Tiểu luận Tư Tưởng Hồ Chí Minh về xóa đói giảm nghèo của các dân tộc thiểu số ở Việt Nam.
Mẫu Tiểu luận Tư Tưởng Hồ Chí Minh về xóa đói giảm nghèo của các dân tộc thiểu số ở Việt Nam. giúp bạn ôn tập và đạt kết quả cao.
Môn: Tư tưởng 14 tài liệu
Trường: Học viện Nông nghiệp Việt Nam 2.3 K tài liệu
Tác giả:
Preview text:
HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ---------------------- TIỂU LUẬN ĐỀ TÀI:
PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA CHỦ NGHĨA YÊU NƯỚC TRONG
PHONG TRÀO THI ĐUA PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT NÔNG
NGHIỆP NHẰM NÂNG CAO ĐỜI SỐNG NHÂN DÂN THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH. Nhóm : 01
Giáo viên hướng dẫn : Th.S. TRẦN KHÁNH DƯ Hà Nội - 2021
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com)
DANH SÁCH THÀNH VIÊN NHÓM 01. STT Họ và Tên MSV Đánh giá 1 Nguyễn Bình An 645877 100% 2 Nguyễn Thị Thu An 646417 95% 3 Đinh Thị Vân Anh 643023 95% 4 Lê Thị Trâm Anh 640675 0% 5 Phạm Thị Quỳnh Anh 642917 100% 6 Lê Thị Minh Ánh 646207 95%
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com) MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU ……………………………………………………………………
I. CHỦ NGHĨA YÊU NƯỚC VỚI CHỦ NGHĨA YÊU NƯỚC CHÂN CHÍNH …...1
1. Chủ nghĩa yêu nước trong tư tưởng Hồ Chí Minh...........................................1
2. Chủ nghĩa yêu nước chân chính – Một động lực lớn của Chủ nghĩa yêu nước.
………………………………………………………………………………..4
II. LÝ LUẬN HỒ CHÍ MINH VỀ ĐỘNG LỰC CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở
VIỆT NAM....................................................................................................................5
III. CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG VỀ VIỆC PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP
THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH.............................................................................7
1. Tư tưởng Hồ Chí Minh trong chỉ đạo phát triển sản xuất Nông nghiệp..........7
2. Tư tưởng Hồ Chí Minh về không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh
thần của nhân dân...................................................................................................8
3. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển nông nghiệp toàn diện vào
phát triển nông nghiệp Việt Nam hiện nay.............................................................9
4. Nội dung cốt lõi trong tư tưởng của Hồ Chí Minh về phát triển nông nghiệp
toàn diện...............................................................................................................10
5. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong phát triển nông nghiệp Việt Nam hiện
nay........................................................................................................................14
VI. NHỮNG THÀNH TỰU VIỆT NAM ĐẠT ĐƯỢC TRONG PHÁT TRIỂN, SẢN
XUẤT NÔNG NGHIỆP...............................................................................................16
1. Phát triển, sản xuất Nông Nghiệp trong tình hình kinh tế - xã hội hiện nay.
…………………………………………………………………………..….16
2. Tác động của phát triển Nông nghiệp đối với đời sống của nhân dân...........23
Các tài liệu tham khảo…………………………………………………………...30
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com) LỜI MỞ ĐẦU
Theo Hồ Chí Minh : “Hiê ̣n nay, nhiê ̣m vụ v� vang của đồng bào là phải ra
s�c thi đua khôi phục và phát triển sản xuất nông nghiê ̣p để làm cho đồng bào
nông dân ấm no, để cung cấp cho quân đội, để bảo đảm tiếp tế cho các thành thị,
để đẩy mạnh việc khôi phục kinh tế nước nhà. Trong mùa xuân này, toàn thể đồng
bào nông dân phải ra s�c thi đua: - Cấy nhiều lúa, trồng nhiều màu, - Cày sâu cuốc
bẫm, làm cỏ bỏ phân, - Chống hạn, phòng lụt, diệt sâu bọ, - Khai phá ruộng hoang,
- Chăn nuôi nhiều gia súc, - Tiết kiệm về mọi mặt. Đó là một cuộc thi đua yêu
nước, ý nghĩa rất to lớn. Tôi kêu gọi đồng bào hăng hái tham gia phong trào thi đua này”.
Lời nói ấy đã: Phát huy vai trò của chủ nghĩa yêu nước trong phong trào
thi đua phát triển sản xuất nông nghiệp nhằm nâng cao đời sống nhân dân
theo Tư tưởng Hồ Chí Minh.
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com) I.
CHỦ NGHĨA YÊU NƯỚC VỚI CHỦ NGHĨA YÊU NƯỚC CHÂN CHÍNH .
1. Chủ nghĩa yêu nước trong tư tưởng Hồ Chí Minh
Chủ nghĩa yêu nước trong tư tưởng Hồ Chí Minh - sự hoà quyện giữa truyền thống và hiện đại.
Chủ nghĩa yêu nước trong tư tưởng Hồ Chí Minh là sự gặp gỡ, tổng hòa của
tư tưởng yêu nước Việt Nam chân chính; truyền thống, tinh hoa văn hóa của dân
tộc ta với hệ tư tưởng tiên tiến của giai cấp công nhân mà chủ nghĩa Mác-Lênin là đại diện.
Đó là sự hòa quyện giữa tư tưởng truyền thống và tư tưởng hiện đại, ch�a
đựng trong đó s�c mạnh của dân tộc với s�c mạnh thời đại.
Tư tưởng yêu nước của Hồ Chí Minh là yêu Tổ quốc, yêu nhân dân, coi việc
đánh đổ đế quốc, thực dân, đánh đổ ách thống trị của nước ngoài là yếu tố hàng
đầu để giải phóng dân tộc, nhưng không dừng lại ở đó, cái đích vươn tới là dân
phải được tự do, ấm no, hạnh phúc. Đó là lòng yêu nước chân chính, sâu sắc và
triệt để, không mang tính nửa vời. Một tư tưởng yêu nước như vậy tự lô-gíc và tình
cảm nội tại của nó đã mang tính vô sản và mang đậm tính nhân văn chủ nghĩa xã
hội sâu sắc và triệt để. Điều này được thể hiện rõ trong từng lời nói, việc làm của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Chủ tịch Hồ Chí Minh với chiến sĩ Hải quân. (Ảnh tư liệu) 1
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com)
Vào đầu năm 1946, khi trả lời phỏng vấn các nhà báo nước ngoài, Chủ tịch Hồ
Chí Minh đã nói: “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho
nước nhà được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng
có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành”. Trong một lần trả lời phỏng vấn khác,
Chủ tịch Hồ Chí Minh còn nói rõ thêm: “Nếu nước độc lập mà dân không được
hưởng hạnh phúc, tự do, thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì". Như vậy, chủ
nghĩa yêu nước của Hồ Chí Minh đã ch�a dựng trong đó cả tình yêu nước, yêu dân
nồng nàn và yêu chủ nghĩa xã hội sâu sắc. Hai mục tiêu đấu tranh giành độc lập
dân tộc và đấu tranh cho chủ nghĩa xã hội trong chủ nghĩa yêu nước của Hồ Chí
Minh tự thân nó đã luôn thống nhất với nhau.
Cả cuộc đời hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh là một tấm
gương mẫu mực về thực hiện chủ nghĩa yêu nước. Đó là cả quá trình đấu tranh,
cống hiến cho cách mạng, vì độc lập dân tộc, vì hạnh phúc của nhân dân, Người
không có mục đích gì riêng tư cho bản thân mình. Hồ Chí Minh đã từng nói: “Tôi
không có gia đình, cũng không có con cái. Nước Việt Nam là gia đình của tôi. Tất
cả thanh niên Việt Nam là con cháu của tôi. Mất một thanh niên Việt Nam là tôi
như đ�t một đoạn ruột". Xuất phát từ chủ nghĩa yêu nước, từ lòng yêu nước,
thương nòi, cả cuộc đời hoạt động cách mạng của Hồ Chí Minh luôn phấn đấu cho
mục tiêu giải phóng dân tộc, mang lại hạnh phúc cho nhân dân. Hồ Chí Minh đã
từng khẳng định: “Yêu Tổ quốc, yêu nhân dân phải gắn liền với yêu chủ nghĩa xã
hội, vì chỉ có tiến lên chủ nghĩa xã hội thì dân mình mới được ấm no, Tổ quốc mới
được giàu mạnh”. Như vậy, chủ nghĩa yêu nước trong Hồ Chí Minh luôn được thể
hiện trong lý tưởng giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội và giải phóng con người;
lý tưởng xây dựng một Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa phồn vinh, ấm no, tự
do, hạnh phúc đến với mọi người, mọi nhà; đó là chủ nghĩa yêu nước chân chính,
mang chân lý tuyệt đối. Chính chủ nghĩa yêu nước đó đã được truyền bá thấm
đượm vào toàn thể dân tộc Việt Nam và được hiện thực hóa trong cách mạng Việt Nam qua từng giai đoạn.
Trong thời kỳ đấu tranh giải phóng dân tộc, nhân dân ta đã trải qua hai cuộc
kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, cách mạng Việt Nam khi đó gặp
muôn vàn khó khăn, thử thách, nhưng có sự soi sáng của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư
tưởng Hồ chí Minh, đặc biệt có sự lãnh đạo của Đảng cách mạng chân chính, tinh
thần yêu nước của dân tộc ta đã được khơi dậy, toàn dân đã đoàn kết một lòng
đ�ng lên đấu tranh giải phóng quê hương đất nước thoát khỏi ách nô lệ thực dân,
đế quốc, giành độc lập dân tộc. Thời kỳ này, chủ nghĩa yêu nước Việt Nam đã phát
triển lên một tầm cao mới. Lòng yêu nước quên mình đã được thể hiện ở những 2
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com)
tấm gương sáng chói của hàng ngàn anh hùng liệt sĩ; của hàng triệu quần chúng
nhân dân thuộc mọi tầng lớp, thuộc mọi l�a tuổi, ở cả tiền tuyến và hậu phương,
tạo thành s�c mạnh tổng hợp làm nên những chiến công hiển hách, đưa Việt Nam
lên ngang hàng các dân tộc tiên phong chống chủ nghĩa thực dân, đế quốc trên thế
giới trong thế kỷ th� XX. Thành công của cuộc cách mạng giải phóng dân tộc đã
đưa đất nước ta tới cái đích độc lập, thống nhất. Mục tiêu của hai cuộc cách mạng
đó đã thống nhất hòa quyện vào nhau, trở thành động lực tinh thần mạnh mẽ thúc
đẩy nhân dân ta tiếp tục tiến lên trên con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Hiện nay, đất nước ta đang tiến hành công cuộc đổi mới dưới sự lãnh đạo của
Đảng Cộng sản, chính quyền thuộc về nhân dân, phát triển nền kinh tế thị trường
định hướng xã hội chủ nghĩa và ngày càng tham gia sâu vào các định chế quốc tế.
Vì vậy, chủ nghĩa yêu nước trong thực hiện nhiệm vụ xây dựng Tổ quốc xã hội chủ
nghĩa, đòi hỏi mỗi cá nhân và từng thành phần kinh tế phát huy tinh thần năng
động sáng tạo, dám nghĩ, dám làm; có thái độ lao động đúng đắn trung thực, lấy
chất lượng và hiệu quả làm thước đo cho sự đóng góp trong công cuộc xây dựng
đất nước, kiên quyết chống thói làm ăn gian lận, dối trá, không để cho mặt trái của
cơ chế thị trường cản trở công cuộc đổi mới của chúng ta; lấy thi đua yêu nước xã
hội chủ nghĩa và cạnh tranh lành mạnh làm động lực thúc đẩy xây dựng xã hội
mới. Trong quá trình hội nhập quốc tế, chúng ta luôn phải nắm vững mục tiêu: xây
dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, trên cơ sở nắm vững nguyên tắc định hướng xã
hội chủ nghĩa, bảo đảm an ninh quốc gia, giữ vững bản sắc văn hóa dân tộc; kết
hợp giữa nội lực với ngoại lực tạo thành nguồn lực tổng hợp để phát triển đất nước.
Trên mặt trận bảo vệ Tổ quốc thời kỳ mới, chủ nghĩa yêu nước được nhấn
mạnh ở quyết tâm sắt đá bảo vệ vững chắc Tổ quốc, độc lập, chủ quyền, thống
nhất, toàn vẹn lãnh thổ, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ
nghĩa; bảo vệ những thành quả của sự nghiệp đổi mới, sự nghiệp công nghiệp hóa,
hiện đại hóa đất nước; bảo vệ lợi ích quốc gia dân tộc; bảo vệ an ninh chính trị, trật
tự an toàn xã hội và nền văn hóa; giữ vững ổn định chính trị và môi trường hòa
bình, phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa.
Trong giai đoạn cách mạng mới, trước mặt trái của cơ chế thị trường, mở cửa
hội nhập quốc tế, với sự tác động của nhiều nhân tố ph�c tạp đan xen, làm cho tư
tưởng, đạo đ�c, lối sống trong một bộ phận cán bộ, đảng viên đang bị tha hóa, chủ
nghĩa yêu nước ở bộ phận này đang bị nhạt phai mục tiêu lý tưởng đi lên chủ nghĩa
xã hội. Để khắc phục tình trạng đó cùng với việc xây dựng và thực hiện cơ chế, 3
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com)
chính sách phù hợp, công tác giáo dục chính trị, tư tưởng; giáo dục về các chủ
trương, đường lối và mục tiêu xây dựng chủ nghĩa xã hội trong toàn Đảng, toàn
dân và toàn quân ta cần phải tiếp tục được đẩy mạnh và đổi mới cả nội dung, hình
th�c và phương pháp, nhằm nâng cao tính tự giác của cán bộ, đảng viên, phát huy
mạnh mẽ quyền làm chủ của nhân dân trong thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Hơn lúc nào hết, chủ nghĩa yêu nước theo tư tưởng Hồ Chí Minh trên hành
trình tìm đường c�u nước của Người càng phải được phát huy và nhân rộng trong
toàn thể dân tộc Việt Nam cả hiện tại và tương lai, làm cho chủ nghĩa yêu nước
chân chính được phát huy cao độ trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Trong thời kỳ mới, mỗi cán bộ, đảng viên phải
luôn phấn đấu, không ngừng tu dưỡng rèn luyện mình thực sự có lòng yêu nước
chân chính, biết đặt lợi ích của đất nước của dân tộc lên trên lợi ích cá nhân, tiếp
tục phát huy những phẩm chất anh hùng cách mạng, luôn xây dựng niềm tin vào
chủ nghĩa xã hội. Làm tốt điều đó, nhất định chúng ta sẽ phát huy tốt chủ nghĩa yêu
nước trong thời kỳ mới và sẽ xây dựng thành công và bảo vệ vững chắc Tổ quốc
Việt Nam xã hội chủ nghĩa thân yêu của chúng ta .
2. Chủ nghĩa yêu nước chân chính – Một động lực lớn của Chủ nghĩa yêu nước.
Khi chuyển sang giai đoạn chủ nghĩa đế quốc, các cường quốc tư bản
phương Tây ra s�c tiến hành chiến tranh xâm lược thuộc địa, thiết lập ánh thống trị
của chũ nghĩa thực dân với những chính sách tàn bạo.
Từ những năm 20 của thế kỉ XX, Nguyễn Ái Quốc đã nhận thấy áp bực,
bóc lột của chủ nghĩa đế quốc đối với các dân tộc thuộc địa càng nặng nề thì phản
�ng của dân tộc bị áp b�c càng quyết liệt. Không chỉ quần chúng lao động (công
nhân và nông dân), mà cả các giai cấp và tầng lớp trong xã hội (tiểu tư sản, tư sản
và địa chủ) đều phải chịu nỗi nhục của người dân mất nước, của một dân tộc mất độc lạp, tự do.
Cùng với sự lên án chủ nghĩa thực dân và cổ vũ các dân tộc thuộc địa vùng
dậy đấu tranh, Hồ Chí Minh khẳng định vai trò của tiềm năng dân tộc trong sự nghiệp tự giải phóng. 4
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com)
Hồ Chí Minh thấy rõ s�c mạnh của chủ nghĩa yêu nước chân chính của
dân tộc thuộc địa. Đó là s�c mạnh chiến đấu của tiềm năng dân tộc trong sự nghiệp giải phóng.
Theo Hồ Chí Minh, “Chính do tinh thần yêu nước mà quân đội và nhân
dân ta mấy năm trường chịu trăm đắng nghìn cay, kiên quyết đánh cho tan bọn
thực dân cướp nước và bọn việt gian phản quốc, kiên quyết xây dựng một nước
Việt Nam độc lập, thống nhất, dân chủ, tự do, phú cường, một nước Việt Nam dân
chủ mới”. Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ nghĩa yêu nước chân chính “là một bộ
phận tinh thần quốc tế”, “khác hẳn với tinh thần “vị quốc” của bọn đế quốc phản động”.
Xuất phát từ sự phân tích quan hệ giai cấp trong xã hội thuộc địa, từ
truyền thống dân tộc Việt Nam, Hồ Chí Minh đã đánh giá cao s�c mạnh của chủ
nghĩa yêu nước mà những người cộng sản phải nắm lấy và phát huy. II.
LÝ LUẬN HỒ CHÍ MINH VỀ ĐỘNG LỰC CỦA CHỦ
NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM.
Để thực hiện những mục tiêu đó, cần phát hiện những động lực và những
điều kiện bảo đảm cho động lực đó thực sự trở thành s�c mạnh thúc đẩy công cuộc
xây dựng chủ nghĩa xã hội, nhất là những động lực bên trong, nguồn nội lực của chủ nghĩa xã hội.
Theo Hồ Chí Minh, những động lực đó biểu hiện ở các phương diện vật chất
và tinh thần; nội sinh và ngoại sinh. Người khẳng định, động lực quan trọng và
quyết định nhất là con người, là nhân dân lao động, nòng cốt là công – nông – tri
th�c. Hồ Chí Minh thường xuyên quan tâm đến lợi ích chính đáng, thiết thân của
họ; đồng thời chăm lo bồi dưỡng s�c dân. Đó là lợi ích của nhân dân và từng cá nhân.
Xem con người là động lực của chủ nghĩa xã hội hơn nữa là động lực quan
trọng nhất Hồ Chí Minh đã nhận thấy ở động lực này có sự kết hợp giữa cá nhân
(s�c mạnh cá thể) với xã hội (s�c mạnh cộng đồng). Người cho rằng, không có chế
độ xã hội nào coi trọng lợi ích chính đáng của cá nhân con người bằng chế độ xã
hội chủ nghĩa.Truyền thống yêu nước của dân tộc, sự đoàn kết cộng đồng , s�c lao 5
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com)
động sáng tạo của nhân dân – đó là s�c mạnh tổng hợp tạo nên động lực quan
trọng của chủ nghĩa xã hội.
Nhà nước đại diện cho ý chí và quyền lực của nhân dân dưới sự lãng đạo của
Đảng, thực hiệc ch�c năng quản lý xã hội đưa sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã
hội đến thắng lợi. Người đặc biệt quan tâm đến hiệu lực của tổ ch�c, bộ máy, tính
nghiêm minh của kỷ luật, pháp luật, sự trong sạch, liêm khiết của đội ngũ cán bộ,
công ch�c các cấp từ trung ương đến địa phương.
Hồ Chí Minh rất coi trọng động lực kinh tế, phát triển kinh tế, sản xuất, kinh
doanh, giải phóng mọi năng lực sản xuất, làm cho mọi người, mọi nhà trở nên có
ích quốc lợi dân, gắn liền kinh tế với kỹ thuật, kinh tế với xã hội.
Cũng với động lực kinh tế, Hồ Chí Minh cũng quan tâm tới văn hóa, khoa
học, giáo dục, coi đó là động lực tinh thần không thể thiếu của chủ nghĩa xã hội.
Tất cả những nhân tố động lực nêu trên là những nguồn lực tiềm tàng của sự
phát triển. Làm thế nào để những khả năng, năng lực tiềm tàng đó trở thành s�c
mạnh, và không ngừng phát triển. Hồ Chí Minh nhận thấy sự lãnh đạo đúng đắn
của Đảng có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển của chủ nghĩa xã hội. Đây là
hạt nhân trong hệ động lực của chủ nghĩa xã hội.
Ngoài các động lực bên trong, theo Hồ Chí Minh, phải kết hợp được với s�c
mạnh thời đại tăng cường đoàn kết quốc tế, chủ nghĩa yêu nước phải gắn liền với
chủ nghĩa quốc tế của giai cấp công nhân, phải sử dụng tốt những thành quả khoa
học – kỹ thuật thế giới…
Nét độc đáo trong phong cách tư duy biện ch�ng Hồ Chí Minh là ở chỗ bên
cạnh việc chỉ ra các nguồn phát triển của chủ nghĩa xã hội. Người còn lưu ý cảnh
báo và ngăn ngừa các yếu tố kìm hãm, triệt tiêu nguồn lực vốn có của chủ nghĩa xã
hội, làm cho chủ nghĩa xã hội trở nên trì trệ, xơ c�ng, không có s�c hấp dẫn, đó là
chủ nghĩa cá nhân và Người coi nó là “bệnh mẹ” đ� ra hàng loạt bệnh khác, đó là
tham ô, lãng phí quan liêu… mà Người gọi đó là “giặc nội xâm”; đó là các căn
bệnh chia rẽ bè phái mất đoàn kết, vô kỷ luật, chủ quan, bảo thủ, giáo điều, v.v..
Giữa nội lực và ngoại lực, Hồ Chí Minh xác định rất rõ nội lực là quyết định
nhất, ngoại lực là rất quan trọng. Chính vì thế, Người thường nêu cao tinh thần độc
lập ít; chủ, tự lực cánh sinh là chính, nhưng luôn luôn chú trọng tranh thủ sự giúp
đỡ, hợp tác quốc tế, kết hợp s�c mạnh dân tộc với s�c mạnh quốc tế tạo thành s�c
mạnh quốc tế để xây dựng thàng công chủ nghĩa xã hội, trên cơ sở bảo đảm các 6
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com)
quyền dân tộc cơ bản của Việt Nam, không can thiệp vào công việc nội bộ của
nhau, chung sống hòa bình và phát triển.
III. CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG VỀ VIỆC PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT
NÔNG NGHIỆP THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH.
1. Tư tưởng Hồ Chí Minh trong chỉ đạo phát triển sản xuất Nông nghiệp.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng và phát triển kinh tế Hồ Chí Minh luôn
luôn đặt những vấn đề kinh tế trong mối quan hệ chặt chẽ với những vấn đề chính
trị - xã hội “Chúng ta giành được tự do, độc lập rồi mà dân c� chết đói, chết rét, thì
tự do, độc lập cũng không làm gì. Dân chỉ biết rõ giá trị của tự do, của độc lập khi
mà dân được ăn no, mặc đủ”. Do vậy, ngay sau khi giành chính quyền về tay nhân
dân, Người đã kêu gọi nhân dân cả nước tích cực tăng gia sản xuất, quyết tâm diệt
giặc dốt và chỉ rõ trách nhiệm “Nếu dân đói, Đảng và Chính phủ có lỗi”.
Nông nghiệp, nông dân chiếm một vị trí quan trọng trong tư tưởng kinh tế
của Hồ Chí Minh. Với một nước nông nghiệp, Người đưa ra cơ cấu kinh tế nông -
công nghiệp; xem nông nghiệp là mặt trận hàng đầu đảm bảo an ninh lương thực để
công nghiệp hoá và là hậu phương vững chắc cho sự nghiệp cách mạng.
Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: Nền kinh tế chúng ta xây dựng là một nền kinh
tế xã hội chủ nghĩa với công nghiệp và nông nghiệp hiện đại, khoa học và kỹ thuật
tiên tiến. “Trên cơ sở kinh tế xã hội chủ nghĩa ngày càng phát triển, cách bóc lột
theo chủ nghĩa tư bản được xoá bỏ dần, đời sống vật chất và văn hoá của nhân dân ngày càng cải thiện”.
Nền kinh tế xã hội chủ nghĩa phải được tạo lập trên cơ sơ chế độ sỡ hữu công
cộng về tư liệu sản xuất. Ở thời kỳ quá độ, nền kinh tế đó còn tồn tại bốn hình th�c
sở hữu chính: “Sở hữu của Nhà nước t�c là của toàn dân. Sở hữu của hợp tác xã
t�c là sở hữu của tập thể nhân dân lao động. Sở hữu của người lao động riêng l�.
Một ít tư liệu sản xuất thuộc sở hữu của nhà tư bản”, trong đó “kinh tế quốc doanh
là hình th�c sở hữu của toàn dân, nó lãnh đạo nền kinh tế quốc dân và Nhà nước
phải đảm bảo cho nó phát triển ưu tiên”. Như vậy, Hồ Chí Minh là người sớm đưa
ra chủ trương phát triển cơ cấu kinh tế nhiều thành phần trong thời kỳ quá độ lên
chủ nghĩa xã hội ở nước ta. 7
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com)
Người nhấn mạnh: Nhiệm vụ quan trọng th� nhất của chúng ta là phải xây
dựng nền tảng vật chất và kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội và khẳng định tính tất yếu
phải công nghiệp hoá: “Muốn đảm bảo đời sống sung sướng mãi mãi phải công
nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa”, “công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa vẫn là mục tiêu
phấn đấu chung, là con đường ấm no thực sự của nhân dân ta”. Người nói đến vai
trò của công nghiệp nặng: “Để xây dựng thắng lợi xã hội chủ nghĩa, chúng ta phải
quyết tâm phát triển tốt công nghiệp nặng”.
Chủ tịch Hồ Chí Minh rất chú trọng đến công tác nghiên c�u và phổ biến
khoa học kỹ thuật phục vụ sản xuất. Người chỉ rõ: “Khoa học phải từ sản xuất mà
ra và phải trở lại phục vụ sản xuất, phục vụ quần chúng, nhằm nâng cao năng suất
lao động và không ngừng cải thiện đời sống nhân dân… nhiệm vụ của khoa học, kỹ
thuật là cực kỳ quan trọng, cho nên mọi nghành, mọi người đều phải tham gia công
tác khoa học kỹ thuật”.
Coi trọng vấn đề quản lý, hạch toán kinh tế, cho đó là chìa khoá phát triển
kinh tế quốc dân, Người nói: “Quản lý một nước cũng như quản lý một doanh
nghiệp: phải có lãi”, “ở xí nghiệp phải quản lý: có quản lý mới biết thu vào tiêu ra,
mới biết có lỗ lãi, mới biết ai làm tốt, ai làm vượt m�c, ai không làm vượt m�c”.
Hồ Chí Minh đề xuất chính sách mở cửa và hợp tác với các nước để thu hút
ngoại lực và phát huy nội lực.
Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã bước đầu đề cập đến vấn đề khoán trong sản
xuất. Người nói: “Chế độ làm khoán là một điều kiện của chủ nghĩa xã hội, nó
khuyến khích người công nhân luôn luôn tiến bộ, cho nhà máy tiến bộ. Làm khoán
là ích chung và lại lợi riêng… làm khoán tốt thích hợp và công bằng dưới chế độ ta hiện nay”.
2. Tư tưởng Hồ Chí Minh về không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.
Theo Hồ Chí Minh,: “ Nhiệm vụ quan trong bậc nhất của chúng ta hiện nay
là phải phát triển sản xuất để nâng cao đời sống vật chất và văn hoá của nhân dân”,
Người chỉ thị: “ Chúng ta phải thực hiện ngay: 1- Làm cho dân có ăn; 2-Làm cho
dân có mặc; 3- Làm cho dân có chỗ ở; 4- Làm cho dân được học hành”. 8
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com)
Hồ Chí Minh đặc biệt chú ý đến lợi ích cá nhân, nhưng trên cơ sở giải quyết
đúng đăn mối quan hệ giữa lợi ích cá nhân và lợi ích xã hội. Người (thấy rõ động
lực quan trọng trong lợi ích cá nhân: “ Kinh nghiệm của Đảng ta trong quá trình
cách mạng đã chỉ rõ là nơi nào cán bộ ta giải quyết tốt lợi ích thiết yếu của nhân
dân… thì nơi đó, lúc đó cách mạng đều tiến lên ”.
Theo Hồ Chí Minh nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân,
nghĩa là phải nâng cao ý th�c giác ngộ cách mạng, độc lập dân tộc, kiên trì phấn
đấu lý tưởng xã hội chủ nghĩa, phát huy tinh thần yêu nước, truyền thống đoàn kết
dân tộc, ý th�c tự lực tự cường” không có gì quý hơn độc lập tự do” của nhân dân.
Phải thực hiện công băng xã hội. Ngưòi nhắc nhở chúng ta: “ Không sợ
thiếu, chỉ sợ không công bằng, không sợ nghèo, chỉ sợ lòng dân không yên”. Công
bằng không có nghĩa là cào bằng, bình quân chủ nghĩa, làm triệt tiêu mất động lực kinh tế – xã hội.
Phải phát triển dân trí, coi giáo dục là quốc sách. Người đòi hỏi: Đảng và
Nhà nước phải nắm vững khoa học – kỹ thuật, mỗi đảng viên đều phải cố gắng học
tập văn hoá, học tập khoa học và kỹ thuật”, cán bộ phải có văn hoá làm gốc…
nông dân phải biết văn hoá.
3. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển nông nghiệp toàn diện
vào phát triển nông nghiệp Việt Nam hiện nay.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng và nhấn mạnh vai trò
quan trọng của nông nghiệp, nông dân, nông thôn: “Nông dân ta giàu thì nước ta
giàu. Nông nghiệp ta thịnh thì nước ta thịnh” và khẳng định: “Phải phát triển nông
nghiệp một cách toàn diện”. Phát triển nông nghiệp toàn diện là một tất yếu khách
quan, là cơ sở để phát triển các ngành kinh tế khác, tạo điều kiện cho công nghiệp hóa nước nhà. 9
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com)
Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm hỏi nông dân Hợp tác xã Hùng Sơn (huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên)
đang gặt lúa - Nguồn: tuyengiao.vn
4. Nội dung cốt lõi trong tư tưởng của Hồ Chí Minh về phát triển nông nghiệp toàn diện.
Thứ nhất, đó là sự cân đối, hợp lý trong cơ cấu ngành nông nghiệp và với các ngành khác.
Sau Cách mạng tháng Tám, tại cuộc họp đầu tiên của ủy ban nghiên c�u kế
hoạch kiến quốc ngày 10-01-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trương: “Chúng ta
phải thực hiện nhiệm vụ: Làm cho dân có ăn, Làm cho dân có mặc, Làm cho dân
có chỗ ở. Làm cho dân có học hành”(1).
Khi nói về vị trí, vai trò của nông nghiệp trong mối quan hệ với các ngành
kinh tế khác, Người ví công nghiệp và nông nghiệp như hai chân của con người,
người không thể thiếu một chân, thì nước không thể thiếu một bộ phận kinh tế:
“Công nghiệp và nông nghiệp như hai chân con người, hai chân có mạnh thì đi mới
vững chắc”(2). Người phê phán sự “khập khiễng” trong phát triển không đồng bộ
giữa công nghiệp và nông nghiệp, để lưu ý toàn Đảng, toàn dân phải chú ý đúng
m�c đến phát triển nông nghiệp. Người chỉ rõ “giữa các ngành công nghiệp, nông
nghiệp, thương nghiệp, văn hóa, giáo dục… với nhau và trong mỗi ngành phải phát triển cân đối”(3).
Người luôn lưu ý rằng, việc phát triển sản xuất lương thực không tách rời
mà phải gắn bó, tác động hỗ trợ lẫn nhau với các ngành sản xuất khác, như thực
phẩm, hàng tiêu dùng, hàng xuất khẩu… tạo nên sự thống nhất, hài hòa, cân đối
cho toàn bộ nền kinh tế phát triển. Xuất phát từ đặc điểm, điều kiện, vị trí, vai trò
của nông nghiệp, phải bắt đầu trước hết từ giải quyết vấn đề phát triển nông nghiệp 10
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com)
để bảo đảm đời sống cho nhân dân. Tuy nhiên, không chỉ ngành nông nghiệp phát
triển, sự phát triển của nông nghiệp phải được đặt trong mối quan hệ khăng khít và
tác động qua lại với phát triển công nghiệp và thương nghiệp. Có nghĩa là, phát
triển toàn diện phải là nông nghiệp bảo đảm sự phát triển cân đối, hợp lý giữa các ngành của nền kinh tế.
Thứ hai, phát triển nông nghiệp toàn diện là giải pháp quan trọng để phát
triển bản thân nền nông nghiệp.
Kinh tế nông nghiệp bao gồm các ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư
nghiệp. Sự phát triển của từng bộ phận trong nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp
sẽ làm cho toàn ngành nông nghiệp phát triển và bảo đảm sự phát triển cân đối.
Ngành nông nghiệp toàn diện không chỉ ở tăng quy mô, diện tích mà còn ở năng
suất, sản lượng và sự phù hợp trong cơ cấu với các loại cây trồng, ngành, nghề khác.
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, nền nông nghiệp toàn diện trước hết phải là
một nền nông nghiệp có ngành trồng trọt phát triển, mà đầu tiên là phải chú ý trồng
cây lương thực, bởi vì “nông nghiệp là nguồn cung cấp lương thực”. Trong các cây
lương thực, Người xác định cây lúa là chủ lực, sau đó trồng các loại cây hoa màu,
như ngô, khoai, sắn để phục vụ chăn nuôi: “Sản xuất phải toàn diện, sản xuất thóc
là chính, đồng thời phải coi trọng hoa màu, cây ăn quả, cây công nghiệp, chăn
nuôi, thả cá và nghề phụ”(4). “Trong trồng trọt phải chú ý toàn diện. Trồng cà phê,
trồng lúa nhưng đồng thời phải chú ý trồng lạc, trồng vừng vì lạc, vừng là th� hàng
xuất khẩu rất tốt để đổi lấy máy móc…”(5).
Người nhắc nhở: “Trung ương thường nói nông nghiệp phải toàn diện. Mình
không những cốt gạo, ngô, khoai, sắn, bông mà còn cốt các th� khác nữa. Cho nên
phải toàn diện. Tăng diện tích mà không tăng sản lượng là vô ích, mất công.
Nhưng tăng sản lượng cũng phải toàn diện. Lúa là chính, nhưng ngô, khoai, sắn
cũng phải có, cũng phải chú trọng. Nếu chỉ chú trọng lúa mà không chăm nom ngô,
khoai, sắn cũng không được. Hoặc chỉ chăm về cây lương thực mà không chăm về
cây công nghiệp cũng là khuyết điểm”(6).
Không chỉ ngành trồng trọt, ngành chăn nuôi phải phát triển để bảo đảm có
thêm thịt ăn, thêm s�c kéo, thêm phân bón phục vụ cho trồng lúa, hoa màu, đồng
thời phát triển ngành ngư nghiệp và các ngành kinh tế gắn liền với biển. Sinh thời,
Người luôn nhắc phải chú ý phát triển lâm nghiệp, ngư nghiệp, trồng cây, gây rừng
và đồng thời chăm sóc bảo vệ rừng. Người luôn quan tâm chú ý đến đời sống của
đồng bào dân tộc thiểu số và nhắc nhở “Phải có kế hoạch chu đáo, phải chấm d�t
tình trạng khai thác bừa bãi”. Bởi “cây rừng là nguồn lợi lớn”.
Để nông nghiệp phát triển, đời sống nông dân được cải thiện, Người chỉ rõ
cần phải phát triển thêm các nghề phụ gia đình ở nông thôn. Bởi, đặc điểm của 11
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com)
nghề nông mang tính thời vụ có nhiều ngày nông nhàn và do diện tích đất canh tác
hạn chế, ở nhiều vùng thị trường hàng hóa chưa phát triển, để bảo đảm cuộc sống
ổn định, các hộ gia đình nông thôn đã có thêm nghề phụ để tận dụng lao động và
tăng thêm thu nhập. Những nghề phụ dần dần phát triển thành nghề chính ở các
làng nghề nhưng vẫn tồn tại song song với nghề nông. Người nói “miếng vườn của
mỗi gia đình xã viên và các loại nghề phụ là nguồn lợi để tăng thu nhập”(7); “phải
chú ý vận động đồng bào trồng cây ăn quả như: cam, chanh, chuối… và trồng cây
lấy gỗ như: xoan, tre...”. Người hướng dẫn bà con một cách dễ hiểu: “Muốn lúa tốt,
hoa màu tốt, cần nhiều phân… Muốn có nhiều phân chuồng, phải nuôi nhiều trâu, bò, lợn”.
Nông nghiệp toàn diện còn bao gồm các ngành, nghề phụ và ngành nghề
truyền thống ở nông thôn. Do vậy, đồng thời với phát triển ngành nông nghiệp, cần
phát triển nghề phụ gia đình, như nghề mây, tre đan, nghề gỗ, chạm khảm, nghề
dệt… Phát triển các ngành nghề phụ ở nông thôn vừa nâng cao đời sống của người
dân, vừa duy trì bản sắc của các làng nghề truyền thống, vừa thúc đẩy phát triển ngành nông nghiệp.
Thứ ba, phát triển nông nghiệp toàn diện còn được thể hiện ở sự hợp lý
trong trình tự phát triển và điều kiện phát triển.
Trong nhiều bài nói và viết của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh
trước hết ở việc tăng gia sản xuất lương thực, kể cả lúa và màu. Phát triển nông
nghiệp toàn diện và mở rộng ngành, nghề ở nông thôn, không chỉ nhằm khai thác,
tận dụng các yếu tố sản xuất, giải quyết việc làm, cải thiện đời sống người lao động
mà còn có tác dụng góp phần bảo vệ, giữ gìn và cải tạo môi trường sinh thái, cũng
như ảnh hưởng tích cực đến trạng thái tâm lý và thái độ của con người đối với thiên nhiên và xã hội.
Tuy nhiên, tăng gia, mở rộng sản xuất phải phù hợp với điều kiện của từng
địa phương. Điều kiện ở đây được hiểu theo nghĩa tương đối rộng, đó không chỉ là
lợi thế về vị trí địa lý, thổ nhưỡng, thời tiết mà còn là sự phù hợp về trình độ phát
triển của hệ thống máy móc trong nông nghiệp, con người, sự phù hợp với cơ cấu
các ngành của nền kinh tế quốc dân và nhiệm vụ của từng thời kỳ. Người khẳng
định: “Phải phát triển nông nghiệp một cách toàn diện. Tùy điều kiện của mỗi địa
phương mà trồng nhiều lúa và nhiều hoa màu để bảo đảm lương thực cho nhân dân
và nghĩa vụ đối với Nhà nước… Phải kết hợp chặt chẽ: công nghiệp địa phương,
thủ công nghiệp và nông nghiệp; sản xuất và chế biến, thương nghiệp và giao thông…”(8).
Người khẳng định: “Muốn lãnh đạo cho đúng tất nhiên phải theo đường lối
chung. Song cách làm phải tùy theo chỗ, tùy theo mùa, tùy theo hoàn cảnh thực tế
địa phương”(9) và “đừng máy móc” như lấy kinh nghiệm cải cách ruộng đất ở 12
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com)
miền đồng bằng mà lấp vào miền biển là không được, là sai. Đồng thời, phải theo
từng mùa vì có mùa thì bà con bận hơn, có mùa thì bà con rảnh hơn…
Sự phát triển của toàn diện của nông nghiệp được Người ví như sự vận động
của “guồng máy”: “Trong một công xưởng, có nhiều loại máy móc hình dạng khác
nhau và công dụng khác nhau. Những máy móc khác nhau ấy phải bố trí và kết
hợp thật ăn khớp với nhau thì sản xuất mới tốt”(10) và nông nghiệp cũng có
“guồng máy” của nó. Nghĩa là “từ lúc chọn giống đến ngày đưa thóc vào kho, mọi
công việc phải ăn khớp, nhịp nhàng với nhau, thì kết quả mới tăng”(11). Người
minh ch�ng, muốn tăng thu hoạch phải tăng vụ, tăng diện tích, muốn tăng vụ, tăng
diện tích phải cải tiến nông cụ, muốn dùng máy thì phải cày sâu, bừa kỹ và muốn
ruộng đất tốt phải bón nhiều phân, muốn có nhiều phân phải đẩy mạnh chăn nuôi,
muốn phát triển chăn nuôi phải tăng diện tích trồng th�c ăn cho trâu bò… và
Người lưu ý, nông nghiệp phải coi trọng 3 điều:
Thiên thời - Mùa nào thì cần phải làm việc gì, nhất là phải làm kịp thời vụ.
Địa lợi - Đất nào phải trồng th� gì cho thích hợp.
Nhân hòa - Xã viên có người khỏe, có người yếu, có người thạo nghề,
người chưa thạo. Công việc có việc khó việc dễ, việc nặng việc nhẹ. Phải phân
phối thế nào cho đúng người đúng với việc, việc đúng với người, và ai cũng có
công việc, cũng phấn khởi lao động(12).
Để phát triển nông nghiệp toàn diện, Hồ Chí Minh nhắc nhở trong nông
nghiệp phải có kế hoạch, thể hiện tính chủ động, có tầm nhìn xa, “Làm chỗ nào,
làm cái gì, thì phải làm thật kỹ, phải săn sóc luôn”(13) và phải đẩy mạnh tăng gia
sản xuất. Lãnh đạo và kế hoạch phải thật sát với thực tế, bởi “…tình hình vùng này
không giống tình hình vùng khác. Vì vậy, áp dụng chủ trương và chính sách phải
thật sát với tình hình thực tế của mỗi nơi. Tuyệt đối chớ rập khuôn, chớ máy móc, chớ nóng vội”(14).
Cùng với kế hoạch, tầm nhìn, phải thực hiện nhiều giải pháp, các giải pháp
phải phù hợp với nhiệm vụ cách mạng và điều kiện cụ thể để phát triển nông
nghiệp. Người nhiều lần nhấn mạnh, quan trọng nhất trong đời sống của nhân dân
là vấn đề ăn. Để giải quyết tốt vấn đề ăn thì sản xuất lương thực phải dồi dào. Đời
sống nhân dân chỉ có thể thật dồi dào, khi chúng ta dùng máy móc để sản xuất một
cách thật rộng rãi: dùng máy móc cả trong công nghiệp và trong nông nghiệp. Máy
sẽ chắp thêm tay cho người, làm cho s�c người tăng lên gấp trăm, nghìn lần và
giúp người làm những việc phi thường. Muốn có nhiều máy, thì phải mở mang các
ngành công nghiệp làm ra máy, ra gang, thép, than, dầu... đó là con đường phải đi
của chúng ta, con đường công nghiệp hóa nước nhà. Muốn như vậy, thì công
nghiệp phải giúp cho nông nghiệp có nhiều máy làm thủy lợi, máy cày, máy bừa,
nhiều phân hóa học,... Cùng với đó, phải từng bước xây dựng quan hệ sản xuất mới 13
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com)
trong nông nghiệp bằng các hình th�c tổ đổi công, hợp tác xã… nhằm thực hiện
liên kết, tạo s�c mạnh tập thể trong phát triển nông nghiệp.
Như vậy, qua các tác phẩm, bài nói và bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh, có
thể khẳng định một cách ngắn gọn quan niệm của Người về một nền nông nghiệp
toàn diện phải là nền nông nghiệp phát triển. Phát triển nông nghiệp toàn diện
không phải là một nền kinh tế thuần nông, không phải theo lối manh mún, tự cấp,
tự túc, mà trên cơ sở có quy hoạch của một nền sản xuất hàng hóa phát triển theo
quy mô lớn, đó là một nền nông nghiệp bền vững hiện đại, với sự phong phú về
ngành, nghề, đa dạng hóa về sản phẩm có cơ cấu kinh tế nội bộ ngành hợp lý, cân
đối, hài hòa, bổ sung cho nhau cùng phát triển mạnh mẽ, hiệu quả kinh tế cao và bền vững.
5. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong phát triển nông nghiệp Việt Nam hiện nay.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển nông nghiệp toàn diện được Đảng ta
vận dụng sáng tạo trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam.
Tại Đại hội Đảng lần th� VI, Đảng ta khẳng định: Phải đưa nông nghiệp tiến
một bước theo hướng sản xuất lớn, nhằm yêu cầu chủ yếu là tăng nhanh khối
lượng và tỷ suất hàng hóa nông sản. Nông nghiệp phải được ưu tiên đáp �ng những
nhu cầu về đầu tư xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật, về vật tư, về lao động kỹ thuật;
những nguồn đầu tư ấy phải được sử dụng có hiệu quả. Đầu tư cho nông nghiệp
phải đồng bộ từ sản xuất đến chế biến, vận chuyển, bảo quản để có nhiều sản phẩm
cuối cùng. Phương châm phát triển nông nghiệp là kết hợp chuyên môn hóa với
phát triển toàn diện; phát triển mạnh cây công nghiệp ngắn ngày. Phát triển nông
nghiệp phải lấy thâm canh, tăng vụ là chính, đồng thời mở rộng diện tích một cách
vững chắc và có hiệu quả...
Nghị quyết số 26/NQ-TW của Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng
lần th� 7 khóa X, ngày 05-8-2008, “Về nông nghiệp, nông dân, nông thôn”, đã
khẳng định: “Nông nghiệp, nông dân, nông thôn có vị trí chiến lược trong sự
nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, là cơ sở và lực
lượng quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội bền vững, giữ vững ổn định chính
trị, bảo đảm an ninh - quốc phòng”.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần th� XI của Đảng tiếp tục chủ trương phát
triển nông - lâm - ngư nghiệp toàn diện theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa
gắn với giải quyết tốt vấn đề nông dân, nông thôn và đã nêu rõ: “Phát triển nông
nghiệp toàn diện theo hướng hiện đại, hiệu quả, bền vững, phát huy lợi thế của nền
nông nghiệp nhiệt đới.”(15). 14
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com)
Đại hội Đại biểu toàn quốc lần th� XII của Đảng tiếp tục khẳng định chủ
trương phát huy lợi thế của ngành nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa lớn,
�ng dụng công nghệ cao, nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo đảm an toàn vệ sinh
thực phẩm; nâng cao giá trị gia tăng, đẩy mạnh xuất khẩu… Đồng thời “đẩy nhanh
cơ cấu lại ngành nông nghiệp, xây dựng nền nông nghiệp sinh thái phát triển toàn
diện cả về nông, lâm, ngư nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững, trên cơ sở phát
huy lợi thế so sánh và tổ ch�c lại sản xuất, thúc đẩy �ng dụng sâu rộng khoa học -
công nghệ, nhất là công nghệ sinh học, công nghệ thông tin vào sản xuất, quản lý
nông nghiệp và đẩy nhanh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn
để tăng năng suất, chất lượng, hiệu quả và s�c cạnh tranh, bảo đảm chất lượng,
hiệu quả và s�c cạnh tranh, bảo đảm vững chắc an ninh lương thực quốc gia cả
trước mắt và lâu dài; nâng cao thu nhập và đời sống của nông dân”(16).
Qua hơn 30 năm thực hiện đường lối đổi mới và hội nhập, trên cơ sở phát
huy lợi thế, nông nghiệp Việt Nam đã đạt được những thành tựu khá toàn diện và
to lớn, kinh tế nông nghiệp phát triển, đời sống nông dân được cải thiện, bộ mặt
nông thôn đã thay đổi rõ rệt. Tuy nhiên, những hạn chế của ngành nông nghiệp, đó
là năng suất lao động thấp, thiếu chiến lược quy hoạch tổng thể dài hạn, giá trị gia
tăng thấp, quy mô sản xuất nhỏ l�, phân tán, trình độ lao động trong nông nghiệp
thấp, cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp chuyển dịch chậm, đầu tư cho nông nghiệp
có xu hướng giảm, chưa đáp �ng được nhu cầu phát triển nông nghiệp toàn diện,
khoa học - công nghệ cho nông nghiệp chậm phát triển…
Vận dụng những nội dung cốt lõi trong tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển
nông nghiệp toàn diện vào tình hình hiện nay, cần chú trọng giải quyết các vấn đề:
Thứ nhất, cần rà soát, điều chỉnh, hoàn thiện chiến lược quy hoạch, kế hoạch
của các ngành, các lĩnh vực, các sản phẩm nhằm phát huy tiềm năng, lợi thế của
quốc gia, của vùng, của địa phương, lựa chọn những vùng trồng cây lương thực và
cây công nghiệp cho tiêu dùng, sản xuất và cho xuất khẩu có năng suất cao nhất và
giá trị gia tăng cao. Bởi, trên thực tế, một số sản phẩm nông nghiệp hiện nay sản
xuất đã vượt xa so với các chỉ tiêu quy hoạch đề ra. Chẳng hạn, cà-phê vượt
21,9%, cao-su vượt 25%, hồ tiêu vượt 149%... Như vậy, chất lượng quy hoạch
chưa phù hợp, những dự báo trong quy hoạch còn thiếu chính xác.
Thứ hai, phát triển công nghiệp hỗ trợ cho phát triển nông nghiệp, gắn kết
phát triển công nghiệp với nông nghiệp, công nghiệp phải phục vụ nông nghiệp, đa
dạng hóa ngành, nghề ở nông thôn để một mặt, công nghiệp hóa nông nghiệp, phát
triển công nghiệp chế biến, mặt khác giải quyết vấn đề thừa lao động trong nông
nghiệp, nâng cao giá trị gia tăng của ngành nông nghiệp, tạo điều kiện cho người
dân cải thiện, nâng cao đời sống. 15
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com)
Th� ba, hình thành các vùng sản xuất tập trung, chuyên canh, quy mô lớn
tạo thuận lợi cho �ng dụng khoa học - công nghệ và phát huy lợi thế nhờ quy mô,
tập trung các nhóm sản phẩm chủ lực quốc gia, của vùng, của địa phương, đa dạng
hóa các hình th�c liên kết gắn với việc xây dựng thương hiệu, gắn nhu cầu thị
trường trong nước và quốc tế, đáp �ng nhu cầu, cơ cấu tiêu dùng trong nước và thị
trường quốc tế thay đổi.
VI. NHỮNG THÀNH TỰU VIỆT NAM ĐẠT ĐƯỢC TRONG
PHÁT TRIỂN, SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP.
1. Phát triển, sản xuất Nông Nghiệp trong tình hình kinh tế - xã hội hiện nay.
Giai đoạn 2011 – 2016, so với các nước trong khu vực, ngành Nông nghiệp
Việt Nam có tốc độ tăng trưởng thất thường và có xu hướng giảm đi, từ m�c 4,02%
năm 2011 còn 1,36% năm 2016, đây cũng là m�c thấp nhất từ trước đến nay. Điểm
% đóng góp vào tăng trưởng nền kinh tế và điểm % đóng góp vào tăng trưởng nền
kinh tế của ngành Nông nghiệp đã giảm nhanh trong thời gian gần đây.
Đến năm 2016, điểm % đóng góp vào nền kinh tế chỉ còn 0,22, giảm hơn
50% so với năm 2015 và hơn 3 lần so với năm 2011; % đóng góp vào tăng trưởng
nền kinh tế ở m�c 3,5% trong năm 2016, giảm 60% so với năm 2015 và giảm hơn
4 lần so với năm 2011. Đây là m�c thấp kỷ lục trong vòng 30 năm qua. Sự suy
giảm tốc độ tăng trưởng của ngành Nông nghiệp đã làm giảm tốc độ tăng trưởng
chung của nền kinh tế, năm 2016, tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế chỉ đạt 6,21%
(không đạt mục tiêu kế hoạch đề ra là 6,7%). Nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là:
Thứ nhất, dòng vốn đầu tư vào ngành Nông nghiệp thấp, chưa đáp �ng yêu
cầu phát triển. Giai đoạn 2011 – 2016, nguồn vốn trung bình từ ngân sách chiếm
khoảng 6% trong tổng vốn đầu tư toàn xã hội; Vốn ODA lũy kế đến nay gần 6 tỷ
USD, chiếm 7% trong tổng vốn ODA vào Việt Nam; Vốn FDI tích lũy gần 4 tỷ
USD, chỉ chiếm 1,5% tổng vốn FDI vào Việt Nam; Tài chính vi mô bao gồm các
quỹ, hiệp hội… đầu tư vào ngành nông nghiệp mới chỉ chiếm hơn 4% GDP. Hiệu
quả đầu tư �ng khoảng 60% nhu cầu và không tương x�ng với quy mô đóng góp
của sản xuất nông nghiệp cho nền kinh tế; Các cơ chế, chính sách thu hút vốn cho
nông thôn chưa thực sự năng động và phù hợp... 16
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com)
Thứ hai, thiên tai, biến đổi khí hậu và khả năng �ng phó của ngành Nông
nghiệp còn hạn chế. Riêng năm 2016, sản xuất lúa tại vùng Đồng bằng sông Cửu
Long giảm do hạn hán, xâm nhập mặn, gây thiệt hại khoảng 15.000 tỷ đồng cho
nền kinh tế Việt Nam; nhiều nông dân phải bỏ ruộng, tìm kiếm việc làm ở các đô
thị. Thị trường tiêu thụ thủy sản gặp khó khăn do một số thị trường lớn giảm nhu
cầu nhập khẩu, một số nước đã đưa ra các cảnh báo về chất lượng đối với một số lô
hàng hải sản nhập khẩu từ Việt Nam.
Thứ ba, mô hình sản xuất trong nông nghiệp phần lớn vẫn là quy mô nhỏ bé,
manh mún, phân tán. Hiện nay, ngành Nông nghiệp đang sử dụng gần 80% tổng
diện tích đất tự nhiên của cả nước. Trong những năm qua, cơ cấu đất nông nghiệp
có sự thay đổi mạnh mẽ, song quy mô đất nông nghiệp vẫn nhỏ l�, manh mún. Tỷ
lệ hộ sử dụng ruộng nhỏ dưới 0,5 ha chiếm gần 70%, trên 2 ha chỉ có 6% và công
tác dồn điền đổi thửa ở nhiều địa phương còn khó khăn.
Số liệu của Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn cho biết, năm 2016
cả nước có 30.000 trang trại, giá trị sản xuất hàng hóa bình quân chỉ khoảng 2 tỷ
đồng/trang trại; khoảng 4.000 DN tham gia đầu tư - chiếm chưa tới 1% tổng số DN
cả nước, trong đó, có đến 90% DN quy mô từ nhỏ đến rất nhỏ; khoảng 12.000 hợp
tác xã và 56.000 tổ hợp tác đang hoạt động, cho thấy nhân tố chủ chốt trong tổ
ch�c sản xuất nông nghiệp còn rất ít.
Thứ tư, lực lượng lao động trong ngành Nông nghiệp đông nhưng trình độ
thấp. Theo Báo cáo Điều tra lao động việc làm, tỷ lệ lao động từ 15 tuổi trở lên
đang làm việc đã qua đào tạo có bằng cấp, ch�ng chỉ nghề ở ngành Nông nghiệp
trong năm 2011 chỉ có 2,7%, đến năm 2016 tăng lên gần 4,5%, điều này cũng là
một yếu tố làm tốc độ tăng trưởng nông nghiệp khó nâng cao. 17
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com)
Báo cáo tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển KT-XH năm 2020 và 5 năm
2016-2020; dự kiến kế hoạch năm 2021 và phương hướng, nhiệm vụ 5 năm 2021- 2025.
Năm 2019 nhìn lại, ngành Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NN&PTNT) đã
đạt được nhiều thành tựu nổi bật. Trong đó, tiếp tục ghi dấu ấn về giá trị xuất khẩu
nông lâm thủy sản, số xã đạt chuẩn nông thôn mới và tỷ lệ che phủ rừng. Đây sẽ là
điều kiện, s�c bật để ngành tiếp tục hoàn thành những nhiệm vụ mới trong năm 2020.
Năm 2020, ngành nông nghiệp phấn đấu tốc độ tăng trưởng GDP đạt từ 2,8 - 3%.
Một năm gặt hái nhiều thành tựu.
Năm 2019, sản xuất nông nghiệp phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách
th�c chung về năng suất, chất lượng, hiệu quả và s�c cạnh tranh của nền kinh tế
còn thấp. Bên cạnh đó, ngành còn chịu tác động lớn bởi dịch tả lợn châu Phi diễn
biến ph�c tạp và bùng phát ở 63/63 tỉnh, thành phố, gây thiệt hại chưa từng có đối
với ngành chăn nuôi trong nước; diễn biến thời tiết gây hạn hán, lũ lụt, cháy rừng ở
một số nơi (Tây Nguyên, Bắc và Nam Trung Bộ).
Đồng thời, thị trường nhiều mặt hàng nông sản không ổn định, có xu hướng
giảm giá mạnh và chịu tác động từ chiến tranh thương mại giữa các nước lớn, nhất
là đối với một số mặt hàng nông sản chủ lực xuất khẩu với những quy định mới
khắt khe và yêu cầu cao hơn của thị trường Trung Quốc...
Trong bối cảnh đó, toàn ngành đã nỗ lực bám sát thực tiễn, vượt qua khó
khăn, thách th�c, triển khai quyết liệt, đồng bộ, linh hoạt, có trọng tâm, trọng điểm
các giải pháp nhằm đẩy mạnh cơ cấu lại gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng trên
tất cả các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh theo cơ chế thị trường. Khuyến khích đổi 18
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com)
mới sáng tạo và chủ động �ng dụng khoa học công nghệ để tạo giá trị gia tăng và
nâng cao s�c cạnh tranh quốc gia của nông sản hàng hóa trên thị trường quốc tế.
Nhờ vậy, năm 2019 toàn ngành đã hoàn thành và vượt 3/4 chỉ tiêu: kim
ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt 41,3 tỷ USD; tỷ lệ che phủ rừng đạt
41,85%; tỷ lệ xã đạt tiêu chí nông thôn mới 54%, có 111 đơn vị cấp huyện đạt
chuẩn, hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới.
Nổi bật lên trong năm 2019 là vấn đề về thị trường xuất khẩu nông sản.
Trong năm, mặc dù khó khăn về thị trường, giá hầu hết các mặt hàng nông sản
giảm từ 10 - 15% nhưng tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản vẫn đạt con
số 41,3 tỷ USD, tăng khoảng 3,2% so với với năm 2018. Thặng dư thương mại
toàn ngành ước đạt m�c kỷ lục 10,4 tỷ USD, tăng 19,3% so với năm 2018. Tiếp tục
duy trì 8 nhóm mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu trên 1,0 tỷ USD.
Trong năm, Bộ NN&PTNT đã tích cực đàm phán để có thêm các loại quả
tươi có giá trị cao xuất khẩu sang các thị trường: Mỹ, Úc, Nhật Bản, Trung Quốc...
Đồng thời, thúc đẩy xuất khẩu thịt gà chế biến đi Nhật Bản; xuất khẩu lợn sữa vào
thị trường Malaysia, Hồng Kông; xuất khẩu mật ong đi EU, Hoa Kỳ. Đặc biệt, đã
xuất lô sữa đầu tiên đi Trung Quốc trong tháng 10/2019. Về thủy sản xuất khẩu,
Mỹ đã công nhận tương đương đối với mặt hàng cá da trơn Việt Nam; riêng Trung
Quốc đã chấp thuận nhập khẩu 48 loài thủy sản sống và 128 loại sản phẩm thủy
sản sơ chế, chế biến từ Việt Nam.
Đối với lĩnh vực lâm nghiệp, việc triển khai thực hiện Hiệp định
VPA/FLEGT và tham gia các Hiệp định thương mại tự do (FTA) đã mang lại nhiều
cơ hội cho ngành chế biến, xuất khẩu gỗ. Giá trị sản xuất lâm nghiệp tăng 8%, vượt kế hoạch đề ra (6%).
Năm 2019 cũng là năm ghi nhận lực lượng doanh nghiệp nông nghiệp ngày
càng lớn mạnh và tâm huyết đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn, đang trở thành
nòng cốt trong chuỗi giá trị nông sản.Trong năm, số doanh nghiệp nông lâm thủy
sản thành lập mới là 2.756 doanh nghiệp, tăng 25,3% so với năm 2018, nâng tổng
số doanh nghiệp nông nghiệp lên 12.581 doanh nghiệp.
Bên cạnh sự đầu tư, phát triển của các doanh nghiệp nhỏ và vừa, một số tập
đoàn, doanh nghiệp lớn đã đẩy mạnh đầu tư vào nông nghiệp, nhất là nông nghiệp
�ng dụng công nghệ cao. Năm 2019 có 17 dự án với tổng m�c đầu tư trên 20.000
tỷ đồng được khởi công, khánh thành và đi vào hoạt động.
Cùng với đó, Chương trình Quốc gia xây dựng nông thôn mới đã về đích
sớm trước một năm rưỡi. Đến hết năm 2019, cả nước có trên 4.806 xã (54%) đạt 19
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com)
chuẩn nông thôn mới, bình quân cả nước đạt 15,66 tiêu chí/xã, không còn xã dưới
5 tiêu chí, hoàn thành trước 1,5 năm và vượt mục tiêu 10 năm (2010 - 2020). Đồng
thời, có 63 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao và xuất hiện địa phương có xã đạt
chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu.
Phấn đấu tốc độ tăng trưởng đạt từ 2,8 - 3%
Năm 2020 là năm có ý nghĩa quan trọng, b�t phá, về đích hoàn thành Kế
hoạch 5 năm 2016 – 2020; đồng thời là năm diễn ra đại hội Đảng các cấp tiến tới
Đại hội Đại biểu toàn quốc lần th� XIII của Đảng, ngành NN&PTNT đặt ra chỉ
tiêu cơ bản: tốc độ tăng trưởng GDP ngành đạt từ 2,8 - 3%; tốc độ tăng giá trị sản
xuất nông, lâm, thủy sản khoảng 2,9 - 3,05%; kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy
sản trên 42 tỷ USD; tỷ lệ che phủ rừng 42%; tỷ lệ xã đạt chuẩn nông thôn mới
59%; ít nhất 121 đơn vị cấp huyện đạt chuẩn, hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới.
Để thực hiện thắng lợi mục tiêu, nhiệm vụ đề ra, toàn ngành nông nghiệp tập
trung triển khai quyết liệt, hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu thực hiện kế
hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2020 theo
Nghị quyết số 01/NQ-CP ngày 1/1/2020.
Trong đó, tiếp tục đổi mới, hoàn thiện cơ chế, chính sách, luật pháp để nâng
cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước, hỗ trợ thúc đẩy mạnh mẽ cơ
cấu lại nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới. Thực hiện có hiệu quả chính sách
về khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp; thúc đẩy phát triển nông
nghiệp công nghệ cao, sản xuất hàng hóa theo hướng hiện đại, hiệu quả với quy
mô phù hợp theo từng ngành hàng, sản phẩm và thị trường.
Đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp với nhu cầu thị
trường, thích �ng với biến đổi khí hậu. Quyết liệt thực hiện các giải pháp phòng
ngừa và kiểm soát dịch bệnh ở gia súc, gia cầm; ngăn chặn lây lan, phát tán, tiến
tới khống chế dịch tả lợn Châu Phi.
Cùng với đó, tập trung thực hiện các giải pháp gỡ th� vàng của EC đối với
ngành thủy sản. Chủ động �ng phó với biến đổi khí hậu, phòng, chống thiên tai,
hạn hán, xâm nhập mặn; đẩy nhanh, triển khai có hiệu quả các chương trình, dự án
�ng phó với biến đổi khí hậu, đặc biệt là tình trạng nước biển dâng, sạt lở bờ sông,
bờ biển. Triển khai hiệu quả các chương trình, kế hoạch về bảo vệ, phát triển rừng;
bảo vệ diện tích rừng tự nhiên hiện có, phục hồi nhanh hệ thống rừng ngập mặn ven biển.
Đặc biệt, tăng cường xúc tiến thương mại, phát triển thị trường xuất khẩu.
Tháo gỡ rào cản kỹ thuật, giải quyết có hiệu quả vấn đề kiểm dịch động, thực vật,
đảm bảo an toàn thực phẩm, chất lượng và truy xuất nguồn gốc, xuất x� hàng hóa. 20
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com)
Song song với các giải pháp trên, ngành Nông nghiệp chủ trương xây dựng
nền hành chính hiệu lực, hiệu quả. Tiếp tục thực hiện Chính phủ điện tử theo các
Nghị quyết của Chính phủ; thực hiện đúng lộ trình Kế hoạch tổng thể triển khai cơ
chế một cửa ASEAN, cơ chế một cửa quốc gia giai đoạn 2016 - 2020. Đẩy mạnh
cải cách hành chính, cắt giảm hơn nữa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh,
cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và hỗ trợ khởi nghiệp, sáng tạo trong lĩnh
vực nông nghiệp. Nâng cao chất lượng, hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính, tạo
môi trường thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp. Đồng thời, ưu tiên bố trí vốn
đầu tư công để tiếp tục đầu tư cho các dự án lớn, có ý nghĩa quan trọng nhằm phát
triển ngành nông nghiệp, nông thôn hiệu quả, an toàn, bền vững.
Nâng cao hiệu quả phối hợp công tác với các bộ, ngành, địa phương và các
đoàn thể chính trị - xã hội nhằm phát huy s�c mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính
trị, của toàn xã hội trong thực hiện nhiệm vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn,
nhất là các cơ quan truyền thông hỗ trợ thông tin về kết quả thực hiện cơ cấu lại
ngành nông nghiệp, những mô hình thành công, kinh nghiệm hay để học tập, rút
kinh nghiệm và nhân rộng.
Cơ cấu nền kinh tế năm 2020(%). 21
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com)
Tăng trưởng Nông, lâm và thủy sản trong giai đoạn 2012-2018.
Cơ cấu sản xuất của ngành nông nghiệp tiếp tục được điều chỉnh chuyển từ
mục tiêu số lượng sang chất lượng và giá trị gia tăng. Cơ cấu ngành hàng, sản
phẩm có sự thay đổi, tăng tỷ trọng các sản phẩm có lợi thế và thị trường như: thuỷ
sản, rau, hoa, quả nhiệt đới, một số loại cây công nghiệp giá trị cao, đồ gỗ… Bên
cạnh đó, giảm các sản phẩm có xu hướng tăng cung, tăng tỷ trọng hàng chất lượng
cao trong tổng sản lượng.
Kim nghạch xuất khẩu nông, lâm và thủy sản (tỷ USD) giai đoạn 2015-2018.
Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, kim ngạch xuất khẩu nông,
lâm, thủy sản của Việt Nam ước tính trong cả năm 2018 sẽ đạt 40,5 tỉ USD. Xuất 22
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com)
khẩu nông sản của Việt Nam đ�ng th� 15 trên thế giới và đã xuất sang hơn 180
quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới.
Trong năm 2018, thị phần xuất khẩu được đảm bảo và mở rộng. 5 thị trường
chính là Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản, ASEAN và Hàn Quốc tăng trưởng tốt, chiếm
thị phần lần lượt là 22,9% (giá trị tăng 3,6% so với năm 2017), 17,9% (tăng 9,4%),
19,1% (tăng 7,1%); 10,64% (tăng 11,0%) và 6,9% (tăng 29,4%).
Giá trị xuất khẩu các mặt hàng chủ lực đều tăng. Cụ thể, đối với mặt hàng
gạo, khối lượng xuất khẩu lũy kế 11 tháng đầu năm nay ước đạt 5,7 triệu tấn, đem
về 2,9 tỉ USD, tăng 5,6% về khối lượng và tăng 17,7% về giá trị so với cùng kỳ
năm 2017. Rau quả với giá trị xuất khẩu 11 tháng năm 2018 ước đạt 3,5 tỉ USD,
tăng 11,6% so với cùng kỳ năm 2017, cá tra đạt kỉ lục trên 2 tỉ USD tăng 27,4%.
Th� trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT) Phùng
Đ�c Tiến đánh giá, năng lực sản xuất của ngành nông nghiệp vẫn còn rất lớn, xuất
khẩu nông sản sẽ tiếp tục tăng mạnh. Gia nhập CPTPP mở ra cơ hội lớn hơn cho
hàng nông sản Việt Nam tiến vào các thị trường lớn, hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế quốc tế.
2. Tác động của phát triển Nông nghiệp đối với đời sống của nhân dân.
Xuất phát từ một nước lấy phát triển kinh tế Nông nghiệp là chủ đạo, Việt
Nam đã và đang từng bước nâng cao chất lượng đời sống, xã hội ngày càng có
những thành quả vượt bấc. Từ một nước nghèo, chậm phát triển với tỷ lệ đói
nghèo ở m�c cao, do Việt Nam nằm trong vùng thường xuyên xảy ra thiên tai và
80% người nghèo lao động trong lĩnh vực nông nghiệp, thu nhập không ổn định.
Tuy rằn m�c sống của nhân dân, cũng như tỷ lệ hộ nghèo của các địa
phương giảm, nhưng nếu so sánh với các khu vực khác, tỷ lệ hộ nghèo của Đông
Bắc và Tây Bắc vẫn là cao nhất, kể cả với khu vực khó khăn khác. Tỷ lệ hộ nghèo
của khu vực Đông Bắc và Tây Bắc, năm 1999 là 40,63%, trong khi đó tỷ lệ hộ
nghèo ở các khu vực khó khăn khác như Bắc Trung Bộ là 40,34% và Tây Nguyên là 40.7% (Bảng)
Bảng 2.1: Tỷ lệ hộ nghèo năm 1999 phân theo thành thị, nông thôn và phân theo vùng. Đơn vị: % Chung Chia ra Đồng bằng sông Thành Nông Hồng thị thôn Nghèo chung (*) 21.58 15.15 23.98 23
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com) Nghèo lương thực, 7.55 3.94 8.65 thực phẩm Đồng Bắc và Tây Bắc Nghèo chung (*) 40.63 25.50 44.61 Nghèo lương thực, 17.07 5.51 19.77 thực phẩm Bắc Trung Bộ Nghèo chung (*) 40.34 29.41 42.63 Nghèo lương thực, 19.29 8.82 21.48 thực phẩm Duyên hải Nam Trung Bộ Nghèo chung (*) 28.80 23.57 30.92 Nghèo lương thực, 14.02 7.14 16.43 thực phẩm Tây Nguyên Nghèo chung (*) 40.07 29.33 44.67 Nghèo lương thực, 21.27 7.78 26.57 thực phẩm Đông Nam Bộ Nghèo chung (*) 20.12 14.76 23.79 Nghèo lương thực, 5.17 3.81 7.73 thực phẩm Đồng bằng sông Cửu Long Nghèo chung (*) 23.71 15.76 23.64 Nghèo lương thực, 10.22 5.42 11.74 thực phẩm
(*): Bao gồm nghèo lương thực, thực phẩm và phi lương thực, thực phẩm.
Nguồn: Tổng cục Thống kê,2000
Đặc biệt, một số tỉnh ở miền núi phía Bắc có nhiều xã với tỷ lệ hộ nghèo cao
trên 40%, nhất là tỉnh Hà Giang với 53 xã (Bảng 2.2). Điều này cho thấy m�c độ
đói nghèo là hết s�c trầm trọng, và do đó thực hiện xóa đói giảm nghèo ở miền
núi phía Bắc là quá trình lâu dài, đ�ng trước rất nhiều khó khăn, thách th�c, nhất
là m�c độ đói nghèo của những đối tượng đói nghèo còn lại trầm trọng hơn.
Bảng 2.2: Số xã có tỷ lệ hộ nghèo trên 40% ở các tỉnh miền núi phía Bắc. Đơn vị: xã 24
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com) Tỉnh
Số xã có tỷ lệ hộ nghèo trên 40% Bắc Giang 26 Hà Giang 53 Hòa Bình 2 Sơn La 25
Nguồn: Bộ Lao Động Thương binh và Xã hội, 2004
Nhằm nâng cao hiệu quả trong phát triển nông nghiệp, góp phần nâng cao
thu nhập cho người nông dân, ngành nông nghiệp của Hà Giang đang từng bước
tạo ra những đột phá nhằm phát triển ổn định và bền vững dựa trên tiềm năng, thế mạnh của địa phương.
Phát triển chăn nuôi bò hàng hóa là một trong những thế mạnh của 4 huyện
cao nguyên đá (ảnh: Một góc phiên chợ bò huyện Mèo Vạc, Hà Giang)
Hiện nay, ngành nông nghiệp của Hà Giang đang triển khai Đề án Tái cơ cấu
ngành gắn với xây dựng Nông thôn mới, giai đoạn 2016 - 2020 và Chương trình
Phát triển cây dược liệu gắn với xóa đói, giảm nghèo tại 6 huyện 30a. Bên cạnh
đó, để tạo ra các sản phẩm nông nghiệp an toàn mang tính thương hiệu của địa
phương, ngành nông nghiệp của tỉnh đã triển khai khai thác các tiềm năng, thế
mạnh của các địa phương trong tỉnh nhằm chuyển hướng sản xuất từ chiều rộng
sang chiều sâu, đầu tư có trọng tâm, trọng điểm nhằm tạo ra các sản phẩm nông
nghiệp chủ lực góp phần nâng cao hiệu quả của sản xuất theo hướng hàng hóa. 25
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com)
Trong những năm qua, các huyện, thành phố của Hà Giang đã đẩy mạnh
phát triển và mở rộng diện tích các loại cây trồng chủ lực theo tiêu chuẩn
VietGAP; mở rộng qui mô chăn nuôi gia súc theo hướng an toàn. Tính đến thời
điểm cuối tháng 3/2019, toàn tỉnh Hà Giang đã có trên 3.527 ha cam Sành, 7.153
ha chè và hàng nghìn ha rau các loại được cấp ch�ng nhận đạt tiêu chuẩn an toàn
theo tiêu chuẩn VietGAP; 1.920 ha chè được cấp ch�ng nhận chè hữu cơ; trồng
mới gần 900 ha cây dược liệu và phát triển trên 28.400 đàn ong. Nhiều mô hình
phát triển trong nông nghiệp đã có sự liên kết giữa các doanh nghiệp với người
nông dân; điển hình như mô hình dồn điền, đổi thửa tại huyện Bắc Quang, Quang
Bình; mô hình liên kết trồng mía tại huyện Vị Xuyên; sản xuất mạ khay kết hợp
với máy cấy tại huyện Quang Bình; mô hình liên kết trồng d�a tại huyện Vị Xuyên, Bắc Quang…
Bên cạnh đó, nhằm khai thác triệt để tiềm năng, thế mạnh của các địa
phương trong tỉnh, trong những năm qua, tỉnh Hà Giang đã ban hành các chính
sách nhằm hỗ trợ, khuyến khich người dân, các HTX, các doanh nghiệp mở rộng
phát triển chăn nuôi bò hàng hóa và nuôi ong mật Bạc hà tại 4 huyện Cao nguyên
đá là Mèo Vạc, Đồng Văn, Yên Minh và Quản Bạ; hỗ trợ và khuyến khích người
dân tại 2 huyện vùng cao phía Tây là Hoàng Su Phì và Xín Mần tận dụng lợi thế
để mở rộng phát triển đàn trâu và đàn dê theo hướng hàng hóa…; điển hình là
Nghị quyết số 209/2015NQ - HĐND, ngày 10.12.2015 của Hội đồng nhân dân
tỉnh Hà Giang về chính sách khuyến khích phát triển sản xuất nông nghiệp trên
địa bàn tỉnh. Bên cạnh đó, mục tiêu của Đề án Tái cơ cấu ngành nông nghiệp trên
địa bàn tỉnh, giai đoạn 2016 – 2020, tỉnh Hà Giang sẽ tập trung phát triển những
cây trồng và vật nuôi thế mạnh của địa phương như cam, chè, cây dược liệu và
đẩy mạnh phát triển chăn nuôi trâu, bò và đàn ong theo hướng hàng hóa.
Ngoài ra, UBND tỉnh Hà Giang cũng đã chỉ đạo các cơ quan chuyên môn
phục hồi, cải tạo và mở rộng qui mô sản xuất các giống cây trồng, vật nuôi mang
tính đặc sản của địa phương như gà xương đen của đồng bào dân tộc Mông trên
Cao nguyên đá Đồng Văn, ngô nếp núi đá huyện Yên Minh, gạo Khẩu Mang
huyện Đồng Văn, gạo Già Dui huyện Xín Mần, hồng không hạt huyện Quản Bạ…
Ngoài khai thác tiềm năng, thế mạnh của các địa phương trong tỉnh để nâng
cao hiệu quả trong sản xuất nông nghiệp, tỉnh Hà Giang cũng đã đẩy mạnh đầu tư
cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp từ khâu làm đất, gieo trồng đến các khâu
thu hoạch và chế biến. Đẩy mạnh xây dựng thương hiệu, chỉ dẫn địa lý cho các
sản phẩm nông nghiệp mang tính đặc thù của địa phương như Mật ong Bạc hà,
Cam sành, chè Shan tuyết; đẩy mạnh xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp có thế
mạnh của tỉnh; tiếp tục chuyển đổi mô hình các HTX theo Luật HTX năm 2012;
duy trì hoạt động của trên 1.250 Tổ Hợp tác để tổ ch�c lại sản xuất cho người 26
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com)
nông dân. Bên cạnh đó, UBND tỉnh Hà Giang cũng đẩy mạnh kêu gọi các doanh
nghiệp xúc tiến đầu tư và liên kết mở rộng sản xuất, tiêu thụ các sản phẩm nông
nghiệp đặc thù của địa phương…
Thành phố Hà Giang tạo đà phát triển nông nghiệp bền vững
BHG - Mặc dù nông nghiệp (NN) không phải là ngành kinh tế mũi nhọn của thành
phố Hà Giang nhưng được cấp ủy, chính quyền địa phương đặc biệt quan tâm;
thông qua chủ trương đẩy mạnh tái cơ cấu (TCC) ngành NN. Từ đó, tạo đà cho
kinh tế NN phát triển bền vững, nhất là tại 3 xã ngoại thành, gồm: Phương Độ,
Phương Thiện và Ngọc Đường.
Chủ trương TCC ngành NN của thành phố được thực hiện nhằm cụ thể hóa nội
dung Đề án TCC ngành NN của tỉnh, giai đoạn 2016 – 2020. Để chủ trương trên đi
vào cuộc sống, UBND thành phố đã thành lập Ban Chỉ đạo Đề án TCC ngành NN;
hướng dẫn các xã ngoại thành thành lập Ban Chỉ đạo cấp xã để tổ ch�c thực hiện.
Đồng thời, xác định nhiều nội dung quan trọng trong TCC ngành NN, như: Phát
triển chăn nuôi đại gia súc; đột phá về �ng dụng khoa học, kỹ thuật và công nghệ
vào sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm nông, lâm sản; phát triển các sản phẩm
NN, sản phẩm làng nghề phục vụ du lịch; tạo vành đai thực phẩm an toàn, chất
lượng; xây dựng xã Ngọc Đường trở thành điển hình và kiểu mẫu về phát triển kinh tế NN... 27
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com)
Sản xuất rau, quả hữu cơ tại Công ty TNHH ALANDA giúp nhiều nông dân xã
Phương Thiện có thu nhập bình quân 3,5 triệu đồng/người/tháng.
Giai đoạn từ năm 2016 đến nay, bằng tinh thần quyết liệt thực hiện TCC
ngành NN của cả hệ thống chính trị thành phố, theo hướng nâng cao giá trị gia tăng
và phát triển bền vững đã kết tinh nhiều kết quả nổi bật. Từ chính sách thu hút đầu
tư của thành phố, Công ty TNHH ALANDA (Hà Nội) là đơn vị đầu tiên đầu tư trực
tiếp vào lĩnh vực NN. Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn thành phố, đây là
điển hình về �ng dụng khoa học, công nghệ mới thông qua sản xuất rau hữu cơ với
quy mô 4,2 ha, tại thôn Tiến Thắng (xã Phương Thiện). Năm 2018, doanh nghiệp
còn liên kết với 20 hộ dân của thôn Lâm Đồng và Tiến Thắng (xã Phương Thiện)
trồng 0,7 ha măng Tây theo phương th�c doanh nghiệp hỗ trợ kỹ thuật sản xuất và
bao tiêu toàn bộ sản phẩm cho người dân. Chị Nguyễn Thị Hoa (thôn Tiến Thắng),
người trực tiếp lao động tại Công ty, chia s�: Hiện nay, doanh nghiệp không những
tạo việc làm thường xuyên cho 7 lao động địa phương với thu nhập bình quân 3,5
triệu đồng/người/tháng, mà còn giúp chúng tôi tiếp cận phương th�c sản xuất rau,
quả (dưa Lưới, dưa Kim hoàng hậu, măng Tây...) hoàn toàn mới so với cách làm
truyền thống. Đó là việc sản xuất rau, quả trong nhà lưới, nhà màng, có hệ thống
tưới, phun tự động kết hợp tưới nhỏ giọt; �ng dụng cơ giới hóa vào khâu làm đất,
giúp tiết kiệm thời gian, chi phí sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và mang
lại hiệu quả kinh tế cao... 28
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com)
Cùng với Công ty TNHH ALANDA, thành phố đã thu hút thêm 4 doanh
nghiệp đăng ký đầu tư vào lĩnh vực NN với tổng số vốn 17,7 tỷ đồng để đầu tư xây
dựng cơ sở giết mổ gia súc tập trung (công suất 400 con/ngày); trồng trọt, kinh
doanh dịch vụ vật tư NN; chế biến, xuất khẩu sản phẩm chè với các thương hiệu,
như: Trà Shan tuyết Thành Sơn, trà Shan tuyết Tây Côn Lĩnh và một số sản phẩm
từ bột trà, tinh chất trà, cao trà… Song song với thu hút đầu tư, thành phố chú
trọng tổ ch�c lại sản xuất cho nông dân theo hướng kinh tế tập thể. Đến nay, thành
phố đã có 30 hợp tác xã (HTX) sản xuất NN với tổng góp vốn của các thành viên
gần 15,8 tỷ đồng; tạo thu nhập bình quân từ 2,5 – 3,5 triệu đồng/thành viên/tháng.
Nhiều HTX trở thành điển hình trong sản xuất, kinh doanh hiệu quả, như: HTX
Sản xuất nông, lâm nghiệp và dịch vụ tổng hợp thôn Khuổi My (xã Phương Độ),
HTX sản xuất và phân phối Bánh chưng Gù Hà Giang (xã Ngọc Đường)…
Một kết quả nổi bật trong TCC ngành NN chính là Dự án Vành đai thực
phẩm an toàn, chất lượng của thành phố từng bước được nâng cao với những sản
phẩm có thế mạnh và chuyên sâu. Từ đó, không chỉ tạo vùng sản xuất hàng hóa an
toàn, chất lượng mà còn cung �ng cho thị trường những sản phẩm NN tốt, như lợn,
gia cầm, rau xanh. Tại 8/8 xã, phường đã hình thành vùng rau chuyên canh an toàn
với quy mô lên đến 115 ha, tạo sản lượng 25 – 30 tấn/ha/năm và giá trị thu nhập
đạt trên 120 triệu đồng/ha/năm. Cùng với đó, 8 trang trại, 72 gia trại lợn, gia cầm
doanh thu hàng trăm đến hàng tỷ đồng cho các hộ chăn nuôi. Đi liền với đó, nhiều
khâu trong trồng trọt, chăn nuôi được �ng dụng cơ giới hóa để nâng cao hiệu quả
kinh tế. Minh ch�ng cho thấy, toàn thành phố hiện có 610 máy làm đất; 1.935 máy
NN phục vụ khâu gieo trồng, chăm sóc; 1,387 máy đáp �ng khâu thu hoạch; đưa tỷ
lệ cơ giới hóa trong các khâu làm đất, tưới nhỏ giọt, cắt, gặt, vận chuyển đạt từ
14,6 – 82%. Ngoài ra, thành phố đã có 365 máy nông nghiệp chế biến th�c ăn thô;
6 chuồng trại đầu tư hệ thống máng ăn; 190 hệ thống kỹ thuật xử lý chất thải trong chăn nuôi.
Không dừng ở kết quả trên, thành phố còn xây dựng 3 thôn điển hình về
phát triển kinh tế, gồm: Tân Tiến (xã Phương Độ), Tiến Thắng (xã Phương Thiện),
Tà Vải (xã Ngọc Đường) với các điển hình trong sản xuất NN, như: Liên kết với
doanh nghiệp sản xuất rau công nghệ mới, trồng măng Tây; duy trì, phát triển chăn
nuôi lợn, gia cầm, thủy cầm theo quy mô gia trại, trang trại; sản xuất rau VietGAP
với doanh thu hàng tỷ đồng/thôn/năm. Mặt khác, từ chủ trương xây dựng Ngọc
Đường trở thành điển hình phát triển kinh tế đã tạo nhiều kết quả ấn tượng. Năm
2018, giá trị sản phẩm thu hoạch/ha đất canh tác hàng năm của xã đạt 150 triệu
đồng; thu nhập bình quân đầu người đạt 29,7 triệu đồng/năm; tỷ lệ hộ nghèo chỉ còn 0,82%...
Từ quyết tâm TCC kinh tế của cả hệ thống chính trị thành phố còn kết tinh
nhiều thành tựu quan trọng: Cơ cấu nông, lâm nghiệp và thủy sản chiếm 5,68%; tỷ
trọng chăn nuôi trong NN chiếm 52,5%; giá trị sản xuất bình quân/ha canh tác đạt 29
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com)
90,35 triệu đồng. Trên cơ sở đó, tiếp tục thực hiện mục tiêu nâng cao giá trị, sự
đóng góp của ngành NN trong phát triển KT-XH của thành phố; tăng thu nhập cho
nông dân và giảm nghèo bền vững thông qua khai thác tiềm năng, lợi thế phát triển NN bền vững… 30
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com) Các tài liệu tham khảo:
1.Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh – Học viện Nông Nghiệp Việt Nam.
2. Đảng lãnh đạo xóa đói giảm nghèo ở miền núi phía bắc theo tư tưởng
Hồ Chí Minh – Trần Lê Thanh. 3. Nguồn Internet:
https://tcnn.vn/news/detail/35668/Chu_nghia_yeu_nuoc_trong_tu_tuong
_Ho_Chi_Minh_su_hoa_quyen_giua_truyen_thong_va_hien_daiall.html
https://dangcongsan.vn/chao-nam-moi-2020/dat-nuoc-vao-xuan/nganh-
nong-nghiep-phan-dau-toc-do-tang-truong-nam-2020-dat-tu-2-8-3- 546930.html 31
Downloaded by VietJack TV Official (vietjackvideos@gmail.com)
Tài liệu liên quan:
-
Câu 14: Đầu Tư Chiều Rộng, Chiều Sâu & Mối Quan Hệ Giữa Chúng
34 17 -
Giáo Trình Tiếng Việt Thực Hành 053(TV)101: Kiến Thức Căn Bản và Bài Tập
70 35 -
Đề cương chương mở đầu đối tượng, phương pháp nghiên cứu, và ý nghĩa học tập môn Tư tưởng Hồ Chí Minh | Học viện Nông nghiệp Việt Nam
201 101 -
Bài tập ôn tập tư tưởng HCM | Học viện Nông nghiệp Việt Nam
344 172 -
Tư tưởng Hồ Chí Minh | Học viện Nông nghiệp Việt Nam
368 184