhànướcPhươngTâyhiện Cộng  hòa
sựpháttriển kinhtế,xã Chu  đến  Nhà  Thanh, đại:  hợp  chủng  quốc  Hoa XHCN  Việt
hộicủanhànướcrađời nước  Nga  thời  Sa KÌ,cộnghòaPhápvàcộng Nam,  Cộng sau. Hoàng hòaLiênbangĐỨc hòanhândân
ĐếchếLaMã,nhànước Trung  Hoa,
Athen,  nhà  Hạ  ở  Trung LàoCuba QUốc
Nhànướcchủnô:Trongmộtmứcđộnhấtđịnh,nhànướcchủnôcũngtổchức
mộtsốhoạtđộngkinhtếnhưquảnlýđấtđai,tổchứckhaihoang,xâydựngvà
quảnlýcáccôngtrìnhthuỷnông...Chứcnăngđốingoạinổibậtcủanhànước
chủnôlàtiếnhànhchiếntranhxâmlược,bằngchiếntranhgiaicấpchủnôthực
hiệnkhátvọnglàmgiàu,cướpbóccủacải,bắttùbinhbổsungvàođộiquânnô
lệvàmởrộngphạmvithốngtrị
TạisaolạiphânchiatheokiểuhìnhtháiKTXH:
 Nhậnthứcđúngđắnvềsựvậnđộngpháttriểncủanhànướctrongtừngđiều
kiệnlịchsanhấtđịnh
 Nhậnthứcđúngđắnvềbảnchấtchứcnăngbộmáyhìnhthứcnhànướctrong
từnggiaiđoạnpháttriển
 Nhậnthứcvềcáckiểuphápluật

Tài liệu liên quan: