Truyền thông quốc tế của nước Anh

BỘ NGOẠI GIAO VIỆT NAM
HỌC VIỆN NGOẠI GIAO --------------
TIỂU LUẬN CUỐI KỲ
PHÂN TÍCH TRUYỀN THÔNG QUỐC TẾ ANH Học phần
: Đại cương Truyền thông Quốc tế
Giảng viên hướng dẫn : TS. Hồ Thanh Tùng Lớp học phần : ĐCTTQT-ALL.1_LT Nhóm thực hiện : 02
Sinh viên thực hiện
: Nguyễn Hồng Hạnh - LQT50C10693
Bùi Thị Thu Thủy - LTMQT51A50735
Đỗ Tuấn Hùng - KTQT50C10463
Nguyễn Minh Anh - LQT50C10628
Nguyễn Thu Anh - LQT50C10646
Văn Thùy Dương - LQT50A40679
Hà Nội - 2025
DANH SÁCH THÀNH VIÊN NHÓM 2 Mức độ Họ và tên Mã sinh viên Nhiệm vụ hoàn thành Nội dung: Chương 1 và Bùi Thị Thu Thủy LTMQT51A50735 100% Kết luận Nguyễn Minh Anh LQT50C10628 Nội dung: Chương 2 100% Nội dung: Phần 3.1 và Đỗ Tuấn Hùng KTQT50C10463 100% 3.2 Chương 3 Nội dung: phần 3.3 và Nguyễn Thu Anh LQT50C10646 100%100% 3.4 Chương 3 Văn Thùy Dương LQT5A40679 Nội dung: Chương 4 95% - Nội dung: Chương 5 - Check và chỉnh sửa Nguyễn Hồng Hạnh LQT50C10693 toàn bộ nội dung Tiểu 100% luận - Format 2 MỤC LỤC
MỤC LỤC............................................................................................................ 3
CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU CHUNG................................................................ 6
1.1. Mở đầu.......................................................................................................6
1.2. Mục tiêu nghiên cứu..................................................................................6
1.2.1. Vai trò và ảnh hưởng của truyền thông quốc tế tại Vương quốc Anh. 6
1.2.2. Mối quan hệ 2 chiều.......................................................................... 7
1.2.3. Lý do chọn Vương quốc Anh............................................................9
1.3. Câu hỏi nghiên cứu..................................................................................10
1.4. Phương pháp nghiên cứu.........................................................................13
1.4.1. Phân tích tài liệu..............................................................................13
1.4.2. Phân tích trường hợp (Case study)..................................................14
1.4.3. Phương pháp so sánh.......................................................................14
1.4.4. Phân tích diễn ngôn truyền thông....................................................14
CHƯƠNG 2: BỐI CẢNH KINH TẾ, CHÍNH TRỊ, XÃ HỘI VÀ VĂN HÓA
TẠI VƯƠNG QUỐC ANH............................................................................... 16
2.1. Bối cảnh kinh tế.......................................................................................16
2.1.1. Tổng quan về nền kinh tế Vương quốc Anh................................... 16
2.1.2. Vai trò trung tâm của London..........................................................17
2.1.3. Sự tăng trưởng GDP dựa vào ngành công nghiệp truyền thông và
sáng tạo......................................................................................................18
2.1.4. Vương quốc Anh toàn cầu hoá kinh tế............................................19
2.2. Bối cảnh chính trị.................................................................................... 20
2.2.1. Quân chủ lập hiến và dân chủ nghị viện......................................... 21
2.2.2. Hệ thống đa đảng và sự phân cực của báo chí................................ 22
2.2.3. Vai trò của truyền thông.................................................................. 23
2.3. Bối cảnh xã hội........................................................................................24
2.3.1. Cấu trúc xã hội đa văn hoá.............................................................. 24
2.3.2. Nhập cư, bất bình đẳng xã hội và sự suy giảm niềm tin................. 25
2.3.3. Chủ nghĩa dân túy và phản ứng của truyền thông...........................26
2.3.4. Cộng đồng di cư và không gian truyền thông xuyên quốc gia........26
2.4. Bối cảnh văn hóa..................................................................................... 27
2.4.1. Di sản tự do ngôn luận và vai trò chuẩn mực của truyền thông dịch
vụ công...................................................................................................... 27
2.4.2. Phân mảnh văn hóa truyền thông, chủ nghĩa dân túy và khủng
hoảng niềm tin...........................................................................................28
CHƯƠNG 3: TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG TRUYỀN THÔNG VÀ BÁO 3
CHÍ TẠI ANH....................................................................................................29
3.1. Lịch sử phát triển của truyền thông Anh................................................. 29
3.1.1. Trước thế kỷ 17: Giai đoạn tiền báo chí..........................................29
3.1.2. Giai đoạn từ thế kỷ 17 đến nửa đầu thế kỷ 19: Sự hình thành và
phát triển của báo in.................................................................................. 30
3.1.3. Thế kỷ 19: Thời đại phát triển mạnh mẽ của báo chí Anh cùng
những điều kiện xã hội đằng sau nó..........................................................31
3.1.4. Thế kỷ 20: Cuộc cách mạng truyền thông tại Anh..........................33
3.1.5. Kỷ nguyên số: Cách mạng công nghệ cùng những tiến bộ và thách
thức mới.................................................................................................... 34
3.2. Cơ sở pháp lý và quy định về truyền thông.............................................36
3.2.1. Nguyên tắc.......................................................................................36
3.2.2. Các văn bản và cơ chế quản lý........................................................ 36
3.2.3. Giới hạn về nội dung....................................................................... 37
3.3. Mô hình truyền thông.............................................................................. 38
3.3.1. Các hệ thống truyền thông.............................................................. 38
3.3.1.1. Truyền thông dịch vụ công (Public service media).................38
3.3.1.2. Truyền thông tư nhân (Private media).................................... 40
3.3.2. Một số kênh truyền thông phổ biến.................................................41
3.3.2.1. Báo in...................................................................................... 41
3.3.2.2. Đài phát thanh - truyền hình....................................................44
3.3.2.2. Truyền thông số, các ứng dụng mạng xã hội.......................... 46
3.4. Tác động của truyền thông quốc tế......................................................... 47
3.4.1. Cơ sở lý thuyết................................................................................ 47
3.4.1.1. Quan điểm của Thuyết kiến tạo.............................................. 47
3.4.1.2. Quan điểm của Thuyết Thiết lập chương trình nghị sự.......... 48
3.4.2. Tác động của các cơ quan truyền thông đến chính trị.....................49
3.4.3. Tác động của các cơ quan truyền thông đến kinh tế....................... 50
3.4.4. Tác động của các cơ quan truyền thông đến văn hoá......................51
CHƯƠNG 4: ĐÁNH GIÁ VAI TRÒ CỦA TRUYỀN THÔNG QUỐC TẾ
ĐỐI VỚI CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI TẠI ANH.................................................. 53
4.1. Vai trò của truyền thông quốc tế trong việc định hình chính sách đối
ngoại của Anh.................................................................................................53
4.1.1. Truyền thông quốc tế như kênh phản ánh và truyền tải chính sách
ngoại giao.................................................................................................. 53
4.1.2. Áp lực dư luận quốc tế đối với các quyết sách đối ngoại................55
4.2. Ảnh hưởng của truyền thông quốc tế đối với dư luận xã hội tại Anh..... 58
4.2.1. Định hướng quan điểm công chúng về các vấn đề toàn cầu........... 58 4
4.2.2. Truyền thông quốc tế như diễn đàn tranh luận xuyên biên giới......59
4.3. Thách thức và cơ hội của truyền thông quốc tế đối với xã hội Anh........61
4.3.1. Thách thức của truyền thông quốc tế đối với Anh.......................... 61
4.3.2. Cơ hội của truyền thông quốc tế đối với Anh................................. 62
CHƯƠNG 5: PHÂN TÍCH BÊ BỐI TRUYỀN THÔNG “NEWS OF THE
WORLD”............................................................................................................66
5.1. Mô tả sự kiện........................................................................................... 66
5.2. Vai trò của truyền thông quốc tế trong vụ bê bối “News of the World”..69
5.3. Tác động của bê bối “News of the World” đối với nước Anh.................72
5.3.1. Tác động đối với chính sách và thể chế.......................................... 72
5.3.2. Tác động đối với dư luận xã hội......................................................73
5.3.3. Tác động đối với hình ảnh quốc tế của Vương quốc Anh...............74
5.4. Đánh giá từ góc độ lý thuyết truyền thông quốc tế................................. 75
KẾT LUẬN........................................................................................................ 77
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO......................................................... 82 5 CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU CHUNG 1.1. Mở đầu
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghệ thông tin phát triển
mạnh mẽ, truyền thông quốc tế ngày càng đóng vai trò quan trọng trong đời
sống chính trị - xã hội của các quốc gia. Vương quốc Anh, với vị thế là một
trong những trung tâm truyền thông lớn của thế giới, không chỉ chịu tác động từ
các dòng thông tin trong nước mà còn chịu ảnh hưởng sâu sắc từ truyền thông
quốc tế. Thông qua việc phản ánh các vấn đề toàn cầu, định hình dư luận và tác
động đến nhận thức của công chúng, truyền thông quốc tế đã góp phần không
nhỏ vào việc định hướng quan điểm chính trị, thái độ xã hội cũng như các quyết
sách của Anh trong nhiều giai đoạn khác nhau. Xuất phát từ thực tiễn trên, việc
nghiên cứu tác động của truyền thông quốc tế Anh đối với chính trị và xã hội tại
Anh có ý nghĩa cả về mặt lý luận lẫn thực tiễn, góp phần làm rõ vai trò ngày
càng gia tăng của truyền thông trong đời sống chính trị - xã hội hiện đại.
1.2. Mục tiêu nghiên cứu
1.2.1. Vai trò và ảnh hưởng của truyền thông quốc tế tại Vương quốc Anh
Trước hết, tiểu luận nhằm phân tích tác động của truyền thông quốc tế đối
với quá trình định hình dư luận xã hội tại Anh. Thông qua việc tiếp nhận và lan
tỏa thông tin từ các hãng truyền thông toàn cầu, dư luận xã hội Anh không chỉ bị
chi phối bởi truyền thông trong nước mà còn chịu ảnh hưởng từ các góc nhìn,
diễn ngôn và giá trị do truyền thông quốc tế kiến tạo. Việc nghiên cứu nội dung
này giúp làm rõ cách thức truyền thông quốc tế tác động đến nhận thức, thái độ
và hành vi của công chúng Anh đối với các vấn đề chính trị, xã hội và quốc tế,
từ đó góp phần lý giải sự hình thành các xu hướng dư luận trong xã hội Anh đương đại. 6
Bên cạnh đó, tiểu luận đặt mục tiêu làm rõ ảnh hưởng của truyền thông
quốc tế đối với quá trình hoạch định chính sách và tranh luận chính trị tại Vương
quốc Anh. Trong môi trường chính trị dân chủ, truyền thông không chỉ đóng vai
trò là kênh cung cấp thông tin mà còn là diễn đàn quan trọng cho các cuộc tranh
luận chính trị công khai. Truyền thông quốc tế, với khả năng tiếp cận rộng rãi và
sức lan tỏa toàn cầu, có thể tạo ra áp lực dư luận, tác động đến lập trường của
các chính đảng, nhà hoạch định chính sách và giới chính trị Anh. Thông qua
việc phân tích mối quan hệ giữa truyền thông quốc tế và đời sống chính trị Anh,
tiểu luận góp phần làm sáng tỏ vai trò của truyền thông trong việc định hướng
nghị trình chính trị và thúc đẩy các cuộc tranh luận chính sách quan trọng.
Ngoài ra, tiểu luận hướng tới việc đánh giá tác động của truyền thông quốc
tế đối với vị thế quốc tế của Vương quốc Anh trong bối cảnh toàn cầu hóa thông
tin. Là quốc gia sở hữu nhiều cơ quan truyền thông có uy tín toàn cầu, Anh
không chỉ sử dụng truyền thông như một công cụ gia tăng “quyền lực mềm” mà
còn chịu sự đánh giá, phản ánh và định hình hình ảnh từ truyền thông quốc tế
bên ngoài. Việc nghiên cứu nội dung này giúp làm rõ cách thức truyền thông
quốc tế góp phần xây dựng, củng cố hoặc thách thức hình ảnh và vai trò của Anh
trên trường quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh ảnh hưởng và hội nhập
toàn cầu ngày càng sâu rộng.
Thông qua việc đạt được các mục tiêu trên, tiểu luận kỳ vọng sẽ cung cấp
cái nhìn toàn diện và có hệ thống về vai trò cũng như ảnh hưởng của truyền
thông quốc tế đối với chính trị và xã hội tại Vương quốc Anh, đồng thời góp
phần bổ sung cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc nghiên cứu truyền thông quốc
tế trong quan hệ quốc tế hiện nay.
1.2.2. Mối quan hệ 2 chiều
Trong bối cảnh toàn cầu hóa, mối quan hệ giữa Vương quốc Anh và truyền
thông quốc tế không chỉ mang tính một chiều mà thể hiện rõ tính chất tương tác
hai chiều. Một mặt, Anh được xem là một trong những trung tâm truyền thông
toàn cầu có sức ảnh hưởng lớn; mặt khác, quốc gia này cũng chịu tác động ngày 7
càng sâu sắc từ các luồng thông tin quốc tế bên ngoài, qua đó ảnh hưởng trực
tiếp đến đời sống chính trị - xã hội trong nước.
Trước hết, Vương quốc Anh giữ vai trò là một trung tâm truyền thông quốc
tế quan trọng, có khả năng định hướng dư luận vượt ra ngoài phạm vi lãnh thổ
quốc gia. Với hệ thống báo chí phát triển lâu đời, nền tảng pháp lý đề cao tự do
ngôn luận và sự hiện diện của các kênh truyền thông lớn như BBC, Reuters hay
The Guardian, Anh không chỉ sản xuất mà còn xuất khẩu thông tin ra toàn thế
giới. Các cơ quan truyền thông này cung cấp tin tức, phân tích và bình luận về
các vấn đề quốc tế theo chuẩn mực báo chí phương Tây, từ đó góp phần hình
thành cách nhìn nhận của công chúng toàn cầu đối với các sự kiện chính trị,
xung đột quốc tế, kinh tế và xã hội. Thông qua truyền thông, Vương quốc Anh
gián tiếp lan tỏa các giá trị như dân chủ, pháp quyền và nhân quyền, đồng thời
củng cố “quyền lực mềm” của mình trên trường quốc tế.
Tuy nhiên, trong kỷ nguyên số hóa và truyền thông xuyên biên giới, Vương
quốc Anh không chỉ đóng vai trò là chủ thể phát tán thông tin mà còn là đối
tượng tiếp nhận mạnh mẽ các luồng truyền thông quốc tế. Sự phát triển của
Internet, mạng xã hội và các nền tảng truyền thông toàn cầu đã làm suy giảm
ranh giới thông tin quốc gia, khiến dư luận xã hội tại Anh chịu ảnh hưởng trực
tiếp từ các nguồn tin nước ngoài. Các sự kiện chính trị quan trọng như cuộc
trưng cầu dân ý Brexit, các vấn đề nhập cư, biến đổi khí hậu hay xung đột quốc
tế cho thấy truyền thông quốc tế đã góp phần định hình nhận thức, thái độ và
tranh luận của công chúng Anh, thậm chí tác động đến quá trình ra quyết định chính trị.
Mối quan hệ hai chiều này cho thấy truyền thông quốc tế vừa là công cụ
giúp Vương quốc Anh duy trì vị thế và ảnh hưởng toàn cầu, vừa là yếu tố tạo ra
những thách thức mới đối với quản lý thông tin, ổn định xã hội và chủ quyền
truyền thông. Việc vừa đóng vai trò trung tâm sản xuất thông tin, vừa chịu tác
động từ các dòng chảy truyền thông bên ngoài đặt ra yêu cầu đối với Anh trong 8
việc cân bằng giữa tự do báo chí, trách nhiệm xã hội của truyền thông và bảo vệ
lợi ích quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hóa thông tin ngày càng sâu rộng.
1.2.3. Lý do chọn Vương quốc Anh
Vương quốc Anh được lựa chọn làm đối tượng nghiên cứu trong tiểu luận
này không chỉ bởi vị thế đặc biệt trong lĩnh vực truyền thông, mà còn bởi những
yếu tố lịch sử, chính trị và xã hội mang tính điển hình, cho phép làm rõ vai trò
và tác động của truyền thông quốc tế trong bối cảnh hiện đại.
Thứ nhất, Anh là quốc gia có truyền thống lâu đời về tự do báo chí. Ngay
từ sớm, quyền tự do ngôn luận và tự do báo chí đã được coi là một trong những
nền tảng quan trọng của đời sống chính trị - xã hội tại Anh. Môi trường báo chí
tương đối cởi mở tạo điều kiện cho các cơ quan truyền thông trong và ngoài
nước hoạt động, tranh luận và phản biện các vấn đề công cộng. Chính truyền
thống này đã góp phần hình thành một không gian truyền thông năng động, nơi
truyền thông quốc tế có thể phát huy vai trò ảnh hưởng đối với dư luận và chính sách.
Thứ hai, Vương quốc Anh là nơi đặt trụ sở của nhiều kênh truyền thông
quốc tế lớn như BBC, Reuters hay The Guardian. Đây không chỉ là những cơ
quan báo chí có uy tín trong nước mà còn có tầm ảnh hưởng sâu rộng trên phạm
vi toàn cầu. Thông qua mạng lưới phóng viên và kênh phát sóng quốc tế, các tổ
chức này đóng vai trò quan trọng trong việc truyền tải thông tin, định hình nghị
trình truyền thông và ảnh hưởng đến nhận thức của công chúng toàn cầu. Việc
nghiên cứu Anh vì thế cho phép phân tích rõ mối liên hệ giữa sức mạnh truyền
thông và ảnh hưởng chính trị - xã hội.
Thứ ba, Anh giữ vai trò lịch sử và hiện tại quan trọng trong chính trị -
ngoại giao toàn cầu. Từng là một cường quốc với phạm vi ảnh hưởng rộng lớn,
ngày nay Anh vẫn là thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hợp
Quốc và có tiếng nói đáng kể trong các vấn đề quốc tế. Các quyết sách đối
ngoại, lập trường chính trị của Anh thường xuyên trở thành chủ đề được truyền
thông quốc tế quan tâm và phân tích. Điều này khiến Anh trở thành một trường 9
hợp nghiên cứu tiêu biểu để xem xét cách truyền thông quốc tế tác động đến
hình ảnh quốc gia, chính sách đối ngoại và vị thế quốc tế.
Từ những lý do trên, có thể khẳng định rằng Vương quốc Anh là một đối
tượng nghiên cứu phù hợp và có giá trị, giúp làm rõ vai trò, ảnh hưởng cũng như
những thách thức mà truyền thông quốc tế đặt ra đối với đời sống chính trị - xã
hội của một quốc gia trong thời đại toàn cầu hóa thông tin.
1.3. Câu hỏi nghiên cứu
Trong bối cảnh toàn cầu hóa thông tin diễn ra ngày càng sâu rộng, truyền
thông quốc tế không chỉ đơn thuần là kênh cung cấp thông tin xuyên biên giới
mà còn trở thành một nhân tố có ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp đến đời sống
chính trị - xã hội của các quốc gia. Đối với Vương quốc Anh - một quốc gia vừa
có hệ thống truyền thông phát triển, vừa giữ vai trò quan trọng trong chính trị và
ngoại giao toàn cầu - tác động của truyền thông quốc tế càng thể hiện rõ nét và
phức tạp. Xuất phát từ thực tiễn đó, tiểu luận đặt ra câu hỏi nghiên cứu trung
tâm: Truyền thông quốc tế ảnh hưởng như thế nào đến đời sống chính trị - xã hội tại Vương quốc Anh?
Để làm rõ câu hỏi nghiên cứu tổng quát này, tiểu luận tiếp cận vấn đề thông
qua bốn nhóm câu hỏi nghiên cứu cụ thể, phản ánh các chiều cạnh khác nhau
trong mối quan hệ giữa truyền thông quốc tế và nước Anh.
Trước hết, một câu hỏi quan trọng được đặt ra là: Truyền thông quốc tế
đóng vai trò gì trong quá trình định hình dư luận xã hội tại Vương quốc Anh?
Trong xã hội thông tin hiện đại, dư luận xã hội không còn được hình thành chủ
yếu từ các kênh truyền thông trong nước, mà ngày càng chịu ảnh hưởng mạnh
mẽ từ các nguồn thông tin quốc tế và xuyên biên giới. Công chúng Anh hiện nay
có khả năng tiếp cận dễ dàng với các hãng tin và nền tảng truyền thông quốc tế
như CNN, Al Jazeera, France 24, cũng như các nền tảng mạng xã hội toàn cầu
như X (Twitter), Facebook hay YouTube.
Những nguồn truyền thông này không chỉ cung cấp thông tin về các vấn đề
quốc tế mà còn thường xuyên phản ánh, phân tích và đánh giá các sự kiện chính 10
trị - xã hội diễn ra tại chính nước Anh. Thông qua việc lựa chọn chủ đề, cách
thức đưa tin và khung diễn giải sự kiện, truyền thông quốc tế có thể tác động đến
nhận thức, thái độ và quan điểm của công chúng Anh đối với các vấn đề như
Brexit, nhập cư, biến đổi khí hậu, chủ nghĩa dân túy hay vai trò toàn cầu của
Anh trong trật tự thế giới mới. Do đó, tiểu luận đặt ra câu hỏi về mức độ, cơ chế
và hệ quả của sự tác động này, đồng thời xem xét vai trò của truyền thông quốc
tế trong việc thúc đẩy hoặc làm gia tăng sự phân hóa trong dư luận xã hội tại Anh.
Bên cạnh việc định hình dư luận xã hội, tiểu luận tiếp tục đặt ra câu hỏi
nghiên cứu thứ hai: Truyền thông quốc tế tác động như thế nào đến quá trình ra
quyết định chính trị và hoạch định chính sách, đặc biệt là chính sách đối ngoại
của Vương quốc Anh? Trong hệ thống chính trị dân chủ, các nhà lãnh đạo và
nhà hoạch định chính sách không thể tách rời hoàn toàn khỏi áp lực của môi
trường truyền thông. Truyền thông quốc tế, với khả năng lan tỏa thông tin nhanh
chóng và phạm vi ảnh hưởng rộng lớn, có thể tạo ra những áp lực đáng kể đối
với chính phủ Anh thông qua việc phản ánh, bình luận và đánh giá các quyết định chính trị.
Các vấn đề như chính sách đối ngoại hậu Brexit, quan hệ của Anh với Liên
minh châu Âu, NATO, Nga, Trung Quốc hay các cam kết về nhân quyền và an
ninh quốc tế thường xuyên trở thành chủ đề được truyền thông quốc tế theo dõi
sát sao. Những phản ứng và đánh giá từ truyền thông quốc tế không chỉ ảnh
hưởng đến hình ảnh quốc gia của Anh mà còn có thể tác động gián tiếp đến quá
trình điều chỉnh chính sách của chính phủ nhằm duy trì uy tín và vị thế trên
trường quốc tế. Do đó, tiểu luận tìm cách làm rõ vai trò của truyền thông quốc tế
như một nhân tố trung gian giữa dư luận toàn cầu và quá trình ra quyết định chính trị tại Anh.
Câu hỏi nghiên cứu thứ ba tập trung vào mối quan hệ hai chiều giữa Anh
và truyền thông quốc tế: Vương quốc Anh vừa là chủ thể, vừa là đối tượng của
truyền thông quốc tế như thế nào? Một mặt, Anh là nơi đặt trụ sở của nhiều tập 11
đoàn truyền thông có tầm ảnh hưởng toàn cầu như BBC, Reuters hay The
Guardian. Các cơ quan truyền thông này không chỉ phản ánh các sự kiện quốc tế
mà còn góp phần định hình diễn ngôn toàn cầu về chính trị, xung đột, dân chủ và
nhân quyền. Với vai trò đó, Anh trở thành một trung tâm sản xuất và lan tỏa
thông tin quốc tế, có khả năng tác động đến nhận thức và quan điểm của công chúng toàn cầu.
Mặt khác, chính nước Anh cũng là đối tượng được truyền thông quốc tế
quan tâm, theo dõi và đánh giá, đặc biệt trong những giai đoạn biến động chính
trị như Brexit, các cuộc bầu cử quốc hội hay những thay đổi trong chính sách
đối ngoại. Sự tương tác hai chiều này đặt ra câu hỏi về cách thức truyền thông
quốc tế vừa phản ánh, vừa định hình hình ảnh và vị thế của Anh trên trường
quốc tế, cũng như tác động của quá trình đó đối với đời sống chính trị - xã hội trong nước.
Cuối cùng, tiểu luận đặt ra câu hỏi nghiên cứu liên quan đến bối cảnh và
thách thức hiện nay: Những thách thức đối với truyền thông quốc tế tại Vương
quốc Anh là gì? Trong bối cảnh cạnh tranh thông tin ngày càng gay gắt, sự bùng
nổ của mạng xã hội, tin giả, thao túng thông tin và sự phát triển nhanh chóng của
trí tuệ nhân tạo đang đặt ra nhiều thách thức đối với tính khách quan, độ tin cậy
và trách nhiệm xã hội của truyền thông quốc tế. Bên cạnh đó, các tranh luận
xoay quanh tự do báo chí, kiểm soát thông tin và an ninh quốc gia cũng tạo ra
những căng thẳng nhất định trong môi trường truyền thông tại Anh.
Việc phân tích các thách thức này giúp làm rõ điều kiện hoạt động của
truyền thông quốc tế tại Anh hiện nay, đồng thời cho thấy những giới hạn và rủi
ro tiềm tàng trong vai trò của truyền thông đối với đời sống chính trị - xã hội.
Qua đó, tiểu luận không chỉ dừng lại ở việc mô tả tác động của truyền thông
quốc tế, mà còn hướng tới đánh giá một cách toàn diện bản chất và hệ quả của những tác động đó.
Tóm lại, thông qua hệ thống câu hỏi nghiên cứu trên, tiểu luận hướng tới
việc làm sáng tỏ mối quan hệ phức tạp, đa chiều giữa truyền thông quốc tế và 12
Vương quốc Anh. Những câu hỏi này đóng vai trò nền tảng cho toàn bộ quá
trình phân tích, đồng thời góp phần làm rõ vai trò của truyền thông quốc tế trong
đời sống chính trị - xã hội của một quốc gia có vị thế đặc biệt trong bối cảnh
toàn cầu hóa thông tin hiện nay.
1.4. Phương pháp nghiên cứu
1.4.1. Phân tích tài liệu
Phân tích tài liệu là phương pháp nghiên cứu nền tảng được sử dụng xuyên
suốt trong tiểu luận. Nguồn tài liệu được khai thác bao gồm các sản phẩm báo
chí quốc tế, các công trình nghiên cứu học thuật, báo cáo chính sách truyền
thông và tài liệu chính thức của các tổ chức, cơ quan liên quan tại Vương quốc Anh.
Trước hết, tiểu luận tiến hành phân tích các nội dung được đăng tải trên các
kênh truyền thông quốc tế có ảnh hưởng lớn như BBC World Service, Reuters,
The Guardian, CNN, Al Jazeera hay The New York Times. Đây là những cơ
quan truyền thông không chỉ có phạm vi tiếp cận toàn cầu mà còn có khả năng
tác động đáng kể đến dư luận xã hội và các cuộc tranh luận chính trị tại Anh.
Việc nghiên cứu các bài viết, bản tin, chương trình phân tích chuyên sâu giúp
làm rõ cách thức truyền thông quốc tế phản ánh các vấn đề chính trị - xã hội của
Anh, đồng thời cho thấy mức độ ảnh hưởng của các luồng thông tin này đến
nhận thức của công chúng trong nước.
Bên cạnh đó, tiểu luận sử dụng các tài liệu học thuật như sách chuyên khảo,
bài báo khoa học và báo cáo nghiên cứu về truyền thông quốc tế, toàn cầu hóa
thông tin và chính trị truyền thông. Các tài liệu này cung cấp cơ sở lý luận vững
chắc để giải thích vai trò của truyền thông quốc tế trong bối cảnh chính trị hiện
đại, cũng như giúp xác định các khái niệm, mô hình và cách tiếp cận phù hợp
cho nghiên cứu. Ngoài ra, các báo cáo chính sách truyền thông của chính phủ
Anh, Ofcom (Cơ quan quản lý truyền thông của Anh) và các tổ chức quốc tế
cũng được sử dụng nhằm làm rõ khung pháp lý và định hướng quản lý truyền
thông trong bối cảnh toàn cầu hóa. 13
1.4.2. Phân tích trường hợp (Case study)
Bên cạnh phân tích tài liệu, tiểu luận sử dụng phương pháp phân tích
trường hợp nhằm minh họa cụ thể cho những tác động của truyền thông quốc tế
đối với chính trị và xã hội tại Anh. Phương pháp này cho phép đi sâu vào các sự
kiện, vấn đề hoặc giai đoạn cụ thể để làm rõ mối quan hệ giữa truyền thông và
thực tiễn chính trị - xã hội.
Các trường hợp điển hình có thể bao gồm việc truyền thông quốc tế đưa tin
và phân tích về Brexit, các cuộc bầu cử quốc hội Anh, chính sách đối ngoại của
Anh hậu Brexit, hay cách truyền thông quốc tế phản ánh vai trò của Anh trong
các cuộc xung đột và vấn đề toàn cầu. Thông qua việc nghiên cứu các trường
hợp này, tiểu luận làm rõ cách truyền thông quốc tế tham gia vào quá trình hình
thành dư luận xã hội, tạo áp lực đối với giới hoạch định chính sách, cũng như
ảnh hưởng đến hình ảnh và vị thế quốc tế của Anh.
1.4.3. Phương pháp so sánh
Phương pháp so sánh được sử dụng nhằm làm nổi bật sự khác biệt và tương
tác giữa truyền thông trong nước của Anh và truyền thông quốc tế. Cụ thể, tiểu
luận so sánh cách thức đưa tin, định khung vấn đề (framing), giọng điệu và mục
tiêu truyền thông giữa các cơ quan báo chí Anh với các kênh truyền thông quốc
tế khi phản ánh cùng một sự kiện hoặc vấn đề chính trị - xã hội.
Thông qua so sánh, tiểu luận chỉ ra những điểm tương đồng và khác biệt
trong cách tiếp cận thông tin, từ đó làm rõ vai trò riêng biệt của truyền thông
quốc tế trong việc bổ sung, thách thức hoặc củng cố các diễn ngôn truyền thông
trong nước. Phương pháp này đặc biệt hữu ích trong việc phân tích mối quan hệ
hai chiều, khi Anh vừa là chủ thể sản xuất thông tin toàn cầu, vừa là đối tượng
chịu tác động từ các luồng thông tin quốc tế bên ngoài.
1.4.4. Phân tích diễn ngôn truyền thông
Phân tích diễn ngôn truyền thông (media discourse analysis) là phương
pháp được sử dụng nhằm khám phá chiều sâu của nội dung truyền thông, không 14
chỉ dừng lại ở việc “đưa tin cái gì” mà còn phân tích “đưa tin như thế nào”.
Phương pháp này tập trung vào việc nghiên cứu ngôn ngữ, hình ảnh, cấu trúc lập
luận và các giá trị ngầm ẩn trong sản phẩm truyền thông quốc tế khi đề cập đến Vương quốc Anh.
Thông qua phân tích diễn ngôn, tiểu luận làm rõ cách truyền thông quốc tế
xây dựng hình ảnh nước Anh, cách các vấn đề chính trị - xã hội được diễn giải
và định nghĩa, cũng như những thông điệp và ý nghĩa được truyền tải đến công
chúng. Điều này góp phần lý giải vì sao truyền thông quốc tế có thể tạo ra ảnh
hưởng sâu rộng đối với nhận thức xã hội và các cuộc tranh luận chính trị tại Anh. 15 CHƯƠNG 2
BỐI CẢNH KINH TẾ, CHÍNH TRỊ, XÃ HỘI VÀ VĂN HÓA TẠI VƯƠNG QUỐC ANH
2.1. Bối cảnh kinh tế
2.1.1. Tổng quan về nền kinh tế Vương quốc Anh
Nhóm G7 là diễn đàn không chính thức của 7 nền kinh tế phát triển hàng
đầu thế giới trong đó có Vương quốc Anh. Sau chiến tranh thế giới thứ hai, Anh
bước vào một giai đoạn chuyển đổi kinh tế kéo dài, đánh dấu một bước ngoặt
lớn khi chuyển đổi từ mô hình kinh tế công nghiệp đế quốc truyền thống sang
một nền kinh tế dịch vụ tri thức hiện đại. Khi chiến tranh kết thúc năm 1945,
Anh phải đối mặt với rất nhiều khó khăn nghiêm trọng, bao gồm nợ công cao, sự
xuống cấp nhanh chóng của cơ sở hạ tầng, sản xuất công nghiệp lạc hậu dẫn đến
sự suy giảm kinh tế toàn cầu do quá trình phi thực dân hóa diễn ra nhanh chóng.1
Trong giai đoạn đó, chính phủ Anh dưới sự lãnh đạo của Công đảng đã
theo đuổi một mô hình kinh tế có mức độ can thiệp cao của nhà nước. Hàng loạt
các ngành công nghiệp chính như than, thép, điện lực và đường sắt được quốc
hữu hóa với mục tiêu nhằm ổn định sản xuất, đảm bảo việc làm và tái thiết nền
kinh tế quốc gia.2 Nền kinh tế Anh đã trải qua vô số biến động đáng kể và có
một bước ngoặt đáng kể vào đầu thập niên 1980 khi Anh chuyển qua mô hình
kinh tế thu hẹp vai trò của nhà nước với trọng tâm là tư nhân hoá và tự do hoá
thị trường.3 Quá trình này khiến các ngành công nghiệp nặng tiếp tục suy giảm
nhanh chóng. Cải cách tài chính Big Bang năm 1986 đã biến London thành một
trung tâm tài chính toàn cầu, thu hút dòng vốn quốc tế lớn và tái định vị lại nền
kinh tế Anh. Khác với mô hình ở thế kỷ XX, nền kinh tế Anh hiện đại được đặc
1 Gamble, A (2014), The free economy and the strong state: The politics of Thatcherism (2nd ed.). Palgrave Macmillan.
2 Tomlinson, J (2000), Public policy and the economy since 1900, Oxford University Press.
3 Sassen, S (2001), The global city: New York, London, Tokyo, Princeton University Press. 16
trưng bởi sự thống trị của khu vực dịch vụ, chiếm khoảng 80% GDP. 4 Trong đó,
các ngành dịch vụ tri thức hiện đại như tài chính, luật, giáo dục và đặc biệt là
truyền thông đóng vai trò trung tâm trong việc tạo ra giá trị gia tăng và lợi thế cạnh tranh quốc gia.
Cấu trúc kinh tế này gắn liền với sự hình thành và phát triển của hệ thống
truyền thông Anh. Một nền kinh tế dịch vụ phát triển cao là điều kiện để tạo ra
mức thặng dư xã hội đủ lớn để duy trì một hệ thống truyền thông đa dạng. Qua
đó có thể thấy truyền thông không chỉ tồn tại như một ngành kinh tế độc lập mà
còn đóng vai trò hạ tầng thông tin thiết yếu cho các lĩnh vực khác của nền kinh
tế hiện đại. Nhờ sự ổn định và quy mô phát triển của nền kinh tế đã khiến Anh
trở thành điểm đầu tư của các tập đoàn truyền thông đa quốc gia, qua đó củng cố
vị thế của quốc gia này trên bản đồ thông tin toàn cầu.
2.1.2. Vai trò trung tâm của London
Trong việc phân tích bối cảnh kinh tế truyền thông của Vương quốc Anh,
không thể không nhắc đến vai trò trung tâm không thể thay thế của London. Đây
là một thành phố trung tâm tài chính hàng đầu thế giới cạnh tranh trực tiếp với
New York và được biết đến với vai trò một siêu đô thị truyền thông có ảnh
hưởng lớn đến toàn cầu. Sự tập phát triển không ngừng của các ngành tài chính,
truyền thông và công nghiệp sáng tạo tại London đã tạo nên một hiệu ứng quần
tụ đặc thù, trong đó các lĩnh vực này vừa song hành vừa thúc đẩy lẫn nhau.
Nhu cầu lớn về độ tin cậy, chính xác, nhanh chóng của thông tin kinh tế, tài
chính của các định chế tài chính quốc tế đặt trụ sở tại đây là cơ sở để tạo điều
kiện phát triển cho các cơ quan báo chí uy tín như Financial Times hay The
Economist. Bên cạnh đó, các tập đoàn truyền thông lớn lại phụ thuộc đáng kể
vào nguồn vốn, dịch vụ ngân hàng và các nghiệp vụ tài chính phức tạp để tiến
hành các thương vụ sáp nhập và mua lại trên quy mô toàn cầu.
London là một thành phố sở hữu một hệ sinh thái sáng tạo phát triển mạnh
mẽ, nơi đây thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao trong nhiều lĩnh vực như
4 Office for National Statistics (2023), UK national accounts: The Blue Book 2023, UK Government. 17
quảng cáo, quan hệ công chúng, thiết kế và sản xuất nội dung. Theo báo cáo của
Greater London Authority, khu vực London đóng góp hơn một nửa tổng giá trị
gia tăng của toàn bộ ngành công nghiệp sáng tạo tại Vương quốc Anh. Qua đó
khẳng định vai trò của thành phố trong việc dẫn đầu nền kinh tế sáng tạo quốc gia. 5
Hơn nữa xét trên phương diện địa chính trị, kinh tế thì vị trí múi giờ của
London cho phép thành phố này có khả năng kết nối liên tục với cả thị trường
châu Á và Bắc Mỹ trong cùng một ngày làm việc. Đây chính là lợi thế giúp
London trở thành trung tâm điều phối dòng chảy thông tin kinh tế toàn cầu 24/7,
đồng thời là nơi đặt trụ sở hoặc văn phòng quan trọng của các hãng thông tấn
quốc tế hàng đầu như Reuters, Bloomberg và Associated Press. Trong bối cảnh
đó, việc lựa chọn, diễn giải và phổ biến các thông tin kinh tế quốc tế thường chịu
ảnh hưởng đáng kể từ lăng kính và lợi ích của các nhóm kinh tế, truyền thông
tập trung tại thành phố này.6
2.1.3. Sự tăng trưởng GDP dựa vào ngành công nghiệp truyền thông và sáng tạo
Trong khoảng hai thập kỷ trở lại đây, Chính phủ Anh đã xác định các ngành
công nghiệp sáng tạo là một trong những chiến lược trung tâm của nền kinh tế
quốc gia. Lĩnh vực này bao gồm các ngành như quảng cáo, điện ảnh, truyền
hình, xuất bản và phần mềm, trong đó truyền thông giữ vai trò kết nối trung tâm.7
Sự tăng trưởng kinh tế quốc gia được thể hiện rõ nét thông qua các số liệu
thực tế. Các ngành công nghiệp sáng tạo tạo ra hơn 115 tỷ bảng Anh mỗi năm,
tương đương khoảng 6% tổng giá trị gia tăng của toàn bộ nền kinh tế Vương
quốc Anh. Trong đó, tốc độ tăng trưởng của lĩnh vực này thường xuyên cao gấp
5 Greater London Authority (2022), The creative economy in London, Greater London Authority.
6 Curran, J., & Seaton, J (2018), Power without responsibility: Press, broadcasting and the internet in Britain (8th ed.), Routledge.
7 Department for Digital, Culture, Media and Sport (2023), DCMS sector economic estimates: Creative
industries. UK Government. 18
đôi tốc độ tăng trưởng trung bình vốn có của nền kinh tế Anh. Điều này cho thấy
vai trò ngày càng gia tăng của các hoạt động dựa trên tri thức và sáng tạo.
Một minh chứng tiêu biểu cho sức mạnh kinh tế của truyền thông ở Vương
quốc Anh là hoạt động xuất khẩu định dạng và nội dung truyền hình. Vương
quốc Anh hiện đang là quốc gia xuất khẩu định dạng truyền hình lớn nhất thế
giới, với các chương trình nổi bật toàn cầu như Got Talent hay The X Factor,
cùng các loạt bộ phim nổi tiếng như Downton Abbey và The Crown. Những sản
phẩm này không chỉ mang lại doanh thu bản quyền đáng kể mà còn tạo cơ hội
việc làm cho hàng trăm nghìn lao động có trình độ cao trong các khâu sản xuất,
phân phối và hậu kỳ. Theo Hiệp hội các nhà sản xuất truyền hình Anh, doanh
thu xuất khẩu truyền hình của Anh đã chạm mức kỷ lục với 1,5 tỷ bảng vào năm
2022. Điều này phản ánh rõ giá trị kinh tế trực tiếp của các sản phẩm văn hóa, truyền thông.8
Quan trọng hơn, sự đóng góp của ngành truyền thông và công nghiệp sáng
tạo không chỉ nằm ở những con số kinh tế trực tiếp, mà còn ở tác động lan tỏa
rộng rãi của nó. Các sản phẩm truyền thông và văn hóa của Anh, từ phim ảnh
đến nội dung truyền hình, đã trực tiếp góp phần kích thích du lịch, định hình xu
hướng thời trang và thúc đẩy đổi mới công nghệ, qua đó tạo ra giá trị gia tăng
cho nhiều ngành khác. Nhờ vậy, truyền thông dần trở thành một trong những
động lực tăng trưởng lâu dài của nền kinh tế Anh.
2.1.4. Vương quốc Anh toàn cầu hoá kinh tế
Vương quốc Anh duy trì một nền kinh tế mở và có mức độ hội nhập cao.
Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho các dòng vốn quốc tế thâm nhập vào hệ
thống truyền thông trong nước, đồng thời thúc đẩy các tập đoàn truyền thông
Anh mở rộng các hoạt động ra thị trường toàn cầu.
Dưới tác động của chủ nghĩa tân tự do và xu hướng tự do hóa thị trường,
các quy định về sở hữu truyền thông tại Anh có phần tương đối cởi mở hơn so
với nhiều quốc gia châu Âu khác như Pháp hay Đức. Điều này dẫn tới sự hiện
8 Pact (2022), UK television exports report, Producers Alliance for Cinema and Television. 19
diện nhanh chóng của các tập đoàn và nhà đầu tư truyền thông quốc tế. Trường
hợp điển hình là Rupert Murdoch và tập đoàn News Corp, với quyền sở hữu đối
với The Times, The Sun và trước đây là Sky. Trong các báo cáo về đa dạng
truyền thông, mặc dù sở hữu nước ngoài mang lại nguồn vốn lớn và công nghệ
hiện đại thì xu hướng này cũng làm dấy lên những lo ngại liên quan đến chủ
quyền thông tin và sự đa dạng của các quan điểm chính trị trong không gian
truyền thông nội địa.9
Bên cạnh đó, yếu tố thể chế ngôn ngữ tiếng Anh đóng vai trò đặc biệt quan
trọng trong truyền thông Anh. Tiếng Anh là ngôn ngữ thương mại và ngoại giao
trên toàn cầu, tiếng Anh giúp các sản phẩm truyền thông của Anh từ tin tức của
BBC World Service đến phim ảnh và báo chí trực tuyến dễ dàng tiếp cận khán
giả quốc tế. Các trang tin tức có trụ sở tại Anh như BBC News, The Guardian
hay Mail Online thường xuyên nằm trong nhóm các website tin tức được truy
cập nhiều nhất tại Hoa Kỳ và trên toàn cầu, qua đó tạo ra nguồn doanh thu
quảng cáo kỹ thuật số xuyên biên giới đáng kể.10
2.2. Bối cảnh chính trị
Bối cảnh chính trị tại Vương quốc Anh không chỉ đóng vai trò chủ chốt
trong việc vận hành nhà nước, mà còn là một yếu tố độc lập có ảnh hưởng lớn
đến cấu trúc, nội dung và phương thức hoạt động của hệ thống truyền thông tại
quốc gia này. Để hiểu rõ cách báo chí và truyền thông chính trị vận hành tại
Anh, cần đặt chúng trong mối quan hệ với mô hình quân chủ lập hiến dân chủ
nghị viện, nơi báo chí từ lâu được xem là quyền lực thứ tư trong đời sống chính trị.
9 Ofcom (2022), Media nations: UK. Ofcom.
10 Reuters Institute for the Study of Journalism (2023), Digital news report 2023. University of Oxford. 20