



















Preview text:
MỞ ĐẦU
Nhằm chuẩn bị lý luận để xây dựng một nhà nước kiểu mới, trước khi Cách
mạng tháng Mười Nga thành công Lênin đã viết rất nhiều tác phẩm, nhiều bài báo
về vấn đề nhà nước. Nội dung chủ yếu của các tác phẩm như: “Nhà nước và cách
mạng”, các bài giảng đọc tại các trường đại học và các báo cáo trong các hội nghị
có nội dung chủ yếu đó là: quy luật hình thành, phát triển và triển vọng của Nhà
nước. Nhưng nội dung Lênin quan tâm nhất vẫn là việc xây dựng một nhà nước vô
sản như thế nào, bộ máy nhà nước đã ra sao trong giai đoạn quá độ từ chủ nghĩa tư
bản (CNTB) lên chủ nghĩa xã hội (CNXH).
Sau Cách mạng tháng Mười Nga thành công, giai cấp vô sản đã giành được
chính quyền, nhà nước Liên bang cộng hòa xã hội chủ nghĩa xô viết ra đời. Bên
cạnh việc xây dựng cách tổ chức, quản lý nền kinh tế mới XHCN, Lênin đặc biệt
quan tâm đến vấn đề cải tiến, xây dựng bộ máy nhà nước vô sản. Trong tác phẩm
“Thà ít mà tốt” - một trong những tác phẩm cuối đời của mình, Lênin đã đưa ra
những nội dung cụ thể, chi tiết để xây dựng một bộ máy nhà nước vô sản kiểu mới,
một kiểu nhà nước hoàn toàn khác hẳn về chất so với nhà nước tư bản chủ nghĩa.
Đó là một trong những định hướng lớn của Lênin về việc xây dựng nhà nước
“chuyên chính vô sản” trong thời kỳ quá độ.
Tuy rất ngắn, vẻn vẹn có 18 trang, nhưng cho đến bây giờ “Thà ít mà tốt”
vẫn được coi là một trong những tác phẩm quan trọng của Người nói về vấn đề nhà
nước. Tác phẩm không những đã thực sự giúp cho Đảng Bônsêvích Nga không
ngừng củng cố nhà nước thời bấy giờ mà còn có ý nghĩa là di huấn chính trị có ý
nghĩa quốc tế đối với các đảng mác-xít Lêninnít lãnh đạo chính quyền. Tư tưởng
của V.I.Lênin trong tác phẩm còn có ý nghĩa to lớn trong xây dựng và hoàn thiện
bộ máy Nhà nước ở Việt Nam hiện nay. 1
1. Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm
Vào những năm 1922-1923, Chính quyền Xô Viết đứng trước nhiều nhiệm
vụ mới mẻ, cấp bách và nặng nề. Nước Nga là một nước nghèo nàn, lạc hậu, lại
mới trải qua chiến tranh, chính sách kinh tế mới (NEP) sau gần một năm thực hiện
đã đem lại nhiều thành tựu quan trọng. Nền kinh tế được phục hồi đáng kể, tuy
nhiên còn rất chậm. Cuộc sống của nhân dân còn gặp nhiều khó khăn. Hơn nữa,
trong điều kiện nhà nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên trên thế giới vừa mới ra đời và
đang trong quá trình xây dựng, lại bị các nước tư bản đế quốc bao vây. Bọn tư sản
và phản động trong nước thì luôn tìm cách chống phá nhằm giành lại địa vị đã mất.
Tất cả những điều đó đã đặt nhà nước Xô viết trước những thách thức to lớn. Để
giải quyết tốt những nhiệm vụ nêu trên thì vấn đề quyết định là phải củng cố bộ
máy chính quyền nhà nước vững mạnh, hiệu quả để cáng đáng được trọng trách
nặng nề của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Trong hoàn
cảnh như vậy, bên cạnh việc thúc đẩy chính sách kinh tế mới, Lênin đã nhận thấy
phải quan tâm củng cố bộ máy nhà nước. Do đó, mặc dù vết thương cũ tái phát
nghiêm trọng, phải nằm trên giường bệnh, nhưng Lênin đã tập trung trí tuệ và sức
lực của mình để trăn trở cho vấn đề cải tổ và củng cố bộ máy nhà nước Xô viết.
Tác phẩm “Thà ít mà tốt” là một cống hiến lý luận của Lênin về xây dựng
Nhà nước, có thể coi đây là một bản di chúc chính trị có giá trị lý luận và thực tiễn
to lớn và sâu sắc của Lênin trong vấn đề củng cố, xây dựng bộ máy nhà nước vô
sản. “Thà ít mà tốt” của Lênin được báo Pravda (Sự thật) công bố lần đầu tiên
trong số 49, ngày 4-3-1923. Hiện nay tác phẩm được in trong Lênin toàn tập, Nhà
xuất bản Chính trị quốc gia, tập 45, năm 2006, từ trang 442 đến trang 460. Tác
phẩm này được Lênin viết cùng thời gian với nhiều tác phẩm nhỏ khác, trong đó
nhấn mạnh những trọng tâm là cải tổ bộ máy Nhà nước và xây dựng Ðảng. Tác
phẩm đã và đang tiếp tục đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong hoạt động thực tiễn
của các Đảng cộng sản về xây dựng chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản. Nó
trang bị cho những người cộng sản lý luận về xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa
vững mạnh và phát triển. 2
2. Quan điểm của V.I.Lênin về phương hướng xây dựng nhà nước vô
sản trong tác phẩm
Trải qua 5 năm củng cố nhưng không nắm chắc phương châm nên đến
năm 1923 bộ máy của nhà nước vẫn không đáp ứng được yêu cầu cách mạng
mới. Nguyên nhân của nó bắt nguồn từ quá khứ, nhà nước tư sản bị lật đổ nhưng
chưa hoàn toàn bị tiêu diệt. Trình độ văn hóa của nhân dân quá thấp. Nội chiến
lại diễn ra quá dài. Nhiều cán bộ ưu tú của Đảng phải ra mặt trận, tạo ra chỗ
hổng lớn ở địa phương…
Với con mắt nhạy cảm chính trị đặc biệt, Lênin đã phân tích và đánh giá
đúng về thực trạng bộ máy Nhà nước Xô viết lúc đó. Theo Lênin, Nhà nước Xô
viết sau 5 năm ra đời và xây dựng đã đạt được những thành tựu đáng kể để từng
bước khẳng định và hướng tới xây dựng một nhà nước thật sự mang bản chất của
một nhà nước kiểu mới. Tuy nhiên, Lênin cũng nghiêm khắc chỉ ra những yếu kém
của nhà nước Xô viết. Số lượng người trong các cơ quan quá nhiều, chất lượng và
hiệu lực quản lý nhà nước rất thấp, tình trạng quan liêu, cồng kềnh, kém hiệu lực,
lề lối làm việc giấy tờ, sính kế hoạch, cán bộ thì không ít người rơi vào thói ba hoa,
tự mãn, công thần, xa thực tế... Từ đó, Người thẳng thắn nhận định: “Tình hình bộ
máy nhà nước của ta rất đáng buồn, nếu không muốn nói là tồi tệ”1. Mặc dù được gọi là
nhà nước Xô viết, nhưng theo Lênin, bộ máy nhà nước Nga vẫn mang nặng tàn dư của
xã hội cũ, bộ máy nhà nước cũ mà rất ít được sửa đổi, “nó vẫn là điển hình thật sự của
bộ máy nhà nước cũ”. Vì thế, nó chưa thực sự mang đầy đủ tính chất là một nhà nước
xã hội chủ nghĩa. Lênin đi đến kết luận về tình trạng Nhà nước Xô-viết khi đó là “rất tồi
tệ” và việc cải tổ bộ máy Nhà nước “cần phải có thời gian” nhưng đồng thời lại phải
“làm ngay từng bước”, sẽ rất khó khăn nhưng không thể không làm.
Lê-nin rất nghiêm khắc với những yếu kém, khuyết điểm của bộ máy Nhà nước
Xô-viết, dù lúc đó các nước đế quốc đang tìm mọi cách bôi nhọ, xuyên tạc bản chất
của Nhà nước Xô-viết - Nhà nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên và duy nhất trong lịch
sử loài người tại thời điểm đó. Ðây là thái độ rất dũng cảm, rất cách mạng. 1 Sđd, t.45, tr.442 3
Phân tích nguyên nhân của tình trạng yếu kém đó của bộ máy nhà nước Nga
Xô viết, Lênin đã chỉ ra các nguyên nhân sau đây:
Một là, những yếu kém của nhà nước Xô viết bắt nguồn từ tàn dư của nhà
nước cũ, xã hội cũ. Thật vậy, nước Nga trước cách mạng Tháng Mười tuy là một
nước tư bản chủ nghĩa đã phát triển đến độ trung bình nhưng về cơ bản vẫn còn là
một nước nông nghiệp lạc hậu, công nghiệp chưa phát triển, nền sản xuất nhỏ lẻ,
manh mún là phổ biến, thói quen lao động tiểu nông, lạc hậu, thủ công, rụt rè; mặt
bằng văn hoá của nhân dân còn thấp. Sự yếu kém của bộ máy nhà nước Nga Xô
viết đã phản ánh thực trạng đó là điều dễ hiểu vì kiến trúc thượng tầng bao giờ cũng
sinh ra từ cơ sở hạ tầng và phản ánh cơ sở hạ tầng đã sinh ra nó. Lênin viết: “Trong
toàn bộ lĩnh vực những quan hệ xã hội, kinh tế và chính trị chúng ta đều tỏ ra là cách
mạng ghê gớm, nhưng về mặt cấp bậc, về mặt tôn trọng những hình thức và những
thể lệ về thủ tục hành chính thì “tính cách mạng” của chúng ta lại thường hay nhường
chỗ cho tinh thần thủ cựu hủ bại nhất”2. Những tư tưởng thủ cựu, lạc hậu của xã hội
cũ còn tồn tại là lẽ tất yếu bởi xã hội cũ mất đi, nhưng nó không thể mất ngay tức
khắc, nhất là ý thức xã hội của xã hội cũ thì nó còn tồn tại lâu dài vì nó có tính bảo
thủ, lạc hậu so với tồn tại xã hội. Lênin chỉ rõ những khuyết điểm đó bắt nguồn từ quá
khứ; quá khứ này tuy đã bị lật đổ, nhưng chưa bị tiêu diệt, nó chưa phải là một giai
đoạn văn hoá đã hết thời từ lâu, vì cũng theo Lênin thì những tư tưởng, ý thức nó
thường “ăn sâu vào đời sống văn hoá, vào phong tục, tập quán”3.
Hai là, do trình độ văn hoá của giai cấp công nhân và nhân dân lao động
còn thấp. Lênin cho rằng, giai cấp công nhân là những người chủ yếu và trực tiếp
xây dựng, tổ chức lên bộ máy nhà nước Xô viết. Họ rất muốn xây dựng một bộ
máy nhà nước tốt hơn nhưng “họ chưa có đầy đủ học thức”, nên “họ không biết
làm thế nào. Họ không thể làm được việc đó”4. Còn trình độ văn hoá nói chung của
nhân dân lao động Nga thì: “những yếu tố kiến thức, học thức, giáo dục…so với tất
cả các nước khác, thì chúng ta có ít ỏi đến nực cười”, mà theo Lênin, xây dựng bộ 2 Sđd, t.45, tr.453-454 3,4 Sđd, t.45, tr.443 4 4
máy nhà nước là công việc khó khăn, phức tạp nên “để làm được việc ấy, cần phải có văn hoá”.
Ba là, do chiến tranh kéo dài và do sự phá hoại của các thế lực thù địch,
phản động chống chủ nghĩa xã hội. Ngay khi mới ra đời, nước Nga Xô viết non trẻ
đã phải đối phó với cuộc bao vây can thiệp của các nước đế quốc phương Tây. Vì
vậy, mọi nhân tài, vật lực của nước Nga đều phải dồn cho kháng chiến. Đảng và
Nhà nước Xô viết Nga đã phải tập trung cao độ mọi nguồn lực, cán bộ cho quân
đội. Những đảng viên, những công nhân ưu tú, những cán bộ có tài đức đã được
tăng cường cho kháng chiến. Do đó, chính quyền các cấp thiếu nhiều cán bộ có tài
đức. Bên cạnh đó, không ít những phần tử cơ hội, những người có trình độ, năng
lực và đạo đức yếu kém đã lọt vào bộ máy nhà nước, làm cho hoạt động của bộ
máy nhà nước kém hiệu quả. Hơn nữa, các thế lực thù địch và phản động trong và
ngoài nước hết sức tức tối với nước Nga Xô viết, chúng tìm mọi cách phá hoại sự
nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước Nga: “chúng đã làm đủ mọi cách để gạt
chúng ta lại đằng sau”5. Trong thời kỳ đầu thì chúng đã “lợi dụng cuộc nội chiến ở
Nga nhằm phá hoại nước ta đến cực độ”, nhưng khi không đánh đổ được nước Nga
bằng chiến tranh thì chúng lại tìm mọi cách “cản trở sự phát triển của nó lên chủ
nghĩa xã hội…, chúng cũng đã không để cho chế độ đó có được ngay lập tức một
bước tiến…, chúng không để cho chế độ đó phát triển được tất cả mọi khả năng đủ
để trở thành chủ nghĩa xã hội”6. Mặt khác, nước Nga Xô viết trong quá trình thực
hiện chính sách kinh tế mới đã buộc phải sử dụng các nhân tố kinh tế - chính trị
của chủ nghĩa tư bản, nhất là phải sử dụng các chuyên gia tư sản trong mọi lĩnh
vực. Vì vậy, nước Nga Xô viết và bộ máy nhà nước của nó không thể tránh khỏi
việc “bị tiêm nhiễm rất nhiều thiên kiến tai hại và lố lăng nhất”7. Các nước tư bản
đế quốc đã lợi dụng cơ hội này để cài cắm gián điệp vào phá hoại bộ máy nhà nước
và nền kinh tế - xã hội Nga. 5,6,7 Sđd, t.45, tr.455 6 7 5
Bốn là, do một bộ phận cán bộ, đảng viên của Đảng rơi vào quan liêu, cơ hội,
thoái hoá biến chất. Lênin khẳng định rằng, sự yếu kém của bộ máy nhà nước một
phần là do những phần tử quan liêu, cơ hội, thoái hoá biến chất, những kẻ phô trương,
kiểu cách dởm, ba hoa, cách mạng suông chất chui vào và làm cản trở hiệu lực của bộ
máy nhà nước và làm biến dạng chế độ nhà nước mới. Những phần tử đó “đang tồn
tại không những trong các cơ quan Xô viết mà cả trong các cơ quan Đảng nữa”8.
Người khẳng định rằng quá trình thực hiện chính sách kinh tế mới với việc sử dụng
những nhân tố kinh tế của chủ nghĩa tư bản nên không thể tránh khỏi việc trong bộ
máy nhà nước Xô viết “bị tiêm nhiễm rất nhiều thiên kiến tai hại và lố lăng nhất”.
Nhưng trong một chừng mực nào đó thì những thói xấu đó lại được những phần tử
quan liêu, cơ hội, thoái hoá trong bộ máy nhà nước Xô viết tiếp nhận với ý đồ trục lợi
và chúng làm lây lan sang cả những cán bộ khác trong bộ máy nhà nước Xô viết.
Lênin viết: “Trong một chừng mực nào đó, bệnh truyền nhiễm ấy cũng là do những
phần tử quan liêu đáng yêu của chúng ta cố ý làm lây lan sang chúng ta, với hy vọng
là có nhiều dịp buông câu trong đám nước đục do những thiên kiến đó khuấy lên” 9.
Năm là, tình trạng “đáng buồn” của bộ máy nhà nước Xô viết còn do những
yếu kém trong quá trình cải tổ nó gây ra. Lênin nói: Tuy “chúng ta đã ra sức cải
tiến bộ máy nhà nước”, “nhưng đó chỉ là một hoạt động phí công, một hoạt động…
đã chỉ cho chúng ta thấy rõ rằng hoạt động đó chỉ là vô hiệu, thậm chí còn vô ích,
hay thậm chí còn có hại là khác”10. Về những yếu kém trong quá trình cải tổ bộ
máy nhà nước Xô viết trong những năm sau cách mạng Tháng Mười được Lênin
chỉ rõ: “Điều tai hại nhất ở đây là hấp tấp. Điều tai hại nhất là tưởng rằng chúng
ta…đã có được một số yếu tố khá lớn để xây dựng được một bộ máy thật sự mới
và thật sự xứng đáng với danh hiệu là bộ máy xã hội chủ nghĩa, bộ máy Xô viết,
v.v..”11. Ông khẳng định rằng bộ máy nhà nước xã hội chủ nghĩa thực sự chúng ta
chưa có, và “ngay cả những yếu tố cho phép chúng ta xây dựng được bộ máy ấy,
chúng ta cũng có ít ỏi đến nực cười”. Người chỉ rõ: “muốn xây dựng được bộ máy 8 Sđd, t.45, tr.451
9,10,11 Sđd, t.45, tr.453,445,443 6
ấy, chúng ta không được ngại tốn thời gian, rằng việc đó đòi hỏi nhiều, nhiều, rất nhiều năm tháng”12.
Qua những phân tích trên, Lênin đã chỉ ra tính cấp bách phải cải cách bộ
máy Nhà nước, Lênin nói: "Tôi thiết nghĩ rằng, đã đến lúc chúng ta phải chỉnh đốn
một cách đúng mức, một cách hết sức nghiêm túc bộ máy Nhà nước của
ta"13.Lênin còn nhắc nhở phải suy nghĩ nghiêm chỉnh xem nên khắc phục những
khuyết điểm của bộ máy ấy như thế nào.
Lênin đã chỉ rõ mục đích của việc đổi mới, cải tiến bộ máy nhà nước Xô viết
là nhằm xây dựng bộ máy đó thực sự xứng danh là bộ máy nhà nước xã hội chủ
nghĩa; đảm bảo cho bộ máy nhà nước có chất lượng kiểu mẫu thực sự, gọn nhẹ,
mang tính hiệu quả, hiệu lực cao, thực sự trong sạch, vững mạnh, có đầy đủ năng
lực quản lý đất nước. Đó sẽ là một nhà nước được mọi người tín nhiệm, có đầy đủ
điều kiện và khả năng trụ vững không phải chỉ ở chừng mực một nước tiểu nông
mà cả ở trình độ một nước công nghiệp hoá và điện khí hoá. Đó là một nhà nước
mà có thể “trừ bỏ được đến cả những lãng phí nhỏ nhất trong mọi lĩnh vực đời
sống xã hội, bằng cách thực hành tiết kiệm nghiêm ngặt”14.
Về mặt quốc tế, bộ máy nhà nước Xô viết cần được củng cố để có thể đứng
vững trong mọi hoàn cảnh biến động của tình hình quốc tế. Muốn vậy, nó phải
tránh được những xung đột với các nước tư bản chủ nghĩa và có đủ sức mạnh ngăn
cản mọi âm mưu và hành động xâm lược, phá hoại của các thế lực đế quốc, thù
địch bên ngoài chưa hề từ bỏ ý đồ đè bẹp nhà nước Xô viết non trẻ. Vấn đề trong
cải tổ bộ máy nhà nước Xô viết đòi hỏi cần phải có những điều kiện, theo Lênin,
đó là phải có đội ngũ những người lao động, nhất là giai cấp công nhân, những cán
bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân lao động có ý thức cách mạng cao, hăng hái
đấu tranh cho chủ nghĩa xã hội, yêu chủ nghĩa xã hội và trung thành với lý tưởng
xã hội chủ nghĩa. Đồng thời, họ phải có trình độ về văn hoá, khoa học kỹ thuật, tổ
chức và quản lý kinh tế - xã hội… vì muốn cải tiến bộ máy nhà nước thì cần phải
12,13,14 Sđd, t.45, tr.443,446,458 7
có văn hoá, bởi vì: “không thể giải quyết được bằng một hành động liều lĩnh hay
một cuộc xung phong, bằng sự táo bạo hay bằng nghị lực, hoặc nói chung, bằng
bất cứ một trong những đức tính tốt đẹp nhất nào của con người”15. Lênin còn nhấn
mạnh rằng: muốn có tri thức thì không có cách nào khác ngoài việc: “một là học
tập, hai là học tập, ba là học tập mãi, và sau nữa, phải làm sao cho việc học thức ở
nước ta không nằm trên giấy hoặc là một lời nói theo mốt nữa, phải làm sao cho
học thức thực sự ăn sâu vào trí não, hoàn toàn và thực tế trở thành một bộ phận
khăng khít của cuộc sống của chúng ta…, xứng đáng và thích hợp với một nước
đang đặt cho mình nhiệm vụ trở thành một nước xã hội chủ nghĩa”16.
Theo Lênin thì phương châm cải tiến bộ máy nhà nước Xô viết là “thà ít mà
tốt”, tức là: “thà mất hai năm hay thậm trí ba năm, còn hơn là hấp tấp vội vàng mà
không có chút hy vọng nào đào tạo được một nhân liệu tốt”17. Phương châm này
được thể hiện ở những góc độ sau:
Một là, việc cải tổ cần có trọng điểm, tập trung giải quyết ở khâu có vị trí
quan trọng, không tràn lan, dàn trải, không chạy theo số lượng mà quan tâm đầy đủ
tới chất lượng cả về tài và đức của đội ngũ những người lãnh đạo, quản lý. Khâu
trọng tâm có ý nghĩa quyết định then chốt đó là Bộ dân uỷ thanh tra công nông,
một bộ dân uỷ mà hiệu quả công tác quá kém trong khi biên chế quá cồng kềnh.
Người yêu cầu không nhìn vào số lượng mà "phải chăm lo để có được một chất
lượng kiểu mẫu thật sự”. Mục đích cuối cùng là “chúng ta phải làm cho Bộ dân uỷ
thanh tra công nông, công cụ để cải tiến bộ máy của ta thành một cơ quan thật sự gương mẫu”18.
Hai là, cải tiến bộ máy nhà nước phải từng bước thận trọng, vững chắc nhưng
không lề mề, trì trệ kéo dài. Cải tiến bộ máy nhà nước là một công việc khó khăn,
phức tạp, nhạy cảm. Vì vậy, không nên vội vàng, hấp tấp, bởi vì “sự hấp tấp sẽ gây
tác hại lớn”. Trong quá trình cải tiến bộ máy nhà nước “chỉ hành động khi đã suy nghĩ
chín chắn”, phải “hết sức thận trọng, có suy nghĩ kỹ và với sự am hiểu cặn kẽ”. Cải 15,16 Sđd, t.45, tr.444 17 Sđd, t.45, tr.445 18 Sđd, t.45, tr.444 8
tiến bộ máy nhà nước phải có thời gian, có sự chuẩn bị và không “từ chối làm lại
những việc có thể đã làm qua một lần rồi”.
Muốn cho bộ máy nhà nước có thể đạt được trình độ mong muốn thì phải
tôn trọng quy tắc "chỉ hành động khi đã suy nghĩ chín chắn" thận trọng và "am
hiểu cặn kẽ", phải đi những bước vững chắc "thà ít mà tốt" còn hơn là hấp tấp vội vàng.
Trong tác phẩm, Lênin đã nêu lên một số biện pháp cơ bản để cải tiến bộ
máy nhà nước Xô viết, cụ thể là:
Một là, tăng cường công tác kiểm tra nhằm nắm chắc tình hình hoạt động
của bộ máy nhà nước, trên cơ sở ấy mà xây dựng các phương hướng chỉnh đốn
nhằm khắc phục các yếu kém. Lênin chỉ rõ, kiểm tra là một khâu then chốt trong
cải tiến bộ máy nhà nước nhằm xây dựng bộ máy nhà nước trong sạch, vững mạnh,
hiệu quả hiệu lực. Theo Lênin, trước hết phải củng cố cơ quan kiểm tra của Đảng
và nhà nước, tức là Bộ Dân uỷ thanh tra công nông và Uỷ ban kiểm tra Trung
ương, trong đó đặt trọng tâm vào cải tiến Bộ Dân uỷ thanh tra công nông. Từ đó
phát huy vai trò của cơ quan này để cải tổ toàn bộ bộ máy nhà nước, bởi vì theo
Lênin: “Chỉ nguyên một mình Bộ dân uỷ ấy cũng đã phải quyết định tình hình của toàn
thể bộ máy nhà nước của chúng ta nói chung”19. Không phải ngẫu nhiên mà Lênin
chọn Bộ dân ủy thanh tra công nông là khâu tác động có tính đột phá trong việc cải
cách bộ máy Nhà nước Xô-viết lúc đó. Trong công tác quản lý Nhà nước, nội dung
thanh tra phải được quan tâm và được coi là một nội dung cơ bản của công tác
quản lý Nhà nước. Không được thỏa mãn, chủ quan với các quyết định mà phải
thường xuyên kiểm tra lại tính đúng đắn của các quyết định đó. Cũng qua công tác
thanh tra, kiểm tra có thể phát hiện những cái mới, cái tốt. Vì vậy, Người yêu cầu
phải chọn lựa đặc biệt cẩn thận những cán bộ sẽ bổ nhiệm vào Bộ này, phải “keo cú về
mặt số lượng” và coi trọng chất lượng. Lênin yêu cầu “cử một tiểu ban chịu trách
nhiệm thảo chương trình sơ bộ cho những kỳ thi tuyển người muốn vào làm việc ở Bộ
Dân uỷ thanh tra công nông; cũng như cho những người định tuyển vào chức vụ uỷ 19 Sđd, t.45, tr.448-449 9
viên Ban kiểm tra Trung ương”20. Đặc biệt, đối với họ: “Phải chuẩn bị để làm những
công tác mà tôi sẽ gọi không ngại ngùng là công tác chuẩn bị đi săn, tôi không nói
là săn bọn ăn cắp, mà là săn một hạng người cũng đại loại như thế”21
Về hoạt động của bộ máy thanh, kiểm tra Lênin yêu cầu Ban kiểm tra Trung
ương và Bộ dân uỷ thanh tra công nông phải phối hợp chặt chẽ với nhau, có nhiệm
vụ “xem xét đều đặn tất cả những hồ sơ và tài liệu của Bộ chính trị” và “phải phân
phối hợp lý thời gian của họ cho các công tác kiểm tra hoạt động hành chính của
các cơ quan của ta, từ những cơ quan nhỏ nhất và có tính chất bộ phận cho đến
những cơ quan cao nhất của nhà nước ta”22. Lênin chỉ rõ rằng Bộ dân uỷ thanh tra
công nông có nhiệm vụ thanh tra tất cả các cơ quan nhà nước không trừ một cơ
quan nào từ Trung ương đến địa phương, ở tất cả các ngành.
Về nội dung công tác kiểm tra, Lênin yêu cầu “kiểm tra lại những chủ
trương mà chúng ta tuyên bố hàng giờ, quyết định hàng phút, rồi từng giây, chứng
minh tính chất không vững chắc, không kiên định và khó hiểu của những chủ
trương đó”23. Lênin yêu cầu khi kiểm tra thì “không nên kiểm tra đi, kiểm tra lại
nhiều lần mà sáng tạo ra một cái gì thực sự không chê trách được, một cái gì có thể
làm cho tất cả và từng người phải tôn trọng không chỉ vì chức vị và cấp bậc”24.
Hai là, hợp lý hoá các tổ chức, tinh giản bộ máy, biên chế, thực hành tiết kiệm,
chống lãng phí trong tổ chức và quản lý hành chính. Cải cách bộ máy Nhà nước, cải cách
thể chế, thủ tục hành chính, tinh giản biên chế, thực hành một nền công vụ có hiệu năng
bởi một đội ngũ công chức tinh thông nghề nghiệp, biết làm việc trên tinh thần phục vụ
nhân dân đi liền với chống tệ quan liêu, ăn hối lộ và tham nhũng… là những vấn đề đã
được Lênin nhấn mạnh nhiều lần. Ông khẳng định: "Chỉ có làm cho bộ máy của chúng ta
trong sạch đến tột bực, chỉ giảm bớt đến mức tối đa tất cả những cái không tuyệt đối cần
thiết, chúng ta mới có thể đứng vững được"25. Theo Lênin, bộ máy nhà nước phải được tổ
chức hợp lý, gọn nhẹ, tránh cồng kềnh, trùng lặp, chồng chéo chức năng nhiệm vụ giữa 20,21 Sđd, t.45, tr.449,450 22 Sđd, t.45, tr.450 23,24 Sđd, t.45, tr.443,447 25 Sđd, t.45, tr.459 10
các bộ phận, cơ quan nhà nước. Ông yêu cầu hợp nhất một số cơ quan Đảng với một số
cơ quan nhà nước có chức năng nhiệm vụ giống, ví như “hợp nhất một cách độc đáo bộ
máy kiểm tra của Đảng với bộ máy kiểm tra của chính quyền”. Ông cho rằng sự hợp nhất
đó không có trở ngại gì cả và nó đảm bảo cho công tác kiểm tra có kết quả tốt hơn.
Khi viết về phương châm và yêu cầu trong việc giải quyết mối quan hệ giữa
số lượng và chất lượng công chức, viên chức, Lê-nin yêu cầu phải "vứt bỏ những
tiêu chí chung về số lượng". Một bộ máy Nhà nước mạnh mẽ không phải do số
lượng và quy mô mà chủ yếu do chất lượng hoạt động cuả nó. Nhân viên của bộ
máy đó phải có chất lượng cao và thật sự gương mẫu. Lê-nin đã nêu lên phương
châm cho những giải pháp chủ yếu và cụ thể để cải tổ bộ máy Nhà nước thật ngắn
gọn: “Thà ít mà tốt”.
Trước hết, cần nắm chắc và đúng về thực trạng số lượng, chất lượng đội ngũ
viên chức, cán bộ trong các cơ quan Nhà nước gắn với các chức năng, nhiệm vụ
của nó. Sau đó phải giải quyết tốt mối quan hệ giữa số lượng và chất lượng nhân
viên. Bộ máy Nhà nước phải được tổ chức một cách hợp lý, không có bộ phận
thừa, bộ phận thiếu, chồng chéo, trùng lặp về chức năng, nhiệm vụ giữa các bộ
phận. Đối với Bộ dân uỷ thanh tra công nông, Lênin yêu cầu giảm số nhân viên từ
1000 người xuống 300 - 400 người, tuỳ theo từng vị trí công việc mà bố trí người
Đối với công tác thực hành tiết kiệm Lênin yêu cầu “một sự tiết kiệm
nghiêm ngặt nhất trong việc quản lý nhà nước”, “giảm bớt đến mức tối đa tất cả
những cái không tuyệt đối cần thiết”. Ông nhấn mạnh: “chúng ta phải thực hành
tiết kiệm tột mức trong bộ máy nhà nước của chúng ta, chúng ta phải bài trừ mọi
vết tích lãng phí mà nước Nga quân chủ và bộ máy quan liêu tư bản chủ nghĩa của
nó đã để lại đầy rẫy”26. Số tiền tiết kiệm dùng để phát triển đất nước, “để phát triển
đại công nghiệp cơ khí”, “để phát triển điện khí hoá”. Tóm lại là để xây dựng đất nước.
Ba là, đối với công tác cán bộ. Lênin cho rằng một nguyên nhân quan trọng
làm cho bộ máy nhà nước Xô viết yếu kém là do đội ngũ cán bộ chưa tốt. Ông cho 26,27 Sđd, t.45, tr.459,442 11
rằng họ có ý thức cách mạng nhưng họ còn yếu kém về trình độ và kinh nghiệm
nên chưa đáp ứng được yêu cầu xây dựng bộ máy nhà nước vững mạnh. Lênin chỉ
rõ công tác cán bộ phải phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng được những cán
bộ tốt, có chất lượng kiểu mẫu. Công tác cán bộ nên có chiến lược lâu dài chứ
không thể vội vàng, hấp tấp. Trong đó Người đặc biệt nhấn mạnh đến cán bộ của
Bộ dân uỷ thanh tra công nông. Đối với Bộ này, Người lưu ý phải “quan tâm chỉnh
đốn bộ máy đó một cách thật đặc biệt chu đáo, quan tâm tập trung cho Bộ dân uỷ
thanh tra công nông một số nhân viên có phẩm chất cao, nghĩa là không kém gì
những nhân viên kiểu mẫu giỏi nhất ở Tây Âu”27.
Lênin rất chú trọng đến tiêu chuẩn chung của cán bộ nhà nước, đó là “những
phần tử ưu tú trong chế độ xã hội của chúng ta, tức là: trước hết, những công nhân
tiên tiến, và sau nữa, những phần tử thực sự có học thức mà người ta có thể tin
chắc rằng họ sẽ không tin một lời nào, không nói một lời nào trái với lương tâm
họ, - những phần tử ưu tú ấy phải không sợ thừa nhận bất cứ một khó khăn nào và
không lùi bước trước bất cứ một cuộc đấu tranh nào để đạt được mục đích mà họ
sẽ tự đặt cho mình một cách nghiêm chỉnh”28. Về tiêu chuẩn cán bộ thuộc Bộ dân
uỷ thanh tra công nông, Lênin đòi hỏi “phải vĩnh viễn vứt bỏ ngay tất cả những
tiêu chuẩn chung về số lượng nhân viên của các cơ quan thuộc bộ ấy, chúng ta phải
lựa chọn đặc biệt cẩn thận những cán bộ của Bộ dân uỷ thanh tra công nông, căn
cứ vào một sự kiểm tra nghiêm ngặt nhất”29. Ông đòi hỏi những cán bộ được chỉ
định vào làm công tác kiểm tra “phải là những người cộng sản không thể chê trách
được”. Lênin cụ thể hoá tiêu chuẩn của cán bộ kiểm tra với những tiêu chuẩn sau:
Họ được nhiều đảng viên cộng sản giới thiệu, tức là họ phải có uy tín; họ phải trải
qua một kỳ thi sát hạch kiến thức về bộ máy nhà nước, về những nguyên tắc của
khoa học quản lý, về nghiệp vụ; họ phải phối hợp tốt công tác với những uỷ viên
Ban kiểm tra Trung ương và với ban thư ký riêng của mình, sao cho chúng ta có
thể đảm bảo cho toàn thể bộ máy chạy tốt… 28 Sđd, t.45, tr.444-445 29 Sđd, t.45, tr.446 12
Đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, theo Lê-nin cho rằng, “học tập,
học tập và học tập mãi” phải được coi như một phương châm cơ bản nhất trong suy
nghĩ và hành động của các cán bộ cách mạng nói chung, cũng như các cán bộ Nhà
nước nói riêng. Học ở trường lớp, ở nhân dân... Và quan trọng hơn là phải làm sao
để học thức “không nằm ở trên giấy hoặc là một lời nói theo mốt” mà sự am hiểu
và những hành động có hiểu biết phải trở thành thói quen, trở thành tập quán văn
hóa vững chắc và lâu dài, “phải làm sao cho học thức thật sự ăn sâu vào trí não,
hoàn toàn và thực tế trở thành một bộ phận khăng khít của cuộc sống”. Lênin nhấn
mạnh vai trò của tri thức và của đội ngũ trí thức trong công cuộc đổi mới bộ máy
Nhà nước, đồng thời cũng nhấn mạnh trách nhiệm của mỗi đảng viên cộng sản phải
không ngừng học tập, nâng cao trình độ tri thức và lý luận của mình và của cả tổ chức đảng nói chung.
Trong vấn đề đào tạo cán bộ, Lênin cũng rất chú ý tới việc đưa cán bộ ra
nước ngoài. Người nhấn mạnh, Cần cử một số người có khả năng học tập sang một
số nước có kiến thức và kinh nghiệm quản lý nhà nước như Ðức, Anh, Mỹ, Ca-na-
đa... để học tập những kiến thức và kinh nghiệm quản lý nhà nước tiên tiến nhất.
Bên cạnh đó, Lênin rất coi trọng việc thi tuyển cán bộ. Ông yêu cầu cán bộ trước
khi nhận nhiệm vụ phải qua các kỳ thi sát hạch, thi tuyển chọn; phải có uy tín;
được lựa chọn đặc biệt cẩn thận, phải được thẩm tra kỹ lưỡng trước khi bố trí việc.
Ông còn nhấn mạnh rằng không nên tuyển chọn cán bộ theo một khuôn mẫu nào
có sẵn. Chúng ta phải lựa chọn đặc biệt cẩn thận những cán bộ của Bộ dân ủy
thanh tra công nông, căn cứ vào một sự kiểm tra nghiêm ngặt nhất, chứ không khác
được. Tập trung chọn vào bộ máy nhà nước những cán bộ có kinh nghiệm ở các
cơ quan cũng như trong số những sinh viên các trường đại học Xô viết, lựa chọn
cán bộ phải theo phương châm “Thà ít mà tốt” ít về số lượng nhưng chất lượng phải cao.
Đã hơn 100 năm đã trôi qua, “Thà ít mà tốt” là một trong những tác phẩm
cuối cùng Lê-nin để lại cho chúng ta. Những chỉ dẫn trên đây của Lênin về cải
cách bộ máy nhà nước trong tác phẩm vẫn sống động bởi những giá trị sâu sắc, có 13
tính định hướng đối với sự nghiệp xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ
nghĩa của dân, do dân và vì dân ở nước ta hôm nay. Nhiều người đã coi “Thà ít mà
tốt” cùng với những tác phẩm được viết trong hơn một năm cuối đời của Lê-nin là
những tác phẩm mang ý nghĩa “Di chúc” của Người để lại cho chúng ta- những
người đang xây dựng nhà nước kiểu mới, nhà nước của dân, do dân và vì dân.
3. Ý nghĩa của tác phẩm đối với cách mạng Việt Nam
Tác phẩm “Thà ít mà tốt” của Lê Nin có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn
cực kỳ quan trọng, điều đó đã được kiểm nghiệm qua thực tiễn đấu tranh cách
mạng và đã trở thành tài sản quý giá của phong trào cộng sản, công nhân quốc tế,
của các Đảng cộng sản và cũng có thể nói đó là tài sản của nhân dân lao động trên
toàn thế giới trong cuộc đấu tranh vì cuộc sống tự do hạnh phúc. Những nội dung
của tác phẩm đã trang bị cho những người cộng sản lý luận về xây dựng Nhà nước
Xô Viết, làm cho Nhà nước Xô Viết đứng vững và phát triển trong những thời
điểm khó khăn nhất của cách mạng nước Nga lúc bấy giờ. Đồng thời, tác phẩm
“Thà ít mà tốt” là di huấn chính trị có ý nghĩa quốc tế đối với các Đảng cộng sản
đang lãnh đạo chính quyền. Tác phẩm này của Lê Nin đã và đang tiếp tục đóng vai
trò đặc biệt quan trọng trong hoạt động thực tiễn của các Đảng cộng sản về sự
nghiệp lãnh đạo công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản.
Đối với cách mạng Việt Nam, những vấn đề lý luận về Nhà nước được trình
bày trong tác phẩm “Thà ít mà tôt” của Lê Nin có ý nghĩa cực kỳ quan trọng trong
suốt quá trình đấu tranh cách mạng để giành lại độc lập, thống nhất Tổ quốc, cũng
như trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội hiện nay. Sau Cách mạng Tháng
Tám 1945, Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời, ngay từ đầu, đã phải thử
thách vô cùng khó khăn, phức tạp, có thể ví tình thế lúc đó như “ngàn cân treo sợi
tóc”. Thù trong, giặc ngoài cáu kết với nhau nhằm xóa bỏ Nhà nước Việt Nam dân
chủ cộng hòa còn non trẻ ở khu vực Đông Nam Châu Á, và muốn chiếm lai những
lợi ích mà chúng đã bị mất. Trước tình hình đó, Đảng cộng sản Việt Nam và Chủ
Tịch Hồ Chí Minh đã vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác Lê Nin, trong đó có phần
lý luận về Nhà nước rất quan trọng trong tác phẩm “Thà ít mà tốt” của Lê Nin. Từ 14
cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác Lê Nin, Đảng ta và Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã có
những chiến lược sách lược vừa linh hoạt, mềm dẻo; vừa cứng rắn nhằm đấu tranh
giữ bằng được chính quyền.
Tiếp tục Đường lối độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, trong cuộc
kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Đảng cộng sản Việt Nam luôn luôn quan tâm
đến việc củng cố chính quyền ở Miền Bắc xã hội chủ nghĩa vững mạnh làm hậu
thuẫn cho quá trình đấu tranh cách mạng để giải phóng Miền Nam, thống nhất Tổ
quốc. Ở Miền Nam, Đảng đã bằng mọi cách để xây dựng cơ sở cách mạng vững
mạnh, thành lập chính quyền cách mạng để phát triển cách mạng, đặc biệt đó là
việc thành lập “Mặt trận dân tộc giải phóng Miền Nam Việt Nam” vào năm 1960,
và sự ra đời của “Chính Phủ cách mạng lâm thời cộng hòa Miền Nam Việt Nam”
vào năm 1969. Đấu tranh để bảo vệ và không ngừng phát triển lớn mạnh chính
quyền cách mạng đã thúc đẩy cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân ta đi
đến thắng lợi cuối cùng vào mùa xuân năm 1975. Đất nước ta hoàn toàn giải
phóng, cả nước thống nhất đi lên chủ nghĩa xã hội.
Sau năm 1975, cả nước thống nhất đi lên chủ nghĩa xã hội. Nhân dân cả
nước vui mừng phấn khởi trên con đường xây dựng cuộc sống mới, nhưng đất
nước lại đang đứng trước muôn vàn những khó khăn thử thách. Khó khăn do hậu
quả của chiến tranh để lại, khó khăn do còn nhiều lúng túng trên con đường đi lên
chủ nghĩa xã hội, do sự chống phá của các thế lực thù địch,v.v…, nhất là sau khi
hàng loạt các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu và Liên Xô sụp đổ, chủ nghĩa xã hội
chủ nghĩa đi vào thoái trào. Trong điều kiện đó, kẻ thù muốn xóa bỏ nốt những
nước xã hội chủ nghĩa còn lại, trong đó Việt Nam là một trong những trọng điểm
chống phá của kẻ thù. Cách mạng Việt Nam lại đứng trước những nguy cơ, thách
thức mới. Để thoát ra khỏi những khó khăn, Đảng và Nhà nước Việt Nam có nhận
thức đúng đắn và kịp thời thực hiện sự nghiệp đổi mới đất nước. Sự nghiệp đổi
mới đất nước đã từng bước giành được những thành tựu nhất định và đưa đất nước
Việt Nam ra khỏi khủng hoảng, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ngày càng được
củng cố vững chắc. Tuy nhiên, những nguy cơ, thách thức đối với cách mạng Việt 15
Nam vẫn còn rất lớn. Bên cạnh những mặt tích cực của nền kinh tế thị trường theo
định hướng xã hội chủ nghĩa đã đạt được, cũng còn nhiều mặt hạn chế, như:
Khuynh hướng phát triển theo hướng chủ nghĩa tư bản vẫn là một nguy cơ, sự phân
hóa giàu nghèo diễn ra nhanh chóng – khoảng cách người giàu nghèo ngày càng
tăng, v,v…và đặc biệt là sự tác động của cơ chế kinh tế thị trường vào bộ máy Nhà
nước là hết sức phức tạp, làm giảm sút hiệu quả quản lý của Nhà nước. Tại Đại
Đảng lần thứ X, Đảng ta đã chỉ rõ: “Bộ máy quản lý Nhà nước các cấp nhất là cơ
sở còn yếu. Tình trạng nhũng nhiễu, cửa quyền, thiếu trách nhiệm ở một bộ phận
công chức, nhất là cơ quan trực tiếp giải quyết công việc của dân và doanh nghiệp,
chậm được khắc phục. Mô hình tổ chức chính quyền địa phương nhất là tổ chức
Hội đồng nhân dân, còn có nhiều điểm bất hợp lý. Cải cách hành chính chưa đạt
yêu cầu. Hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân ở nhiều nơi
còn mang tính hình thức. Dân chủ trong xã hội có lúc có nơi còn bị vi phạm, cắt
xén. Kỷ cương, kỷ luật ở nhiều nơi không nghiêm. Đảng ta cũng chỉ rõ: “Một bộ
phận cán bộ, đảng viên phai nhạt lý tưởng, giảm sút ý chí, ngại khó, ngại khổ, suy
thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá”;
“Công tác xử lý cán bộ sai phạm chưa nghiêm”; “Công tác phòng, chống tham
nhũng, lãng phí ở một số địa phương, bộ, ngành chưa có chuyển biến rõ rệt; công
tác phòng ngừa tham nhũng ở một số nơi còn hình thức” (Văn kiện ĐHĐB lần thứ
XIII, Tr.76, 80, 92-93). Những vấn đề mà Đảng ta đã chỉ ra ở trên, thì vấn đề lý
luận về Nhà nước và yêu cầu phải củng cố Nhà nước mà tác phẩm “Thà ít mà tốt”
của Lê Nin đã nêu ra từ những năm đầu của thế kỷ XX như vẫn còn mới nguyên
đối với đất nước ta hiên nay – những vấn đề đó vẫn còn nguyên giá trị.
Cùng với quá trình cải tạo xã hội cũ xây dựng xã hội mới xã hội chủ nghĩa
có không ít những vấn đề nảy sinh làm cản trở sợ phát triển của cách mạng, trong
đó có vấn đề Nhà nước. Vấn đề Nhà nước được xem là vấn đề quan trong, có tính
chất quyết định đến thành bại của cách mạng. Nhà nước trong sạch vững mạnh, khi
có đội ngũ cán bộ thực sự trung thành, không ngừng phấn đấu vì sự nghiệp chung
của cách mạng. Chính vì vậy, cùng với việc xây dựng phải thường xuyên làm sạch 16
bộ máy, gây được uy tín, niềm tin của quần chúng nhân dân, có như vậy mới phát
huy được sức mạnh của toàn dân tham gia xây dựng đất nước.
Từ những vấn đề đã được trình bày ở trên, càng khẳng định tính đúng đắn
những luận điểm về xây dựng Nhà nước trong tác phẩm “Thà ít mà tốt” của Lê
Nin, là căn cứ để mỗi Đảng cộng sản, trong đó có Đảng cộng sản Việt Nam vận
dụng học tập và làm theo. 17 KẾT LUẬN
“Thà ít mà tốt” là một trong những tác phẩm quân trọng của Leenin nói về
vấn đề Nhà nước vô sản. Tác phẩm không những là cơ sở lý luận để Đảng
Bônsêvích Nga củng cố chính quyền nhà nước lúc bấy giờ mà còn là bản di huấn
chính trị để các đảng cộng sản trên thế giới học tập trong quá trình lãnh đạo chính
quyền, xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa.
Tác phẩm đã đề ra những nội dung quan trọng trong việc cải tiến bộ máy
nhà nước của nước Nga Xô viết thời bấy giờ. Từ những tư tưởng này những người
Bônsêvích Nga đã cải tiến, xây dựng bộ máy nhà nước vững chắc, đưa đất nước
Nga Xô viết thoát khỏi tình trạng khó khăn, vượt qua thời kỳ đen tối nhất của cách
mạng Nga, xây dựng nước Nga Xô viết hùng cường một thời trong lịch sử.
Ngày nay, từ thực tiễn của công cuộc đổi mới đất nước gần 40 năm qua và
trước những yêu cầu cấp bách của thời đại trong việc cải cách, xây dựng bộ máy
nhà nước ở nước ta, những quan điểm về cải tiến bộ máy nhà nước trong tác phẩm
“Thà ít mà tốt” của Lênin vẫn giữ nguyên giá trị.
Tác phẩm chứa đựng những nội dung có giá trị cho Đảng, Nhà nước ta vận
dụng trong công cuộc đổi mới bộ máy nhà nước, xây dựng bộ máy nhà nước
trong sạch, hiệu quả đáp ứng yêu cầu quản lý xã hội trong công cuộc đổi mới và
xây dựng đất nước Việt Nam XHCN vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân
chủ, công bằng, văn minh”. 18
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.Tác phẩm “Thà ít mà tốt” V.I. Lênin, toàn tập, tập 45, Nxb Chính trị quốc gia, H.2006
3. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội VI,IX,X, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
4. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội XIII, Nxb Chính trị quốc gia – Sự thật, Hà Nội, 2021.
5. Từ điển CNXHKH Nxb ST, H.1986
6. Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ
nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam”, Chính trị Quốc gia – Sự thật, H.2021
7. GS.TS. Nguyễn Xuân Thắng “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về đổi mới,
phát triển đất nước”, Nxb Chính trị Quốc gia – Sự thật, H.2023
8. Tạp chí cộng sản – ngày 10/12/2022, bài viết của PGS.TS.Bùi Thị Ngọc Lan
“Quan điểm của V.I. Lê-nin về xây dựng Đảng và Nhà nước trong sạch, vững
mạnh - Ý nghĩa đối với công cuộc xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính
trị ở Việt Nam hiện nay”. 19 20