Tiểu luận Đặc Trưng và Chức Năng Văn Hóa Việt Nam  môn Cơ sở văn hóa Việt Nam   - trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn – Đại học quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN KHOA XÃ HỘI HỌC ˗˗˗bbbbb˗˗˗ BÀI TIỂU LUẬN
ĐỀ TÀI: ĐẶC TRƯNG VÀ CHỨC NĂNG
CỦA VĂN HÓA VIỆT NAM
Môn học: Cơ sở văn hóa Việt Nam Nhóm thực hiện: Lớp: Ngành: Giảng viên:
Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2024 DANH SÁCH NHÓM STT MSSV HỌ VÀ TÊN PHÂN CÔNG ĐIỂM 1 LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành được bài tập này, chúng em xin chân thành gửi lời cảm ơn đến
giảng viên Bùi Việt Thành đã hướng dẫn, chỉ bảo cho chúng em. Đây là một môn
học rất hay và hữu ích với toàn thể sinh viên khoa Xã hội học khi được hiểu biết về
văn hóa và con người Việt Nam. Do đó, qua đây chúng em xin gửi lời cảm ơn này đến với Thầy.
Chúng em đã cố gắng cùng nhau hoàn thiện bài làm này bằng những kiến thức
được học từ Thầy cũng như tìm tòi học hỏi trong giáo trình, tài liệu nhưng còn sự
hạn hẹp về mặt kiến thức nên sẽ khó có thể tránh khỏi những thiếu sót. Chúng em
kính mong có thể nhận được sự góp ý của Thầy để phần bài làm dần được hoàn
thiện hơn, chúng em xin chân thành cảm ơn! Trân trọng
Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2024 2 MỤC LỤC Trang TRANG TỰA
DANH SÁCH NHÓM...............................................................................................1
LỜI CẢM ƠN............................................................................................................3
MỤC LỤC.................................................................................................................4
DANH MỤC CÁC HÌNH.........................................................................................5
CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ...................................................................................6
1.1. Giới thiệu chủ đề................................................................................................6
1.2. Đặt ra vấn đề.......................................................................................................6
1.3. Mục tiêu..............................................................................................................6
1.3.1. Mục tiêu chung..........................................................................................6
1.3.2. Mục tiêu cụ thể..........................................................................................6
1.4. Bố cục bài tiểu luận............................................................................................6
CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH.....................................................................................7
2.1. Tính hệ thống - chức năng tổ chức xã hội..........................................................7
2.2. Tính giá trị - chức năng điều tiết xã hội.............................................................8
2.3. Tính nhân sinh - chức năng giao tiếp.................................................................8
2.4. Tính lịch sử - chức năng giáo dục......................................................................9
2.5. Chức năng phái sinh.........................................................................................10
CHƯƠNG 3: KẾT LUẬN.....................................................................................11
TÀI LIỆU THAM KHẢO.....................................................................................12 3 DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 2.1: Hình ảnh phân phát LTTP cho vùng bão.....................................................7
Hình 2.2: Lễ hội chùa Ngọc Tiên, Nam Định..............................................................8
Hình 2.3: Toàn cảnh tọa đàm Phát triển hợp tác xã nông nghiệp bền vững.................9
Hình 2.4: Giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ..........................................10 4
CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
1.1. Giới thiệu chủ đề
Truyền thống văn hóa là một phần không thể tách rời trong bản sắc Việt Nam.
1.2. Đặt ra vấn đề
Dựa trên định nghĩa: “văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và
tinh thần do con người đã sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn,
trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và xã hội” (GS.TSKH
Trần Ngọc Thêm), chứng minh vai trò của đặc trưng, chức năng văn hóa Việt Nam. 1.3. Mục tiêu
1.3.1. Mục tiêu chung
Tìm hiểu đặc điểm, vai trò của văn hóa Việt Nam để có cái nhìn sâu sắc hơn về văn hóa
1.3.2. Mục tiêu cụ thể
Phân tích 4 đặc trưng quan trọng của văn hóa Việt Nam: tính hệ thống, tính giá
trị, tính nhân sinh và tính lịch sử.
Phân tích 5 chức năng nền tảng hiện diện xuyên suốt trong văn hóa Việt Nam:
tổ chức xã hội, điều tiết xã hội, giao tiếp, giáo dục và phái sinh.
1.4. Bố cục bài tiểu luận
Bài tiểu luận ngoài phần danh mục hình thì nội dung chủ đề còn được trình bày bao gồm 03 chương
Chương 1: Đặt vấn đề Chương 2: Phân tích
Chương 3: Kết luận 5 CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH
2.1. Tính hệ thống - chức năng tổ chức xã hội
Văn hóa có tính hệ thống, giúp phân biệt với tập hợp và nhận diện mối liên hệ
giữa các hiện tượng. Đặc trưng này duy trì sự ổn định và tính liên tục của giá trị
văn hóa, tạo nền tảng xã hội vững chắc, đồng thời cho phép nó thích ứng với biến
đổi môi trường, kinh tế và xã hội.
Các yếu tố chính trị, văn hóa,... liên kết chặt chẽ; hiện diện trong quan hệ giữa
những người trong gia đình hoặc cộng đồng, tạo nên sự phong phú cho văn hóa
thông qua “chức năng tổ chức xã hội”.
Chức năng tổ chức xã hội liên kết con người và cộng đồng, góp phần ổn định
xã hội. Nó cung cấp các phương tiện ứng phó với tự nhiên và xã hội, mang lại giá
trị to lớn, nâng cao vị thế quốc gia. Cần gìn giữ và phát huy chức năng này, vì ổn
định xã hội là điều kiện quan trọng cho phát triển bền vững.
Ví dụ: Trong khi bão Yagi diễn ra, người dân cả nước đã chung tay quyên góp
để hỗ trợ miền Bắc vượt qua thiệt hại, góp phần làm xã hội trở nên tốt đẹp hơn.
Hình 2.1: Hình ảnh phân phát LTTP cho vùng bão Nguồn: Internet 6
2.2. Tính giá trị - chức năng điều tiết xã hội
Giá trị là thành phần cốt lõi của văn hóa, bao gồm các tiêu chuẩn, tư tưởng về
các quy tắc ứng xử. Tính giá trị ảnh hưởng đến hành vi cá nhân, giúp họ hòa nhập
vào cộng đồng và định hướng xã hội.
Điển hình là nền văn hóa đa dạng của Việt Nam trong quá trình hình thành và
phát triển đã mang bản sắc riêng không thể pha lẫn. Văn hóa đã thực hiện “chức
năng điều tiết xã hội” nhằm thường xuyên xem xét các giá trị văn hóa tích cực và tiêu cực.
Văn hóa mang sứ mệnh định hướng các chuẩn mực chung phù hợp với thời đại
đã thực hiện chức năng điều tiết để hướng xã hội tới phát triển bền vững.
Ví dụ: Nhiều cộng đồng đặt nặng giá trị đoàn kết: trong các làng xã, người dân
hỗ trợ nhau trong các công việc nông nghiệp hoặc lễ hội, thể hiện sự gắn bó.
Hình 2.2: Lễ hội chùa Ngọc Tiên, Nam Định Nguồn: Internet
2.3. Tính nhân sinh - chức năng giao tiếp
Tính nhân sinh cho thấy văn hóa là hiện tượng xã hội do con người tạo ra. Nhờ
đặc trưng này, văn hóa kết nối người với người, vật với vật và cả người với vật. Nó
thực hiện chức năng giao tiếp, từ đó hình thành nên ngôn ngữ và phương thức giao 7
tiếp, giúp con người gắn bó với giá trị văn hóa truyền thống, gìn giữ bản sắc dân
tộc và kết nối mọi người trong xã hội.
Phát sinh từ tính nhân sinh, “chức năng giao tiếp” là sợi dây kết nối con người
với nhau, tạo nên xã hội. Sự kết nối này sản sinh ra ngôn ngữ, chữ cái, ký hiệu, từ
đó hình thành môi trường giao tiếp. Sự đa dạng văn hóa tạo nên nhiều nhóm sắc
tộc và quốc gia, dẫn đến giao lưu văn hóa. Sự giao thoa này hình thành nên văn
hóa chung, thu hẹp khoảng cách giữa người với người.
Ví dụ: Các hoạt động xã hội, như hội họp, lễ hội... đóng vai trò quan trọng
trong việc kết nối các thành viên, chia sẻ thông tin.... Trong các buổi họp của tổ
dân phố, cư dân có thể trao đổi về các vấn đề chung của địa phương.
Hình 2.3: Toàn cảnh tọa đàm Phát triển hợp tác xã nông nghiệp bền vững Nguồn: Internet
2.4. Tính lịch sử - chức năng giáo dục
Tính lịch sử phản ánh bề dày văn hóa dân tộc, được hình thành và tích lũy qua
các thời kỳ, duy trì nhờ ngôn ngữ, phong tục và tập quán. Tính lịch sử là cầu nối
giữa quá khứ và hiện tại, truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ hướng về nguồn cội thông
qua “chức năng giáo dục”.
Chức năng giáo dục - nền tảng của văn hóa, nhằm duy trì và phát huy các giá
trị truyền thống dân tộc. Chú trọng giáo dục không chỉ là đầu tư cho tương lai của 8
một cá nhân mà còn là đầu tư cho sự tồn tại và phát triển bền vững của văn hóa Việt Nam.
Ví dụ: Những lịch sử và truyền thuyết về các anh hùng dân tộc, như Bà Trưng,
Bà Triệu, được kể lại qua các thế hệ, góp phần hình thành bản sắc và niềm tự hào dân tộc.
2.5. Chức năng phái sinh
Từ chức năng giáo dục, văn hóa đảm nhận chức năng phái sinh - đảm bảo tính
kế tục của lịch sử
Văn hóa Việt Nam là kết tinh các giá trị truyền thống, phong tục tập quán,...
được lưu truyền và gìn giữ qua các thế hệ, tạo nên bản sắc riêng của từng dân tộc.
Đồng thời còn là sự diễn hóa để phù hợp với thời đại nhưng vẫn giữ được tinh hoa
vốn có. “Chức năng phái sinh” của văn hóa giúp dân tộc ta hiện thực hóa điều đó,
bởi nó chính là cầu nối giữa hiện tại với quá khứ, là thứ “gien” di truyền giá trị
nhân cách cho thế hệ tương lai
Ví dụ: Các giá trị văn hóa như lòng yêu nước và truyền thống hiếu học, được
truyền đạt qua các chương trình giáo dục hiện đại và phương tiện truyền thông,
giúp thế hệ trẻ trân trọng văn hóa dân tộc trong bối cảnh hiện đại.
Hình 2.4: Giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ Nguồn: baolongan.vn 9
CHƯƠNG 3: KẾT LUẬN
Văn hóa không chỉ là trình độ, nếp sống mà còn bao gồm tất cả sản phẩm vật
chất và giá trị tinh thần, giữ vai trò quan trọng trong đời sống cộng đồng. Hệ thống
hữu cơ của văn hóa là một cấu trúc tương hỗ thống nhất, được tạo nên trong quá
trình tương tác và phát triển của xã hội, phản ánh sự trưởng thành trong tư duy của
con người. Văn hóa được tích lũy qua hoạt động thực tiễn, cần thời gian và sự giao
thoa giữa các nền văn hóa.
Văn hóa Việt Nam bao gồm 4 đặc trưng quan trọng hiện diện xuyên suốt trong
giá trị văn hóa, được kết nối với nhau: tính hệ thống, tính giá trị, tính nhân sinh và
tính lịch sử. Bốn đặc trưng trên hình thành nên 5 chức năng: tổ chức xã hội, điều
tiết xã hội, giao tiếp, giáo dục và phái sinh.
Tựu chung lại, ta có thể thấy được tầm quan trọng của các đặc trưng, chức năng
văn hóa Việt Nam. Sản phẩm văn hóa có thể được sáng tạo bởi cá nhân nhưng chỉ
có thể tồn tại và phát triển nhờ cộng đồng. Khi sở hữu những đặc trưng, văn hóa sẽ
trở thành giá trị bền vững cho dân tộc và quốc gia, góp phần nâng cao bộ mặt của
đất nước trên trường quốc tế. 10 TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Sách cơ sở văn hóa Việt Nam - PGS.TS Trần Ngọc Thêm
2. https://123docz.net/document/8784187-gia-tri-van-hoa-cua-cho-noi-phong-dien-
huyen-phong-dien-thanh-pho-can-tho.htm
3. https://123docz.net/document/6182266-nang-cao-chat-luong-nguon-nhan-luc-
tai-tong-cong-ty-co-phan-dau-tu-quoc-te-viettel.htm
4. https://tailieu.vn/doc/luan-an-tien-si-kinh-te-hoan-thien-hoat-dong-kiem-soat-
noi-bo-trong-cac-ngan-hang-thuong-mai-viet-n-2131187.html
5. https://svhttdl.bacninh.gov.vn/news/-/details/57300/-inh-nghia-ac-trung-chuc- nang-cua-van-hoa 11