Trách nhiệm pháp lý môn Pháp luật đại cương| Trường Đại học Ngoại Thương

21:57, 06/01/2026
[PLDC] Bài Làm Xử Lý Tình Huống 2.4.2 - Trách Nhiệm Pháp Lý - Studocu
Lê Ngọc Anh Thư – 51.11.701.044
BÀI LÀM: XỬ LÝ TÌNH HUỐNG 2.4.2
1. Trách nhiệm pháp lý và cơ sở trách nhiệm pháp lý
Trách nhiệm pháp lý (TNPL) là gì? "Trách nhiệm pháp lý là mối quan hệ pháp
luật đặc biệt giữa cơ quan Nhà nước có thẩm quyền với chủ thể vi phạm pháp luật,
trong đó cơ quan Nhà nước có thẩm quyền buộc người có hành vi vi phạm pháp
luật phải gánh chịu những hậu quả bất lợi được quy định trong phần chế tài của quy phạm pháp luật."
Cơ sở của trách nhiệm pháp lý là gì? Cơ sở để truy cứu TNPL là vi phạm pháp
luật. "Việc truy cứu trách nhiệm pháp lý chỉ được thực hiện đối với các hành vi vi
phạm pháp luật có đủ yếu tố cấu thành". Điều này có nghĩa là, một chủ thể chỉ
phải chịu TNPL khi hành vi của họ hội đủ 04 yếu tố cấu thành của vi phạm pháp luật, bao gồm:
1. Mặt khách quan: Hành vi trái pháp luật, hậu quả nguy hiểm cho xã hội, và
mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả.
2. Mặt chủ quan: Yếu tố lỗi (cố ý hoặc vô ý), động cơ, mục đích.
3. Chủ thể: Cá nhân hoặc tổ chức có năng lực trách nhiệm pháp lý.
4. Khách thể: Quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ bị xâm hại.
2. Trách nhiệm pháp lý của anh Tuấn
Hành vi của anh Tuấn CÓ phải chịu trách nhiệm pháp lý.
Giải thích: Hành vi của anh Tuấn hội đủ 04 yếu tố cấu thành vi phạm pháp luật, là cơ sở để truy cứu TNPL:
1. Mặt khách quan:
oHành vi trái pháp luật: Anh Tuấn đã thực hiện một chuỗi hành vi:
(1) Điều khiển xe container gây tai nạn (cán vào chân em Hội).
(2) Không dừng xe cứu giúp người bị nạn theo nghĩa vụ (vi phạm
Luật Giao thông đường bộ). 21:57, 06/01/2026
[PLDC] Bài Làm Xử Lý Tình Huống 2.4.2 - Trách Nhiệm Pháp Lý - Studocu
(3) Cố ý điều khiển xe chạy tới, lùi lại, rồi chạy tới tiếp, cán em Hội thêm nhiều lần.
(4) Cố ý bỏ chạy và đâm vào xe anh Tươi.
oHậu quả: Em Hội tử vong, xe máy của anh Tươi bị hư hỏng, gây náo loạn trật tự công cộng.
oMối quan hệ nhân quả: Các hành vi cố ý (2), (3), (4) là nguyên nhân trực
tiếp dẫn đến cái chết của em Hội và thiệt hại tài sản của anh Tươi.
2. Mặt chủ quan (Yếu tố Lỗi):
oĐây là yếu tố then chốt. Lỗi của Tuấn đã chuyển hóa từ vô ý (ở hành vi (1)
gây tai nạn ban đầu) sang cố ý (ở các hành vi sau).
oKhi nghe "Chết em tôi rồi", Tuấn "biết đã gây tai nạn làm chết người"
nhưng vẫn cố tình lùi xe, tiến xe để bỏ trốn, chấp nhận việc bánh xe sẽ tiếp
tục cán nạn nhân. Đây là lỗi cố ý đối với cái chết của em Hội.
3. Chủ thể: Anh Tuấn là người có đủ năng lực hành vi và năng lực pháp lý (người
trưởng thành, có giấy phép lái xe phù hợp).
4. Khách thể: Hành vi đã xâm phạm đến các quan hệ được pháp luật bảo vệ: quyền
được bảo hộ về tính mạng (của em Hội), quyền sở hữu tài sản (của anh Tươi),
và trật tự an toàn giao thông.
Những trách nhiệm pháp lý anh Tuấn phải gánh chịu
1. Trách nhiệm hình sự: Đây là loại TNPL nghiêm khắc nhất, do Tòa án áp dụng.
Hành vi của Tuấn (sẽ phân tích ở câu 3) có dấu hiệu rõ ràng của tội phạm hình sự
đặc biệt nghiêm trọng, xâm phạm tính mạng con người.
2. Trách nhiệm dân sự: Tuấn đã "xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe" (của em Hội)
và "tài sản" (của anh Tươi). Do đó, Tuấn phải chịu biện pháp cưỡng chế là bồi
thường thiệt hại cho gia đình nạn nhân (chi phí cứu chữa, mai táng, tổn thất tinh
thần...) và bồi thường thiệt hại xe máy cho anh Tươi.
3. Trách nhiệm hành chính: Bên cạnh TNHS và TNDS, Tuấn còn phải chịu các
biện pháp cưỡng chế hành chính do cơ quan quản lý Nhà nước áp dụng, cụ thể là
tước quyền sử dụng Giấy phép lái xe (bằng lái) có thời hạn hoặc vĩnh viễn.
3. Phân tích quan điểm về Tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ (Điều 260) 21:57, 06/01/2026
[PLDC] Bài Làm Xử Lý Tình Huống 2.4.2 - Trách Nhiệm Pháp Lý - Studocu
Quan điểm cho rằng hành vi của Anh Tuấn là phạm Tội vi phạm quy định về tham
gia giao thông đường bộ (Điều 260) là SAI.
Tôi không đồng ý với quan điểm này.
Giải thích: Việc áp dụng Điều 260 là một sai lầm nghiêm trọng, bỏ lọt bản chất của hành vi phạm tội.
Yếu tố lỗi của Điều 260: Tội danh này (vi phạm quy định giao thông) có đặc
trưng là lỗi vô ý đối với hậu quả (gây chết người). Người phạm tội không mong
muốn hậu quả xảy ra; hậu quả xảy ra là do họ cẩu thả (không thấy trước) hoặc quá
tự tin (thấy trước nhưng cho rằng sẽ không xảy ra).
Yếu tố lỗi của Anh Tuấn:
oVụ va chạm ban đầu (cán vào chân) có thể xuất phát từ lỗi vô ý. Nếu Tuấn
dừng lại cứu người, thì vụ án có thể được xem xét ở Điều 260 (gây tai nạn)
và Điều 262 (không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng).
oTuy nhiên, hành vi sau đó đã thay đổi hoàn toàn bản chất. Khi đã biết rõ em
Hội bị kẹt (có người la "Chú ơi cứu con!"), biết rõ hậu quả nghiêm trọng
(nghe "Chết em tôi rồi"), Tuấn vẫn cố tình lùi xe (cán lần 2) và tiến xe
(cán lần 3) để bỏ trốn.
oTại thời điểm này, Tuấn nhận thức rõ hành vi điều khiển xe cán qua người
sẽ tước đoạt tính mạng nạn nhân và Tuấn chấp nhận hậu quả đó xảy ra
(lỗi cố ý gián tiếp) hoặc thậm chí mong muốn hậu quả xảy ra (lỗi cố ý
trực tiếp) để đạt mục đích tẩu thoát.
Kết luận: Hành vi của Tuấn không còn là "vi phạm quy định giao thông" mà là
hành vi cố ý tước đoạt tính mạng của người khác. Chiếc xe container đã bị Tuấn
sử dụng như một phương tiện (hung khí) để giết người.
Do đó, tội danh chính xác phải là Tội giết người (Điều 123 Bộ luật Hình sự 2015) với
nhiều tình tiết định khung tăng nặng như:
Giết người dưới 16 tuổi (em Hội 16 tuổi). Có tính chất côn đồ.
Để che giấu một tội phạm khác (che giấu hành vi gây tai nạn ban đầu).
4. Cách xử lý nếu là người điều khiển xe container 21:57, 06/01/2026
[PLDC] Bài Làm Xử Lý Tình Huống 2.4.2 - Trách Nhiệm Pháp Lý - Studocu
Nếu là người điều khiển xe container, để thể hiện mình là người có "ý thức trách nhiệm"
và tuân thủ pháp luật, tôi sẽ xử lý như sau:
1. Dừng xe tuyệt đối: Ngay lập tức khi cảm nhận va chạm hoặc nghe tiếng la hét,
phải dừng xe khẩn cấp. Không được di chuyển xe khi chưa rõ tình hình dưới gầm.
2. Bảo đảm an toàn: Bật đèn cảnh báo nguy hiểm, đặt biển báo từ xa để các xe khác tránh.
3. Kiểm tra và gọi cứu hộ: Lập tức xuống xe. Khi thấy nạn nhân ("Chú ơi cứu
con!"), việc đầu tiên là trấn an nạn nhân. Đồng thời gọi ngay 115 (Cấp cứu) và
113 (Công an), báo rõ tình trạng "nạn nhân bị kẹt dưới bánh xe container".
4. Không tự ý di chuyển xe: Khi anh Tươi yêu cầu lùi xe, tôi sẽ từ chối di chuyển.
Việc lùi/tiến xe container khi có người kẹt ở bánh giữa là cực kỳ nguy hiểm, chỉ
một centimet sai lệch cũng có thể giết chết nạn nhân (như trong tình huống). Tôi
sẽ giải thích rằng phải giữ nguyên hiện trường chờ lực lượng cứu hộ chuyên
nghiệp (Cảnh sát PCCC & CNCH) đến xử lý bằng dụng cụ chuyên dụng (con đội,
kích,...) để nâng xe lên.
5. Hợp tác: Ở lại hiện trường, cung cấp thông tin, và hợp tác tuyệt đối với cơ quan chức năng.
Kết luận: Cách xử lý này tuân thủ nghĩa vụ pháp lý (cứu giúp người bị nạn), ngăn chặn
hậu quả nghiêm trọng hơn (tránh làm nạn nhân chết), và quan trọng nhất là giữ cho hành
vi của mình chỉ dừng ở mức (nếu có) lỗi vô ý (Tội vi phạm giao thông), chứ không biến
thành tội phạm đặc biệt nghiêm trọng với lỗi cố ý (Tội giết người). 21:57, 06/01/2026
[PLDC] Bài Làm Xử Lý Tình Huống 2.4.2 - Trách Nhiệm Pháp Lý - Studocu