Tóm tắt lý thuyết chương 1 & chương 2 môn Thống kê trong kinh tế và kinh doanh | Trường Đại học Kinh tế Quốc dân

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ THỐNG KÊ
-Thống kê học là khoa học nghiên cứu hệ thống các phương pháp thu thập, xử lý và phân tích các con số (mặt
lượng) của những hiện tượng số lớn (số lượng số liệu mang đi phân tích phải là số lớn) để tìm hiểu bản chất và
tính quy luật vốn có của chúng (mặt chất  VD: Đánh giá sự hài lòng về giáo viên A, thay vì trả lời bằng chữ là có
hoặc không hài lòng thì chúng ta có thể chấm theo thang 10, từ đó có thể tính toán ra các con số, điểm trung bình
chẳng hạn) trong những điều kiện nhất định (không gian, thời gian  tại mỗi thời điểm, địa điểm khác nhau có
thể có những đánh giá khác nhau).
-Đối tượng nghiên cứu của thống kê (những đối tượng thu thập không phải là con người mà là các con số, các dữ
liệu có thể phân tích): măt lượng, mặt chất, hiện tượng số lớn, điều kiện nhất định.
-Tổng thể thống kê là hiện tượng số lớn bao gồm những đơn vị, hoặc phần tử cấu thành hiện tượng (gọi là các
đơn vị tổng thể hay hiện tượng cá biệt  các bạn sinh viên đánh giá sự hài lòng đối với giáo viên chính là đơn vị
tổng thể), cần được quan sát và phân tích. Có 3 cách phân loại:
+Phân theo sự nhận biết các đơn vị: Tổng
thể bộc lộ: Có ranh giới rõ ràng, các đơn vị của tổng thể được biểu hiện một cách rõ ràng, dễ xác
định  Số lượng sinh viên Trường ĐH KTQD. Tổng
thể tiềm ẩn: Các đơn vị không được nhận biết một cách trực tiếp, ranh giới của tổng thể không rõ
ràng  Số sinh viên Trường ĐH KTQD hài lòng với chất lượng đào tạo của trường.
+Phân theo mục đích nghiên cứu: Tổng
thể đồng chất: Bao gồm những đơn vị có cùng chung những đặc điểm chủ yếu có liên quan đến
mục đích nghiên cứu  Nghiên cứu học phí hàng tháng của sinh viên AEP. Tổng
thể không đồng chất: Bao gồm những đơn vị khác nhau về loại hình, khác nhau về những đặc
điểm chủ yếu có liên quan đến mục đích nghiên cứu  Nghiên cứu học phí hàng tháng của sinh viên toàn
trường (gồm tất cả các ngành, khoa, viện).
+Phân theo phạm vi nghiên cứu: Tổng thể chung:
Bao gồm tất cả các đơn vị của hiện tượng nghiên cứu (Nghiên cứu về trường KTQD) Tổng
thể bộ phận: Chỉ chứa đựng một phần của tổng thể chung (Nghiên cứu về các bộ phận trong KTQD).
-Tiêu thức thống kê là đặc điểm của đơn vị tổng thể được chọn ra để nghiên cứu tùy theo mục đích nghiên cứu
khác nhau (đơn vị tổng thể là các bạn sinh viên, khi điều tra số liệu, hỏi chiều cao/cân nặng/điểm thi... tất cả đều là
đặc điểm khác nhau của mỗi người  gọi là tiêu thức). Phân thành 3 loại:
+Tiêu thức thực thể: T
iêu thức thuộc tính: Biểu hiện không trực tiếp bằng con số mà bằng các đặc điểm, tính chất (Giới tính,
quê quán, dân tộc...)  bằng chữ T
iêu thức số lượng: Biểu hiện trực tiếp thông qua con số (Chi tiêu, thu nhập, điểm thi...) T
iêu thức thay phiên: (có thể là chữ hoặc số) Có 2 biểu hiện trùng nhau trên cùng một đơn vị tổng thể
(Giới tính: Nam/Nữ; Có ở kí túc không: Có/Không...)
+Tiêu thức thời gian: Phản ánh thời gian của hiện tượng nghiên cứu.
+Tiêu thức không gian: Nêu lên phạm vi lãnh thổ của hiện tượng nghiên cứu.
-Chỉ tiêu thống kê (nâng cấp của tiêu thức) phản ánh mặt lượng gắn với mặt chất của các hiện tượng trong điều
kiện và địa điểm cụ thể (phản ánh đặc điểm của số lớn đơn vị tổng thể)  nếu như tiêu thức là đi thu thập thông tin
của từng người một, chỉ tiêu sẽ là thu thập thông tin của một nhóm người với số lượng lớn.
+Phân theo hình thức biểu hiện: Chỉ tiêu hiện vật:
Đo được bằng hiện vật, tự nhiên, toán học... hoặc đơn vị đo lường quy ước.  Chỉ tiêu giá trị:
Đo bằng đơn vị tiền tệ (VND, USD, Pound...)
+Phân theo tính chất biểu hiện:  Chỉ tiêu tuyệt đối:
Phản ánh quy mô, khối lượng... (GDP của VN năm 2021 là 362,6 tỷ VND)  Chỉ tiêu tương đối:
Phản ánh mối quan hệ so sánh (GDP của VN năm 2021 tăng 2.58%)
+Phân theo đặc điểm thời gian: Chỉ tiêu thời điểm:
Phản ánh mặt lượng của hiện tượng nghiên cứu tại một thời điểm nhất định. Chỉ tiêu thời kỳ:
Phản ánh mặt lượng của hiện tượng nghên cứu trong một khoảng thời gian nhất định.
+Phân theo nội dung phản ánh: Chỉ
tiêu chất lượng: Biểu hiện trình độ phổ biến và mối quan hệ so sánh trong tổng thế, đây là số tương đối.
(Mật độ dân số VN hiện nay là 319/km2) Chỉ
tiêu số lượng (khối lượng): Phản ánh quy mô, khối lượng của hiện tượng nghiên cứu theo thời gian
và địa điểm cụ thể. (Số ca mắc Covid tại VN ngày 01/10/2022 là 672 người) -Thang đo thống kê:
Đánh số các loại biểu hiện
cùng loại của tiêu thức THANG ĐO ĐỊNH DANH Biểu hiện có thứ tự Tiêu thức hơn kém thuộc tính THANG ĐO THỨ BẬC Có khoảng cách bằng nhau Tiêu thức số lượng THANG ĐO KHOẢNG Có gốc 0 THANG ĐO TỈ LỆ
+Thang đo định danh: VD: Quê quán, dân tộc, giới tính, tôn giáo...  BÌNH ĐẲNG +Thang đo thứ bậc:
VD: Bằng cấp, size quần áo, thẻ thành viên...  KHÔNG BÌNH ĐẲNG, CÓ SỰ HƠN KÉM +Thang đo khoảng:
VD: Nhiệt độ, điểm thi IELTS... (theo quy ước)  KHÔNG CÓ GỐC 0 +Thang đo tỷ lệ:
VD: Chiều cao, cân nặng... (quy định theo tự nhiên)  CÓ GỐC 0
CHƯƠNG 2: THU THẬP DỮ LIỆU THỐNG KÊ
-Điều tra thống kê là tổ chức một cách khoa học và theo một kế hoạch thống nhất việc thu nhập tài liệu về các
hiện tượng nghiên cứu. Yêu cầu: Chính xác, kịp thời, đầy đủ nội dung. Có 3 cách phân loại:
+Phân theo tính chất liên tục của việc ghi chép: Điều tra
thường xuyên: Là điều tra một cách liên tục, có hệ thống và thường theo sát quá trình phát sinh,
phát triển của hiện tượng. (Chấm công đi làm hàng ngày) Điều
tra không thường xuyên: Là điều tra một cách không liên tục, không gắn với quá trình phát sinh,
phát triển của hiện tượng. (Thầy cô thỉnh thoảng điểm danh trên lớp đại học)
+Phân theo phạm vi đối tượng được điều tra: Điều tra toàn bộ:
Tiến hành thu thập thông tin ở tất cả các đơn vị trực thuộc đối tượng nghiên cứu.
Điều tra không toàn bộ:
Chỉ tiến hành thu thập thông tin ở một số đơn vị thuộc đối tượng nghiên cứu.
Điều tra trọng điểm: Tiến hành thu thập thông tin ở bộ phận chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng thể.
Điều tra chuyên đề: Tiến hành thu thập thông tin trên một số ít các đơn vị (thậm chí 1 đơn vị) nhưng
đi sâu nghiên cứu trên nhiều phương diện.
Điều tra chọn mẫu: Tiến hành thu nhập thông tin trên các đơn vị đại diện (một số đủ lớn), kết quả
thường để suy rộng cho tổng thể.
-Thời điểm điều tra; Thời kỳ điều tra; Thời hạn điều tra:
+Thời điểm điều tra là mốc thời gian được quy định thống nhất mà cuộc điều tra phải thu thập thông tin về
hiện tượng tồn tại đúng thời điểm đó. (Thời điểm tổng điều tra dân số VN là 01/04/2022)
+Thời kỳ điều tra là khoảng thời gian được quy định để thu nhập về số liệu về lượng của hiện tượng được tích
lũy trong cả thời kỳ đó. (Thời kỳ điều tra về GDP của VN là năm 2021)
+Thời hạn điều tra là khoảng thời gian dành cho việc thực hiện nhiệm vụ thu thập số liệu. (Deadlines)
-Sai số trong điều tra thống kê là chênh lệch giữa trị số thu dược qua điều tra so với trị số thực tế của hiện tượng.
+Sai số do đăng ký ghi chép: Xảy ra với mọi cuộc điều tra. Nguyên nhân rất đa dạng cả chủ quan, khách quan.
+Sai số do tính chất đại biểu (sai số chọn mẫu) chỉ xảy ra trong điều tra chọn mẫu: Nguyên nhân do chỉ
chọn một số đơn vị để điều tra thực tế, không đủ đảm bảo đại diện cho toàn bộ tổng thể. PHÂN TÍCH VÀ DỰ ĐIỀU TRA THỐNG KÊ (Thu thập thông tin) TỔNG HỢP THỐNG KÊ (Xử lý tài liệu)  ĐOÁN THỐNG KÊ (Phân tích dữ liệu) 
XÂY DỰNG HỆ THỐNG CHI TIÊU THỐNG KÊ
TRÌNH BÀY KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
(Xác định nhu cầu thông tin) 
-Xác định mục đích nghiên cứu
-Phân tích đặc điểm hiện tượng