Thuyết trình Kiến trúc lăng tẩm môn Cơ sở văn hóa Việt Nam | Đại học Yersin Đà Lạt

Phần làm silde (ảnh các phần tự tìm thêm nhé)

1. Thời Lý (1010–1225):

• Vua không xây cung điện, lăng mộ đồ sộ.
• Không có lăng riêng từng vua, chỉ gọi chung là “Thọ lăng”.
• Khu đất rộng, cây cối um tùm, giản dị.

(chú thích ảnh 1) Đền Đô

(chú thích ảnh 2) Thủy đình của Đền Đô

2. Thời Trần (1226–1400):

• Mỗi vua có lăng riêng.
• Lăng thường trên đồi lớn, kiến trúc đơn giản, lấy mộ làm trung tâm.
• Bắt đầu có lăng quý tộc.

(chú thích ảnh1) Khu di tích các Vua Trần thuộc xã Tiến Đức và xã Liên Hiệp, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình

(chú thích ảnh 2) 3 gò đất đắp cao như quả đồi, mà theo dân gian là lăng mộ 3 vị vua đầu nhà Trần.

3. Thời Lê (1428–1789):

• Lăng vua đầu triều ở Lam Sơn; vua cuối triều rải rác nhiều nơi.
• Xây trên đồi rậm, có bia đá lớn, chạm khắc tinh xảo.
• Thế kỷ XVII–XVIII: lăng quý tộc phổ biến.

(chú thích ảnh 1) Bia Vĩnh Lăng thời Lê Sơ đang được lưu giữ và trưng bày tại khu di tích Lam Kinh (Thanh Hóa)

(chú thích ảnh 2) Phía trước mộ vua Lê Thái Tổ là 2 tượng quan văn - võ và 4 đôi tượng đá gồm: nghê, tê giác, ngựa, hổ.

4. Thời Nguyễn (1802–1945):

• Lăng tẩm bề thế, quy mô lớn nhất.
• Kết hợp lăng – tẩm điện (thờ cúng).
• Bố cục hài hòa phong thủy: núi chầu, sông trước, đồi sau.
• Tiêu biểu: Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức, Khải Định.
• Có ảnh hưởng dân gian, gần gũi đời sống nhân dân.

(ảnh tự tìm thêm nhé, tại phần mở rộng t tập trung vào lăng thời Ng)

ảnh Lăng Khải ĐỊnh

Mở rộng (cả làm pp cả làm thuyết trình nhé, chắc đọc trên slide là được)

Lăng tẩm triều Nguyễn ở Huế

• Huế là nơi tập trung nhiều lăng mộ của các vua nhà Nguyễn, tạo thành hệ thống lăng tẩm đặc sắc.
• Mỗi lăng thường có các thành phần: cổng, sân bước, nhà bia, điện thờ, lăng mộ, hồ ao, hàng hàng tượng hạc, cây xanh… tất cả hòa hợp giữa kiến trúc và thiên nhiên.
• Lăng Gia Long là lăng vua đầu tiên, có cấu trúc đơn giản hơn so với các lăng về sau nhưng vẫn giữ giá trị lịch sử cao.

ảnh dưới: Lăng Gia Long - toàn bộ quần thể lăng mộ có chu vi hơn 11.200m, được phối cảnh quan - kiến trúc hài hòa

• Lăng Minh Mạng chú trọng tính đối xứng, bố cục chặt chẽ, mái vòm, hàng cây, hồ nước tạo cảnh quan đẹp mắt.

ảnh dưới: Toàn cảnh lăng Minh Mạng từ trên cao.

• Lăng Tự Đức có “khu đền” và “khu mộ”, có khoảng 50 công trình nhỏ trong quần thể.

ảnh bên dưới là Toàn cảnh lăng TĐ

• Lăng Khải Định nổi bật về chi tiết trang trí mosaic, kết hợp ảnh hưởng phương Tây – nghệ thuật sành sứ, gốm…

(chú thích ảnh bên dưới) Hệ thống cột rồng, cửa võng, phào, chỉ… được khảm sành sứ vô cùng tinh xảo.

Phần thuyết trình

Kiến trúc lăng tẩm (nơi thờ cúng, tưởng niệm các vị vua, hoàng thân) của Việt Nam có sự khác biệt rõ nét qua các thời kì.

- Thời nhà Lý, vua không xây cung điện đồ sộ, không coi trọng xây lăng mộ, không có lăng riêng cho từng người, lăng các đời chỉ gọi chung là “Thọ lăng”, sử sách ghi lại là khu đất rộng cây cổ thụ um tùm.

- Đến đời Trần, mỗi vua mất được xây lăng riêng. Mỗi lăng đời nhà Trần thường là một quả đồi lớn nhưng kiến trúc đơn giản, lấy phần mộ làm tâm.

- Thời nhà Lê, khi sơn lăng được xây dựng, tại Lam Sơn có lăng mộ của 6 vua đầu triều Lê, các lăng của vua cuối đời Lê rải rác ở nhiều tỉnh. Lãng nhà Lê được xây dựng ở khu đồi rậm rạp, có tấm bia cao to được chạm khắc, trau chuốt kì công.

- Lăng tẩm được xây dựng bề thế nhất là ở các triều vua nhà Nguyễn, lãng được xây to, kết hợp với tẩm điện để thờ.

+ Lăng tẩm ở Huế có quy mô lớn, địa giới rõ ràng với tấm bia cao to “Thánh đức thần công” (điển hình là lăng Gia Long, lăng Minh Mạng, lăng Thiệu Trị, lăng Tự Đức và lăng Khải Định).

+Mỗi lăng được xây trên một quả đồi lớn, có núi chầu hai bên, phía trước là ngòi lạch uốn lượn.

+ Khuôn viên lăng được bố trí theo các dạng khác nhau, khu lăng và tẩm có thể tách riêng hoặc bổ trí chung, hoặc bố trí xen kẽ cả công trình dành cho người sống.

+ Trong tẩm là điện thờ, có bài vị, án thờ và các đồ ngự dụng của vua.

- Ngoài lăng mộ của vua chúa, từ thời Trần bắt đầu có lãng mộ của quý tộc, đến thế kỉ XVII, XVIII phổ biến hơn. Trong văn hoá của người Việt, lăng tẩm mặc dù là công trình tưởng niệm của vua chúa, của nhà nước nhưng vẫn có bóng dáng kiến trúc dân gian và không quả tách biệt với đời sống nhân dân.