Tranh biện dân chủ: nhà nước xã hội chủ nghĩa môn Tư tưởng Hồ Chí Minh–Trường Đại học Kinh tế quốc dân

TRANH BIỆN DÂN CHỦ : NHÀ NƯỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
Luận điểm 1: Xuất phát từ khẳng định của Hêghen, rằng “phân chia quyền lực chỉ nên dừng
lại ở khái niệm; nếu sự phân chia quyền lực vượt giới hạn của khái niệm và trở thành hiện
thực thì quyền lực sẽ không thể nào còn thống nhất lại được nữa. Các nhánh quyền lực tách
rời nhau tới mức phân liệt, kiềm chế - đối trọng, đối lập và chống lại nhau. Lúc đó, muốn có
được quyền lực nhà nước thống nhất lại phải dùng đến đại bác.”
⇒ Từ đó chúng tôi nghiên cứu sự hạn chế của hệ thống "tam quyền phân lập" ở các nước tư bản chủ nghĩa :
- Thứ nhất, chúng tôi nhận thấy rằng ở các nước tư bản kinh tế đang chi phối chính
trị, cụ thể là sự chi phối các tập đoàn kinh tế lớn dẫn đến sự tam quyền này không triệt để.
- Thứ hai, sự đối trọng quyền lực giữa các nhánh lập pháp, hành pháp và tư pháp
nhiều khi là sự đối trọng không cần thiết mà chỉ để thỏa mãn quyền lực các bên.
⇒ Từ đó chúng tôi muốn khẳng định “Tam quyền phân lập” có mặt tích cực, nhưng
tồn tại song song cũng là những mặt trái có thể ảnh hưởng đến cả một quốc gia, bởi
quyền lực bị phân chia, mỗi lực lượng sử dụng quyền lực phục vụ cho lợi ích cá
nhân, đối trọng lẫn nhau, chứ không tương trợ, chịu trách nhiệm cho nhau.
Dẫn chứng 1: Trong xã hội “tam quyền phân lập” của một số quốc gia, các tập
đoàn tài phiệt cắm rễ sâu vào nền kinh tế, nắm giữ quyền lực tối cao, đến nỗi cả luật pháp
cũng không ảnh hưởng được họ. Điển hình như vụ tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol ân
xá cho thái tử Samsung, Lee Jae-yong để ứng phó khủng hoảng kinh tế.
(1) Năm 2017, Lee Jae-yong, con trai của cựu Chủ tịch tập đoàn Samsung bị kết án 5
năm tù vì tội hối lộ liên quan đến bê bối tham nhũng của cựu Tổng thống Hàn Quốc
Park Geun-hye. Theo cáo buộc của các công tố viên, ông Lee đã hối lộ bà Park và
bạn thân Choi Soon-sil số tiền 7,4 triệu USD nhằm giành được những biệt đãi từ
chính phủ trong quá trình chuyển giao quyền lực tại tập đoàn Samsung. Ngoài ra,
ông Lee cũng bị điều tra vì các tội danh thao túng giá cổ phiếu, vi phạm các quy định
kiểm toán liên quan đến vụ sáp nhập giữa 2 chi nhánh của Samsung vào năm 2015.
(2) Tuy nhiên, vào T8/2021, ông Lee được ân xá một phần và thả tự do sau khi thụ án 18
tháng tù, với lý do nhằm ổn định kinh tế quốc gia, vì Samsung đóng vai trò quá quan
trọng, nắm giữ 1/5 tổng doanh thu của đất nước, đặc biệt trong bối cảnh đại dịch
COVID-19.Bộ trưởng Tư pháp Han Dong Hoon cho biết: "Với nhu cầu cấp bách
nhằm vượt qua cuộc khủng hoảng kinh tế quốc gia, chúng tôi đã lựa chọn cẩn thận để
ân xá cho các nhà lãnh đạo doanh nghiệp có thể giúp mang lại động lực tăng trưởng
quốc gia thông qua đầu tư công nghệ và tạo việc làm".
⇒ Có thể thấy rằng Lee Jae-yong, với vai trò là người lãnh đạo của Samsung, gần như có
tầm ảnh hưởng tương đương với các lãnh đạo chính trị cấp cao, chẳng hạn như tổng thống.
Nhà nước không thể giữ chân ông ta, bởi lẽ trong mắt giới chức chính trị Hàn Quốc, những
tội lỗi mà Lee Jae-yong gây ra không đáng được nhắc đến nếu đem lên bàn cân với lợi ích
mà tập đoàn Samsung mang lại có thể mang lại cho giới chủ tài phiệt nói riêng và đất nước Hàn Quốc nói chung.
⇒ Chúng tôi đặt ra câu hỏi suy cho cùng, liệu có phải cứ nắm giữ nhiều của cải tài sản
và quyền lực là bạn sẽ không bị luật pháp chi phối. Như vậy ở đây, dân chủ đang dành
cho những người giàu chứ không phải cho tất cả mọi người.
Dẫn chứng 2: Xuất phát từ những lần đóng cửa của chính phủ Mỹ. Trong xã hội
“tam quyền phân lập” của một số quốc gia như Mỹ, đã dẫn đến tình hình chính trị bị bế tắc
một cách nghiêm trọng làm suy giảm niềm tin vào chính phủ.
⇒ chúng tôi đặt ra câu hỏi về tính hiệu quả của hệ thống tam quyền phân lập khi các nhánh
quyền lực đối trọng nhau. Năm tài Thời gian Thiệt hại GDP
So sánh tổng thiệt chính đóng cửa (tỷ USD) hại với GDP 1977 10 ngày
Lần đóng cửa đầu tiên đóng cửa 10 ~ 2.143 Thiệt hại nhỏ so với
ngày, 400.000 nhân viên nghỉ việc GDP tổng thể khoảng tạm thời 0.02% GDP 1996 21 ngày
Đóng cửa dài 21 ngày, 800.000 ~ 7.838 Thiệt hại chiếm
nhân viên bị ảnh hưởng, thiệt hại khoảng 0.02% GDP kinh tế 1,4 tỷ USD 2014 16 ngày
Đóng cửa 16 ngày dưới thời ~ 17.428 Thiệt hại chiếm
Obama,thiệt hại 24 tỷ USD, khoảng 0.14% GDP
850.000 nhân viên nghỉ việc 2019 34 ngày
Đóng cửa dài nhất lịch sử, 800.000 ~ 21.427 Thiệt hại chiếm
nhân viên bị ảnh hưởng, thiệt hại khoảng 0.05% GDP
11 tỷ USD, bao gồm 3 tỷ USD không thể phục hồi.
Nguồn : vtcnews.vn, baotintuc.vn
⇒ Chỉ trong lịch sử tồn tại với 21 lần đóng cửa, trong đó lần dài nhất kéo dài 35 ngày từ
22/12/2018 đến 25/1/2019, gây thiệt hại 11 tỷ USD cho nền kinh tế, bao gồm 3 tỷ USD
không thể phục hồi, cùng với các khoản lương bị trì hoãn cho khoảng 800.000 nhân viên liên
bang. Các doanh nghiệp nhỏ, đặc biệt là những doanh nghiệp phụ thuộc vào hợp đồng liên
bang, bị ảnh hưởng nghiêm trọng do mất doanh thu.
⇒ Sau mỗi lần đóng cửa, Quốc hội thường thông qua luật để hoàn trả tiền lương cho những
nhân viên liên bang bị nghỉ việc hoặc làm việc không lương trong thời gian chính phủ đóng
cửa. Khoản tiền lương bồi hoàn này được lấy từ ngân sách chính phủ sau khi được thông qua.
⇒ Việc đóng cửa là không cần thiết bởi mỗi lần đóng cửa chính phủ đều gây thiệt hại không
nhỏ về kinh tế, làm gián đoạn dịch vụ công, ảnh hưởng đến các công chức liên bang, các cơ
quan chính phủ liên bang, doanh nghiệp nhỏ, du lịch và kinh tế địa phương, người dân và
cộng đồng nhận trợ cấp xã hội, gây ra bất ổn chính trị. Thay vì đóng cửa chính phủ, các nhà
làm luật có thể tìm kiếm những giải pháp linh hoạt hơn như gia hạn ngân sách tạm thời,
tăng cường đối thoại và đàm phán để tránh làm gián đoạn hoạt động của chính phủ.
Luận điểm 2 : Xuất phát từ quan điểm cốt lõi của Tư tưởng Hồ Chí Minh: “Dân chủ là
quyền lực thuộc về nhân dân, nhân dân là chủ nhân của nhà nước”. Dân chủ là quyền lợi của
nhân dân. Quyền lợi căn bản nhất của nhân dân chính là quyền lực nhà nước thuộc sở hữu
của nhân dân, của xã hội; bộ máy nhà nước phải vì nhân dân, vì xã hội mà phục vụ.
⇒ Chúng tôi nghiên cứu về bản chất dân chủ trong nhà nước xã hội chủ nghĩa :
- Nhà nước của nhân dân, do dân - Nhà nước vì dân
⇒ Từ đó chúng tôi khẳng định quyền dân chủ của chúng tôi trong thể chế chính trị của
nhà nước là quyền lực thuộc về nhân dân, của nhân dân, do nhân dân làm chủ.
Dẫn chứng 1: Nhà nước của nhân dân, nhà nước do dân.
Xuất phát từ điều 7 của Hiến pháp Việt Nam năm 2013: “Việc bầu cử đại biểu Quốc hội và
đại biểu Hội đồng nhân dân được tiến hành theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp
và bỏ phiếu kín”. Đặc biệt, tỷ lệ cử tri Việt Nam tham gia bầu cử rất cao, với con số đạt hơn
99% trong cuộc bầu cử Quốc hội khóa XV năm 2021.
Cử tri đồng bào dân tộc thiểu số nô nức đi bầu cử / Cử tri Thái Bình: Nô nức đi bầu đại biểu
Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp (bầu đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026)
Khẩu hiệu bầu cử ở Việt Nam
Trong khi đó, tỷ lệ cử tri đi bầu tại các nước TBCN thường thấp hơn nhiều. Ví dụ, tỷ lệ cử tri
tham gia bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2020 chỉ đạt 66,8%, dù đây là một trong những cuộc
bầu cử có tỷ lệ tham gia cao nhất lịch sử nước Mỹ.
Khẩu hiệu bầu cử ở Mỹ (bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2020)
⇒ Qua tỷ l ệ * bầ.u cu13 của Việ*t Nam là hơ1n 99% sơ vơ1Ci 66,8% tỉ l ệ * bầ.u cu13 của Mỹ
⇒ Xã hội chủ nghĩa có tính dân chủ hơn tư bản chủ nghĩa
Dẫn chứng 2: Nhà nước vì dân
Xuất phát từ câu nói của Hồ Chí Minh. Người cho rằng: “Nếu dân đói, Đảng và Chính phủ có
lỗi; nếu dân rét là Đảng và Chính phủ có lỗi; nếu dân dốt, Đảng và Chính phủ có lỗi.”.
⇒ Từ đó, thấy rõ được rằng nhà nước vì dân là nhà nước phục vụ lợi ích và nguyện
vọng chính đáng của nhân dân, lấy hạnh phúc của nhân dân làm mục tiêu phấn đấu.
Nữ đại biểu quốc hội Gia Lai - Ksor H’Bơ Khăp chất vấn Bộ trưởng về hai vấn đề chính: bảo
vệ môi trường và xây dựng thủy điện nhỏ.
Bên cạnh đó, quyền giám sát của người dân còn được đề cao và thể hiện rõ ràng qua:
(1) Trong các kỳ họp Quốc hội gần đây (2024), phiên chất vấn và trả lời chất vấn thường
có rất đông đại biểu tham gia. Tiêu biểu, tại kỳ họp thứ 7 của Quốc hội khóa XV năm
2024, đã có 193 lượt đại biểu phát biểu, trong đó có 162 lượt chất vấn và 31 lượt tranh luận.
(2) Dân hỏi – Bộ trưởng trả lời là chương trình phối hợp giữa đài truyền hình Việt Nam
và Cổng TTĐT Chính phủ lên sóng vào Chủ nhật hàng tuần trong chương trình thời
sự 19h trên VTV1 tập hợp ý kiến của người dân, của doanh nghiệp để góp ý, phản
biện, đặt câu hỏi về những chính sách điều hành của các Bộ và ở đó người đứng đầu
là các Bộ trưởng sẽ giải đáp để người dân hiểu về chính sách, chia sẻ những khó khăn
mà các bộ đang gặp phải.
⇒ Nhà nước xã hội chủ nghĩa đề cao quyền giám sát trực tiếp của người dân.Đây là
minh chứng rõ ràng cho việc người dân có thể theo dõi quá trình làm việc của đại biểu
Quốc hội. Nhà nước xã hội chủ nghĩa không chỉ quyền lực nằm trong tay nhân dân mà
còn đề cao việc minh bạch và trách nhiệm giải trình trước dân. Kết Luận :
Tóm lại, sau những dẫn chứng mà nhóm chúng tôi vừa nói, các bạn có thể thấy rằng nhà nước
dân chủ xã hội chủ nghĩa có tính dân chủ hơn nhà nước tư bản chủ nghĩa khi quyền lực là thuộc
về nhân dân, “Nhà nước của dân, Nhà nước do dân, Nhà nước vì dân”. Quyền công dân và
quyền lợi của công dân luôn được nhà nước đề cao và đảm bảo gắn liền với kỷ luật, kỷ cương,
quyền và nghĩa vụ công dân. Nhà nước luôn trưng cầu ý dân, đặt dân lên trên hàng đầu để tạo
niềm tin vững chắc cho nhân dân.