Tóm tắt chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” (1959–1965) ở Việt Nam- môn lịch sử Đảng  -Trường Đại học văn hóa Hà Nội

Chiến tranh đặc biệt 1. Hoàn cảnh
-Sau phong trào "Đồng khởi"( 1959- 1960), quần chúng tiếp tục nổi dậy, kết hợp đấu
tranh chính trị với vũ trang chống Mĩ - Diệm.
-Phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới phát triển mạnh
-Đầu năm 1961 Kennedy vừa lên làm Tổng thống Mĩ đã đề ra chiến lược toàn cầu “
Phản ứng linh hoạt " và tiến hành chiến lược" Chiến tranh đặc biệt " ở miền Nam 2. Âm mưu
- Đây là hình thức chiến tranh xâm lược thực dân mới của Mĩ được tiến hành bằng
quân đội tay sai, dưới sự chỉ huy của hệ thống cố vấn Mĩ, dựa vào vũ khí, trang bị kĩ
thuật, phương tiện chiến tranh của Mĩ nhằm chống lại lực lượng cách mạng và nhân dân ta.
- Âm mưu cơ bản là “ Dùng người Việt đánh người Việt “ 3. Diễn biến
-Mỹ và ngụy quyền Ngô Đình Diệm triển khai thực hiện kế hoạch bình định miền
Nam trong vòng 18 tháng, dự định lập 17.000 ấp chiến lược là "quốc sách".Theo đó,
từ gi_a năm 1961, Mỹ tăng cư`ng triển khai chương trình lập ấp chiến lược ở tỉnh Trà
Vinh với mục đích tách dân ra khbi Đảng, làm cho lực lượng du kích không còn chc
dựa, Mỹ - ngụy chdn nh_ng địa bàn có đông đồng bào Khmer mà chúng xem là địa
bàn “xung yếu” để tiến hành lập ấp chiến lược thí điểm như các xã Nhị Trư`ng
(huyện Cầu Ngang), Long Hiệp, Phước Hưng, Tập Sơn (huyện Trà Cú)… rồi sau đó
mở rộng dần đến các xã, các huyện khác. Đến cuối năm 1962, địch lập gần 550 ấp
chiến lược trong toàn tỉnh.hip chiến lược thực chất là khu dồn dân, được kiểm soát
nghiêm ngặt để cố kềm kjp nhân dân.
- Chúng đã có kế hoạch quân sự - chính trị để thực hiện mục tiêu của chiến lược
"chiến tranh đặc biệt" là kế hoạch Stalây -Taylo (1961 - 1963):
+ Kế hoạch Staley-Taylor (hay còn gdi là Kế hoạch Staley) là một kế hoạch do Hoa
Kỳ thiết kế và hc trợ chính quyền Việt Nam Cộng hòa thực hiện từ năm 1961, nhằm
đối phó với phong trào cộng sản và kháng chiến ở miền Nam Việt Nam. Kế hoạch
này nằm trong khuôn khổ chiến lược "Chiến tranh đặc biệt", do cố vấn quân sự Hoa
Kỳ vạch ra, với tên gdi lấy từ hai nhân vật quan trdng: Rostow (cố vấn kinh tế) và
Taylor (cố vấn quân sự), ngư`i đã đóng góp xây dựng kế hoạch này.
Mục tiêu của Kế hoạch Staley-Taylor là tạo nền tảng
cho việc ngăn chặn ảnh hưởng của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam
thông qua các biện pháp chính trị, quân sự và kinh tế. Nội dung chính của kế hoạch bao gồm:
+ Tăng cư`ng quân lực cho Việt Nam Cộng hòa: Hoa
Kỳ hc trợ huấn luyện và cung cấp vũ khí cho quân đội miền Nam nhằm nâng cao khả
năng chiến đấu. Hoa Kỳ cũng tăng cư`ng vai trò cố vấn quân sự trực tiếp tại các chiến trư`ng quan trdng.
+ Triển khai chương trình "ip chiến lược": Một trong nh_ng nội dung trdng tâm của
kế hoạch là đưa dân cư vào các "ấp chiến lược" được bảo vệ và kiểm soát chặt chẽ.
Mục đích là cô lập dân thư`ng khbi quân giải phóng, cắt đứt các mối liên hệ và sự ủng
hộ từ ngư`i dân đối với lực lượng kháng chiến.
+ Mở rộng các chiến dịch quân sự: Kế hoạch bao gồm việc mở rộng các chiến dịch
quân sự, tiến hành các cuộc hành quân quy mô lớn để truy quét quân giải phóng và
gi_ v_ng các vùng lãnh thổ dưới sự kiểm soát của chính quyền Việt Nam Cộng hòa.
+ Tập trung phát triển kinh tế và tuyên truyền: Hoa Kỳ cũng tập trung vào các biện
pháp kinh tế và tâm lý nhằm làm suy yếu sự ủng hộ của dân chúng đối với Mặt trận
Dân tộc Giải phóng miền Nam, đồng th`i củng cố niềm tin vào chính quyền Sài Gòn.
+ Tuy nhiên, Kế hoạch Staley-Taylor không đạt được mục tiêu như mong đợi.
Chương trình "ip chiến lược" bị phá vỡ, và quân đội Việt Nam Cộng hòa vẫn gặp
nhiều khó khăn khi đối phó với lực lượng giải phóng.
ế hoạch đã thất bại trong việc làm suy yếu phong trào kháng chiến, dẫn đến việc Hoa
Kỳ phải thay đổi chiến lược và chuyển sang sử dụng quân đội Mỹ tham chiến trực
tiếp trong chiến lược "Chiến tranh cục bộ" từ năm 1965.
-Chiến thuật quân sự được chúng áp dụng là "trực
thăng vận" và "thiết xa vận". "Chiến tranh đặc biệt" của Mỹ đã gây cho cách mạng
miền Nam rất nhiều khó khăn, nhất là nh_ng năm 1961 - 1962. Từ ngày 10/8/1961,
Mỹ bắt đầu rải chất độc dioxin xuống miền Nam Việt Nam.
-Tháng 1/1961 và tháng 2/1962, các cuộc hội nghị của
Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã phân tích, đánh giá tình hình gi_a
ta và địch ở miền Nam kể từ sau ngày Đồng khởi và ra Chỉ thị về "Phương hướng và
nhiệm vụ công tác trước mắt của cách mạng miền Nam".Tinh thần của Chỉ thị là gi_
v_ng thế chiến lược tiến công của cách mạng miền Nam đã giành được từ sau phong
trào Đồng khởi, đưa đấu tranh vũ trang phát triển lên song song với đấu tranh chính
trị, tiến công địch trên cả ba vùng chiến lược: đô thị, nông thôn đồng bằng và nông
thôn rừng núi, bằng ba mũi giáp công: quân sự, chính trị và binh vận. Trên thực tế,
đây là quyết định chuyển cuộc đấu tranh của nhân dân miền Nam từ khởi nghĩa
từng phần sang chiến tranh cách mạng và chỉ rõ nh_ng nhiệm vụ cụ thể cho cách
mạng miền Nam là phải tiêu hao, tiêu diệt lực lượng quân ngụy Sài Gòn và làm phá
sản quốc sách "ấp chiến lược" của địch.
-Bộ Chính trị nhấn mạnh, do đặc điểm phát triển không
đều của cách mạng miền Nam, tương quan lực lượng ở mci vùng khác nhau, địa hình
hoạt động và tác chiến khác nhau, nên phương châm đấu tranh của ta phải linh hoạt,
thích hợp với từng nơi, từng lúc cụ thể:Vùng rừng núi: Lấy đấu tranh vũ trang là chủ
yếu; vùng nông thôn đồng bằng: Kết hợp hai hình thức đấu tranh vũ trang và chính trị;
vùng đô thị: Lấy đấu tranh chính trị là chủ yếu.
Tháng 10 /1961, Trung ương Cục miền Nam được thành lập, do đồng chí Nguyễn Văn Linh làm Bí thư.
Đảng bộ miền Nam được kiện toàn với hệ thống tổ
chức thống nhất, tập trung từ Trung ương Cục đến các chi bộ. Mặt trận Dân tộc giải
phóng miền Nam Việt Nam còn làm chức năng của chính quyền cách mạng. Ngày
15/2/1961, các lực lượng vũ trang ở miền Nam được thống nhất với tên gdi Quân giải phóng miền Nam Việt Nam.
-Vượt qua khó khăn, cách mạng miền Nam tiếp tục có bước phát triển mới. Chiến
thắng vang dội ở ip Bắc Mỹ Tho) ngày 2/1/1963 . Đây là một trận đánh có ý nghĩa
chiến lược, đánh dấu sự thất bại của chiến lược "Chiến tranh đặc biệt" mà Hoa Kỳ và
chính quyền Việt Nam Cộng hòa (VNCH) đang triển khai. Bối cảnh
Vào đầu nh_ng năm 1960, Mỹ bắt đầu triển khai chiến lược "Chiến tranh đặc biệt",
trong đó quân đội Việt Nam Cộng hòa được trang bị vũ khí hiện đại và hc trợ từ cố
vấn Mỹ nhằm truy quét lực lượng của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt
Nam (MTDTGPMNVN). Trong bối cảnh này, chính quyền Sài Gòn quyết định tiến
hành một chiến dịch truy quét lực lượng QGP tại ấp Bắc, nơi hd tin rằng có sự hiện
diện của lực lượng kháng chiến.
Diễn biến chính của trận đánh a. . Quân lực và trang bị:
oPhía Quân đội Việt Nam Cộng hòa (VNCH): Lực lượng VNCH được trang bị mạnh
với sự hc trợ của cố vấn Mỹ. Hd huy động gần 2.000 quân, bao gồm 2 tiểu đoàn bộ
binh, 13 xe thiết giáp M113, cùng nhiều máy bay trực thăng, máy bay ném bom, và pháo binh.
oPhía Quân Giải phóng: Quân Giải phóng có khoảng 300 lính, chủ yếu là bộ binh,
trang bị vũ khí hạng nhj như súng trư`ng, súng máy, súng B40, và một số súng
phòng không để chống trực thăng. Hd đã chuẩn bị các trận địa, hầm hào và công sự
nhằm bám trụ và phòng thủ. b.
. Chiến thuật của Quân Giải phóng:
Quân Giải phóng áp dụng chiến thuật phục kích và phòng ngự v_ng chắc, tận dụng
địa hình sình lầy của vùng nông thôn để giảm sức mạnh của xe thiết giáp và trực
thăng VNCH. Hd tổ chức phòng ngự theo nhiều lớp và quyết tâm bám trụ đến cùng.
oKhi quân VNCH sử dụng máy bay trực thăng để đổ bộ và xe thiết giáp để tấn công,
QGP đã bố trí lực lượng
bắn tỉa, chống trực thăng và xe thiết giáp rất hiệu quả. c. Tiến trình trận đánh:
oSáng ngày 2 tháng 1 năm 1963, lực lượng VNCH tiến hành đổ bộ và tấn công vào ấp
Bắc. Tuy nhiên, các đợt đổ bộ bằng trực thăng đã vấp phải hba lực mạnh mẽ từ các
trận địa phòng không và các chiến sĩ bắn tỉa của QGP, khiến nhiều trực thăng bị bắn rơi hoặc bị hbng.
oKhi lực lượng VNCH tiến công bằng xe thiết giáp, QGP đã dùng súng B40 để phá
hủy nhiều xe thiết giáp M113, làm cho quân VNCH không thể đột phá vào phòng tuyến của QGP.
oĐến chiều tối, lực lượng VNCH không thể chiếm được ấp Bắc và phải rút lui với tổn thất nặng nề.
Kết quả và ý nghĩa
oThiệt hại của VNCH: Lực lượng VNCH chịu tổn thất lớn với khoảng 200 lính chết
và bị thương, nhiều trực thăng bị bắn rơi hoặc hư hbng nặng, cùng với một số xe thiết
giáp bị phá hủy. Đây là thất bại nặng nề đối với quân VNCH trong một trận đánh
được chuẩn bị kỹ lưỡng với sự hc trợ mạnh từ phía Mỹ.
oThành công của Quân Giải phóng: Quân Giải phóng đã giành được chiến thắng vang
dội với tinh thần chiến đấu kiên cư`ng và khả năng tác chiến linh hoạt. Đây là lần đầu
tiên QGP đánh bại lực lượng VNCH được Mỹ trang bị hiện đại, với chiến thuật "trực thăng vận" và
-Từ đầu năm 1963, sau chiến thắng ip Bắc, phong trào đấu tranh phá "ấp chiến lược"
phát triển mạnh mẽ, với phương châm "bám đất, bám làng', "một tấc không đi, một ly
không r`i". Phong trào đấu tranh quân sự và phong trào phá "ấp chiến lược" phát triển
đã thúc đẩy phong trào đấu tranh chính trị ở các đô thị lên cao, lôi
cuốn đông đảo các tầng lớp nhân dân lao động, trí thức, hdc sinh, sinh viên và các
giáo phái tham gia, đặc biệt là phong trào đấu tranh của đồng bào Phật giáo năm 1963.
-Trước sự lớn mạnh của phong trào cách mạng, nội bộ kẻ địch ngày càng khủng hoảng trầm trdng. Ngày
1/11/1963, dưới sự chỉ đạo của Mỹ, lực lượng quân đảo chính đã giết chết Tổng thống
ngụy quyền Sài Gòn Ngô Đình Diệm. Từ tháng 11/1963 đến tháng 6/1965 đã diễn ra
10 cuộc đảo chính quân sự nhằm lật đổ lẫn nhau trong nội bộ ngụy quyền Sài Gòn.
-Tháng 12/1963, Trung ương Đảng hdp Hội nghị lần thứ
chín, xác định nh_ng vấn đề quan trdng về đư`ng lối cách mạng miền Nam và đư`ng
lối đoàn kết quốc tế của Đảng. Nghị quyết Trung ương 9 đã xác định "đấu tranh vũ
trang đóng vai trò quyết định trực tiếp" thắng lợi trên chiến trư`ng.
-Được sự chi viện tích cực của miền Bắc, quân và dân miền Nam đã mở nhiều chiến
dịch với hàng trăm trận đánh lớn nhb trên khắp các chiến trư`ng, như ở An Lão, Đèo
Nhông - Dương Liễu, Việt An, Ba Gia (Khu V và khu vực Tây Nguyên, Trị Thiên),
Bình Giã, Đồng Xoài Nam Bộ). Chiến thắng Bình Giá (12/1964), Ba Gia (5/1965),
Đồng Xoài (7/1965) đã sáng tạo một hình thức tiến công, phương châm tác chiến độc
đáo ở miền Nam là: 2 chân (quân sự, chính trị), 3 mũi (quân sự, chính trị, binh vận), 3
vùng (đô thị, nông thôn đồng bằng, miền núi). Phong trào đấu tranh chính trị ở các đô
thị cũng phát triển sôi động, mạnh mẽ từ gi_a năm 1963 trở đi. Các chiến dịch quân
sự và phong trào đấu tranh chính trị dồn dập, có hiệu quả của quân và dân miền Nam
đã làm cho ba chc dựa chủ yếu của Mỹ là quân đội chính quyền Sài Gòn, hệ thống "ấp
chiến lược" và các đô thị bị lung lay tận gốc 4. Kết quả
-Cách mạng miền Nam tiếp tục có bước phát triển mới, tiêu biểu là chiến thắng vang
dội ở ip Bắc (Mỹ Tho). Chiến thăng ip Bắc (2-1-1963) đã thể hiện sức mạnh
và hiệu quả của đấu tranh vũ trang kết hợp với đấu tranh chính trị và binh vận.
-Ngày 1-11-1963, dưới sự chỉ đạo của Mỹ, lực lượng quân đảo chính đã giết chết anh
em Ngô Đình Diệm, Ngô Đình Nhu.
-Đến đầu năm 1965, chiến lược "Chiến tranh đặc biệt" của đế quốc Mỹ đã hoàn toàn bị phá sản