thuvienhoclieu.com
TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI
MÔN NGỮ VĂN LỚP 6
TỔNG HỢP KIẾN THỨC HSG NGỮ VĂN 6
I. CÁCH LÀM CÂU HỎI ĐỌC HIỂU
1. Đọc hiểu văn bản là gì?

 !"#$%&'()*+#,)!-
'+&.&'/
2. Cấu trúc của câu hỏi đọc hiểu văn bản
0())123)1
4511678#+9
:5,;8<-&&,=&=#(>//
:?@A.<B,,*78&B*
:7'<C@'))D
4E$%*F
:?,G*<5!-.

:#
:?,G,HIJ#KLI.<E,'MN&O$&+),)N&#K
*I$>//
:?,G'
:P('QIAKBH&L@R#KL/
3. Các yêu cầu làm bài đọc hiểu
SK1<
:T.<#UVWcác câu vănOđoạn văn ngắn
:7'<X1H;&D$
Y.&*1R
:YI.<YI.;78&*I.A
:Y<Z=N8&*,+[A,G[*I,
G#(V[#\Q6P!-+(9
NHỮNG CÂU HỎI 3 ĐIỂM THƯỜNG GẶP
1. Xác định phương thức biểu đạt.
\B!<ER$(&RJ&RB\+&R*IL
7G#(<X!L&#(.&#=#]&'^.
_K<`a'Q8N8"D)!U!Ub!c!"8
&$>/
HI<E@)*I.,;*&UBJ
0<+&AD
T=<
!<Y8#+#-d)!-.!U#0
Y8#+#A;d!U#7G#(
2. Xác định thể thơ
5!-),)e1IBJ$&BJ8#I!"-
3. Tu từ và tác dụng
f/ZK=A,+),)N
3/@H'^.Q
g/7Kh,'Q
i/X,,;j,
4E$,'Q<
thuvienhoclieu.com Trang 1
thuvienhoclieu.com
0+),)N>//H##U-6#U9cK>>6B&"&"&@)'^&
@!"&'k&Q&R29l2U@>>//LR+>>//,/
Pm<78##!,)>
0+),)N>so sánh>H##U-6#U9cK>>6B&gợi hình&"
&@)'^&@!"&'k&Q&R29l2U@vẻ đẹp,L1>LR
+//tự hào>/,Jnvẻ đẹp của quê hương đất nước.
3. Xác định câu chủ đề và cấu trúc đoạn văn:
E$!UWc1J
E@D
:mk'G<E$Wc1
:oH)<E$WcJ
:p)$")<
:`
:_RA=
4. Xác định nội dung đoạn văn
_JA,G'B1<Ab$&Ab,N8
!"#()#()#/
5. Rút ra bài học sâu sắc nhất, nội dung ý nghĩa nhất
?b'Rn,lJHq
YD<E,b1DO/
;+)1R1*,L,
Y=;+)1V&*;'' 
E$#U2<
:;+)R@Jnb#<6D1>&K>&)>&N>9
:X$H#;+)R@Jn;RD);(W>>lD);
W>>>/
:I;+)H*;eRnK; 8=n@!U
6. Em hiểu như thế về lời nói, câu nói nào đó ở trong văn bản.
E,#Ug<
:b;&@RR!B6TO!"!B>9H8,
/
:YrG@R#DjB
:;,j;*;,
7. Tại sao tác giả lại nói “…..” Hoặc em có đồng tình với lời của tác giả hay không?
#UWg<
:P.fDAb,RD
:P.3#(.D
:P.g##(!"#@
8. Tình cảm của tác giả được thể hiện trong đoạn văn/ đoạn thơ/ bài thơ trên là gì?
:SKI:I:7":\:ZVR
9. Một số dạng khác
:N\:78),):ZN:#K*I:N#,H&NT,[P+::;*
II. CÁCH LÀM BÀI VĂN CẢM THỤ
0!nf<X*A,G'-&-R#)1c/
0!n3<E-H@H)1D)A,G!"N)1
0!ng<eh+),)+(NN*p-d@H'^.Qsd,'Q
+),)NR/
III. Phần tập làm văn
1. Văn tự sự
4YH+!c!"
ZO)$(IN!-#
thuvienhoclieu.com Trang 2
thuvienhoclieu.com
7$R*H+
4YH+'\K-&-
2. Văn miêu tả
Phần I: NHỮNG V{N Đ| CƠ BẢN
I. YÊU C€U V| KIẾN THỨC:
1. Phần Tiếng việt.
TN@G/
N+!"HN/
Z,GN#,H&+JN#&NQ/
Z,G,+),)N/
E$I+/
2. Cảm thụ văn học:
+(OBV,-&6,J=$-&$&-&
&tK&t,>9
E-&-&=>
3. Phần tập làm văn.
P*H+<6*H+U!U&*H+!c!"9&D'JA$H
'\$H+/
PK<!U6!U$&!UnLb&$(9&6JM&(&
B>9
II. YÊU C€U H•NH THỨC TR•NH BÀY:
E8Ih&Bu)&*;!")t)B#v=&A&wH>
51I+Hb6R1' OAJW9/
EQ()#)I&e/
Phần II: NHỮNG V{N Đ| CỤ THỂ
Chuyên đề 1: TỪ VÀ NGHĨA CỦA TỪ
A. Mục tiêu cần đạt:
Y,+O@N/
T!"ONt)&N#,H&N!"&N+!"HN/
7V!"N#qE,,N/
0I,'N&!"NQ/
PI!"$&Ba'QNHD/
CF*#()/
B. Nội dung:
I. Từ xét về cấu tạo.
Sơ đồ phân loại từ vựng theo đặc điểm cấu tạo :
N
N-N).
Nt)  N#,H 
Zt)=)QZt)r#(),H,H)(
thuvienhoclieu.com Trang 3
thuvienhoclieu.com
,H$,H1
1. Từ đơn:#8N!"@cI/IN-)R/
P='Q<&I&&>
2. Từ phức:
2.1. Từ ghép
?t@Nt)#N2NIc#K/?tO8N,I@
KNt))NR/
NGK!U)$Nt)#R#Nt)=)QNt)r#()&
*,'k')$+#NK'\@8/7!U)$#KO
!B<
a. Từ ghép chính phụ<ERI=I)Q&I=.!nI)Q.B/
Nt)=)QR=@)$!B<N=+ = \
)ebpBN=&)1N=!UR*, \)Q
Ru)O*;R
dụ: 06#=&#)Q9l0D6D#=&#)Q9l?b)6?b#N=&
)#N)Q9>/
b. Từ ghép đẳng lập: ER,IrO8),)6*;)$I=&I)Q9/
Nt)r#()R=@")/
;!U,#Nt)r#()B]R8-Nt)=)Q/EM
LBJ='QB<
Ví dụ: L1,lJlal$H%l#,>
Tác dụng của từ ghép.
7!UIO!URBa'QI'k=A,,N81!"Ba'Q,
$&,#UR/
ZD)!Ub&!U'k'-*;1)BH,/
2.2. Từ láy
N#,H##N!"NIc#K/E,IR@JO!-\
1&I.!nOI.B/
,IRRfIRO@*;R!*t)#
NR/
m\@DM#O)&@J,)(N#,H!U!")$
#=R#<
N#,H
N#,H)(
Tác dụng:N#,H##NO+R+@xu)\K&!U
OB\+R/`a'QN#,H,#&*ygiúp cho sự vật, sự việc được miêu tả
trở nên sinh động và gây ấn tượng đối với người đọc, người nghe/
Pm<
z#;#;DU<YrGb*;Uk
z#B@@;<YrGb;H+J&*;K$!"
E;t <_K !u);t@H
01UK;<_KB\#n&#1U&'kADRLN#,H/
2.3. Từ tượng thanh: N#,H;)%&"$\I<_;)%I!U&I
#(&I&///Pm<&1&&///
2.4. Từ tượng hình:N#,H"&',!U&(l"BV&MG/
Pm<
Z"','@)<#K*K&#FF&()k&///
Z"BV<R&BOB{&#@)#,&///
Z"MG<&2&&///
thuvienhoclieu.com Trang 4
thuvienhoclieu.com
2.3. Cách phân biệt từ ghép và từ láy
Cách 1: Từ láy âm là từ ghép nghĩa
IP+BJO),N#,H$&IINRNT,P+
R=#Nt).*;)N#,H/_OKO.RRH*;R
(H/
Cách 2: Từ ghép thuần Việt gồm 2 âm tiết khác nhau không thể là từ láy
P='Q!,&bV#Nt)1P+/7!"#IBJRR
R#N#,H$r!<h&#&##M
Cách 3: Nếu hai tiếng trong từ có thể đảo trật tự thì đó là từ ghép
7IINR(\R#Nt)/E,NB#N#,H.*;)Nt)
c#xD*;(\N!"<
UGjGU
^UjU^
BÀI TẬP
Bài 1:Tìm và nêu tác dụng của từ láy trong đoạn văn sau:
 !"#"$%&'&()*#"+",-."
%/01/2"32%.%44567897":.7;7.77#
0"<7=:,(4977>#%%?78"$@7A" !
!>#/
 B$2"2&C""DE=<>D@#C*#C#F2%A!%,"%7/7*;
%8A@GE!7<->"<A!"$,7422=78DCH,#"3C,#
,E!9@##,IJ"F/D$,7D"AKA!L(MN"%O%/6
A!P%0D2DL(M42 ,"70F2>"%I!8/Q#CR
%A>"#,
Bài 2: Tìm và chỉ rõ tác dụng của việc sử dụng từ láy trong các trường hợp sau:
C,#4# /7SD=""-E30!D#"T42
I%,"#7TG",%8"LUR!N"U,<7?@9A!'CV-
V6787"< "A!7#7)"$"C@@Q78,#%C,##@8
OS!4D"1#FK$"@7877#/'%,@==
7$#C>";%$
W,E!
XY>"(E!E!"7I
7>""A!97#2
Z777"#0"T
6JT89
Bài 3: Đoạn văn dưới đây thành công nổi bật trong cách dùng từ? Điều đó đã góp phần
miêu tả nội dung sinh động như thế nào?
[4\41!CC]!E;#O#3D%>*D,DC1
D/%*#-*#K# %"'DO^Q#/1%2@@UE!
-@3"JI70@@V67;@J9
Bài tập 4: 5$=,GN#,H-B<
_$C8"",
PN"7#A"$
`/`#%=%$
a"(%?=
Bài tập 5:5$=,'Q+Ba'QN#,H-B<
bBJ7,%8
`2%&8"C,
L7>#0(/
L%,%#%
thuvienhoclieu.com Trang 5
thuvienhoclieu.com
`!C&R7 -
FV#D/
D">/
[OC^4=
cO"%&d1T8e
Bài 6: Viết một đoạn văn ngắn có sử dụng từ láy và từ ghép. Chỉ ra các từ ghép và từ láy được sử
dụng.
0<
Bài tham khảo 1:
Ymặt trờiNDB8yđỉnh núiy)=$H&hoàng hônV1;AJ/7VHFe
 ynhạt nhòa/Thành phố!"R/DHL,U1&ydòng ngườiyxe cộ
^!"A;!!'1/yĐường phốynyồn ào, nhộn nhịp/Con đườngcK#n
thênh thang-/Z8!U&,' AbA;!"#U!U*!U)$/
5=K##BVxanh biếcH'b!U/TKvỉa &cây si
v&/sum suêy1!V/78cây xà cừ rung rinh8#,xanh mượt/
E,b%ríu rít-BHhọc tập/E,uwG"@-/
sdN#,H< &2&G)&BBK&//
sdNt)<eD&' !U&Ab&!U)J&//
Bài tham khảo 2:’
Bầu trờiypBn(##/|ymặt trờiy.'(H!-B@'V1
Hn&*tvyxe lửay),,VAJ*V)I/78;$H'(HBn#KD'
-/E,B!-ylong lanhy!!K)#KLI&AHIK%/E GR
mải miết-;MM#,/}},RHn/
@K.thiên nhiên(tươi đẹp
sdN#,H<##
sdNt)<1U&OU&Ab#a&///
Bài tham khảo 3:
b*@B#}Hbxanh ngát/`##cánh đồng#Dmênh mông/b!"bao
bọccAtrù phú/Màu xanhB\ấm no&AB\kiên cường/mM$A&
@HAtươi đẹp@H&b#n#/z#n-B#n#KIvỗ
vềcánh đồng#D,!--&Irì ràolũy treMtrở gió.
sdN#,H<K;&v&&&>
sdNt)<,2&!-u)&#}Hb&///
II. Từ xét về nguồn gốc
1. Từ thuần việt:#8NR2J!UP+
2. Từ mượn
+ Từ Hán – Việt: N!"IT,
+ Tiếng {n – Âu:8N!"I5,)&~
III. Từ xét về phạm vi sử dụng
1. Từ toàn dân: N!"Ba'QKLJ
2. Từ địa phương<8Ne!"'McG)!-OBJG)!-@G/
Ví dụ :
Từ phổ thông Từ địa phương ( Quảng Nam)
" Tb
PN _F
m. -
3. Biệt ngữ xã hội: 8Ne!"'M1#n)A@G/
Ví dụ:
Từ phổ thông Biệt ngữ xã hội ( Học sinh, sinh viên)
thuvienhoclieu.com Trang 6
thuvienhoclieu.com
#+ 5
Xf Z(H
X• .v
IV. Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ
1. Từ nhiều nghĩa:_NRR&8,)RJL+n/
VD: Chân (bàn, người, gà, trời….)
Đầu ( người, súng……)
2. Chuyển nghĩa#+!"HpN#NR/
`c'R+!"HN#L,),A&B\(+
!"nU&;8})),b,).1BJ/L,
),;8R+!"KnNRB€eB\(&+!"n/
T+!"H#B\HK,N/T+!"HN+
LH#(I*+;8/
L,HIN&1#-Bc,*,
#J/E,!"HBNJRL+nJ#H/
3. Phân biệt từ nhiều nghĩa với từ đồng âm
N2$#8NR%8$J^K/Z8,N2$*;RJ#K
+/
N&,N=R#K+nJ/EQ#8J,
HR=@tMntJ/
P='Qf<
[Eu/d!U")H#&J/
[ZIR/d!U")H#t/
sdbọ#+!"2$/
P='Q3<[X1;pN&@!n/6;T9
d!U")H1R#)(J&cKIO)=!n@&R.R
!U•(/X$H#J&NRHB,*,/
E,1c<1&1&1&1&.1&Q1&>R#K+n
J/X$H#N/
4. Nghĩa trong câu của từ: 7Ne!"#Q*L+n,N$/
P='Q<
[$<2"3>"<!;%?8"U2q6JT89
dNVR#<-L!UH(/X$H#J/
[$<FE!",!"3%3"/
dNVR#<v#2#h&JV&2c$$H/
[$<B3*"6<77#C>#/61XY9
dNVR#<)(JVc%BJ#L/
ChJ!"QN$)#Kn,N*,$
$/
,)w&N;*!"bJ#^H&8
*,),&8(.@U&DG!U/
X-B$H!U7!n'OJT8#='Q<
F#!7D@X8
f2UI@2F7@2`
FRT?F2M,
g/h`,
#8ij
88%,D!78
dTH-#,&I+(OBV/_c1
-#HQA;!"K,' B;Q/ZO),&HI@&e
 ,LHI$!",/D1 #8,Q&I!"<,a&,E;&
thuvienhoclieu.com Trang 7
thuvienhoclieu.com
,m&,YR&,;&,0/,HIv*;I!"LHI$!"
,<#8ij
YL*%,&IH#+!Hc$H*; #HQ/m
*I")nKUH!"HB1*,<!"6H,
9&!I(.nx&@U&,!U/N(.nxH&
!U@,Q!",!"*,!nR-/
V. Từ đồng âm<78N),$J!*,6*,nN9
VI. Từ đồng nghĩa: 78NR$*,!J/
ER3#<
:N2
:N2*;
P='Q<THB&N1&LU&@I
* Chú ý:
:X2RHI!"/
P='Q<`$H)!U
:X2*;*;H!"/
P='Q<HB%
VII. Từ trái nghĩa :78NR,!"/E3R<
/,#!")$<0G*,+J#()&#N
P='Q<`JEI&E€#x&EI///
/,<0G*,+R=@&*rG,HH&*;R
)G,*/
P='Q<Z,x&F&SK[t
VIII. Cấp đội khái quát của nghĩa từ ngữ.
a. Từ ngữ có nghĩa rộng: Y)NR)N8*,/
b. Từ ngữ nghĩa hẹp: Y)GNR!")N
8*,/
c._N8RJn8N8H&2URRu)-Jn
N8*,/
P='Q<S)Qo1&,o1M&,'&,B-
IX. Trường từ vựng: ()")@8NR=@t/
Ví dụ:
Tập hợp các từ Nét nghĩa chung
0D&D&)@&D'/// mQQ'MI
;&!-&&(G/// PV
LUYỆN TẬP
1. E,NB$H#NH&Bq
9Y#&),)#(&I&2 &*$H&&,t)&)J)&*]&=/
9PhG`,&mJ_I&Yb`&E2K&15D&E1b&EaM&T7/
2.’?,G=JHN},$B<
97T7G#/
F"3"i206E'9
9Bi!/"iF,B6?$m+9
9yWE%,""iA2
'9y2S8"I"i
3.y=B$HN!UR8qTH=,N!UR
-<
P<O"?%?j>
-2C%8&7
`,EJ%,E
/-7"("A!0"!
thuvienhoclieu.com Trang 8
thuvienhoclieu.com
;N178!
71"V,!%##
C07#
`=CiN#D
`E!/S,@
<"EA!%k#9
l;"K","
`DiKD--O"
F#%8U#7O
f%, #!0A
L#6'D
P42"6%.@C;
6KoJT,[U*@H+9
4.’TH=,NO,$-B7Hkm/E,RR#
JH*;q
dPj.@34k8,
<7#S"J#,I>
dL"J!DE
L>C,%SS0-
d,"#7H"J
`A!@57;,
d`=72$7070
FE"E!"JA"$",--
5.’TbB#(n/_bR<
d,!K/"$\%,D,!2
B$>"4/
dg2 E,!I/\%,K#$,!7$[R!%,,!/\
bb&RD!qNH R8*;q
NGỮ PHÁP - TỪ LOẠI TIẾNG VIỆT
I. KIẾN THỨC CƠ BẢN.
1.’Danh từ
e1\'N#8Ne!U&(&B\+&+!"&*,+&>
P='Q<u&B&$H&pLJ&$&>
eg O4D'NR*I)nNeBJ#!"c)=!n!'A "(>l
,N,!A!/&>c)=BBJN8*,#()Q'N/
P='Q<@8;2%V@H
eFCGQU7#E
[!U#8
P='Q<’Quê hươngyb@!-u)/
[Y#G8&'N1RN%,.!n/
P='Q<T()J#nhiệm vụ1KB/
2.’Động từ
em1\N#8Ne&,!U&(&B\(/
P='Q<H&&2&>
eg O4DN!U*I")R8NS@5iCnS!;&>
QN/
P='Q<H)=,2
eFCGQ$7#E
[!U#G8/
thuvienhoclieu.com Trang 9
thuvienhoclieu.com
P='Q<PKL@H-&I$L}8$J,%!U/
6zt;9
[BJ!U")&N}R#8/Y#8&N@*
*I")n,NSiCn;&>
P='Q<#L/
3.’Tính từ
e1\=N#8Ne=@&OB\(&&,/
P='Q<A@&&&1!U&>
eg O4D=NR*I")n,N&B]&&}&^&>Q=
N/Y*I")n,NH&N&n&>=N@I/
eFCGQ7#E8&G8
P='Q<
:_O R/
:7B$#V#KB\JDTI/
[!<=NR#G8$!I-N/
4. Số từ:
Khái niệm:y8NeBJ#!"OBJ.\/
Pm<;&&&///.@&.&.////
5. Đại từ
Khái niệm:y#8N'MHI!U&B\(&&=@!"RIO
'M%/XN*;RJG&N)QN8RHI/
Pm<;&&&D;&D&H&&DH&R&VDR&/////
6. Lượng từ
Khái niệm:y#8Ne#!"=H,*,L,/
Pm<8&,&&v&@&&N////
7. Chỉ từ
Khái niệm:y#8N'M%B\(A,GB\(b,G=*;U/
Pm<H&*&@H&///
8. Phó từ
Khái niệm:y#8NHK*FpBN=N/5RN*;R
*K,L+RpBN=N/
Pm<&&B]&HN&n&N&n&BV)&@&#V&L,&\*////
9. Quan hệ từ
Khái niệm:y#8N'MJ,)($&,$&,nG,
L+*,8D/
Pm<&///K///&H///!///&///////&///////
10. Trợ từ
Khái niệm:y#,NHK*F,N8*,@OK,,B\
(&B\+!",N8RG/"N*;R*#$#()/
P='Q<8&R&=&=&H&///
11. Thán từ
Khái niệm:y#8N'M#&AD!URO'M,)/,
N!U.c1$&R*R!",$O+/
,N23#=<
,N#&AD<&,&;&;H&;&U-&///
,N,)<H&-&$&'&N////
12. Tình thái từ
Khái niệm:y#8N'M,*$)$#bQ=R/
Pm<,N$@<&!&&.&////
,N$1*I<&&n////
,N$,<H&B///
thuvienhoclieu.com Trang 10
thuvienhoclieu.com
II. LUYỆN TẬP
Bài 1. Cho các câu sau:
9;j*;j#jLjB;jj'j!jWjojj*;jjj2j;Mj
!jWj`-j8/
9jIj,jj'Mjbj'j;j@Hjjjj.V/
6G[;9
?,GN#,N,$K/
TH='QN# I,$K/
Trả lời:
* Xác định từ loại:
mN<B;&'&W&o&`-&2&I&,&&'M/
XN<#&&&&;M&@H/
=N<b&'&&.V/
XN<;&/
5RN<*;&8&
o+N<L&&!/
* Ví dụ về một số từ loại còn thiếu:
`JN<&&.&./
!"N<8&,&&v/
EeN<H&*&@H&/
"N<==&H&#&8&R/
,N<&!&a&&H&B&t/
,N<;&;H&'&$&-/
Bài 2: Hãy thêm các từ cho sau đây vào trước những từ thích hợp với chúng trong ba cột bên
dưới. Cho biết mỗi từ trong ba cột đó thuộc từ loại danh từ (DT), động từ (ĐT) hay tính từ (TT) ?
/8&,&
/H&&N
/@&-&L,
j///jHyyyyyyj///j,6#9yyyyyyj///j
j///jyyyyyyj///j)Q'Gyyyyyyj///j;,
j///j#1yyyyyyj///j#yyyyyyj///j)
j///j"yyyyyyj///j()yyyyyj///jBB!n
#U<
C@H69yy,6#96m9@69
X6X9)Q'G6X98;,6m9
_#16m9yyyyyy,#6m9yyyyyy@)69
PN"6X9N()6X9L,BB!n69
CỤM TỪ
I – KIẾN THỨC CƠ BẢN.
1. Cụm danh từ
* Khái niệm:y##p")N''NBJN8)QR/EQ'NR
1H-R@).)-'N&!$J!
'N/
Pm<E,a)c,)A/
* Mô hình của cụm danh từ:yZ2R)1!n&)1$)1B/
E,)Q8c)1!npB'N,BJ#!"/
E,)Q8c)1BK#KOB\('NGOA,GG=B\
(@H*;HU/
Pm<
Một chàng dế thanh niên cường tráng.
5Q!n $ 5QB
2. Cụm động từ
thuvienhoclieu.com Trang 11
thuvienhoclieu.com
* Khái niệm:y##p")N'NnBJN8)QR/EQNR
1H-R@).)-N&!$J!
N/
Pm<0t~/
* Mô hình của cụm động từ:yZ2R)1!n&)1$)1B/
E,)Q8c)1!npBN,L+U&B\I)'k!-\///
E,)Q8c)1BpBN,IJ!"&!n&G&U&
Q=&HK$///
Chưa tìm được ngay câu trả lời.
5Q!n $ 5QB
3. Cụm tính từ
4Y,+<##p")N'=NnBJN8)QR/EQ=NR
1H-R@).)-=N&!$J!
=N/
Pm<7;Du)!/
4_;Q=N<Z2R)1!n&)1$)1B/
E,)Q8c)1!nGL+U&B\I)'k!-\&.O&
=@///
E,)Q8c)1BGG=&B\BB,&.////
đang trẻ như một thanh niên
5Q!n $ 5QB
II. LUYỆN TẬP
Tìm và phân tích các cụm từ có trong đoạn trích sau:
78!c@H;!#1#K@H&2@H;*;IHH;*;
nI/7!v#1@H@Hb%QFD)'!nRu#11I!U&# ;#!
N/
6G[;9
Trả lời:
* Cụm danh từ
Phần phụ trước Phần trung tâm Phần phụ sau
8 !c @H
#1 
2 @H
H H
v #1
@H b %
#1 1
#  ;
* Cụm động từ:
thuvienhoclieu.com Trang 12
thuvienhoclieu.com
Phần phụ trước Phần trung tâm Phần phụ sau
!#1  #K@H
*; I 
*; n I
@H @Hb%
D) '!nRu
#11 I!U
* Cụm tính từ
Phần phụ trước Phần trung tâm Phần phụ sau
QF D)'!nRu
 !N
ÔN TẬP V| THÀNH PH€N CÂU
I. – KIẾN THỨC CƠ BẢN
E$!")$=)1&RR8)1=8
)1)Q/
fE86E79<
)(=$/E7K!U&B\(!"K&(At/E$!UR
E7ORRE7O*II)/_JE7&O$%<~qEqE,qP+
q///
3PG86P79<
)(=$/P7e&,&=@&G=KO
(At!U&B\(!"KcE7/E$!URP7ORRP7/$&P7
!U.BE76B;*&$HB\D&P7}!"#K!nE79/_JP7&
O$%<///#q///!Iq////#q
g8679<
)()()Q$&R,'QK$/7pBJ$6e
U&G&Q=&HK$&)!-+&///9/E$RRO*;R7/7!U
.c1$,nE7&P7W'@)wH/E$RRO7/E,7R
MOR*,/
II - BÀI TẬP THỰC HÀNH:
Bài 1: E7&P778$B<
9PKJA$f‚iƒ&*3UB,&K!U;,&0,T2Ie$c
b!U/
97BJ&K@H$H&I&Ib@#K%&$/
Bài 2: E7&P7,$B<
9`JHR,/
9IBJHR,/
9`Rv#KH/
'9IBRv#KH/
thuvienhoclieu.com Trang 13
thuvienhoclieu.com
b9I!-#))&I!U=n/
„9_!-#))&!U=n/
9E&/
9E/
978=!nK- *,/
…978=!nK&- *,/
*978;BJ!†# K8BR/
#978;BJ!†&# K8BR/
9_@HD'IGBO!n&# *%p/
9_@HD'IGBO!n# *%p/
9ER#=#/7VJ!--$H@/ZR!M!-#A&)
)@*V)N/
)9`,c#}*=/n)#I!U/
Bài 3: E7&P7&78$B<
9K8#D=&R,RV@);&IR&I!U
&x/
9T#,&L=&8@w!nBJH1'!n$!-/
97H#&!U,$HI!"!L$''\.K/
Bài 4: THA,G05``$90gRhD8.Q$/
Bài 5: EH,O)$Bf$6R05``9,'kV-/
0pB,&!U)J;&G)/0p&!U)J;&G)/
`,H&#n)‡~#/`,H&#n)‡0#/
PGT#Vu)@!n/
`5#Vu)@!n/
Bài 6: ZK,)((,$B<
9ˆP&;!"eF/
9;!"eFcP/
Bài 7: XO$b@DB<
97&7&E7P7/
97&E7&E7[P7/
97&E7P7&P7/
'97&7&7&E7[P7/
b97&7&E7&E7&P7&P7/
Bài 8: EevB,$B2Ba#D<
90/
90$HU-H#eq
9E;,RNAN*t/
Bài 9:Pnv#8B$H&HOf$<7e-J&7eHK$&7e
U&7eQ=&7e)!-+/
D{U CÂU
I. – KIẾN THỨC CƠ BẢN
1.’m@@<!U!"OcJ$1(&,+*ID$/P='Q<0RbM#K$
HI#&&AR&;/6t)_R9
2.ym@@%<!U!"OJ$@/
P='Q<ER(*;q6mH~9
3.’m@@!U!"OcJ$,&$1*I/
P='Q<|HKI,!U;WVR‰
thuvienhoclieu.com Trang 14
thuvienhoclieu.com
4.’m@)wH!U!"'M,'@n8,)($68)1)Q$
R)1=E7P7l88N8M.Q$l8N8n)(D
=Rl8,I$t)9/
P='Q<
:Š& ]&(,#D(/6mHY,9/m@)wH$,
'@88N8M8.Q#8/
:m!nJb&81/6t)_n9/m@)wH!"'M,'@R
8)1)Q8$R)1=E7P7/
5.’!<ER#D'M'@@cJ$1*IO,'@@%&'@@
O-BH 8@GG,UO$IJnR
H'a 8R/
II. – LUYỆN TẬP
Bài tập
1.’,=B&'@@&'@@%&'@@&'@)wH'M#q
9E$HbP+7‰E$HbA&}O&Hr&†&/
9_p&;.!na!*&Ab;;AJ/
9[0,-‰0,!q
0,R##V*;q
2.’EeB\*,'@@%='QB<
9;I&,BJD;*,n,BJ7/Eu)-)J7
#.JV!U'%/ER#]&!U'%'Jq
9EDJMnM*;q
3.’X'@$=)vJB<
HJ,#K69Jp;269I!UAA,B69!Ab
N}+#a269‹H(HKUU^!1DAJ69'!nB;U!n
.2J#K69;69`.!U*R# GpnB.U69IK*;B\#
!"nI!n69H697HH69YDKH%@69
4.’TH)$=+L+Ba'Q'@@yB<
Z(Hb&;bJ#BVt)L$M/bA)Ab,/b8#&
8!n&8,&82#D=/bB+!U/b&M#‰
b&MI@‰
5.’PIVRBa'Q,#'@$/
ÔN LUYỆN CÁC BIỆN PHÁP TU TỪ
A. Mục tiêu bài học:
EJ*I.)t)N
_c&$*I.<@,+),)N/
0IBa'Q,)t)N")#&R+L/
5$=,'Q+Ba'Q,+),)NQ/
B. Nội dung:
I. Khái quát: YRI&8,Ba'Q;8;!U RBa'Q
;8b,O+#+),)N/0+),)N#8,*I");8
O+8QWQ=@!"&AD&,///
`a'Q05DB]K8,GO+/
* Cách làm bài tập tu từ:
0!nf<ZK=A,+),)N
0!n3<@H'^.6Pm9
0!ng<7Kh,'Q
II. Một số biện pháp tu từ thường gặp:
1. BIỆN PHÁP SO SÁNH
thuvienhoclieu.com Trang 15
thuvienhoclieu.com
a. Thế nào là so sánh?
So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật sự việc khác có nét tương đồng để làm tăng sức
gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.
Pm<7#D!j
GD@.";@?C67Hkm9
BF.UT@3(-!8 A6;T9
b. Cấu tạo của phép so sánh
`B,#,;*JI,B\(n&LR(.!"B\(,'k'Q
-/P(H)t)BB,;!U2gHIJ<
6f9/PI~<XJ!"6#B\(&O)!-'+///9!"BB,/
639/NBB,/
6g9/PI0<`\(#wBB,/
Vế A (sự vật được so
sánh) c`3$ /e
Phương diện
so sánh
Từ so sánh Vế B (sự vật dùng để so
sánh) c`3$ /e
_2; ,R !
6.)4,#)
.%,#8o
A!84*"o9
!H
:gHIJK$HHIJ6f9HIJ6g9)RO/7IVOHIJ6f98HI
J6f9HIJ6g9)R!-2Lb/DRRw'Q/
Pm<YR<F2:##BB,/E *R<X#,",%8"67Hkm9
c$H#w'Q/
:SIJ639R#,N<!&J&\&*,&\!&J!&#&K&>@HK&
-&*t>_vHIJ(BV,*,<
7!RBV,G
BV,*rG
\+.!&>
:(\)t)BB,R*!"Hp/
Pm<PD #.#"J@/
X=2CDC(Q"
c. Các kiểu so sánh: m\Q=,NBB,!U)t)BB,*<
Kiểu 1: So sánh ngang bằng
- 5t)BB,W!U!"+c,NBB,B$H<#&!&H!&\!&J
!OO)NK>@HK/
_Q=BB,**;)#B\JH*,W'k
)(HORB\(D)!Ub&!UR,IB\(
,QB/PI*@#@"AV
Pm<F#&U,@26JT89
Kiểu 2: So sánh hơn kém
BB,-*tNBB,!"Ba'Q#,N<-&-#&*t&*t>
Pm<P2,@,U, D8
_JHBB,-*tBBB,W!UK,N)G<Y;&
!&r///$!"#/
Pm<`/j!D7i2'2#(
`/j!D7i242'2#(
d. Tác dụng của so sánh
+ So sánh tạo ra những hình ảnh cụ thể sinh động/51#n,)t)BB,#@H,QBB,
n,*;QO*tQ-&D)!U'!"B\(&B\+1Rn
1K/
Pm<
thuvienhoclieu.com Trang 16
thuvienhoclieu.com
F2&L
P\":;7#= !76E'9
+ So sánh còn giúp cho câu văn hàm súc gợi trí tưởng tượng của ta baybổng.PI-+
)t)BB,@U/
Pm<
,UD% C,#"E!-
E,BB,c$H(@U&("/SIJ6g9G#!"%/7!U!Ub2
!c!",OBB,*,#!"BB,!"$#K#1/
Bài tập vận dụng
Bài 1. Phép so sánh sau đây có gì đặc biệt:
_u!J!-
7!A;I)&!!U=#/
6E'9
Z"<
ED8vO+B$H<
N8e)!-'+BB,G#!"%/
PI609#wBB,*;)RR<J!-[A;I)(!U=##
WQ="!UuO&O}R!,L/
Bài 2. Tìm và phân tích phép so sánh (theo mô hình của so sánh) trong các câu thơ sau:
eP#,"7D%
D77A"%,78
61XY9
eW8%,T"4D(
F##p#"+,!
W8%,(
F#C7;"C,!
6Xvo$9
q
EDI,BB,
9I-@%!#-K
9oK!-#M*I
oK!-#!U
Bài 3: Xác định biện pháp nghệ thuật tu từ và nêu tác dụng của biện pháp nghệ thuật đó trong những
câu thơ dưới đây.
F2&A7
P\":;6#,2
P&#7$"8"2
FT%#'%I#r
Bài 4: Chỉ ra và nêu tác dụng của phép so sánh trong việc diễn đạt của các câu văn sau:
e2j8D,#' "7#@A! !67#%I2"A!,#"K"
'07jS
e2/!\C#;CE!,!3K#";0"9&;s\
A!#j7#72:,"$%,"E!%;78(&
eFi2"A!R(7I";YY*8EKU"<"$?!U"
;:X(#"#89<jS77$".!IR
>@62(9
Uetq'9GS,!(":2%,"$CRI!Gu0"]+2j!DC=
!%A!",3",",D#4<CG";267#%I":7HKT29
Bài 5 : Chỉ ra và nêu tác dụng của phép so sánh
eX#! #'*
thuvienhoclieu.com Trang 17
thuvienhoclieu.com
P"&7=!
eFD!:O#A"S
vO"p#""5C7
F="#" =%,
Z;E73#%E//
Bài 6: Hãy sử dụng nghệ thuật so sánh để viết lại đoạn văn sau đây sao cho tạo thành một đoạn văn
mới giàu hình ảnh và giàu sức gợi hơn.
7;@E7/"$E!,#%;M;.E!,9%87A#F,%,
-I>77A7$BT2%,",BTp%,",-
8"SC4!q/A9&F%#7T"43FE!."%<"7#7*K
# /D27T7 7>,8"S#T
2. Nhân hóa:
gV"<#+),)+(N'MK,B\(&J!,KK!U/
UG<D)InB\(cKBJ1}n!U&LR#
cK@)'^-Jn!U&!Ub/
FE/
:mM8N8e&O=@&,!U'M(
[M7>.%jET7>-#C,#->O7>'%,';'",
7'=%&
: H+n(! H+n!U/
[MF#2%,""C;1/1/
[M7E #7E,!
7E7#,7$7E,!C;
:ZKB\(!K!U
[Mh"J71"E!o
U`,R"(?,G+),)+(N,!U")BKh,'Q<
Pmf< b7>@ #CV# 7>T%#$mr 7>TDArw
yyyyydE,NŒM•&ŒB•Je'M!U&H!"'M"$Hb/X$H#)t)
$,&,t)_nI$Hb(;;,(=,J!
!U&#$HbcKB&"/7!c$H&;L$Hb,
J"8)w@L!UP+7&R##)t)w'Q/X$H=#
+),)w'Q$,/
Pm3<0'<yyyb7E #7E,!
mmmmmmmmmmmmmmmmmm7EO#7E,!C;
mmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmFA!,!C.V2
mmmmmmmmmmmmmmmmmmE!7EA!",j 2
mmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmm`#E!%I2
mmmmmmmmmmmmmmmmmmI(#,=7EOmx
dyˆ'H&UR)t)$,!UR$& H+&H
n#(&n,(;&;,!#!U$I&1}/ˆ$H$!"$
,$('&I H+&Ib#U&IBH/o,A!;&
L H+&y@H!U;'$1$#!U$&Bx/
Pmgy<y,)wy«/Dế mèn phiêu lưu ký”y,;T&)t)$,#(
%t&'G'IFcŽyDt!Uy•@B&R8RLbB&
R ''&R8I)=,!(tI&G/7!U
)t)w'Q$(mI_FcKR-/omI_F&;T1RI
#n)!UAP+7#D@HUy<px;p&VB#1&y!*!c
1H+HI&-!n!-#Ju)&LHI$)@@\+!n-R/
mI_F!K,#=!cBJy<BJu)&BJR=&I@BJ
Ju)$#/,)w ),U*#GBa!n8i•I*e??&*
thuvienhoclieu.com Trang 18
thuvienhoclieu.com
)@'$ #K&8KHK!nIp._O
('$X;m!-@J5,A& @'.I/
3. Ẩn dụ:
a. Khái niệm:ZKB\(HWKB\(*,Rt!-2/
b. Tác dụng:D)B\'kK@!"6"&"9AD-/0#AD
,JnJ!"$&$-R
y 7I!)t)$BB,n,O,I!<
[_
cCD@#@e
UVJ"
@#@

@#@
CD`
c@)CR@#@e
F2#>"   2A"
)t)w'Q#@HWRB]*;A@+1H!K&R*;A@+I~
6I~Gw9&*;R)!-'+&OBB,&*;RNBB,/_JIIGw#&
1AbI0RONR(h-AD-I~!"w/
c. Phân loại:
+ Ẩn dụ hình tượng là cách gọi sự vật A bằng sự vật B.
VD:
PF"/
6_T+9
@H!"7!UEK0,T2/
+ Ẩn dụ cách thức là cách gọi hiện tượng A bằng hiện tượngB.
Pm<
[O"j8`%,L>
F/,7E"G3%8%?=
67HkX._(9
7Œ$Q•n8;%\,!c!8FŒV)#K#a
2•/
+ Ẩn dụ phẩm chất là cách lấy phẩm chất của sự vật A để chỉ phẩm chất của sự vật B.
Pm<z0<7I6.<U,
 '!"#$Ue8)w@B\(0/[O",`%,L>
F/,7E"G3%8%?=
NŒV)•#w'QeB\c $Q/TŒV)#a•!J#
B,M*; Œc•}#B,*!U/ˆ$H,@HO!-
28c$HV)#a!UcJ!"K#B,
-M*;ALR/oR(OHR,./
+ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác những ẩn dụ trong đó B là một cảm giác vốn thuộc một loại giác
quan dùng để chỉ những cảm giác A vốn thuộc các loại giác quan khác hoặc cảm xúc nội tâm. Nói
gọn là lấy cảm giác A để chỉ cảm giác B.
Pm<
B;>(U1(
XD /",%"$C
6JT89
TH<
S>7*";%=7#/
SC3@'!DI
6?$m+9
d. Tác dụng của ẩn dụ
•'Q#$K=BD/`.w'Q=#O
/EMJ!"!R,.'k*,/6H[&(&
H[I&[U9Kw'QR'MJ!"*,/Ẩn dụ luôn biểu
hiện những hàm ý phải suy ra mới hiểu.E=Iw'Q#$
BD&#;J!U!Ub/
thuvienhoclieu.com Trang 19
thuvienhoclieu.com
Pm<
$<PF"/IH`X="/=B]@/
e. Bài tập minh họa:
Pmf<X+!"0,T2&G#Q*=HK'$P+7&R,
Rw'Q<
yyyyyyyyyy’’’’’’’’’’Người cha/"/
mmmmmmmmmmmmmmmmmm.%?#N"
yyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyy6_T+XKH0,*;9
O< P,!,!"J7j78%O
A!"$mmặt trờim7#%O7A
6Pk5!-PI#0,9
ˆ,R1&N8LB,&,0,KI'G8N
P+0V&-_T+J#K8#UR!U<Œ7!UE,R•/E,
RH+!"# I-&# *=HKB$BV-Jn0,-I8R)
)1",B&B\BR$10,Jn,IB/0,*;e
#G#Q& #!U1}&(‘##V@K;8
./NŒ7!U•A,*,8G#QnL1D*I0,
cK1}-&$!--/
ˆ,RB&,3#1RINŒOU•/I!NŒOU•$-.@!"
'MnJeOU(B,K1U&ŒOU•c$-.#w'Q
GB\u)&W&B\B,N!U0,/0,HKe#!0,
#,B,*'+#;B,R#\{/`\BB,#=D,-Pk
5!-A@),N#K!c!-2B\B,OU<OU\KOU0,/
Pm3<y-y“Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ”y7HkYXRI<
bBJ7Q3<N"%=
Mặt trờimQ":#N"78%w
,7HkYXy3#1Ba'QNŒOU•/7I!ŒOUc$-.@#
eOUKKy,yV*V)DN&b#B\yBJ;#K
,@&ŒOU•c$-.#w'Qe.HK'@WGK
#!u/E,Rw'QH@H&.R;MLJn!Uu'$
|&X.c&y)D&#BJu&#K!Uu
!"L8*R*@&#A$H'\BJ@&A$H'\#/y
Lưu ý:
y5$+w'QNw'QN\<
:~mN<R=#$U&=,&)ONQ*,),/
P,!,!"J7j78%O
A!"$"J77#%O7Ac[D%O`d[{ve
t|bBJ7wc}e%,< ]UGK`X=
BJ7Q3<N"78=
BJ7Q":>"N"78%cg&7'>"*%;78%":dP!{g#"e
t|bBJ7wc}e%,< ]UGK>"*F
:~mN\<,RLb&)pI&*;R6=R9,GN<m9"iA!D
!!0
4. Hoán dụ:
gV"<ZKB\(HWK*,'\KJL+1}
UGZD)+'kcKBJ&B."-2UBD-
F4#UG<
:@H,)(HI
Pm<`,!%,"8A
F/@@i,"
thuvienhoclieu.com Trang 20